BÀI TẬP NHÓM BỘ MÔN TÀI CHÍNH CÔNG CHỦ đề GIẢI NGÂN VỐN đầu TƯ CÔNG TẠI VIỆT NAM

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀIĐầu tư từ khu vực nhà nước ở VN đã trở thành một động lực quan trọng trongviệc thúc đẩy tăng trưởng và quá trình chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế thời gian qua, tạo

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

VIỆN NGÂN HÀNG – TÀI CHÍNH

***

BÀI TẬP NHÓM BỘ MÔN TÀI CHÍNH CÔNG

CHỦ ĐỀ: GIẢI NGÂN VỐN ĐẦU TƯ CÔNG TẠI VIỆT NAM

Nhóm thực hiện: Nhóm 1 Lớp học phần: Tài chính công_03

MỤC LỤC

2 Đầu tư công và vai trò, đặc điểm của đầu tư công 6

a Ảnh hưởng đến việc thu hút và sử dụng vốn 10

b Ảnh hưởng đến chủ thể của hoạt động đầu tư 11

c Ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội của địa phương 11

LỜI MỞ ĐẦU

Đầu tư là hoạt động mua sắm hàng hoá nhằm thực hiện các dự án đầu tư Hoạtđộng này sẽ trang bị mới, bổ sung, hoàn thiện, hiện đại hoá vốn sản xuất (K) của nềnkinh tế trên góc độ tổng cung Ngoài ra, hoạt động đầu tư còn tăng tổng cầu của nềnkinh tế, qua đó thúc đẩy tăng trưởng nếu xét hoạt động đầu tư này được thực hiện bởicác tác nhân kinh tế như chính phủ, tư nhân - các cá nhân, các doanh nghiệp và tổchức Trong nền kinh tế, đầu tư công tuy chiếm tỷ trọng kém hơn phần đầu tư từ cánhân và doanh nghiệp nhưng lại có tầm quan trọng và ảnh hưởng lớn đến đầu tư tưnhân và toàn bộ nền kinh tế Đầu tư công được thực hiện theo một cơ cấu nhất địnhtùy theo các quyết định lựa chọn của chính phủ muốn ưu tiên mục tiêu nào cũng nhưcách thức quản lý sử dụng các khoản đầu tư, từ đó góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh

tế, thúc đẩy tăng trưởng Nền kinh tế VN đã có sự phát triển nhanh kể từ khi đổi mớitới nay cho dù phải chịu ảnh hưởng không nhỏ của những cú sốc kinh tế thế giới trongsuốt thời gian đó Không thể phủ nhận vai trò của việc tăng nhanh tích lũy và đầu tưtrong nền kinh tế nhưng sự phát triển kinh tế VN được đánh giá không tương xứng vớitiềm năng, hay dưới mức tiềm năng của nó do dựa trên mô hình tăng trưởng kém hiệuquả, dựa nhiều vào khai thác vốn và tài nguyên Điểm yếu lớn khi dựa quá nhiều vàovốn và đi cùng với nó là đầu tư không hiệu quả, đặc biệt là đầu tư công Chính vì thế,Chính phủ VN khẳng định phải tiến hành tái cấu trúc nền kinh tế, trong đó coi trọngtái cơ cấu đầu tư công trong những năm tới Điều này đòi hỏi phải xem xét toàn diệntình hình cơ cấu đầu tư công, chỉ ra những vấn đề trong cơ cấu đầu tư công để kiếnnghị những sự điều chỉnh cần thiết

Đầu tư công (hay đầu tư của Nhà nước) bao gồm tất cả các khoản đầu tư do chính phủ

và các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế nhà nước tiến hành:

- Đầu tư từ ngân sách (phân cho các Bộ ngành Trung ương, và phân cho các địa

phương);

- Đầu tư theo các chương trình hỗ trợ có mục tiêu;

- Tín dụng đầu tư (vốn cho vay) có mức độ ưu đãi nhất định;

- Đầu tư của các doanh nghiệp Nhà nước

I TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Đầu tư từ khu vực nhà nước ở VN đã trở thành một động lực quan trọng trongviệc thúc đẩy tăng trưởng và quá trình chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế thời gian qua, tạo

ra các tác động lan tỏa lớn, nhất là các dự án phát triển kết cấu hạ tầng giao thông Cơcấu đầu tư công đã có một số chuyển biến theo chiều hướng tích cực như: (i) Tăngcường đầu tư cho cơ sở hạ tầng, góp phần tích cực cải thiện môi trường đầu tư, thúcđẩy tăng trưởng kinh tế, xử lí bất hợp lí vùng miền; (ii) Chú trọng đầu tư cho cácngành nghề có lợi thế cạnh tranh trong nền kinh tế; và (iii) Tập trung nhiều hơn đầu tưphát triển con người, nâng cao trình độ lực lượng lao động Bộ khung pháp luật đượcxây dựng tương đối đồng bộ để điều chỉnh các hoạt động đầu tư nói chung và đầu tưnhà nước nói riêng Hệ thống pháp luật liên quan đến đầu tư đến nay cơ bản đã baoquát được hầu hết hoạt động đầu tư từ khu vực nhà nước Tình hình giám sát, đánh giáđầu tư các dự án ngày càng mở rộng và chặt chẽ Công tác quyết toán vốn đầu tư cócải thiện tuy tỉ lệ công trình hoàn thành chưa quyết toán vẫn còn lớn

Tuy nhiên, so với những thành tựu đạt được thì các hạn chế còn tồn tại trongđầu tư công là rất đáng kể Vì những hạn chế tồn tại ở rất nhiều mặt nên chúng tôi tạmthời dựa vào định nghĩa để phân loại các hạn chế này Đầu tiên, đầu tư công ở VNhiện nay chưa thể hiện được vai trò và đặc điểm Chính điều này dẫn đến các thựctrạng như đầu tư dàn trải hay lấn át đầu tư của khu vực tư nhân Thứ hai, nếu xem đầu

tư công như một khoản đầu tư thông thường thì cũng không đáp ứng được những yêucầu về kết quả mong muốn của một khoản đầu tư Xét trên đặc điểm tiêu biểu của đầu

tư công thì có thể thấy hiện nay ở VN, đầu tư khu vực nhà nước chưa thể hiện phânbiệt rõ ràng với đầu tư khu vực ngoài nhà nước Nhà nước vẫn đầu tư vào các lĩnh vực

mà khu vực tư nhân có thể đầu tư có hiệu quả

Những khoản đầu tư công ở VN hiện nay phần lớn đều không mang lại lợi íchnhư mong muốn Đầu tiên, về mặt vĩ mô, mặc dù lượng vốn đầu tư công ngày càngtăng nhưng tăng trưởng GDP lại không tăng trưởng nhiều Điều này, có thể nhận thấyqua hệ số ICOR đầu tư khu vực nhà nước và toàn nền kinh tế Mặc dù đầu tư khu vựcnhà nước chiếm tỉ trọng lớn, nhưng không mang lại hiệu quả nhiều nếu xét về hệ sốICOR Suốt khoảng thời gian từ năm 1996 đến năm 2012, hệ số ICOR của khu vựcnhà nước luôn cao hơn mức trung bình của toàn khu vực kinh tế

Dưới đây là bảng hệ số ICOR (hệ số thể hiện hiệu quả của vốn đầu tư) của Việt Nam

Bản thân dự án đầu tư công cũng chưa thực sự có hiệu quả một số dự án saukhi đầu tư không thể thu hồi lại vốn như dự kiến ban đầu Điều này, có thể thấy quathực trạng các công trình có thu phí nhưng sau nhiều năm hoạt động, tiền phí thu đượcthậm chí không đủ để bảo trì, duy tu công trình Chất lượng công trình không đượcđảm bảo, đối tượng người thụ hưởng không thấy thỏa mãn với kết quả đầu tư

Nhận thấy thực trạng đó đặc biệt là trong bối cảnh nền kinh tế đất nước đangtrong quá trình hồi phục sau đại dịch COVID-19 và đầu tư công là một trong nhữnggiải pháp hữu hiệu để đưa kinh tế đất nước ta thoát khỏi những ảnh hưởng hậuCOVID-19, chúng tôi đã thực hiện nghiên cứu này nhằm đào sâu hơn về vấn đề giảingân vốn đầu tư công tại Việt Nam, đồng thời kiến nghị một số giải pháp nhằm tăngtính hiệu quả khi giải ngân vốn đầu tư công

II CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Khái niệm về đầu tư

Theo như các khái niệm chung nhất thì hoạt động đầu tư là quá trình sử dụngcác nguồn lực về tài chính, lao động, tài nguyên thiên nhiên và các tài sản vật chấtkhác nhằm trực tiếp hoặc gián tiếp tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các

cơ sở vật chất kỹ thuật của nền kinh tế nói chung Từ phạm vi phát huy tác dụngcủa các kết quả đầu tư, chúng ta có thể có những cách hiểu khác nhau về đầu tư nhưsau:

Hiểu theo nghĩa rộng thì đầu tư là sự hy sinh các nguồn lực ở thời điểm hiệntại để tiến hành các hoạt động nào đó nhằm thu về cho người đầu tư các kết quảnhất định trong tương lai lớn hơn các nguồn lực đã bỏ ra để đạt được các kết quả

đó Nguồn lực có thể là tài nguyên thiên nhiên, là trí tuệ, là tiền hay sức lao động.Các kết quả đạt được có thể là sự tăng thêm các tài sản vật chất, tài sản tài chính,nguồn lực hay tài sản trí tuệ

Hiểu theo nghĩa hẹp thì đầu tư là hoạt động sử dụng các nguồn lực ở hiện tạinhằm đem lại cho nền kinh tế và xã hội những kết quả trong tương lai lớn hơn cácnguồn lực đã sử dụng để đạt được các kết quả đó

Vậy khái niệm về đầu tư là: Đầu tư là hoạt động sử dụng các nguồn lực vậtchất, nguồn lực lao động, nguồn lực tài chính và trí tuệ để sản xuất kinh doanhtrong một thời gian tương đối dài nhằm thu về lợi nhuận và lợi ích kinh tế cho xãhội

2 Đầu tư công và vai trò, đặc điểm của đầu tư công

2.1: Khái niệm đầu tư công

Đầu tư công là hoạt động đầu tư từ ngân sách nhà nước để xây dựng kết cấu

hạ tầng kinh tế - xã hội, đối tượng đầu tư là những công trình, dự án cho nhiềungười sử dụng hoặc sử dụng để phục vụ cho nhiều người, bao gồm các công trình,

dự án thuộc các lĩnh vực: Giao thông vận tải, thủy lợi, điện, cấp nước, khoa học

công nghệ, y tế, giáo dục – dạy nghề, văn hóa, thể thao, nghĩa trang, trụ sở cơ quanquản lý nhà nước, quốc phòng an ninh…

2.2: Vai trò của đầu tư công

Đầu tư công có ý nghĩa xã hội rất lớn trong định hướng phát triển chung củađất nước, do đó, nếu chỉ tính hiệu quả kinh tế đơn thuần thì sẽ không chính xác, màphải tính hiệu quả cả trong xóa đói giảm nghèo, phát triển giáo dục, an sinh xãhội…

Kết cấu hạ tầng là đối tượng chính của đầu tư công, là một bộ phận đặc thùcủa cơ sở vật chất kỹ thuật trong nền kinh tế quốc dân có chức năng, nhiệm vụ cơbản là đảm bảo những điều kiện chung cần thiết cho quá trình sản xuất được diễn rabình thường, liên tục Toàn bộ kết cấu hạ tầng có thể được phân chia thành nhiềuloại khác nhau dựa trên các tiêu chí khác nhau

Với tính chất đa dạng và thiết thực, kết cấu hạ tầng là nền tảng vật chất cóvai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốcgia cũng như vùng lãnh thổ Có kết cấu hạ tầng đồng bộ và hiện đại, nền kinh tếmới có điều kiện để tăng trưởng nhanh, ổn định và bền vững Có rất nhiều côngtrình nghiên cứu đã đi đến kết luận rằng, phát triển kết cấu hạ tầng có tác động tíchcực đến phát triển kinh tế - xã hội ở cả các nước phát triển và đang phát triển Trình

độ phát triển của kết cấu hạ tầng có ảnh hưởng đến trình độ phát triển của đất nước,

có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế và công tác xóa đói giảm nghèo

Đầu tư công, mà cụ thể là đầu tư vào kết cấu hạ tầng sẽ tạo ra những tácđộng quan trọng sau đây:

- Kết cấu hạ tầng phát triển mở ra khả năng thu hút các luồng vốn đầu tư đadạng cho phát triển kinh tế - xã hội;

- Kết cấu hạ tầng phát triển đồng bộ, hiện đại là điều kiện để phát triển cácvùng kinh tế động lực, các vùng trọng điểm và từ đó tạo ra các tác động lantoả lôi kéo các vùng liền kề phát triển;

- Kết cấu hạ tầng phát triển trực tiếp tác động đến các vùng nghèo, hộ nghèothông qua việc cải thiện hạ tầng mà nâng cao điều kiện sống của hộ.

- Phát triển kết cấu hạ tầng thực sự có ích với người nghèo và góp phần vàoviệc giữ gìn môi trường;

- Đầu tư cho kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông nông thôn, đem đến tác

động cao nhất đối với giảm nghèo;

- Phát triển kết cấu hạ tầng tạo điều kiện nâng cao trình độ kiến thức và cải thiện

tình trạng sức khỏe cho người dân, góp phần giảm thiểu bất bình đẳng vềmặt bằng xã hội cho người nghèo

Tóm lại, kết cấu hạ tầng đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh

tế - xã hội của một quốc gia, tạo động lực cho sự phát triển Hệ thống kết cấu

hạ tầng phát triển đồng bộ, hiện đại sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nângcao năng suất, hiệu quả của nền kinh tế và góp phần giải quyết các vấn đề xãhội

Ngược lại, một hệ thống kết cấu hạ tầng kém phát triển là một trở lực lớnđối với sự phát triển Ở nhiều nước đang phát triển hiện nay, kết cấu hạ tầng thiếu

và yếu đã gây ứ đọng trong luân chuyển các nguồn lực, khó hấp thụ vốn đầu tư, gây

ra những “nút cổ chai kết cấu hạ tầng” ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế

Thực tế trên thế giới hiện nay, những quốc gia phát triển cũng là những nước

có hệ thống kết cấu hạ tầng phát triển đồng bộ và hiện đại Trong khi đó, hầu hếtcác quốc gia đang phát triển có hệ thống kết cấu hạ tầng kém phát triển Chính vìvậy, việc đầu tư kết cấu hạ tầng đang là ưu tiên hàng đầu của các quốc gia đangphát triển

2.3: Đặc điểm của đầu tư công

- Đầu tư công của ngân sách nhà nước là khoản chi tích lũy

Chi đầu tư công trực tiếp làm gia tăng số lượng và chất lượng tài sản cốđịnh, gia tăng giá trị tài sản cố định cho nền kinh tế quốc dân Vấn đề này thể hiện

rõ nét thông qua việc nhà nước tăng cường đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế

xã hội như: Giao thông, thủy lợi, y tế, giáo dục…Sự tăng lên về số lượng và chấtlượng của hàng hoá công này là cơ sở và nền tảng cho sự phát triển của nền kinh tếquốc dân trên các mặt: Phát triển cân đối giữa các ngành, các lĩnh vực, các vùngkinh tế trên lãnh thổ quốc gia; nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động sản xuấtkinh doanh; thúc đẩy sự phát triển của các thành phần kinh tế, thu hút đầu tư trong

và ngoài nước; tạo động lực, cú hích cho sự tăng trưởng

- Quy mô và cơ cấu chi đầu tư công của ngân sách nhà nước không cố định

mà phụ thuộc vào chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của nhà nước trong từng thời kỳ và mức độ phát triển của khu vực kinh tế tư nhân

Trong thời kỳ đầu thực hiện chiến lược công nghiệp hóa, quy mô chi đầu tưcông của ngân sách nhà nước chiếm tỷ lệ khá lớn so với tổng đầu tư xã hội

Ở giai đoạn này, do khu vực kinh tế tư nhân còn yếu trong khi chính sách thuhút vốn đầu tư chưa hoàn thiện nên nhà nước phải tăng cường quy mô đầu tư từngân sách nhà nước để tạo đà cho tiến trình công nghiệp hóa Đi đôi với sự gia tăngquy mô thì cơ cấu chi đầu tư cũng rất đa dạng để đáp ứng với nhu cầu thực tiễn đặt

ra, như chi hỗ trợ, chi thực hiện chương trình mục tiêu kinh tế - xã hội…Quy môchi đầu tư công của nhà nước sẽ giảm dần theo mức độ thành công của chiến lượccông nghiệp hóa và mức độ phát triển của khu vực kinh tế tư nhân Khi đó chi đầu

tư phát triển của nhà nước chủ yếu tập trung vào điều chỉnh nhằm đạt tới sự ổn địnhcủa kinh tế vĩ mô và các khoản chi cho vay chỉ định, chi thực hiện chương trìnhmục tiêu kinh tế - xã hội sẽ được cắt giảm

- Đầu tư công có mối liên hệ với nợ ngân sách và tăng trưởng kinh tế

Nợ ngân sách có tác động gián tiếp đến tăng trưởng thông qua ảnh hưởngcủa nó trên đầu tư công Đa số nợ ngân sách được sử dụng cho đầu tư công, do đónếu đầu tư công có hiệu quả thì nợ ngân sách là cần thiết Tuy nhiên, việc vaymượn nợ có một tác động tích cực lên đầu tư và tăng trưởng trong phạm vi mộtmức ngưỡng nhất định, vượt qua mức này, nợ có thể ức chế sự tăng trưởng kinh tế,nhất là ở các nước có thu nhập thấp

- Hiệu quả đầu tư công khó được đo lường bằng các chỉ tiêu cụ thể và có hiệu quả lâu dài

Một dự án đầu tư công rất khó đánh giá được hiệu quả một cách đầy đủ vìkhông giống như một dự án đầu tư thông thường sẽ được hoàn vốn trực tiếp trongmột khoảng thời gian nhất định Khi nhà nước quyết định đầu tư vào một dự án nào

đó, nhà nước không quan tâm vào khả năng hoàn vốn của dự án mà chỉ quan tâmđến tác động của dự án đối với nền kinh tế, với xã hội và đời sống người dân haynói cách khác nhà nước chỉ quan tâm đến phúc lợi xã hội mà dự án mang lại

Ví dụ khi đầu tư một tuyến đường giao thông, nhà nước không mong chờvào việc sẽ thu hồi được vốn cho việc đầu tư tuyến đường, điều nhà nước quan tâm

là việc đầu tư tuyến đường sẽ thúc đẩy phát triển kinh tế trong khu vực tuyếnđường như thế nào, phúc lợi của người dân trong khu vực và việc cải thiện môitrường ra sao Chi phí đầu tư của tuyến đường sẽ được chuyển hóa thành cơ hội chonhà đầu tư, sự tiện nghi cho người dân

Ngoài ra, dự án đầu tư công có hiệu quả không chỉ trước mắt mà trong mộtthời gian dài, thậm chí rất dài trong tương lai, đôi khi dự án đầu tư công không cóhiệu quả trước mắt mà chỉ phát huy hiệu quả trong tương lai

2.4: Ảnh hưởng của đầu tư công

a Ảnh hưởng đến việc thu hút và sử dụng vốn

Do đầu tư công có một số đặc điểm như phục vụ nhu cầu của nhiều người,khó phân tích giữa lợi ích và chi phí bỏ ra, thời gian thu hồi vốn lâu, mang tính chấtphúc lợi xã hội… nên nguồn vốn cho đầu tư công chủ yếu do nhà nước đảm nhận,

tư nhân chỉ đầu tư một số ít những công trình thật sự có khả năng sinh lợi nhuận(như các tuyến đường trung tâm, sân bay, bệnh viện, trường học…) hoặc các dự án

có liên quan trực tiếp đến dự án của nhà đầu tư tư nhân

Việc sử dụng vốn đầu tư công phụ thuộc vào chủ trương, đường lối pháttriển trong từng thời kỳ Nếu trong thời kỳ ưu tiên phát triển công nghiệp để thựchiện công nghiệp hóa thì đầu tư công sẽ ưu tiên các lĩnh vực kết cấu hạ tầng phục

vụ phát triển công nghiệp như các tuyến đường quy mô lớn, các nhà máy cấpnước… ngược lại, nếu chủ trương, đường lối ưu tiên phát triển, nâng cao đời sốngngười dân khu vực nông thôn thì đầu tư công sẽ ưu tiên cho cơ sở hạ tầng nôngthôn như giao thông nông thôn, trạm y tế, cấp nước nông thôn, trường học…

b Ảnh hưởng đến chủ thể của hoạt động đầu tư

Do đầu tư công chủ yếu được đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà nước nênnhà nước sẽ là chủ thể chính của hoạt động đầu tư công Nhà nước sẽ điều hànhtoàn bộ các hoạt động đầu tư công từ việc phân bổ nguồn lực trong kế hoạch hàngnăm, vạch ra định hướng đầu tư trước mắt, trong trung hạn và dài hạn, điều hànhviệc đầu tư (thông qua việc lập ra các tổ chức bộ máy để triển khai và giám sát lẫnnhau trong quá trình thực hiện), tổ chức khai thác khi dự án hoàn thành và duy tu,sửa chữa thường xuyên khi dự án hư hỏng

c Ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Trong nền kinh tế, mục tiêu chính của khu vực tư nhân là lợi ích kinh tế, do

đó khu vực này thường không muốn tham gia vào việc cung cấp các hàng hóacông Những hàng hóa công này chủ yếu là các công trình hạ tầng kỹ thuật phục vụcho nhu cầu của xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội như: Giao thông, thủylợi, trường học, bệnh viện… Chúng có vai trò vô cùng quan trọng vì nếu không có

hệ thống đường giao thông thì hàng hóa không vận chuyển được, không có hệthống trường học, bệnh viện thì con người sẽ thiếu nhận thức, dễ ốm đau, bệnh tật,hay nói cách khác, con người không có đủ các sản phẩm thiết yếu Hoạt động đầu

tư công của nhà nước chính là việc cung cấp các hàng hóa công nên tác động củachúng tới phát triển kinh tế - xã hội là không thể phủ nhận Việc xác định tác độngcủa hoạt động đầu tư công không thể đo lường chính xác và trực tiếp bằng các chỉtiêu như đối với hoạt động đầu tư của khu vực tư nhân Do đó, để xác định tươngđối hiệu quả đầu tư công của một địa phương, ta sẽ đánh giá qua kết quả phát triểnkinh tế - xã hội của địa phương đó

III THỰC TRẠNG

Hướng tới mục tiêu phát triển nhanh ᴠà bền ᴠững, thực hiện công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước, nguồn ᴠốn đầu tư công trong thời gian qua đã được tập trungđầu tư cho các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế – хã hội, công trình thiết уếu của nềnkinh tế, các công trình giao thông then chốt như: đường bộ, ѕân baу, bến cảng, đườngѕắt; nâng cấp ᴠà хâу dựng các công trình thủу lợi; tập trung хâу dựng các công trìnhđiện, thông tin liên lạc; cải tạo ᴠà хâу dựng mới kết cấu hạ tầng các khu đô thị, khucông nghiệp, các bệnh ᴠiện, trường học, công trình ᴠăn hóa; đầu tư nhiều cho cácchương trình mục tiêu quốc gia Điều đó đã tạo điều kiện phát triển ѕản хuất, thúc đẩуtăng trưởng kinh tế; đồng thời góp phần cải thiện, nâng cao mức ѕống của nhân dân.Năm 2021 là năm đầu tiên triển khai kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và đầu tưcông trung hạn 2021-2025, diễn ra trong bối cảnh trong nước và thế giới chịu tác độnglớn của đại dịch COVID-19 Hơn bao giờ hết, vai trò đầu tư công ngày càng quantrọng trong duy trì và phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội nhằm khôi phục và hỗ trợ thúcđẩy tăng trưởng kinh tế Được xác định là động lực tăng trưởng chính, cú huých chonền kinh tế bật lên sau đại dịch nhưng trên thực tế, hiệu quả đầu tư công không đượcnhư kỳ vọng vì tốc độ giải ngân vốn rất chậm, có nguy cơ làm vỡ tiến độ các côngtrình trọng điểm quốc gia Nếu điểm nghẽn này không sớm được tháo gỡ sẽ ảnhhưởng lớn đến quá trình phục hồi kinh tế- xã hội đất nước

Trên thực tế, trong khoảng 3 năm trở lại đây, giải ngân vốn đầu tư công trênnhiều địa bàn tỉnh thành gặp nhiều khó khăn và luôn trong tình trạng “đầu năm đủngđỉnh, cuối năm vội vàng” Để đáp ứng yêu cầu phát triển mới, năm 2022, tổng kếhoạch vốn đầu tư nguồn ngân sách nhà nước được bố trí lên đến hơn 540.000 tỷ đồng,tăng hơn 110.000 tỷ đồng so với năm 2021 và gấp hai lần so năm 2016 Trước khốilượng công việc rất lớn, Chính phủ xác định giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụhàng đầu của toàn hệ thống chính trị và liên tục chỉ đạo các bộ, ngành, địa phươngquyết liệt thúc đẩy giải ngân, không để lặp lại tình trạng “đầu năm thong thả, cuối nămvất vả”.Tuy nhiên, kết quả thực hiện trên thực tế chưa chuyển biến mạnh, nếu khôngnói là chậm trễ Theo báo cáo mới nhất của Bộ Tài chính, ước giải ngân vốn đầu tưcông từ đầu năm đến cuối tháng 8-2022 là 212.227,28 tỉ đồng, tỉ lệ 35,49% kế hoạch.Như vậy, dù đã gần hết tháng 8 nhưng vẫn chưa đạt một nửa kế hoạch năm Nói cụ thể

Downloaded by Heo Út (quangutbin@gmail.com)

hơn về tiến độ giải ngân vốn đầu tư công 7 tháng đầu năm 2022 đạt 34,47% kế hoạchThủ tướng Chính phủ giao Mặc dù chưa bằng cùng kỳ năm trước nhưng cũng phảnánh xu hướng đặc thù giải ngân vốn đầu tư công đó là những tháng đầu năm chậm,tăng tốc vào cuối năm (tháng 7/2021 đạt 36,71%, cuối năm 2021 đạt khoảng 95%),những tháng đầu năm thi công để có khối lượng thanh toán tạm ứng, các dự án muasắm trang thiết bị theo Hợp đồng thanh toán vào cuối năm.

Trước thực trạng "có tiền nhưng không tiêu được", Chính phủ và Thủ tướng đãthường xuyên đôn đốc, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tháo gỡ khó khăn, vướngmắc, đẩy nhanh tiến độ Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh trong bối cảnh có nhiều khókhăn, thách thức như hiện nay, tình trạng "tiền để đấy không tiêu được" là "rất xót ruột

và sốt ruột" Trong khi Chính phủ rất "sốt ruột" thì sự chuyển động của các địaphương chưa như kỳ vọng, vẫn "đủng đỉnh" và "ngâm" vốn, dù đã sắp sửa hết tháng8-2022 Theo Bộ Tài chính, hiện có 35/51 bộ và 20/63 địa phương có tỉ lệ giải ngânđạt dưới 35% Các địa phương có tỉ lệ giải ngân vốn 8 tháng ước đạt dưới 35% gồm:

TP HCM (17,1%), Cao Bằng (17,4%), Hà Giang (19,12%), Phú Yên (20,8%), ĐắkLắk (23,3%), Gia Lai (24,4%), Cần Thơ (26%), Hà Nội (29%), Điện Biên (29,4%)…

Hà Nội là một trong những địa phương giải ngân vốn đầu tư công thấp trong 8 thángđầu năm Với con số giải ngân ước đạt như trên, tính đến hết tháng 8 thì tỉ lệ giải ngâncủa TP Hà Nội vẫn thấp hơn mức trung bình cả nước Địa phương này được Thủtướng Chính phủ giao kế hoạch đầu tư công hơn 51.000 tỉ đồng Tại Thành phố HồChí Minh, giải ngân vốn đầu tư công đang đặt trong tình trạng “báo động đỏ” vì tổngvốn đầu tư công năm 2022 là 31.943 tỷ đồng nhưng bảy tháng mới giải ngân được8.467 tỷ đồng, đạt 26% kế hoạch cả năm Đáng lưu ý, có đến 100 dự án có tỷ lệ giảingân bằng 0; 12 dự án của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dândụng và công nghiệp mới giải ngân dưới 10%, ảnh hưởng lớn đến tiến độ xây dựngkết cấu hạ tầng vì những dự án này có tác động trực tiếp đến nhu cầu thực tế của địaphương và của người dân.Có thể kể đến các dự án chậm tiến độ như: Trung tâm Triểnlãm quy hoạch thành phố, dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật cụm y tế TânKiên-Bình Chánh, Bệnh viện Đa khoa Phạm Ngọc Thạch,… Riêng dự án xây dựngmới Bệnh viện Nhi đồng thành phố (huyện Bình Chánh) vốn đầu tư 1.000 tỷ đồng,được nghiệm thu, hoàn thành, bàn giao đưa vào sử dụng ba năm trước nhưng đến nay

Downloaded by Heo Út (quangutbin@gmail.com)

chủ đầu tư vẫn chưa giải ngân đồng nào Dự án vệ sinh môi trường thành phố giaiđoạn 2 được bố trí 1.990 tỷ đồng, mới giải ngân 43 tỷ đồng (đạt 2,1%); nút giao AnPhú bố trí 375 tỷ đồng, giải ngân 15 tỷ đồng (4%), hầm chui giao thông Nguyễn VănLinh-Nguyễn Hữu Thọ bố trí 200 tỷ đồng, giải ngân 9,3 tỷ đồng (4,6%);…

Tại Bình Dương, kế hoạch đầu tư công năm 2022 là 8.909 tỷ đồng, đến giữatháng 7 mới giải ngân 2.868 tỷ đồng, đạt 32,2% kế hoạch, tuy tăng gấp gần hai lần socùng kỳ năm 2021 song vẫn thấp hơn kế hoạch Sự chậm trễ trong đền bù giải phóngmặt bằng vẫn là điểm nghẽn ảnh hưởng tiến độ thi công các dự án của tỉnh Khó khăn,trở ngại có nguyên nhân từ trình tự, thủ tục thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cưphức tạp; chính sách bồi thường, hỗ trợ không phù hợp thực tế; các địa phương không

có quỹ đất bố trí tái định cư… Hiện có khoảng 46 dự án trong kế hoạch đầu tư côngnăm 2022 với tổng vốn bố trí 1.769 tỷ đồng đang gặp khó khăn, vướng mắc về mặtbằng Tương tự, tỉnh Đồng Nai cũng mới giải ngân hơn 32% vốn kế hoạch cả năm,tương ứng khoảng 4.500 tỷ đồng trên tổng số hơn 14.000 tỷ đồng vốn đầu tư côngnăm 2022 Tại dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành, 9 trong tổng số 11 côngtrình hạ tầng xã hội phục vụ người dân đến sinh sống tại khu tái định cư Lộc An-BìnhSơn vẫn dang dở do không thể giải ngân được vốn

Có khoảng 21 tồn tại thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, phân thành 3 nhóm chính trong giải ngân vốn đầu tư công.

Thứ nhất, về nhóm nội dung liên quan đến thể chế, chính sách, khó khăn chủ

yếu về lĩnh vực đất đai; tài nguyên-môi trường; lĩnh vực ngân sách nhà nước và côngsản; xây dựng; lĩnh vực đấu thầu; lĩnh vực đầu tư công

Thứ hai, liên quan đến đến tổ chức triển khai thực hiện, công tác lập kế hoạch

đầu tư vốn ngân sách nhà nước chưa sát với khả năng thực hiện Chất lượng chuẩn bị

dự án thấp, công tác khảo sát, thiết kế dự án chưa tốt…

Thứ ba là nhóm khó khăn mang tính đặc thù của kế hoạch năm 2022 Đây là

năm thứ hai triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025, là nămcác bộ, địa phương bắt đầu khởi công mới nhiều dự án nên thông thường cần từ 6 đến

8 tháng hoàn tất thủ tục nên tiến độ giải ngân vốn của những dự án khởi công mới chỉđược đẩy mạnh vào những tháng cuối năm

Downloaded by Heo Út (quangutbin@gmail.com)