(TIỂU LUẬN) đề tài những biến đổi của giai cấp công nhân hiện đại so với thế kỷ XIX liên hệ sự biến đổi của giai cấp công nhân hiện nay

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠIKHOA MARKETING THẢO LUẬN HỌC PHẦN: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC Đề tài: Những biến đổi của giai cấp công nhân hiện đại so với thế kỷ XIX.. Quan điểm của chủ nghĩa M

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

KHOA MARKETING

THẢO LUẬN HỌC PHẦN: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Đề tài: Những biến đổi của giai cấp công nhân hiện đại so với thế kỷ XIX Liên hệ sự

biến đổi của giai cấp công nhân hiện nay

Lớp HP: 2202HCMI0121 Nhóm 2

GVGD: ThS Đỗ Thị Phương Hoa

Hà Nội 03/2022

DANH SÁCH NHÓM 2

STT Họ và tên Nhiệm vụ cụ thể Đánh giá ý thức, thái độ họp

nhóm và hoàn thành công việc

2.2, kết luận

hỏi phản biện

việc của thư ký

kiểm tra nội dung

hỏi phản biện

ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ

NGHĨA VIỆT NAM

Hà Nội, ngày 02 tháng 03 năm 2022

BIÊN BẢN HỌP

I THỜI GIAN BẮT ĐẦU: 19h tối ngày 02 tháng 03 năm 2022

II ĐỊA ĐIỂM / HÌNH THỨC: Họp online qua GG Meet

III THÀNH PHẦN THAM GIA:

1 Chủ tọa: Nguyễn Thị Duyên

2 Thư ký cuộc họp: Ngô Việt Dũng

3 Thành viên có mặt: Nguyễn Thị Diệu, Vũ Thị Dịu, Ngô Thế Đức, Vũ Thảo Dương, Hoàng Ngọc Thu Hằng, Phí Minh Hảo, Nguyễn Trung Hiếu, Lương Thảo Hoa

4 Thành viên vắng mặt: Không

IV NỘI DUNG CUỘC HỌP

1 Nội dung công việc:

Nhóm trưởng cùng các thành viên trao đổi ý kiến, xây dựng dàn bài thảo luận

Chia công việc cho thành viên nhóm với 2 đề tài thảo luận : 1 đề tài chính, 1 đề tài phụ

Đề tài chính: Đề tài số 1:

Những biến đổi của giai cấp công nhân hiện đại so với thế kỷ XIX Liên hệ sự biến đổi của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay

Đề tài phụ: Đề tài số 2

Sự biến đổi của gia đình Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

2 Phân công công việc nhóm:

Nguyễn Thị Duyên Lời mở đầu, word, kiểm tra nội dung đề tài chính +

Hoàng Ngọc Thu Hằng Phụ trách Powerpoint, kiểm tra nội dung

Vũ Thảo Dương Thực hiện đề tài chính: Nội dung phần 1 (1.1)

Nguyễn Trung Hiếu Thực hiện đề tài chính: Nội dung phần 1 (1.2)

Vũ Thị Dịu Thực hiện đề tài chính: Nội dung phần 2 (2.1, 2.2) +

Kết luận Nguyễn Thị Diệu Thực hiện đề tài chính: Nội dung phần 2 (2.3) - nội

dung chính Ngô Thế Đức Thực hiện đề tài phụ, đặt câu hỏi phản biện (kèm

theo đáp án) nếu nhóm là nhóm phản biện Phí Minh Hảo Thực hiện đề tài phụ, đặt câu hỏi phản biện (kèm

theo đáp án) nếu nhóm là nhóm phản biện Ngô Việt Dũng Thực hiện công việc của thư ký

V KẾT LUẬN CUỘC HỌP

- Deadline:

+ Cả nhóm hoàn thiện công việc trước 22h 09/03/2022

+ Hằng hoàn thành powerpoint trước 22h 15/03/2022

- Các thành viên trong nhóm sẽ tham gia phần phản biện và đặt câu hỏi để nhóm trưởng chấm điểm căn cứ vào sự tích cực của mỗi cá nhân

VI THỜI GIAN KẾT THÚC: Hà Nội, 21h ngày 02 tháng 03 năm 2022.

6

1 Tính cấp thiết của đề tài 6

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 6

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 6

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 6

NỘI DUNG 7

PHẦN 1: QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN VÀ SỰ BIẾN ĐỔI CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN HIỆN ĐẠI SO VỚI THẾ KỶ XIX 7

1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về giai cấp công nhân 7

1.1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về giai cấp công nhân 7

1.1.2 Khái niệm giai cấp công nhân 7

1.1.3 Đặc điểm của giai cấp công nhân 9

1.2 Sự biến đổi của giai cấp công nhân hiện đại so với thế kỷ XIX 9

1.2.1 Những điểm tương đồng, tương đối ổn định của GCCN hiện nay so với thế kỷ XIX

9 1.2.2 Những biến đổi và khác biệt của GCCN hiện đại so với thế kỳ XIX 11

PHẦN 2: LIÊN HỆ SỰ BIẾN ĐỔI CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM HIỆN NAY 12

2.1 Khái niệm giai cấp công nhân Việt Nam 12

2.2 Đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay 13

2.3 Sự biến đổi của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay 14

KẾT LUẬN 15

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Giai cấp công nhân là một bộ phận đặc biệt trong lịch sử con người nói chung, trong xã hội tư bản nói riêng Khái niệm phản ánh về giai cấp công nhân cũng là một bộ phận quan trọng trong chủ nghĩa duy vật lịch sử, học thuyết giá trị thặng dư và trong chủ nghĩa xã hội khoa học

Sự biến đổi của giai cấp công nhân nước ta đang đặt ra nhiều vấn đề lý luận

và thực tiễn cần được nghiên cứu làm sáng tỏ Vì vậy nên nhóm em sẽ cố gắng

thực hiện tốt đề tài: “Những biển đối của giai cấp công nhân hiện nay so với thế kỉ XIX Sự biến đối và nội dung thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay.”

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

Từ góc nhìn triết học duy vật biện chứng và duy vật lịch sử phân tích, làm rõ những biến đổi của giai cấp công nhân hiện nay so với thế kỉ XIX, đồng thời nêu được sự biến đối và nội dung thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay

Để đạt được những mục tiêu trên, bài thảo luận tập trung làm rõ một số nội dung sau:

- Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về giai cấp công nhân và sự biến đổi của giai cấp công nhân hiện nay

- Giai cấp công nhân Việt Nam và việc thực hiện sứ mệnh lịch sử hiện nay

3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu c Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Sự biến đổi của giai cấp công nhân

- Phạm vi nghiên cứu: Sự vận động của khái niệm giai cấp công nhân từ thế kỉ XIX đến nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận: Bài thảo luận dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và

tư tưởng Hồ Chí Minh về cơ cấu xã hội - giai cấp, về giai cấp công nhân và giai cấp công nhân Việt Nam

- Phương pháp nghiên cứu: Trên cơ sở sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, nhóm em lựa chọn sử dụng

phương pháp kết hợp phân tích - tổng hợp, lịch sử - logic, diễn dịch - quy nạp,

so sánh - đối chiếu, trừu tượng hóa, khái quát hóa trên cơ sở đó đưa ra nhận xét

và kết luận

NỘI DUNG

PHẦN 1: QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN VÀ SỰ BIẾN ĐỔI CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN HIỆN ĐẠI SO VỚI THẾ

KỶ XIX

1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về giai cấp công nhân

1.1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về giai cấp công nhân

Giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hội, hình thành và phát triển cùng với quá trình phát triển của nền công nghiệp hiện đại; họ lao động bằng phương thức công nghiệp ngày càng hiện đại và gắn liền với quá trình sản xuất vật chất hiện đại, là đại biểu cho phương thức sản xuất mang tính xã hội hóa ngày càng cao Họ là người làm thuê do không có tư liệu sản xuất, buộc phải bán sức lao động để sống và bị giai cấp tư sản bóc lột giá trị thặng dư, vì vậy lợi ích cơ bản của họ đối lập với lợi ích cơ bản của giai cấp tư sản

Đó là giai cấp có sứ mệnh phủ định chế độ tư bản chủ nghĩa, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản trên toàn thế giới

1.1.2 Khái niệm giai cấp công nhân

C Mác và Ph Ăngghen đã sử dụng nhiều thuật ngữ khác nhau để chỉ giai cấp công nhân như giai cấp vô sản; giai cấp vô sản hiện đại; giai cấp công nhân hiện đại; giai cấp công nhân đại công nghiệp Đó là những cụm từ đồng nghĩa để chỉ giai cấp công nhân -con đẻ của nền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa, giai cấp đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuất hiện đại Ngoài ra, các ông còn dùng những thuật ngữ

có nội dung hẹp hơn để chỉ các loại công nhân trong các ngành sản xuất khác nhau, trong những giai đoạn phát triển khác nhau của công nghiệp như: công nhân khoáng sản, công nhân công trường thủ công, công nhân công xưởng, công nhân nông nghiệp

Dù diễn đạt bằng những thuật ngữ khác nhau, song giai cấp công nhân được các nhà kinh điển xác định theo hai phương diện cơ bản:

a) Về phương diện kinh tế - xã hội:

- Là sản phẩm và là chủ thể của nền sản xuất đại công , giai cấp công nhân là những người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao Họ lao động bằng phương thức

công nghiệp ngày càng hiện đại với những đặc điểm nổi bật: sản xuất bằng máy móc, lao động có tính chất xã hội hóa, năng suất lao động cao và tạo ra những tiền đề của cải vật chất cho xã hội mới

- Mô tả quá trình phát triển của giai cấp công nhân, C Mác và Ph Ăngghen chỉ rõ:

“Trong công trường thủ công và trong nghề thủ công, người công nhân sử dụng công cụ của mình, còn trong công xưởng thì người công nhân phải phục vụ máy móc” Theo C Mác

và Ph Ăngghen, công nhân công nghiệp công xưởng là bộ phận tiêu biểu cho giai cấp công

nhân hiện đại

- Trong tác phẩm Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, các ông nhấn mạnh: “Các giai cấp khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự phát triển của đại công nghiệp, còn giai cấp vô sản lại là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp” và “công nhân cũng là một phát minh của thời đại mới, giống như máy móc vậy Công nhân Anh là đứa con đầu lòng của nền công nghiệp hiện đại”.

b) Về phương diện chính trị - xã hội

- Từ lịch sử phát triển của chủ nghĩa tư bản, giai cấp công nhân còn là sản phẩm xã hội của quá trình phát tư bản chủ nghĩa, một xã hội có “điều kiện tồn tại dựa trên cơ sở chế độ làm thuê” Trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, “giai cấp vô sản là giai cấp những công nhân làm thuê hiện đại, vì mất các tư liệu sản xuất của bản thân, nên buộc phải bán sức lao động của mình để sống”

- C Mác và Ph Ăngghen chỉ rõ, đó là giai cấp của những người lao động không có sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội Họ phải bán sức lao động cho nhà tư bản và bị chủ

tư bản bóc lột giá trị thặng dư Đối diện với nhà tư bản, công nhân là những người lao động

tự do, với nghĩa là tự do bán sức lao động của mình để kiếm sống Chính điều này khiến cho giai cấp công nhân trở thành giai cấp đối kháng với giai cấp tư sản “Những công nhân ấy, buộc phải tự bán mình để kiếm ăn từng bữa một, là một hàng hóa, tức là một món hàng đem bán như bất cứ món hàng nào khác, vì thế, họ phải chịu hết mọi sự may rủi của cạnh tranh, mọi sự lên xuống của thị trường với mức độ như nhau”

- Mâu thuẫn cơ bản của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa là mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất xã hội hóa ngày càng rộng lớn với quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa dựa trên chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất

P a g e 8 | 15

- Mâu thuẫn cơ bản này thể hiện về mặt xã hội là mâu thuẫn về lợi ích giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản Lao động sống của công nhân là nguồn gốc của giá trị thặng

dư và sự giàu có của giai cấp tư sản cũng chủ yếu nhờ vào việc bóc lột được ngày càng nhiều hơn giá trị thặng dư

- Mâu thuẫn đó cho thấy tính chất đối kháng không thể điều hoà bàn giai cấp công

nhân (giai cấp vô sản) với giai cấp tư sản trong phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và trong chế độ tư bản chủ nghĩa

1.1.3 Đặc điểm của giai cấp công nhân

Nghiên cứu giai cấp công nhân (giai cấp vô sản) từ phương diện kinh tế - xã hội và chính trị - xã hội trong chủ nghĩa tư bản, C Mác và Ph Ăngghen đã không những đưa lại quan niệm khoa học về giai cấp công nhân mà còn làm sáng tỏ những đặc điểm quan trọng của nó với tư cách là một giai cấp cách mạng có sứ mệnh lịch sử thế giới Có thể khái quát những đặc điểm chủ yếu của giai cấp công nhân bao gồm:

- Lao động bằng phương thức công nghiệp: Đây là đặc điểm nổi bật của giai cấp công

nhân với đặc trưng công cụ lao động là máy móc, tạo ra năng suất lao động cao, quá trình lao động mang tính chất xã hội hóa

- Đại biểu cho lực lượng sản xuất và phương thức sản xuất tiên tiến: Do cấp công nhân

là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp, là chủ thể của quá trình sản xuất vật chất hiện đại và quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội hiện đại

- Có tính tổ chức, kỷ luật lao động, tinh thần hợp tác và tâm lý lao động công nghiệp,

có tinh thần cách mạng triệt để: Những phẩm chất đặc biệt này được nền sản xuất đại công

nghiệp và phương thức sản xuất tiên tiến rèn luyện

1.2 Sự biến đổi của giai cấp công nhân hiện đại so với thế kỷ XIX

1.2.1 Những điểm tương đồng, tương đối ổn định của GCCN hiện nay so với thế kỷ XIX

- Lực lượng GCCN vẫn là lực lược sản xuất chính của xã hội, chủ thể của quá trình sản xuất công nghiệp mang tính XHH ngày càng cao

Giai cấp công nhân là sản phẩm của cách mạng công nghiệp, ra đời và phát triển gắn liền với sự ra đời và phát triển của nền đại công nghiệp; trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao Giai cấp công nhân là sản phẩm của nền đại công nghiệp

Giai cấp công nhân là sản phẩm của nền công nghiệp hiện đại, lực lượng đại biểu cho sự phát triển của lực lượng sản xuất tiến bộ, cho xu hướng tiến bộ của

phương thức sản xuất; là giai cấp có tinh thần triệt để cách mạng; là giai cấp có tính tổ chức và kỉ luật cao; là giai cấp có bản chất quốc tế Giai cấp công nhân trở thành lực lượng sản xuất cơ bản và là giai cấp quyết sự tồn tại xã hội hiện đại và tạo cơ sở vật chất kỹ thuật cho CNXH

- Công nghiệp hóa vẫn là cơ sở khách quan để phát triển mạnh mẽ giai cấp công nhân

Sự phát triển của giai cấp công nhân với sự phát triển của kinh tế có tỷ lệ thuận.

Công nghiệp hóa là quá trình chuyển dịch của nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế công nghiệp Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là quá trình chuyển đổi toàn diện các hoạt động kinh tế xã hội từ sản xuất sử dụng lao động thô sơ, thủ công đơn giản, sang sản xuất công nghiệp với phương pháp tiên tiến, công nghiệp hiện đại làm tăng năng suất lao động Công nghiệp hóa là cuộc cách mạng được thực hiện ở trên khắp thế giới với 2 loại mô hình cơ bản đó là:

+ Công nghiệp hóa truyền thống

+ Công nghiệp hóa kiểu mới

Công nghiệp hóa truyền thống đã xuất hiện và kết thúc từ giữa thế kỷ XX Hiện nay, quá trình công nghiệp hóa kiểu mới đang được tiếp tục tiến hành Chiến lược công nghiệp hóa kiểu mới hướng đến việc gắn kết với yêu cầu của nền kinh tế mới, rút ngắn thời gian thực hiện và đảm bảo phát triển bền vững Công nghiệp hóa vẫn là cơ

sở khách quan để giai cấp công nhân hiện đại phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng

- Ở các nước TBCN, GCCN vẫn còn bị GCTS bóc lột giá trị thặng dư.

Cũng giống như thế kỷ XIX, ở các nước tư bản chủ nghĩa hiện nay, công nhân vẫn bị giai cấp tư sản và chủ nghĩa tư bản bóc lột giá trị thặng dư Quan hệ sản xuất bản chủ nghĩa với chế độ sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa sản sinh ra tình trạng bóc lột này vẫn tồn tại Thực tế đó cho thấy, xung đột về lợi ích cơ bản giữa giai cấp tư sản

và giai cấp công nhân (giữa tư bản và lao động) vẫn tồn tại, vẫn là nguyên nhân cơ bản, sâu xa của đấu tranh giai cấp trong xã hội hiện đại ngày nay

- Phong trào cộng sản và công nhân hiện nay vẫn là lực lượng đi đầu trong cuộc đấu tranh dân sinh dân chủ tiến bộ xã hội, họ vẫn là lực lượng nòng cốt trong đấu tranh xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn

1.2.2 Những biến đổi và khác biệt của GCCN hiện đại so với thế kỳ XIX

- Tăng nhanh về số lượng, thay đổi mạnh về cơ cấu

Trong bối cảnh mới của toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, công nhân hiện đại cũng tăng nhanh về số lượng, thay đổi lớn về cơ cấu trong nền sản xuất hiện đại Cơ cấu xã hội, cơ cấu nghề nghiệp, cơ cấu thu nhập giữa các bộ phận công nhân rất khác nhau trên phạm vi toàn cầu cũng như trong mỗi quốc gia

- Xu hướng tri thức hóa và trí thức hóa công nhân do cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4

Giai cấp công nhân hiện nay đang có xu hướng tri thức hóa trong bối cảnh cách mạng khoa học - công nghệ và kinh tế tri thức có những bước tiến dài Khoa học đạt được nhiều thành tựu, đổi mới công nghệ với chu kỳ ngắn và nhanh; cùng với cạnh tranh khốc liệt trên thị trường thế giới đã khiến cho lực lượng sản xuất, sức lao động của công nhân phải thường xuyên trí tuệ hóa, tri thức hóa Kinh tế tri thức là một trình độ mới của sản xuất hiện đại trong đó vai trò của tri thức, công nghệ ở một số lĩnh vực sản xuất đang tỏ rõ vị thế quan trọng “Tri thức là một động lực cơ bản cho việc gia tăng năng suất lao động và cạnh tranh toàn cầu Nó là yếu tố quyết định trong quá trình phát minh, sáng kiến, và tạo ra của cải xã hội”

Sự tác động của cuộc cách mạng 4.0 càng làm cho trình độ học vấn, chuyên môn kỹ thuật của công nhân được nâng cao Một điều hiển nhiên là, để làm chủ những công cụ hiện đại mà cách mạng 4.0 mang lại thì đòi hỏi công nhân phải không ngừng học tập, nâng cao trình độ về mọi mặt để đáp ứng được đòi hỏi của dây chuyền sản xuất hiện đại Ở một khía cạnh khác, khoa học công nghệ ngày càng phát triển, trình

độ phát triển của giáo dục đào tạo cũng ngày càng cao, giúp GCCN hiện đại có đủ tri thức, năng lực sáng tạo và khả năng làm chủ công nghệ cao để tự giải phóng mình và tiến hành cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới – xã hội XHCN Về số lượng của giai cấp công nhân, cuộc cách mạng 4.0 đe dọa lao động kỹ năng thấp do bị thay thế bằng robot tự động và trí tuệ nhân tạo, nên thực sự trong một dây chuyền sản xuất, một nhà máy xí nghiệp cụ thể, số lượng công nhân có giảm Nhưng nhìn tổng thể sẽ làm cho số lượng công nhân tăng lên một cách tuyệt đối vì tạo ra nhiều việc làm hơn là những việc làm mất đi do có cuộc cách mạng này

- Xu hướng “trung lưu hóa" gia tăng

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chủ nghĩa tư bản đã có một số điều chỉnh nhất định về phương thức quản lý, các biện pháp điều hòa mâu thuẫn xã hội Một bộ phận