Một số kinh nghiệm tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ độ tuổi mẫu giáo ở các trường mầm non trên địa bàn huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa

Một số kinh nghiệm tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ độ tuổi mẫu giáo ở các trường mầm non trên địa bàn huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa Một số kinh nghiệm tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ độ tuổi mẫu giáo ở các trường mầm non trên địa bàn huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa

Một số biện pháp nhằm tổ chức tốt các hoạt động giáo

dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ độ tuổi mẫu giáo

ở các trường mầm non trên địa bàn huyện Đông Sơn

8

2.3.1

Biện pháp 1: Chỉ đạo các trường xây dựng kế hoạch cụ

thể, xác định mục tiêu hoạt động rõ ràng, biết lựa chọn

chủ đề phù hợp để tổ chức các hoạt động giáo dục theo

hướng trải nghiệm cho trẻ

8

2.3.2

Biện pháp 2: Giúp giáo viên nắm vững quy trình học tập

theo hướng trải nghiệm của trẻ, từ đó giáo viên biết tổ

chức có hiệu quả các hình thức hoạt động giáo dục theo

hướng trải nghiệm cho trẻ

11

2.3.3

Biện pháp 3: Tận dụng hoàn cảnh, tình huống thật nhằm

phát triển khả năng giao tiếp cho trẻ; tăng cường hoạt

động ngoại khóa để trẻ được hoạt động trải nghiệm, khám

phá trong môi trường an toàn

14

2.3.4

Biện pháp 4: Chỉ đạo các nhà trường xây dựng mối quan

hệ với cộng đồng, làm tốt công tác phối hợp tuyên truyền

với phụ huynh trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục

theo hướng trải nghiệm cho trẻ

16

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC SKKN ĐÃ ĐƯỢC XẾP LOẠI

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài

Như chúng ta đã biết, Giáo dục là một quá trình toàn vẹn hình thành nhân cách, được tổ chức một cách có mục đích và có kế hoạch, thông qua các hoạt động và các quan hệ giữa người được giáo dục và nhà giáo dục, nhằm truyền đạt

và chiếm lĩnh những kinh nghiệm xã hội của loài người Trải nghiệm là quá trình hoạt động trong cuộc sống con người, qua đó cá nhân được tham dự hay tiếp xúc, tương tác trực tiếp, được chiêm nghiệm, tự lực tích lũy kiến thức, kỹ năng, thái độ tạo thành kinh nghiệm riêng của bản thân

Trong giáo dục, trải nghiệm được coi là xu hướng, cách tiếp cận giáo dục

có hiệu quả và mang tính thực tế Các nhà tâm lý, giáo dục cho rằng, quá trình giáo dục và quá trình sống luôn thống nhất, không tách rời nhau, cho nên giáo dục tốt nhất là học tập trong cuộc sống Trong cuộc sống, con người không ngừng tích lũy kinh nghiệm cho bản thân và tự cải biến kinh nghiệm của mình

Do vậy, việc “học qua kinh nghiệm” xảy ra khi một người tham gia trải nghiệm nhìn lại, đánh giá, xác định lại cái gì là hữu ích, hay quan trọng cần nhớ và sử dụng để thực hiện các hoạt động khác tương tự

Giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ mầm non là phương thức sử dụng các hoạt động giáo dục, trong đó giáo viên là người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn các hoạt động để trẻ được tham dự hay tiếp xúc, tương tác trực tiếp, được chiêm nghiệm, tự lực tích lũy kiến thức, kỹ năng, thái độ, tạo thành kinh nghiệm riêng của bản thân

Tổ chức hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ mầm non là quá trình tác động có hệ thống của nhà giáo dục trong việc tổ chức kinh nghiệm học tập của trẻ thông qua các hoạt động thực tiễn để trẻ tự mình chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng, thái độ tạo thành năng lực thực tiễn

Qua trải nghiệm, kinh nghiệm của trẻ được tích lũy, kiểm chứng, điều chỉnh và phản hồi thông qua những kiến thức và hiểu biết mới tiếp thu từ những trải nghiệm thực tế Đó là quá trình trẻ được hành động, suy ngẫm, nhận xét, từ

đó rút ra những kết luận và vận dụng vào những tình huống khác nhau

Khi trẻ được chủ động tham gia tích cực vào quá trình hoạt động, trẻ sẽ

có hứng thú và chú ý hơn đến những điều được tiếp cận và ít gặp vấn đề về tuân thủ kỷ luật Trẻ có thể học các kỹ năng sống bằng việc lặp đi lặp lại hành vi qua các bài tập, hoạt động, từ đó tăng cường khả năng ứng dụng các kỹ năng đó vào

thực tế [1]

Thực trạng hiện nay ở các nhà trường, việc tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ còn nhiều hạn chế với nhiều nguyên nhân khác nhau Do điều kiện kinh tế của địa phương là thuần nông, đời sống nhân dân còn khó khăn; Do kỹ năng lập kế hoạch và tổ chức thực hiện ở các nhà trường về hoạt động trải nghiệm cho trẻ còn hạn chế; Do áp lực từ phía gia đình,

xã hội dẫn đến việc các nhà trường không giám tổ chức cho trẻ được đi thực tế trải nghiệm vì sợ nếu tổ chức đi sẽ không quán xuyến được trẻ dễ mất an toàn

cho trẻ… Từ những thực trạng trên qua quá trình làm quen, trò chuyện và hoạt động gần gũi trẻ tôi thấy nhiều trẻ chưa được tiếp cận với việc học tập qua những trải nghiệm thực tế mà mọi hoạt động của trẻ đều do cô giáo cung cấp qua tranh ảnh hay qua mạng Internet… hiểu biết của trẻ về văn hóa, đặc trưng của vùng miền còn hạn chế

Năm học 2019 - 2020, trong chương trình Bồi dưỡng thường xuyên của

Bộ Giáo dục về nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp cho cán bộ quản lí và giáo viên mầm non có nội dung về tổ chức hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ ở trường mầm non Bản thân tôi được tiếp thu từ Sở Giáo dục và đã triển khai chuyên đề đến toàn thể cán bộ quản lí, giáo viên Nhằm giúp trẻ có cơ hội tiếp cận với việc học tập qua những trải nghiệm thực tế được giải quyết các nhiệm vụ học tập gắn với thực tế ở địa phương một cách thiết thực, hấp dẫn và hiệu quả Bản thân tôi đã tìm tòi các biện pháp để chỉ đạo các trường tổ chức hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ ở trường mầm non một cách có hiệu quả Chính vì những lí do

trên nên tôi chọn đề tài “Một số kinh nghiệm tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ độ tuổi mẫu giáo ở các trường mầm non trên địa bàn huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa” làm đề tài nghiên cứu của mình

1.2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của việc tổ chức hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ độ tuổi mẫu giáo ở trường mầm non, nhằm tìm ra những biện pháp giáo dục tốt nhất, tạo ra nhiều cơ hội để thể hiện khả năng, năng lực thực tiễn của trẻ Từ đó trẻ chủ động, độc lập, sáng tạo, mạnh dạn, tự tin sử dụng kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm đã có để giải quyết các vấn

đề do tình huống thực tiễn đặt ra

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Một số kinh nghiệm tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ độ tuổi mẫu giáo ở các trường mầm non trên địa bàn huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu đề tài này, trong bài viết sáng kiến kinh nghiệm của mình

tôi đã sử dụng các phương pháp sau:

* Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp tổng hợp và phân tích

- Phương pháp hệ thống hóa

Tôi tiến hành nghiên cứu đọc sách và hệ thống hóa những vấn đề lý luận

về tâm sinh lí của trẻ độ tuổi mẫu giáo Sưu tầm tư liệu, hình ảnh, qua những hoạt động thực tế ở các nhà trường

* Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát sư phạm: Thông qua việc các trường tổ chức

các hoạt động trải nghiệm cho trẻ

- Phương pháp đàm thoại: Trao đổi, chia sẻ với giáo viên trong các nhà trường để nắm bắt thông tin mà trẻ lĩnh hội được qua các hoạt động giáo viên tổ chức thông qua hoạt động trải nghiệm

Trao đổi với phụ huynh để tìm hiểu về sự hài lòng của giáo viên khi được tham gia hoạt động trải nghiệm cùng các con ở trường

Đàm thoại và trò chuyện với trẻ để lắng nghe những suy nghĩ của trẻ Động viên, khuyến khích giúp trẻ tự tin bộc lộ khả năng, cảm xúc của mình

* Phương pháp điều tra

Sử dụng hình thức thăm dò, điều tra kết quả công tác trên từng nội dung, thu thập thông tin cần thiết để làm căn cứ xác định nguyên nhân, hạn chế, thiếu

sót, từ đó đưa ra những biện pháp khắc phục

* Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tài liệu, hồ sơ, đồ dùng, trang thiết bị, môi trường lớp học, có liên quan đến nội dung tổ chức hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ

* Phương pháp toán học

Sử dụng phương pháp toán học để xử lý các kết quả và tính phần trăm

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lý luận

Hoạt động trải nghiệm là một cách học thông qua thực hành, với quan niệm việc học là quá trình tạo ra tri thức mới trên cơ sở trải nghiệm thực tế, dựa trên những đánh giá, phân tích trên những kinh nghiệm, kiến thức sẵn có Như vậy, thông qua các hoạt động trải nghiệm, trẻ được cung cấp kiến thức, kỹ năng

từ đó hình thành những năng lực, phẩm chất và kinh nghiệm

Hoạt động trải nghiệm khiến trẻ sử dụng tổng hợp các giác quan (nghe, nhìn, chạm, ngửi…) để có thể tăng khả năng lưu giữ những điều đã tiếp cận được lâu hơn Hoạt động trải nghiệm giúp trẻ có thể tối đa hóa khả năng sáng tạo, tính năng động và thích ứng Trẻ được trải qua quá trình khám phá kiến thức

và tìm giải pháp, từ đó giúp phát triển năng lực cá nhân và tăng cường sự tự tin Hoạt động trải nghiệm giúp cho việc học trở nên thú vị hơn với trẻ và việc dạy trở nên thú vị hơn với người dạy

Dạy học gắn với hoạt động trải nghiệm là cách kết nối kiến thức, kỹ năng với thực tiễn cuộc sống phong phú, sinh động mà trẻ đã và sẽ trải qua trong cuộc sống Hoạt động trải nghiệm không chỉ giúp hình thành kiến thức mới mà quan trọng hơn là tạo cho trẻ có niềm say mê tìm hiểu, thích khám phá và biết cách lĩnh hội những kiến thức mới, cách hình thành kỹ năng mới Ngoài ra, nó còn giúp trẻ thấu hiểu ý nghĩa của sự lao động, sáng tạo khi làm ra một sản phẩm nào đó [2]

Bằng trải nghiệm thực tế “học bằng chơi - chơi mà học”, hoạt động này đã tạo cho trẻ niềm hứng thú tìm tòi, khám phá thế giới xung quanh Khi va chạm với các tình huống trong thực tế, trẻ dễ dàng thể hiện cảm xúc, những kỹ năng

xử lý; từ đó bộc lộ những điểm mạnh, yếu của mình Hoạt động thực hành, trải nghiệm vừa giúp trẻ mạnh dạn trong giao tiếp, vừa giúp giáo viên nhận biết tính cách, sở trường của từng trẻ để điều chỉnh phù hợp trong quá trình dạy học

Khác với những hoạt động khám phá trước kia chỉ tổ chức trong lớp học, nếu giáo viên biết vận dụng thay đổi, linh hoạt và phong phú hơn trong hoạt động học có chủ đích và hoạt động chơi như: Trẻ được học ngay tại sân trường, khám phá những hiện tượng, sự vật có ngay trong khuôn viên của nhà trường, như hoạt động khám phá về nước, sỏi, cát - giáo viên sử dụng ngay khu vui chơi cát sỏi, trẻ học được qua chơi, thực hành, quan sát mình làm, bạn làm Hay những nội dung cho trẻ khám phá xã hội về lễ hội, truyền thống văn hóa, di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh cho trẻ được cảm nhận thông qua thực tế Chắc hẳn trẻ sẽ không thể quên được ấn tượng của những buổi học đó

Mặt khác, việc tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ có sự tham gia của gia đình và cộng đồng cũng được xem xét dưới góc

độ như một quá trình sư phạm Trong quá trình tổ chức hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm phụ huynh có thể tham gia với vai trò là nhà giáo dục - trực tiếp tham gia lập kế hoạch, lựa chọn nội dung, phương thức tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ phù hợp, với điều kiện thực tiễn của cộng đồng hoặc là người phối hợp, hỗ trợ giáo viên tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ ở trong và ngoài nhà trường

Vì vậy, tổ chức cho trẻ hứng thú khi tham gia vào hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm có thể được hiểu là hoạt động giáo dục được tổ chức có mục đích, có kế hoạch, có nội dung và bằng phương pháp khoa học của nhà giáo dục tác động tới trẻ mầm non nhằm giúp trẻ tích cực, chủ động tiếp nhận kiến thức,

kĩ năng, kĩ xảo, hình thành phát triển phẩm chất, năng lực phù hợp với trẻ mầm non dựa trên những điều kiện thực tế và nguồn lực đóng góp từ cộng đồng

Tóm lại, việc tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ mầm non theo hướng trải nghiệm giúp cho trẻ tìm hiểu, khám phá, thực hành rèn luyện các kiến thức,

kĩ năng và hình thành thái độ phù hợp với bối cảnh sống thực tiễn và gần gũi đối với trẻ em; góp phần giảm chi phí và nâng cao chất lượng tổ chức các hoạt động giáo dục trên cơ sở khai thác các nguồn lực từ con người, điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế, văn hóa sẵn có tại địa phương Từ đó giúp lãnh đạo chính quyền, các tổ chức xã hội đoàn thể và người dân trong cộng đồng hiểu đúng hơn

về giáo dục mầm non và vai trò, chức năng của cộng đồng đối với việc chia sẻ trách nhiệm trong giáo dục trẻ mầm non Cộng đồng tham gia tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ mầm non (trực tiếp hoặc gián tiếp) được chia sẻ, trao đổi kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm và nâng cao hiểu biết về chăm sóc - giáo dục trẻ mầm non

Tạo được mối liên hệ gắn bó giữa công tác giáo dục với công tác xã hội khác vì lợi ích và đời sống của cộng đồng; tạo mối quan hệ gắn kết bền vững

giữa nhà trường với các lực lượng khác nhau trong xã hội; tạo lập điều kiện, cơ

hội để thực hiện công bằng, tạo sự ổn định và phát triển xã hội [1]

Trình độ đội ngũ giáo viên hàng năm được nâng lên rõ rệt (94.5% trên chuẩn), chất lượng đội ngũ có nhiều chuyển biến tích cực, ứng dụng CNTT được triển khai rộng rãi, có nhiều kinh nghiệm trong chỉ đạo thực hiện nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ và đổi mới việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non;

Công tác bồi dưỡng cán bộ giáo viên luôn được chú trọng, các chuyên đề được cập nhật kịp thời và đầy đủ Cán bộ giáo viên được trẻ hóa nhiều nên rất năng động, sáng tạo, tiếp cận nhanh với những vấn đề chuyên môn mới, nắm bắt nhanh những vấn đề mới trong việc xây dựng môi trường;

Công tác xã hội hóa giáo dục hàng năm ở các trường luôn được lãnh đạo các cấp và nhân dân quan tâm chăm lo đầu tư cho sự nghiệp giáo dục, nhân dân tích cực đóng góp xây dựng trường lớp, mua sắm trang thiết bị dạy học đáp ứng với yêu cầu giáo dục hiện nay

Việc tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ mầm non theo hướng trải nghiệm cho trẻ mầm non đã được các trường chú trọng quan tâm Các trường đã xây dựng kế hoạch cụ thể, tổ chức cho trẻ được đi tham quan, dã ngoại đảm bảo

ít nhất 5 lần/năm, có sự phối kết hợp của gia đình và cộng đồng cùng tham gia

Phụ huynh và cộng đồng đã hiểu được mục đích giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ và cùng phối hợp tốt với giáo viên và nhà trường về cách chăm sóc giáo dục trẻ đúng cách và khoa học

2.2.2 Khó khăn

Toàn huyện có 14 xã, thị trấn, là một huyện nhỏ, thuần nông, điều kiện kinh tế - xã hội còn gặp nhiều khó khăn Môi trường giáo dục đã được quan tâm chỉ đạo thực hiện đồng đều ở tất cả các trường mầm non trên toàn huyện, song một số trường còn nặng tính hình thức mà chưa mang lại hiệu quả thiết thực trong giáo dục Đặc biệt là khai thác sử dụng môi trường giáo dục chưa linh hoạt, sáng tạo, chưa thực sự phát huy được tính tích cực tham gia hoạt động của trẻ

Năm học 2019 - 2020, đã có một số trường mầm non trong huyện lưu ý đến việc tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ nhưng vẫn còn nhiều hạn chế với nhiều nguyên nhân khác nhau Cụ thể như: Các trường đã tổ chức mới chỉ dừng lại ở việc tổ chức hoạt động tham quan dã ngoại theo hướng trải nghiệm mà chưa tổ chức ở các hoạt động học, chơi, lao động, lễ hội… Những đơn vị chưa tổ chức do giáo viên chưa tự tin, chưa giám tổ chức cho trẻ được đi thực tế trải nghiệm vì sợ nếu tổ chức đi sẽ không quán xuyến được trẻ dễ mất an toàn cho trẻ sẽ bị áp lực từ gia đình trẻ… Từ đó dẫn đến trẻ chưa được tiếp cận với việc học tập qua những trải nghiệm thực tế mà mọi hoạt động của trẻ đều do cô giáo cung cấp qua tranh ảnh hay qua mạng Internet…

Đời sống nhân dân tại địa phương còn nhiều khó khăn nên bố mẹ trẻ thường gửi con cho ông bà để đi làm ăn xa nên việc phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng còn khó khăn trong mỗi lần nhà trường tổ chức hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ

2.2.3 Kết quả khảo sát thực trạng

Kết quả khảo sát thực trạng vào thời điểm tháng 9/2019 tại 15 trường mầm non; với 270 trẻ/45 lớp mẫu giáo (gồm 3 độ tuổi mẫu giáo 3 tuổi; 4 tuổi và

5 tuổi); và 45 giáo viên như sau:

* Môi trường giáo dục: Khảo sát 15 trường mầm non

Số trường đạt yêu cầu

Tỉ lệ (%)

1 Trường xây dựng kế hoạch cụ thể, xác định mục tiêu hoạt

động rõ ràng, biết lựa chọn chủ đề phù hợp để tổ chức các

hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ

2 Trường có các khu vực chơi đa dạng, an toàn cho trẻ được

trải nghiệm như: trải nghiệm kỹ năng xã hội, trải nghiệm

các giác quan, khu chơi cát nước, trò chơi dân gian

3 Trường có sự tương tác, phối hợp của gia đình, cộng đồng

xã hội trong quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục theo

hướng trải nghiệm cho trẻ

Số trường được đánh giá chung đạt yêu cầu: 7/15 46,7

* Đối với trẻ: Khảo sát 270 trẻ mẫu giáo/45 lớp mẫu giáo qua việc trò

chuyện, quan sát khi trẻ tham gia các hoạt động

Số trẻ đạt yêu cầu

Tỉ lệ (%)

1 Trẻ mạnh dạn, tự tin, thân thiện và tích cực trong giao tiếp

ở các hoạt động trải nghiệm

125/270 46,3

2 Hiểu mục đích yêu cầu của từng nội dung hoạt động; Có

kỹ năng sử dụng đồ dùng, đồ chơi theo chủ đề hoạt động

120/270 44,4

3 Biết chơi theo nhóm, có kỹ năng phối hợp với bạn chơi, thể

hiện sự tôn trọng, hợp tác, chia sẻ …

105/270 38,9

4 Có tính kỷ luật khi tham gia các hoạt động trải nghiệm 120/270 44,4

Số trẻ được đánh giá chung đạt yêu cầu: 120/270 44,4

* Năng lực của giáo viên khi hướng dẫn trẻ tham gia tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ: Khảo sát 45 giáo viên trực

tiếp đứng lớp thông qua dự giờ, trao đổi phỏng vấn và quan sát môi trường hoạt động trong lớp

Số GV đạt yêu cầu

Tỉ lệ (%)

1 Giáo viên nắm vững quy trình học tập theo hướng trải

nghiệm khi tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ

21/45 46,7

2 Giáo viên coi trọng ngôn ngữ giao tiếp, thể hiện mối

quan hệ thân thiện đối với trẻ và những người khác luôn

mẫu mực để trẻ noi theo

28/45 62,2

3 Giáo viên có ý thức trong việc lựa chọn đồ dùng, đồ chơi

phù hợp với từng hoạt động giáo dục cụ thể tạo hứng thú

cho trẻ tham gia một cách tích cực

28/45 62,2

4 Biết tạo những điều kiện, cơ hội, tận dụng hoàn cảnh,

tình huống thật cho trẻ hoạt động trải nghiệm, khám phá

trong môi trường an toàn

21/45 46,7

Số giáo viên xếp loại chung đạt yêu cầu: 21/45 46,7

Nhận xét: Qua khảo sát thực tế môi trường giáo dục, chất lượng trẻ và

giáo viên ở các lớp, tôi nhận thấy:

dạng, an toàn cho trẻ được trải nghiệm kỹ năng xã hội, trải nghiệm các giác quan, khu chơi cát nước, trò chơi dân gian Tuy nhiên các trường chưa xây dựng được kế hoạch cụ thể, chưa xác định mục tiêu hoạt động rõ ràng, lựa chọn chủ

đề tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ chưa phù hợp Đặc biệt sự tương tác, phối hợp của gia đình, cộng đồng xã hội trong quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ còn hạn chế

-> Số trường đánh giá chung đạt yêu cầu là 7/15 trường mới đạt 46,7%

tích cực trong giao tiếp ở các hoạt động trải nghiệm Song khả năng hiểu mục đích yêu cầu của từng nội dung hoạt động theo từng chủ đề của trẻ còn hạn chế;

Kỹ năng chơi theo nhóm, phối hợp với bạn chơi, thể hiện sự tôn trọng, hợp tác, chia sẻ chưa tốt Tính kỷ luật khi tham gia các hoạt động trải nghiệm chưa cao

-> Số trẻ được đánh giá chung đạt yêu cầu là 120/270 trẻ mới đạt 44,4%.

* Về năng lực của giáo viên: Đa số giáo viên có ý thức trong việc lựa

chọn đồ dùng, đồ chơi phù hợp với từng hoạt động giáo dục Ngôn ngữ giao tiếp

thân thiện luôn mẫu mực đối với trẻ và những người khác để trẻ noi theo Tuy

nhiên giáo viên chưa nắm vững quy trình khi tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ Việc tạo những điều kiện, cơ hội, tận dụng hoàn cảnh, tình huống thật cho trẻ hoạt động trải nghiệm, khám phá trong môi trường

an toàn chưa được chú ý nhiều

-> Số giáo viên xếp loại chung đạt yêu cầu là 21/45 người mới đạt 46,7%

2.3 Một số biện pháp nhằm tổ chức tốt các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ độ tuổi mẫu giáo ở các trường mầm non trên địa bàn huyện Đông Sơn

Để tổ chức tốt các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ độ tuổi mẫu giáo ở các trường mầm non huyện Đông Sơn, trong quản lý, chỉ đạo cần phải sử dụng kết hợp rất nhiều biện pháp khác nhau, trong khuôn khổ đề tài sáng kiến kinh nghiệm của mình, tôi chỉ trao đổi cùng các bạn đồng nghiệp 04 biện pháp mà bản thân tôi nhận thấy đạt hiệu quả cao nhất trong quá trình quản

lý, chỉ đạo

2.3.1 Biện pháp 1: Chỉ đạo các trường xây dựng kế hoạch cụ thể, xác định mục tiêu hoạt động rõ ràng, biết lựa chọn chủ đề phù hợp để tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ

Thực tế cho thấy ở bất kỳ một hoạt động nào nếu người quản lý biết xây dựng kế hoạch cụ thể, xác định rõ mục tiêu, nội dung lựa chọn đúng chủ đề trọng tâm thì kết quả thực hiện sẽ rất hiệu quả

Việc tổ chức hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ mầm non bao gồm các công việc mà hoạt động giáo dục cần có là: Xây dựng kế hoạch cụ thể, chi tiết, rõ ràng, phân công một cách cụ thể cho từng thành viên Lựa chọn chủ đề, xác định mục tiêu, lựa chọn nội dung phù hợp, chuẩn bị môi trường hoạt động cho trẻ, tiến hành hoạt động và đánh giá kết quả Để khai thác hiệu quả các nội dung trên của hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ mầm non, ngay từ đầu năm học tôi đã hướng dẫn giáo viên các trường hiểu rõ các bước của quá trình tổ chức hoạt động Cụ thể:

* Đối với việc lựa chọn chủ đề

Việc lựa chọn chủ đề hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ cần thực hiện dựa vào Chương trình Giáo dục mầm non nhưng phải lưu ý đến các hiện tượng tự nhiên, các sự kiện xã hội diễn ra xung quanh trẻ Cần xác định chủ đề hoạt động giáo dục hấp dẫn, gần gũi, phù hợp với nhận thức của trẻ nhằm định hướng trẻ đến đối tượng trải nghiệm

* Đối với việc xác định mục tiêu hoạt động

Tôi đã giúp giáo viên hiểu rõ rằng ưu thế nổi trội của hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm là năng lực của trẻ sẽ được hình thành và phát triển thông qua việc giải quyết các nhiệm vụ cụ thể trong các tình huống thực tế Tham gia hoạt động, trẻ sẽ lĩnh hội được kiến thức, hình thành kỹ năng và thái

độ tích cực với đối tượng trải nghiệm Do vậy, giáo viên cần xác định rõ các mục tiêu đó

Ví dụ: Ở Chủ đề “Nước và các hiện tượng tự nhiên”, đề tài: “Khám phá

sự kỳ diệu của nước”, mục tiêu cho trẻ 5-6 tuổi được xác định như sau:

Kiến thức: Giúp trẻ bi t n c có đâu, bi t m t vài đ c đi m

n i b t

c a n c t nhiên: không màu, không mùi, không v , trong su t;

N c t n t i nhi u tr ng thái khác nhau nh : tr ng thái r n,

tr ng thái l ng, tr ng thái khí

Kỹ năng: Tr th c hi n đ c các ho t đ ng th nghi m theo yêu c u và bi t nh n xét, rút ra k t lu n Nh n bi t m t s hành vi đúng, sai trong vi c gi gìn b o v môi tr ng n c

Thái độ: Trẻ hứng thú chơi với nước, với các vật liệu thí nghiệm; vui vẻ, thoải mái trong suốt quá trình trải nghiệm;

Trẻ phối hợp sử dụng các kiến thức, kỹ năng, thái độ để giải quyết được các vấn đề thực tế trong các hoạt động mà trẻ tham gia Cụ thể: bi t s

d ng n c ti t ki m, gi gìn b o v ngu n n c trong sinh

ho t gia đình và tr ng m m non

* Đối với việc xác định nội dung hoạt động

Dựa trên chủ đề, mục tiêu để giúp giáo viên xác định nội dung cho phù hợp với các lứa tuổi Nội dung là các hoạt động cụ thể mà trẻ có thể thực hiện trong quá trình trải nghiệm và việc thực hiện nó đảm bảo cho trẻ lĩnh hội được kiến thức, kỹ năng, hình thành thái độ cần thiết

Ví dụ: Với đề tài “Khám phá sự kỳ diệu của nước”, nội dung các hoạt

động cụ thể cần thực hiện cụ thể như sau:

Cho trẻ quan sát hiện tượng (xem video, xem giáo viên thực hiện) Thực hiện thí nghiệm khám phá nước ở trạng thái rắn (đá), lỏng, khí (hiện tượng nước bay hơi) Tham gia trò chơi củng cố kiến thức, kỹ năng về hiện tượng (vận động, học tập)

Tham gia đàm thoại chia sẻ hiểu biết, cảm xúc và đúc kết kinh nghiệm (Đã làm gì? Làm như thế nào? Có thích không? ); Tham gia hoạt động có sử dụng kinh nghiệm đã lĩnh hội được (sử dụng nước, kỹ năng pha các loại nước hoa quả bổ dưỡng cho sức khỏe…) (Xem hình ảnh minh họa trang 1)

Sự phong phú, đa dạng trong nội dung hoạt động sẽ kích thích hứng thú cho trẻ và tạo ra nhiều tình huống giúp trẻ tích lũy kinh nghiệm, nhưng việc xác định nội dung trải nghiệm phụ thuộc rất nhiều vào đặc điểm lứa tuổi, kinh nghiệm tham gia hoạt động của trẻ Do vậy, lúc đầu giáo viên nên đưa ra nội dung là một hoạt động chính và một số hoạt động có liên quan mà việc thực hiện

nó không đòi hỏi các kỹ năng mới, khó Khi trẻ đã có kỹ năng tham gia hoạt động, có thể tăng thêm số lượng hoạt động Tuy nhiên, cần lưu ý đến thời gian tham gia trải nghiệm của trẻ và không gian diễn ra hoạt động để xác định số lượng hoạt động kế tiếp cũng như các hoạt động tiến hành đồng thời cùng thời gian cho phù hợp với từng lứa tuổi

* Đối với việc chuẩn bị môi trường, lựa chọn địa điểm hoạt động

Để tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ đạt hiệu quả cao thì việc lựa chọn địa điểm cũng rất quan trọng với mỗi chủ đề Mỗi

đề tài giáo viên cần lựa chọn địa điểm phù hợp, làm sao để trẻ được khám phá, được hoạt động một cách tốt nhất tùy từng đề tài Trong mỗi chủ đề tôi hướng dẫn giáo viên có thể lựa chọn địa điểm như sau:

Tổ chức hoạt động giáo dục tại trường (trong hoặc ngoài lớp học)

Môi trường là yếu tố trực tiếp tác động hằng ngày đến trẻ Môi trường trang trí lớp, môi trường học tập, môi trường vui chơi…có vai trò quan trọng đến giáo dục trẻ Đối với việc trang trí môi trường lớp học tôi hướng dẫn giáo viên luôn phải quan tâm hàng đầu Ở mỗi chủ đề giáo viên phải dành thời gian nghiên cứu thiết kế môi trường lớp học sao cho phù hợp với chủ đề mà trẻ hoạt động, tìm hiểu về các sự vật thông qua hình ảnh trang trí đó

Bên cạnh đầu tư trang trí phù hợp với chủ đề, giáo viên cũng chú trọng đến việc tự làm đồ dùng, đồ chơi ở các góc chơi và sắp xếp đồ dùng, đồ chơi sao cho vừa thu hút trẻ, vừa tạo cho trẻ hứng thú khi tham gia vào các hoạt động

Ví dụ: Với chủ đề “Thế giới thực vật”

Ở góc thiên nhiên là góc dành riêng cho trẻ được hoạt động, trải nghiệm

Ở góc này thường trồng rất nhiều cây xanh Nên giáo viên phải bố trí sẵn bình nước tưới, chăm sóc cây để khi trẻ tham gia hoạt động trẻ được chăm sóc cây và tìm hiểu về các loại cây Trong quá trình chăm sóc ở góc thiên nhiên, trẻ được hình thành kỹ năng, kỹ xảo lao động, được bồi dưỡng phẩm chất yêu lao động, yêu thiên nhiên, có ý thức trách nhiệm trong công việc được giao

Ngoài ra, giáo viên có thể liên hệ với một số hộ gia đình tại địa phương gần nơi trẻ sinh sống có trồng những loài hoa, cây ăn quả gần gũi với trẻ để cho trẻ đến thăm quan, quan sát các loài hoa, loại quả Qua đó trẻ biết được ở địa phương có rất nhiều hộ gia đình trồng hoa, cây ăn quả…

Hoặc trong hoạt động chơi ngoài trời giáo viên cho trẻ quan sát, tìm hiểu

sự thay đổi của cây, hạt… từng ngày, từng mùa và cho trẻ nhận biết, phân biệt

sự giống nhau và khác nhau giữa các loại cây với nhau, cây ra hoa, cây ăn quả, cây cho bóng mát Trẻ hiểu và biết quy trình lớn lên của cây: cây cần ánh sáng, không khí, nước, hạt nảy mầm, cây lớn lên tươi tốt nhờ đủ các điều kiện, cây không tươi tốt do thiếu một trong các điều kiện trên, trẻ sẽ rút được kinh nghiệm khi chăm sóc cây xanh (Xem hình ảnh minh họa trang 2)

Ví dụ: Với chủ đề “Thế giới Động vật”

Tổ chức cho trẻ thăm quan trang trại chăn nuôi bò, cá, vịt…để trẻ biết đặc điểm về thức ăn, môi trường sống của các con vật gần gũi trẻ

Ví dụ: Với chủ đề “Tết và mùa xuân”

Tổ chức cho trẻ thăm quan chợ hoa ngày tết….Từ đó trẻ cảm nhận được

vẻ đẹp của thiên nhiên, cỏ cây hoa lá khi tết đến, xuân về và hình thành ở trẻ những hiểu biết về ngày tết cổ truyền của dân tộc

(Xem hình ảnh minh họa trang 3)

Tổ chức hoạt động giáo dục ngoài nhà trường: Tại các công trình công

cộng như: Di tích lịch sử, nhà văn hóa, khu vui chơi công cộng, tại các hộ gia đình, xưởng sản xuất…

Không những môi trường hoạt động giáo dục trong nhà trường mà môi trường giáo dục bên ngoài cũng cần thiết, quan trọng để giúp trẻ hoạt động Môi trường giáo dục ngoài nhà trường giúp trẻ gần gũi, thân thiện với thiên nhiên không chỉ mang đến cho trẻ những thứ cần thiết, mà còn hấp dẫn trẻ bởi những điều kỳ diệu mà không có gì thay thế được Ở môi trường giáo dục ngoaì nhà trường thì thiên nhiên xung quanh trẻ là muôn hình, muôn vẻ Đây là phương tiện là đối tượng kích thích, là nơi trẻ trực tiếp quan sát, ngắm nhìn, qua đó trẻ được mở rộng kiến thức củng như hiểu biết về thế giới xung quanh

Mỗi khi giáo viên tổ chức cho trẻ tham gia vào các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm ở bên ngoài trường, trẻ vui chơi, tham gia các hoạt động hứng thú, tích cực hơn Trẻ được hòa vào thiên nhiên, hòa mình vào cuộc sống sinh hoạt thực tiễn hàng ngày của người lớn Vì vậy mà trẻ thể hiện vai chơi giống thật hơn, sinh động hơn

Trước khi tới buổi tham quan của lớp, giáo viên cần chú trọng đến cách

bố trí, chuẩn bị đồ dùng sao cho phù hợp với buổi tham quan, làm sao để luôn tạo được sự mới mẻ trong các lần trải nghiệm Khi trẻ được tham gia hoạt động tại cộng đồng trẻ được trải nghiệm tất cả các hoạt động diễn ra hàng ngày trong cuộc sống xung quanh trẻ

Ví dụ: Trẻ đi thăm quan “Xưởng mộc”, “Siêu thị”, “Xưởng gốm”, “Chợ

quê”… Tại đây các bé biết, tái hiện lại những công việc của bác thợ mộc, thợ gốm, của bác bán hàng tạp hóa Biết đặt ra các câu hỏi, trao đổi với các bác, các cô về công việc thường ngày của họ Trẻ được thực hiện lại công việc của các thợ mộc, thợ gốm Muốn lấy được những thứ hàng mình cần mua thì phải xếp hàng để thanh toán tiền cho người bán

Sau khi tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm ở bên ngoài trường học, qua quá trình quan sát theo dõi tôi nhận thấy trẻ rất hứng thú tham gia tích cực vào các hoạt động thể hiện được những việc làm thường ngày

Từ những trẻ hiếu động đến những trẻ nhút nhát đều tham gia hoạt động một cách say sưa Trẻ thỏa sức sáng tạo, thể hiện lại các hành động, trao đổi, mạnh dạn nêu các câu hỏi đối với người lớn Sau mỗi lần trẻ được trải nghiệm kỹ năng giao tiếp của trẻ được nâng cao rất nhiều Việc cho trẻ được tham gia các hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm đã đem lại hiệu quả cao trong việc học tập và phát triển toàn diện cho trẻ (Xem hình ảnh minh họa trang 4)

2.3.2 Biện pháp 2: Giúp giáo viên nắm vững quy trình học tập theo

hướng trải nghiệm của trẻ, từ đó giáo viên biết tổ chức có hiệu quả các hình thức hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm cho trẻ

Với việc nhấn mạnh kinh nghiệm là nguồn gốc của việc học tập và phát triển, các nhà tâm lý, giáo dục cho rằng học tập theo hướng trải nghiệm là quá trình học theo đó kiến thức, năng lực được tạo ra thông qua việc chuyển hóa kinh nghiệm Do vậy, quy trình học tập qua trải nghiệm của trẻ mầm non gồm 4

giai đoạn theo trình tự: Trải nghiệm thực tế -> Chia sẻ kinh nghiệm -> Rút ra kinh nghiệm cho bản thân - > Vận dụng kinh nghiệm vào cuộc sống Cụ thể:

Giai đoạn 1: Trải nghiệm thực tế

Trẻ được tham gia trực tiếp vào các hoạt động do giáo viên tổ chức theo các chủ đề, các sự kiện có liên quan trực tiếp đến cuộc sống hằng ngày Sự trải nghiệm có chất lượng cao hay thấp phụ thuộc vào mức độ tham gia của trẻ, chất lượng của tình huống cụ thể, thực tế mà chúng được trải nghiệm

Giai đoạn 2: Chia sẻ kinh nghiệm

Kinh nghiệm thu được qua trải nghiệm của trẻ cần được chia sẻ với người khác thì mới được khắc sâu, được ghi nhận, điều chỉnh, chính xác hóa và từ đó, mới đọng lại nơi trẻ những dấu ấn cảm xúc tốt đẹp Quá trình này sẽ tạo điều kiện để phát triển tiến trình suy nghĩ của trẻ từ cấp độ thấp (ghi nhận thông tin) đến cấp độ cao (tìm hiểu nguyên nhân mối quan hệ) và được cụ thể hóa qua việc trả lời các câu hỏi

Giai đoạn 3: Rút ra kinh nghiệm cho bản thân

Trẻ học kiến thức và kinh nghiệm mới, tạo ra những hiểu biết mới Những kiến thức, kinh nghiệm trẻ đúc kết được dựa trên việc phân tích, đánh giá kinh nghiệm có được qua các giai đoạn trước đó

Giai đoạn 4: Vận dụng kinh nghiệm vào cuộc sống

Trẻ sử dụng những kiến thức và kinh nghiệm vừa mới lĩnh hội vào các bối cảnh hoặc sự việc mới và kinh nghiệm cứ thế tạo ra, hiểu biết và kinh nghiệm của trẻ ngày càng được nâng cao

Tóm lại, quy trình học tập theo hướng trải nghiệm là một chuỗi logic của bốn giai đoạn Kết quả của giai đoạn trước là điểm khởi đầu, điểm tựa của giai đoạn sau Kiến thức, kinh nghiệm mới hình thành được đưa vào kiểm nghiệm trong tình huống mới và nó lại trở thành kinh nghiệm có sẵn, kinh nghiệm cụ thể

và là khởi đầu của một chu trình trải nghiệm mới Thời gian cần thiết để thực hiện mỗi giai đoạn thay đổi tùy vào đặc điểm nhận thức, kinh nghiệm của trẻ các

lứa tuổi và với mỗi trẻ [1]

Từ 4 giai đoạn theo trình tự của quy trình học tập qua trải nghiệm của trẻ mầm non nêu trên, trong quá trình thực hiện giáo viên phải linh hoạt, sáng tạo lựa chọn nội dung cho phù hợp để có những trải nghiệm cho trẻ hiệu quả nhất trong việc tổ chức các hình thức hoạt động giáo dục cho trẻ Các hoạt động giáo dục giáo viên đã tổ chức cho trẻ theo hướng trải nghiệm và thu được kết cao là:

* Tổ chức hoạt động học theo hướng trải nghiệm cho trẻ

Các chủ đề trải nghiệm trong hoạt động học phụ thuộc vào đặc điểm các giờ học ở trường Dựa vào đó, giáo viên lựa chọn chủ đề trải nghiệm phù hợp có liên quan đến các hiện tượng, sự kiện tự nhiên, xã hội, con người…phù hợp với

hoạt động học Việc giới thiệu chủ đề trẻ được học qua trải nghiệm sẽ giúp trẻ

chủ động lĩnh hội kiến thức, kỹ năng và hình thành thái độ đối với sự vật, hiện tượng và mọi người xung quanh Giáo viên cần làm rõ các mục tiêu cụ thể liên