Quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên địa bàn thị xã an khê tỉnh gia lai

Bêncạnh đó việc i Ban hành các quy định về quản lý nhà nước về antoàn thực phẩm vẫn còn hạn chế; ii Tổ chức bộ máy quản lý an toànthực phẩm vẩn chưa khắc phục iii Công tác thanh tra, kiể

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN BÁ LƯƠNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM

TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ AN KHÊ,

Công trình được hoành thành tạiTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn KH: PGS.TS Đỗ Ngọc Mỹ

Phản biện 1: TS NGUYỄN HIỆP

Phản biện 2: PGS.TS NGUYỄN TRỌNG HOÀI

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốtnghiệp Thạc sĩ Quản lý kinh tế họp tại trường Đại học kinh tế, Đạihọc Đà nẵng vào ngày 27 tháng 3năm 2021

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

An toàn thực phẩm (ATTP) là một trong những vấn đề đượcquan tâm ngày càng nhiều trên phạm vi mỗi quốc gia và quốc tế bởi

sự liên quan trực tiếp của nó đến sức khỏe và tính mạng con người,ảnh hưởng đến sự duy trì, nòi giống, cũng như quá trình phát triển vàhội nhập kinh tế quốc tế

Thời gian gần đây, công tác đảm bảo an toàn thực phẩm,phòng, chống ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua thực phẩmngày càng được mọi tầng lớp xã hội quan tâm Hệ thống các văn bảnquy phạm pháp luật về quản lý an toàn thực phẩm đã được xây dựng

và từng bước được hoàn thiện Bộ máy tổ chức cơ quan quản lý nhànước về an toàn thực phẩm từ trung ương đến địa phương đang đượckiện toàn, thực hiện phân công, phân cấp, công tác phối hợp giữa các

bộ, ngành và địa phương bước đầu có hiệu quả

Trên địa bàn Thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai, Số đơn vị kinhdoanh thực phẩm đạt tiêu chuẩn ATTP tăng đáng kể; Năm 2020 tỷ lệđạt yêu cầu là 82.5% tăng 12.5% so với 2016 Số đơn vị vi phạmnăm 2016 là 30% Năm 2020 tỷ lệ này là 17.5 % giảm 12.5% Ý thức

vệ sinh an toàn thực phẩm của một bộ phận người dân chưa cóchuyển biến đáng kể Điều đó tạo ra cho chính quyền Thị xã An Khênhiều thách thức trong công tác quản lý về an toàn thực phẩm Bêncạnh đó việc (i) Ban hành các quy định về quản lý nhà nước về antoàn thực phẩm vẫn còn hạn chế; (ii) Tổ chức bộ máy quản lý an toànthực phẩm vẩn chưa khắc phục (iii) Công tác thanh tra, kiểm tra,giám sát thực hiện ATTP chưa tốt;

Với những lý do trên, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Quản

lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên địa bàn Thị xã An Khê tỉnh

3

Gia Lai” nhằm phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về an

toàn vệ sinh thực phẩm ngày càng hiệu quả

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

2.1 Mục tiêu nghiên cứu tổng quát

Trên cơ sở khái quát lý luận cơ bản về quản lý về ATTP,đánhgiá đúng thực trạng từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoànthiện công tác quản lý nhà nước về ATTP trên địa bàn Thị xã AnKhê, tỉnh Gia Lai

2.2 Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

- Hệ thống toàn bộ cơ sở lý luận về quản lý về ATTP;

- Phân tích, đánh giá thực trạng, tìm ra những hạn chế và nguyên nhânnhững hạn chế của hoạt động quản lý nhà nước về ATTP trên địa bànThị xã An Khê, tỉnh Gia Lai

- Đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước vềATTP trên địa bàn Thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động quản lý nhà nước về ATTP trên địa bàn Thị xã

An Khê, tỉnh Gia Lai

- Về không gian: nghiên cứu trên địa bàn Thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai

4 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả sử dụng các phương phápsau đây:

4 1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

- Nghiên cứu các văn bản quản lý nhà nước về ATTP của Thị

xã An Khê ,… và các báo cáo tổng hợp của các cơ quan quản lý nhànước về an toàn vệ sinh thực phẩm trên địa bàn Thị xã An Khê vàcác nguồn dữ liệu đã được công bố, ban hành của Tổng cục thống kê,

Bộ Y tế, Bộ Công Thương; Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn,

4.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp

Dựa trên cơ sở quá trình thông tin giao tiếp bằng lời nói luậnvăn sử dụng sử dụng phương pháp phỏng vấn nhằm thu thập thôngtin một cách nhanh chóng, chính xác Có 2 nhóm phỏng vấn gồm: (i)nhóm 1- Cán bộ quản lý liên quan tới quản lý ATTP gồm Cán bộlãnh đạo, công chức, cộng tác viên phụ trách công tác quản lý nhànước về ATTP trên địa bàn thị xã; (ii) Nhóm 2- cơ sở sản xuất kinhdoanh thực phẩm và sản phẩm phải tuân thủ quy định quản lý ATTPtrên địa bàn gồm Chủ các tổ chức, cá nhân sản xuất, chế biến, kinhdoanh thực phẩm; Tổ chức, cá nhân sản xuất, chế biến, kinh doanhthực phẩm trên địa bàn thị xã; người tham gia sản xuất, chế biến Haimẫu phiếu trình bày trong Phụ lục

+ Cỡ mẫu: 50 nhóm 1 và nhóm 2 - 50 người dân: Vì giới hạn

về thời gian và khả năng nên học viên chọn cơ mẫu như vậy chothuận tiện

+ Cách khảo sát: Phương pháp thuận tiện và ngẫu nhiên

4.3 Phương pháp phân tích số liệu

Phương pháp thống kê mô tả

Luận văn chủ yếu sử dụng Phương pháp thống kê mô tả, đây

là phương pháp liên quan đến thu thập số liệu, tóm tắt, trình bày, tínhtoán và mô tả các đặc trưng và xu thế biến động khác nhau để phảnánh một cách tổng quát đối tượng nghiên cứu, từ đó xem thông sốtrong bảng biểu nói lên điều gì, phản ánh những vấn đề gì, cần cónhững thay đổi cho phù hợp.

Mô tả về bộ máy quản lý nhà nước về ATTP, số lượng cán bộ,kết quả hoạt động của cơ quan quản lý như: quy trình cấp và quản lý

sử dụng giấy chứng nhận đảm bảo ATTP, tập huấn, tổ chức và thựchiện các quy định về thanh tra, kiểm tra an toàn vệ sinh thực phẩm,việc xử lý đơn vị vi phạm về điều kiện an toàn vệ sinh thực phẩm vàtác động của các biện pháp nhằm giảm số vụ ngộ độc thực phẩmtrong địa bàn …

Phương pháp so sánh

Dùng phương pháp này để phân tích dựa trên phương pháp sosánh này để so sánh theo không gian và thời gian tình hình thực hiệnquản lý đối tượng này với các tiêu chuẩn tiêu chí về quản lý nhànước về ATTP từ đó đưa ra kết luận chung nhất về vấn đề cần

5 Kết cấu của luận văn

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước về an toàn thựcphẩm

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về an toàn thực phẩmtrên địa bàn Thị xã An Khê.

Chương 3: Các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lýnhà nước về ATTP trên địa bàn Thị xã An Khê

1.1.1 Khái niệm về quản lý nhà nước

Khái niệm quản lý

Quản lý là sự điều khiển, chỉ đạo một hệ thống hay một quátrình, căn cứ vào những quy luật, định luật hay nguyên tắc tương ứngcho hệ thống hay quá trình đó vận động theo đúng ý muốn của ngườiquản lý nhằm đạt được mục đích đã đề ra từ trước

Khái niệm quản lý nhà nước

QLNN là sự tác động của chủ thể mang tính quyền lực nhànước lên các đối tượng quản lý, được sử dụng quyền lực nhà nước đểđiều chỉnh các quan hệ xã hội để đạt được mục tiêu và chức năng mànhà nước đề ra

1.1.2 Khái niệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm

Thông qua các khái niệm đã được làm rõ ở trên, có thể đưa rakhái niệm QLNN về ATTP như sau:

QLNN về ATTP là hoạt động có tổ chức của nhà nước thông qua các văn bản pháp luật, các công cụ, các chính sách, các quy định để điều hành, điều chỉnh hành vi của các đơn vị sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng nhằm định hướng, dẫn dắt các chủ thể này

thực hiện tốt các vấn đề về ATTP, tiến tới mục tiêu bảo đảm xã hội được tiếp cận, sử dụng thực phẩm an toàn, chất lượng, góp phần duy trì sự ổn định và phát triển của toàn xã hội.

1.1.3 Đặc điểm của quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm

Một là, công tác QLNN về ATTP là hoạt động đòi hỏi phải có

sự phối hợp liên ngành

Hai là, QLNN về ATTP là hoạt động rất phức tạp.

Ba là, QLNN về ATTP luôn gắn chặt với mục tiêu phát triển

Cơ quan thực hiện ban hành các quy định về quản lý nhà nước

về an toàn thực phẩm là UBND tỉnh với cơ quan tham mưu chính làChi Cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh trực thuộc sở Y tế, ngoài racòn có sự tham gia của sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn, sởCông thương, Chi cục quản lý thị trường tỉnh Ở cấp huyện bao gồmUBND huyện và Ban chỉ đạo liên ngành về ATTP của huyện

Các cơ quan này hoạch định chính sách về ATTP thông quaviệc ban hành văn bản Các quy định của QLNN về ATTP được cụthể hóa trong các văn bản Sau đó là quá trình triển khai các văn bảnnày đến các đối tượng quản lý; các cơ sở sản xuất, kinh doanh và đốitượng người tiêu dùng để tự bảo vệ quyền lượi và sức khỏe của bản

thân mình Quy định và quy trình ban hành văn bản được thực hiệntheo Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015.

Ban hành văn bản là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩmquyền, việc xây dựng và ban hành các văn bản pháp luật quản lý nhànước về ATTP sẽ tạo ra môi trường thuận lợi cho các tổ chức, doanhnghiệp, cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm Đồng thờicũng giúp nhà nước có thể quản lý dễ dàng hơn, đồng bộ, hiệu quả,giảm thiểu rủi ro trong quá trình chế biến, sản xuất, kinh doanh vàtiêu dùng thực phẩm

Các văn bản quản lý trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩmgồm: Luật An toàn thực phẩm năm 2010 và các Nghị định hướngdẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm; Nghị định 115/2018/NĐ-CPngày 04/9/2018 của Chính phủ Quy định xử phạt vi phạm hành chính

về an toàn thực phẩm; các Thông tư, Chỉ thị và các văn bản hướngdẫn khác của Bộ Y tế, Bộ Công thương, Bộ Nông nghiệp và Pháttriển nông thôn,…

* Tiêu chí đánh giá: Số lượng quy định của QLNN về ATTP

được cụ thể hóa trong các văn bản; Mức độ tuân thủ quy định củapháp luật trong ban hành văn phản pháp luật về quản lý trật tự xâydựng (% đồng ý); Việc soạn thảo văn bản quản lý trật tự xây dựngđược tham vấn hay hỏi ý kiến của các bên liên quan (% đồng ý);Mức độ tiếp thu ý kiến tham vấn khi soạn thảo (% đồng ý);

1.2.2.Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm

Tại Trung ương: QLNN về ATTP được phân công cho 3 bộ: Bộ

Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Bộ Công thương.Trong đó, Bộ Y tế chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện thốngnhất QLNN về ATTP Tại 3 Bộ này đều có các đơn vị chuyên môn

phụ trách.

Trên địa bàn huyện thì UBND huyện là cơ quan chịu tráchnhiệm quản lý nhà nước ở đây UBND huyện thực hiện chức năngquản lý theo thẩm quyền của minh Do đặc thù của QLNN về ATTP

ở cấp huyện nhiều địa phương đã thành lập Ban chỉ đạo liên ngành

về quản lý ATTP Trên cơ sở chỉ đạo thống nhất của UBND tỉnh vàtham mưu của các cơ quan chức năng UBND huyện sẽ triển khai cáchoạt động quản lý nhà nước ATTP trên địa bàn và tùy theo điều kiệncủa huyện có thể ban hành và thực hiện các hoạt động bổ sung theođúng thẩm quyền theo quy định

Như vậy bộ máy QLNN về ATTP được tổ chức từ trung ươngđến địa phương và tuân thủ nguyên tắc kết hợp quản lý thanh ngành

và lãnh thổ

* Tiêu chí đánh giá: Bộ máy quản lý gọn nhẹ (% đồng ý);Cán

bộ công chức làm việc liên quan QLNN về ATTP nắm chắc các quyđịnh của pháp luật (% đồng ý);Các thủ tục hành chính liên quanQLNN về ATTP thị gọn nhẹ (% đồng ý); Thời gian giải quyết cácthủ tục hành chính trong QLNN về ATTP được rút ngắn (% đồng ý);

1.2.3.Tuyên truyền các quy định QLNN về an toàn thực phẩm

Cơ quan chủ trì với hoạt động tuyên truyền này ở cấp huyệnchính là Ban chỉ đạo liên ngành về quản lý ATTP phối hợp với Đàitruyển thanh huyện và Phòng Văn hóa thể thao du lịch huyện để thựchiện dưới sự chỉ đào của UBND huyện

Hoạt động truyền thông, tuyên truyền các quy định QLNN vềATTP được tổ chức dưới nhiều loại hình khác nhau như các phươngtiện thông tin đại chúng, các buổi sinh hoạt cộng đồng, lồng ghéptrong chương trình giảng dạy, Với mong muốn mọi người có thể

hiểu rõ về ATTP, các quy định của nhà nước về ATTP, các vấn đề bứcxúc và nổi cộm trong công tác đảm bảo chất lượng ATTP Do đó,nội dung tuyên truyền phải đảm bảo tính trung thực, chính xác, kịpthời, thiết thực.

* Tiêu chí đánh giá: Mức độ quan tâm tới các thông tin, quy

định về ATTP của người dân; Mức độ tham gia vào truyền thông quyđịnh về ATTP của người dân; Thông tin các quy định QLNN vềATTP dễ hiểu và thực hiện(% đồng ý); Các hình thức tuyên truyền

về ở địa phương khá phong phú (% đồng ý);

1.2.4 Cấp và quản lý giấy chứng nhận đủ điều kiện về an toàn thực phẩm

Về thẩm quyền cấp, thu hồi giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiệnATTP ở cấp tỉnh theo quy định của từng địa phương Thông thườngUBND tỉnh ra quyết định quy định phân cấp thẩm quyền quản lý nhànước về an toàn thực phẩm thuộc trách nhiệm của ngành Y tế trênđịa bàn tỉnh Cụ thể gồm Thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủđiều kiện an toàn thực phẩm; thẩm quyền tiếp nhận và quản lý hồ sơ,cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm, Giấy xác nhậnnội dung quảng cáo

Về điều kiện để cấp giấy chứng nhận

Về hồ sợ, trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điềukiện ATTP

Trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an

toàn thực phẩm được quy định như sau:a) Tổ chức, cá nhân sản xuất,

kinh doanh thực phẩm nộp hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủđiều kiện an toàn thực phẩm cho cơ quan nhà nước có thẩm quyềnquy định tại Điều 35 của Luật ATTP 2010; b) Trong thời hạn 15ngày, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ,

* Tiêu chí đánh giá : Quy trình cấp giấy chứng nhận đủ điều

kiện về ATTP rõ ràng và minh bạch (% đồng ý); Thời gian cấp giấychứng nhận đủ điều kiện về ATTP được rút ngắn đáng kể (% đồngý); Quy trình quản lý giấy chứng nhận đủ điều kiện về ATTP đượccông khai và minh bạch (% đồng ý);

1.2.5 Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý trong chấp hành pháp luật

về ATTP

Ở cấp tỉnh, thực hiện chức năng thanh tra, kiểm tra và xử lýtrong chấp hành pháp luật về ATTP là Chi cục An toàn thực phẩmthuộc sở y tế phối hợp với thanh tra tỉnh, các sở NN và PTNT, sởCông thương và Thanh tra tỉnh

Trên địa bàn huyện thực hiện trực tiếp thanh kiểm tra và xử lý

là Ban chỉ đạo liên ngành về quản lý ATTP thường xuyên Khi cónhững đợt thanh tra của tỉnh thì Ban này sẽ là cơ quan phối hợp.Kiểm tra và xử lý vi phạm là một trong những chức năng củaquản lý nói chung và QLNN nói riêng Qua kiểm tra phát hiện kịpthời các vi phạm pháp luật, nguyên nhân và điều kiện dẫn đến hành

vi vi phạm pháp luật, từ đó có những biện pháp xử lý kịp thời, xâydựng biện pháp phòng ngừa, bên cạnh đó còn chỉ ra những yếu kémtrong công tác quản lý để rồi có hướng khắc phục

Thanh tra và xử lý sai phạm là chức năng thiết yếu của QLNN.Thanh tra và xử lý vi phạm là một phương thức của kiểm tra, là chứcnăng của quản lý, là công cụ của người lãnh đạo, người quản lý.Trong quá trình thực hiện chức năng QLNN, các cơ quan QLNNnhất thiết phải tiến hành hoạt động thanh tra đối với việc thực hiệncác quyết định mà mình đã ban hành

Việc xử lý này thực chất là bảo vệ các giá trị của pháp luậtkhông bị vi phạm, giúp cho công tác QLNN về ATTP đạt hiệu quả

cao hơn.

Hình thức thanh kiểm tra: thường xuyên hay đột xuất Hìnhthức xử lý vi phạm có thể là nhắc nhở, xử phạt hành chính và hìnhsự

Quy trình thực hiện thanh kiểm tra được thực hiện chặt chẽ.Thông thường cơ quan quản lý sẽ thông bào cho cơ sở kinh doanh vềthời gian, nộ dung thực hiện thanh kiểm tra Sau đó sẽ thực hiệnthanh kiểm tra và số lần sẽ không quá 2 lần một năm (kể cả các đợtthanh kiểm tra khác)

* Tiêu chí đánh giá : Quy trình thanh kiểm tra và xử lý vi

phạm được công bố công khai cho đơn vị và được thực hiện đúng (%đồng ý); Cán bộ công chức làm công tác thanh kiển tra và xử lý viphạm nắm vững quy định của pháp luật (% đồng ý); Thanh kiểm tra

đã kịp thời giúp cơ sở kinh doanh tránh và khắc phục được sai phạm(% đồng ý);

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM

1.3.1 Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội

1.3.2 Yếu tố về người tiêu dùng

1.3.3 Yếu tố về người sản xuất và kinh doanh

TÓM TẮT CHƯƠNG 1