Nếu bạn là giám đốc kinh doanh, kỹ năng thuyết trình chắc chắn là không thể thiếu được tại các buổi hội nghị khách hàng hoặc trong những sự kiện trọng đại khác của công ty bạn… Nếu bạn l
Bí quyết để tự tin khi thuyết trình
1.1.1 Khái quát về thuyết trình
Thuyết trình không chỉ gắn với hình ảnh doanh nhân, chính trị gia hay những người diễn thuyết nổi tiếng; đây là kỹ năng thiết yếu mà ai cũng cần có để trình bày ý tưởng một cách rõ ràng và thuyết phục Trên thực tế, chúng ta thường phải thuyết trình về các vấn đề liên quan đến học tập, cuộc sống và công việc hàng ngày Việc nắm vững kỹ năng thuyết trình giúp truyền đạt thông tin một cách mạch lạc, tăng sự tự tin trước đám đông và nâng cao hiệu quả giao tiếp trong mọi hoàn cảnh.
Thuyết trình là một nghệ thuật, người thuyết trình được xem như một nghệ sĩ hoặc diễn viên đứng trước công chúng Đây là một kỹ năng được phát triển thông qua kinh nghiệm thực tế và quá trình đào tạo có hệ thống Thành công trong thuyết trình đến từ sự chuẩn bị kỹ càng, khả năng kể chuyện tự nhiên và giao tiếp hiệu quả với khán giả, giúp thông điệp được truyền tải rõ ràng, mạch lạc và thuyết phục.
Thuyết trình là quá trình diễn đạt ý tưởng sao cho người nghe hiểu rõ nội dung bạn muốn truyền tải Một thuyết trình hiệu quả là trình bày ngắn gọn nhất có thể nhưng vẫn đảm bảo người nghe nắm bắt đầy đủ và cặn kẽ thông tin Để đạt được sự cô đọng và dễ hiểu, người thuyết trình cần xác định mục tiêu rõ ràng, sắp xếp cấu trúc logic và dùng ngôn từ dễ hiểu, nhấn mạnh các điểm chính và tránh lan man Với phương pháp trình bày như vậy, thuyết trình không chỉ truyền đạt nội dung mà còn tăng tính thuyết phục và hiệu quả giao tiếp.
Thuyết trình là hình thức trình bày bằng lời trước một khán giả đông đảo về một vấn đề cụ thể nhằm cung cấp thông tin hoặc thuyết phục, từ đó ảnh hưởng đến nhận thức và hành động của người nghe Để thuyết trình hiệu quả, người nói cần chuẩn bị nội dung có bố cục mạch lạc, sử dụng ngôn ngữ dễ hiểu, giọng điệu phù hợp và kỹ năng giao tiếp tự tin Bài thuyết trình tốt có thể kết nối thông tin với các ví dụ thực tế, dữ liệu minh họa và luận cứ thuyết phục, đồng thời tăng cường tương tác với khán giả để duy trì sự chú ý và tạo động lực hành động Mục tiêu cuối cùng là truyền đạt thông tin một cách rõ ràng và thuyết phục, để khán giả ghi nhớ và cân nhắc hành động theo nội dung được trình bày.
Thông thường có hai hình thức thuyết trình chính (Dựa vào mục tiêu của bài thuyết trình) đó là cung cấp thông tin và thuyết phục
Theo nghĩa rộng, thuyết trình là một hoạt động của con người nhằm trình bày, giải thích và thuyết minh một vấn đề bằng lời nói, để người nghe hiểu, đồng thuận và tự điều chỉnh nhận thức, hành vi hoặc thực hiện các hành động cụ thể Với cách hiểu này, bất cứ ai cũng có thể trở thành người thuyết trình, và thuyết trình được xem như một hoạt động bình thường trong giao tiếp và trao đổi thông tin của mỗi người.
* Hiểu theo nghĩa hẹp, thuyết trình là hoạt động diễn thuyết trước đám đông
Người thuyết trình thường là các chính trị gia, các nhà khoa học, các chuyên gia về
8 từng lĩnh vực Người nghe thường là đông đảo công chúng hoặc những người cùng chí hướng, cùng chuyên môn
Muốn thực hiện một buổi thuyết trình có hiệu quả, người thuyết trình cần nắm vững những yêu cầu cơ bản sau:
* Yêu cầu về nội dung
Thông tin thuyết trình phải đúng mục đích, đúng chủ đề và đúng trọng tâm, đáp ứng đúng mong muốn của người nghe Để đạt được điều này, người thuyết trình cần xác định trước mình sẽ nói về vấn đề gì, nói cho ai, nói ở đâu và trong hoàn cảnh nào, đồng thời đánh giá xem vấn đề đó có phải là vấn đề người nghe quan tâm hay không.
Thông tin thuyết trình cần chính xác, rõ ràng và có độ tin cậy cao để tạo uy tín và niềm tin của người nghe đối với người thuyết trình Vì thế, người thuyết trình phải chuẩn bị kỹ lưỡng và lựa chọn những thông tin có căn cứ, cơ sở vững chắc và nguồn gốc rõ ràng, nhằm đảm bảo mọi chi tiết được xác thực trước khi trình bày.
Thông tin thuyết trình cần có tính mới: người thuyết trình phải biết chọn lọc các thông tin liên quan thiết thực và thuyết phục người nghe có cách nhìn nhận vấn đề theo xu hướng tiến bộ; đồng thời cung cấp các cách lý giải khác nhau về một vấn đề để mở rộng góc nhìn và tăng tính thuyết phục Bên cạnh đó, nên hệ thống hóa và tổng kết các ý tưởng rời rạc thành những vấn đề có tính quy luật, giúp người nghe nhận diện và nắm bắt nội dung một cách có cấu trúc Kết quả là thông tin thuyết trình sẽ cung cấp cho người nghe cái nhìn rộng hơn và kiến thức có hệ thống, từ đó nâng cao chất lượng bài thuyết trình.
Yêu cầu về kỹ năng thể hiện là yếu tố then chốt để một buổi thuyết trình đạt hiệu quả cao Bên cạnh việc chuẩn bị nội dung một cách chu đáo, kỹ năng thể hiện thuyết trình—như cách diễn đạt, ngữ điệu, ánh mắt và ngôn ngữ cơ thể—đóng vai trò rất quan trọng giúp thông điệp được truyền tải rõ ràng và thuyết phục hơn Do đó, kỹ năng trình bày góp phần tăng tính tương tác với người nghe và nâng cao sự thuyết phục của nội dung đã chuẩn bị.
Yêu cầu chung khi thuyết trình là đa dạng hóa các kỹ năng được sử dụng; nói cách khác, người thuyết trình phải vận dụng nhiều kỹ năng khác nhau để bài thuyết trình trở nên sinh động và hiệu quả Các kỹ năng này phải phù hợp với mục đích và hoàn cảnh diễn ra buổi thuyết trình, và việc vận dụng cần linh hoạt để thích nghi với đối tượng nghe cũng như bối cảnh trình bày, từ đó tăng khả năng truyền đạt và thuyết phục người nghe.
Trong thuyết trình, các kỹ năng cơ bản cần chú ý gồm cách thể hiện thái độ với người nghe qua cử chỉ và hành vi, cách dùng ngôn ngữ để truyền tải nội dung một cách rõ ràng và thuyết phục, cách tận dụng các phương tiện trợ giúp như slide, bảng viết và mic để minh họa và tăng tính tương tác, và cách chọn trang phục phù hợp khi thuyết trình nhằm tăng tự tin và tạo ấn tượng chuyên nghiệp.
Những kỹ năng này sẽ được trình bày chi tiết và cụ thể ở chương 4
* Yêu cầu về hiệu quả
Hiệu quả của một hoạt động thuyết trình được đánh giá dựa trên mức độ đạt được mục tiêu người thuyết trình đề ra, và thường được phân thành ba cấp độ: người nghe hiểu rõ thông tin được trình bày; người nghe không chỉ hiểu mà còn tán thành các vấn đề, quan điểm và biện pháp được đề xuất; và ở mức cao nhất, người nghe không chỉ đồng thuận mà còn ủng hộ, thực hiện và áp dụng các đề xuất vào thực tế.
Trong thực tế, không phải mọi hoạt động thuyết trình đều phải đạt cả ba mức độ thuyết phục Có trường hợp chỉ cần người nghe hiểu vấn đề; có trường hợp người nghe đồng thuận; mức cao nhất là người nghe hiểu, đồng thuận và ủng hộ, sẵn lòng thực hiện các yêu cầu mà người thuyết trình đề ra.
Để thuyết trình hiệu quả, cần tuân thủ các yêu cầu được nêu và xây dựng nền tảng cho quá trình trình bày Để trở thành người có kỹ năng thuyết trình tốt, người thuyết trình cần nắm vững quy trình thực hiện một hoạt động thuyết trình và vận dụng linh hoạt và hiệu quả các kỹ năng thuyết trình để trình bày nội dung rõ ràng, thuyết phục và gây ấn tượng Việc hiểu và áp dụng quy trình thuyết trình một cách có hệ thống sẽ nâng cao chất lượng truyền đạt và giúp đạt được mục tiêu của buổi thuyết trình.
1.1.2 Tầm quan trọng của thuyết trình và kỹ năng thuyết trình
Hiện nay, để vượt qua đối thủ cạnh tranh và tăng trưởng doanh số, nhiều doanh nghiệp tuyển dụng nhân viên tiếp thị với yêu cầu nổi bật là kỹ năng giao tiếp tốt và khả năng thuyết trình Với vai trò là nhân viên tiếp thị, việc thuyết trình tự tin và thuyết phục khách hàng hiệu quả sẽ giúp bạn tăng doanh số bán hàng và đạt được thành công trong sự nghiệp.
Cách lựa chọn chủ đề bài thuyết trình
Khi hiểu được khán giả, ta có thể xây dựng chủ đề phù hợp với nhu cầu và mong muốn của họ, tăng tính liên quan và khả năng tối ưu hóa cho SEO Dù có thể được giao một chủ đề cụ thể, sự hiểu biết về đối tượng vẫn giúp tạo ra nội dung thật sự cần thiết cho người đọc, từ đó tối ưu hóa tiêu đề, từ khóa và cấu trúc bài viết để đạt hiệu quả tiếp cận và tương tác cao hơn.
Việc xác định chủ đề và nội dung bài nói chuyện sau khi đã nhận diện đối tượng khán giả là bước then chốt để có một bài thuyết trình hấp dẫn và hiệu quả Việc này giúp bạn tập trung thông tin, chọn lọc nội dung liên quan và sắp xếp bố cục một cách mạch lạc, đồng thời đáp ứng đúng nhu cầu và sở thích của khán giả, từ đó tăng khả năng truyền đạt và giữ sự chú ý của người nghe.
Khi chọn chủ đề thuyết trình, ta nên ưu tiên những chủ đề mà người nghe muốn nghe, hoặc những chủ đề mang tính thời sự, hoặc những chủ đề ta có kiến thức sâu và chuyên môn Việc chọn chủ đề thuyết trình không chỉ phụ thuộc vào mong đợi của người nghe mà còn dựa trên chiến lược và mối quan tâm của tổ chức nơi họ làm việc.
Khi chuẩn bị một chủ đề, cần nhận diện ngay ý chính và các ý phụ để bài thuyết trình có trọng tâm; thay vì cố nói hết mọi điều có thể, hãy phân loại nội dung thành các ý bắt buộc, ý cần và ý nên nói Ưu tiên trình bày trước các ý bắt buộc, và khi còn thời gian sẽ bổ sung các ý cần và ý nên nói để bài nói ngắn gọn, thuyết phục và dễ ghi nhớ.
Bạn sẽ làm tốt bước này khi chọn một đề tài phù hợp với thế mạnh, kiến thức và kinh nghiệm của bản thân; không thuyết trình các vấn đề bạn chưa nắm vững hoặc không ở tầm hiểu biết của bạn; và cần xác định rõ mục tiêu của bài thuyết trình để nội dung được định hình, trình tự logic và cách trình bày thuyết phục.
Khi xác định mục tiêu, bạn có thể tham khảo nguyên tắc SMART sau đây:
+ S (specific): rõ ràng, cụ thể
Các nguyên tắc xác định mục tiêu
+ A (achievable): có thể đạt được
+ T (time-bound): thời hạn để đạt được mục tiêu đã đề ra
Ngoài ra, bạn có thể vận dụng quy tắc ABC để xác định chính xác chủ đề và nội dung thuyết trình: § Analyse - Phân tích, so sánh những tên đề tài có liên quan đến chủ đề cần thuyết trình Trên cơ sở đó, lựa chọn đề tài thích hợp § Brainstorm: động não suy nghĩ về nội dung cần thuyết trình, những điểm cần nhấn mạnh và nguồn tài liệu cần thiết § Choose – lựa chọn Trên cơ sở những số liệu, tài liệu có được, bạn hãy lựa chọn những thông tin tốt nhất, thích hợp nhất, những nội dung, điểm nhấn quan trọng nhất, cần đặc biệt lưu ý
Thông thường các bài thuyết trình thành công đề phải đạt 3 yêu cầu chính yếu: § Chuyển tải được những thông tin mới, hữu ích mà khán giả cần nghe § Bài thuyết trình gây sự hứng thú và hào hứng với khán giả, người nghe không chỉ “nghe” mà còn được “thưởng thức” bài thuyết trình § Nội dung vấn đề trong bài thuyết trình cần được trình bày rõ ràng, logic Để đạt được các yêu cầu trên, bạn cần xác định cách diễn đạt phù hợp, theo một cấu trúc hợp lý, logic và bắt đầu soạn bài thuyết trình
Một trong những yếu tố then chốt của kỹ năng thuyết trình là truyền đạt một thông điệp rõ ràng và có ý nghĩa tới người nghe Dù chủ đề có thể là chuyên môn của bạn và bạn nắm vững những gì trình bày, sự thành công còn phụ thuộc vào cách bạn diễn đạt và kết nối thông tin với khán giả Nếu bạn chưa chuẩn bị kỹ cho việc giao tiếp, hoặc không cập nhật và tìm kiếm thêm các chứng cứ mới nhất nhưng phù hợp với bối cảnh xã hội hiện tại, thông điệp sẽ không có sức thuyết phục Vì vậy, kết hợp kiến thức chuyên môn với dữ liệu cập nhật và chứng cứ phù hợp sẽ giúp bài thuyết trình thuyết phục hơn và phù hợp với thời đại.
25 trạng thái lúng túng và dễ mất tự tin khi nói trước đám đông có thể khiến buổi thuyết trình thất bại, vì vậy bạn nên dành thời gian đầu tư nghiêm túc vào việc soạn một bài thuyết trình Việc chuẩn bị bài nói một cách có hệ thống giúp xác định mục tiêu, xây dựng bố cục mạch lạc và làm rõ thông điệp chính bạn muốn truyền tải Luyện tập trình bày và tối ưu hóa nội dung cho SEO bằng cách dùng từ khóa phù hợp (như thuyết trình hiệu quả, tự tin trước đám đông, kỹ năng trình bày) sẽ tăng khả năng truyền tải và sự tự tin Hãy chú trọng vào ví dụ minh họa, phần kết luận mạnh mẽ và kỹ thuật giao tiếp như giao tiếp bằng mắt, nhịp điệu và kiểm soát thời gian để buổi thuyết trình diễn ra suôn sẻ và thuyết phục hơn.
Có nhiều tiêu chí đánh giá để một bài thuyết trình được coi là hiệu quả Đối với khán giả, người trình bày cần đáp ứng nhiều mong đợi về nội dung, tính cập nhật, giọng nói, cử chỉ, điệu bộ và sự nhiệt tình khi trình bày một vấn đề cho họ Phương pháp FIRES, viết tắt từ năm chữ cái F – I – R – E – S, giúp đánh giá và cân bằng các yếu tố then chốt tạo nên sự thuyết phục và ảnh hưởng của bài thuyết trình.
S sẽ giúp bạn tóm gọn thang đánh giá mà bất kỳ đối tượng khán giả mục tiêu nào cũng sẽ hướng tới, từ đó nội dung bài thuyết trình được điều chỉnh một cách rõ ràng và tối ưu cho SEO Để soạn thảo nội dung cho bài thuyết trình, trước hết bạn cần lưu ý các tiêu chí sau đây: a Lựa chọn vấn đề trình bày.
Bí quyết thành công của một buổi thuyết trình là chọn một chủ đề thu hút được đông đảo người tham dự
Việc chọn lựa nội dung phản ánh sự tổng hợp giữa kiến thức chuyên môn và sở trường của bạn với nhu cầu và mối quan tâm của khán giả Khi hai yếu tố này được kết nối chặt chẽ, bài viết sẽ mang tính chuyên môn sâu nhưng vẫn dễ tiếp cận, đồng thời tối ưu hóa hiệu quả SEO bằng cách dùng từ khóa liên quan và bố cục rõ ràng Sự đồng thuận giữa năng lực cá nhân và mong đợi của người đọc tạo nên thông điệp nhất quán, từ đó tăng khả năng thu hút, tương tác và độ tin cậy cho người xem.
- I (Informative): Cung cấp thông tin
Trước khi quyết định chủ đề thuyết trình, hãy trả lời hai câu hỏi sau: Bạn có thuyết trình một vấn đề thuộc chuyên môn của bạn không? Bạn có thực sự yêu thích và hứng thú với chủ đề đó không? Việc đảm bảo sự phù hợp giữa chuyên môn và đam mê sẽ làm cho bài nói thuyết phục hơn, dễ hiểu hơn với khán giả và đồng thời tối ưu hóa nội dung cho SEO bằng cách tập trung vào các từ khóa liên quan đến chủ đề và chuyên môn của bạn.
Câu trả lời cho hai câu hỏi ở trên có thể là Có hoặc Không, cho thấy bạn có mức độ am hiểu cao hoặc sự hứng thú lớn với đề tài Tuy nhiên, điều lý tưởng là đề tài bạn làm việc được hình thành từ sự kết hợp của cả hai câu trả lời Có ở hai câu hỏi trên: vừa nắm vững kiến thức vừa yêu thích chủ đề Khi bạn am hiểu và đam mê nó, nội dung sẽ có chiều sâu, sự chân thật và sức hút tự nhiên, giúp tối ưu hóa SEO và thu hút độc giả.
Tiếp theo, có hai giả thuyết đặt ra ở bước đầu tiên này mà bạn cũng cần phải xác định
Một khía cạnh là đề tài thuyết trình được quy định trước bởi những người có trách nhiệm trong hoạt động diễn thuyết của bạn Trong bối cảnh này, bạn không có quyền chọn vấn đề, nhưng cách bạn xử lý và trình bày vấn đề đó lại hoàn toàn do bạn quyết định.