KHẢO SÁT VẤN ĐỀ CÁC BỆNH TRUYỀN NHIỄM Ở TRẺ EM

Các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp Các bệnh hô hấp thường gặp bao gồm: viêm phế quản cấp, viêm phổi do các loại vi khuẩn, virus; hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, ung thư phổi

KHẢO SÁT VẤN ĐỀ CÁC BỆNH TRUYỀN NHIỄM Ở TRẺ EM

I Tình hình vấn đề các bệnh truyền nhiễm ở trẻ em hiện nay

1 Các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp

Các bệnh hô hấp thường gặp bao gồm: viêm phế quản cấp, viêm phổi do các loại vi khuẩn, virus; hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, ung thư phổi, tràn dịch màng phổi, lao phổi Các bệnh này chiếm khoảng 80% số các bệnh lý hô hấp, bên cạnh đó, còn nhiều bệnh hô hấp khác, tuy nhiên chỉ chiếm tỷ lệ ít hơn, như: giãn phế quản, viêm phổi kẽ, bụi phổi, các biểu hiện phổi trong các bệnh hệ thống, nội tiết, cơ xương khớp, thận…

Viêm phế quản cấp là bệnh rất thường gặp ở Việt Nam, hầu như bất cứ người nào cũng đều đã một hoặc nhiều lần bị viêm phế quản cấp, bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ dưới 3 tuổi hoặc người già, những người có bệnh mũi, xoang hoặc khuyết tật

về phổi

Viêm phổi mắc phải ở cộng đồng cũng là một trong những nhiễm trùng hô hấp rất thường gặp, hàng năm tại Hoa Kỳ có từ 2-3 triệu bệnh nhân mắc viêm phổi nhập viện điều trị, tại Khoa hô hấp Bệnh viện Bạch Mai, khoảng 12% các bệnh nhân nhập viện điều trị vì viêm phổi Hầu hết các bệnh nhân viêm phổi được chữa khỏi hoàn toàn, một số bệnh nhân có thể tiến triển thành áp xe phổi, hoặc tràn mủ màng phổi, một số ít bệnh nhân có thể tiến triển thành hội chứng suy hô hấp cấp tính, nhiễm khuẩn huyết và có thể tử vong Ngày càng có nhiều loại virus có khả năng gây nhiễm trùng đường hô hấp, với độc lực cao như virus cúm A H5N1… Viêm phổi do virus có thể lây lan nhanh thành dịch lớn như viêm phổi do virus SARS, virus cúm A H1N1…

Do tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng, do vậy, bệnh hô hấp ngày càng phổ biến Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) (1990) bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là nguyên nhân gây tử vong xếp hàng thứ 5 với 2,2 triệu người chết Tính đến năm 1997 có khoảng 300 triệu người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và là nguyên nhân tử vong xếp hàng thứ 4 Theo dự đoán của WHO số người mắc bệnh sẽ tăng 3-4 lần trong thập kỷ này, gây ra 2,9 triệu người chết mỗi năm và đến năm 2020 bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính sẽ là nguyên nhân gây chết đứng hàng thứ 3

Ở nước ta, theo các nghiên cứu về bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính gần đây cho thấy, tỷ lệ mắc bệnh thay đổi theo từng vùng, nhìn chung vào khoảng 2 - 5,7% PGS.TS Nguyễn Thị Diệu Thúy, Trưởng Bộ môn Nhi, Đại học Y Hà Nội cho biết một con số đáng báo động trong 100 trẻ vào viện thì có đến khoảng 70 trẻ có bệnh

về đường hô hấp; 20 đứa trẻ mắc bệnh lý về đường tiêu hoá; 10 đứa trẻ là mắc các bệnh lý còn lại như về thận, nội tiết

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Diệu Thúy, Trưởng Bộ môn Nhi, Đại học Y Hà Nội , mỗi năm 1 đứa trẻ dưới 2 tuổi bị ít nhất 3-5 đợt hắt hơi, sổ mũi, viêm họng, đặc biệt khi thay đổi thời tiết như thời điểm này Do đó số bệnh nhân nhi khoa và tai mũi họng vào thời điểm này thường rất đông

Hen phế quản là bệnh gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tất cả các lứa tuổi trên toàn thế giới Bệnh gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống hàng ngày khi tình trạng bệnh không được kiểm soát Bệnh nhân có thể xuất hiện cơn bùng phát nặng có thể gây tử vong ở bất cứ thời điểm nào khi tiếp xúc với dị nguyên, ngay cả khi bệnh đã hoàn toàn được kiểm soát

Thế giới hiện có khoảng 300 triệu người mắc hen phế quản, và khoảng 250.000 trường hợp tử vong vì hen phế quản mỗi năm Tỷ lệ mắc hen phế quản ước

tính khoảng 6-8% ở người lớn và khoảng 10-12% ở trẻ em dưới 15 tuổi Ở Việt Nam, các nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ mắc hen phế quản dao động từ 1,1% ở Đà Lạt cho tới cao nhất là 5,5% ở cư dân một số khu vực Hà Nội

Ung thư phổi là loại ung thư gây tử vong hàng đầu ở hầu hết các nước trên thế giới Nam mắc bệnh nhiều hơn nữ (tỷ lệ 5 nam/ 1 nữ), bên cạnh đó, hầu hết các bệnh nhân ung thư phổi được phát hiện ở giai đoạn muộn, không còn chỉ định phẫu thuật (60-80%), do vậy, thời gian từ khi được phát hiện đến khi tử vong ngắn, tỷ lệ sống sau 5 năm chỉ dưới 15%

Lao phổi hiện nay có tần xuất cao ở nhiều nước trên thế giới cũng như ở Việt Nam Lao có thể gây các tổn thương đa dạng ở đường hô hấp từ lao thanh quản xuống khí phế quản, nhu mô phổi, màng phổi Nguy cơ các vi khuẩn lao kháng thuốc và lao đa kháng thuốc ngày một nhiều Đây là một vấn đề sức khỏe cộng đồng cần được quan tâm nhiều hơn nữa

2 Các bệnh truyền nhiễm đường tiêu hóa

Theo thống kê của ngành y tế, số người thực nhiễm bệnh về tiêu hóa ở nước

ta hiện lên đến gần 10% dân số, nhẹ thì táo bón, rối loạn tiêu hóa, trào ngược dạ dày, ợ hơi, trướng bụng, nặng hơn thì là viêm loét dạ dày, hội chứng ruột kích thích, viêm ruột, ung thư Điều đáng báo động là những bệnh ung thư liên quan đến đường tiêu hóa như ung thư dạ dày, gan, đại tràng ngày càng gia tăng, phần lớn được phát hiện khá muộn nên không còn khả năng cứu chữa Số liệu cho thấy, trung bình mỗi năm Việt Nam có từ 11.000 đến 12.000 người mắc mới ung thư dạ dày và 8.000 người tử vong Với bệnh ung thư thực quản, con số mắc mới tương đương với lượng người tử vong, lên đến hàng nghìn người

Tại Bệnh viện E, mỗi ngày thường xuyên có từ 140 đến 150 bệnh nhân mắc các bệnh về đường tiêu hóa được điều trị nội trú PGS.TS Nguyễn Thúy Vinh - Phó

Giám đốc Bệnh viện E, Chủ tịch Liên chi hội Nội soi tiêu hóa Việt Nam, cho biết: Các yếu tố liên quan đến stress, thói quen thức khuya, ăn uống thất thường, ăn nhiều chất béo, ít vận động, thiếu ngủ… tác động rất nhiều đến một số bệnh lý như viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày, ung thư hệ tiêu hóa (dạ dày, đại tràng) Trong

số ca bệnh về đường tiêu hóa, số người bị loét dạ dày tăng khá nhanh Nếu như trước đây, bệnh nhân loét dạ dày chỉ chiếm 1% trong tổng số ca mắc bệnh tiêu hóa phải nhập viện thì hiện nay, tỷ lệ này đã lên đến 10% Đáng lưu ý, có khoảng 20-25% trong số bệnh nhân loét dạ dày phải điều trị tại bệnh viện là cán bộ công chức, doanh nghiệp

Theo các giáo sư đầu ngành về tiêu hóa của Việt Nam, hệ tiêu hóa là nơi dễ

bị tổn thương, dễ dẫn đến ung thư, nguy cơ tử vong cao hơn rất nhiều so với bất kỳ

cơ quan nào khác trong cơ thể Nguyên nhân quan trọng khiến các bệnh về tiêu hóa gia tăng là ô nhiễm môi trường, điều kiện an toàn vệ sinh thực phẩm không bảo đảm; nhiều người có thói quen ăn uống tùy tiện, thiếu tính khoa học, không đủ chất Các chuyên gia về dinh dưỡng và an toàn vệ sinh thực phẩm đưa ra cảnh báo: Nếu tình trạng bày bán tràn lan các loại thức ăn đường phố không được quản lý tốt hơn, vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn như hiện nay thì chỉ vài năm tới, các bệnh ung thư liên quan tới đường tiêu hóa sẽ tăng mạnh, có khả năng dẫn đầu danh sách các loại bệnh phổ biến

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ước tính hơn 50% dân số thế giới bị nhiễm khuẩn Helicobacter pylori (HP) - một loại vi khuẩn sống trong dạ dày Trong khi ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, tỷ lệ nhiễm HP đang giảm thì ở Việt Nam, tỷ lệ nhiễm loại vi khuẩn này vẫn còn cao Điều nguy hiểm là vi khuẩn HP có liên quan tới sự phát sinh ung thư dạ dày, tỷ lệ dân số nhiễm HP càng cao thì tỷ lệ ung thư dạ dày càng cao Hiện nay, bệnh ung thư dạ dày chiếm gần 20% số ca ung thư ở Việt Nam Dù vậy, việc phát hiện bệnh ung thư dạ dày thường ở giai đoạn muộn Nếu phát hiện sớm, được xử lí sớm thì hy vọng sống của người bệnh sẽ tăng

thêm từ 10 đến 15 năm Thực tế cho thấy, tuy có nhiều tiến bộ song công tác chẩn đoán, điều trị bệnh trong những năm gần đây vẫn còn chưa đạt yêu cầu

3 Tình hình bệnh truyền nhiễm máu

Máu rất quan trọng và cần thiết cho sự sống, nhờ có truyền máu mà nhiều người bệnh đã được cứu sống, hàng năm toàn thế giới (176 nước) có trên 4.00 triệu đơn vị máu được thu thập để truyền cho người bệnh, tuy nhiên con số này so với nhu cầu điều trị vẫn còn rất thiếu Mỗi năm có khoảng 500.000 phụ nữ bi chết khi sinh con, hầu hết những phụ nữ này thuộc các nước đang phát triển và trong số các trường hợp trên có 25% người mẹ khi sinh con bị chết vì mất máu nặng Máu cũng rất cần thiết để cấp cứu các trường hợp chấn thương, các tai nạn và các thảm họa do thiên tai và chiến tranh Máu quan trọng như vậy nhưng truyền máu cũng co thể làm lây truyền một số bệnh từ người cho máu sang người bệnh nếu các nguyên tắc

về an toàn truyền máu không được tôn trọng Hiện nay, hàng năm trên toàn thế giới vẫn còn khoảng 13 triệu đơn vị máu trên toàn thế giới được thu thập nhưng chưa được sàng lọc bất cứ một bệnh nhiễm trùng nào Các bệnh nhiễm trùng này đã gây nên các hậu quả rất nghiêm trọng, đặc biệt có một số bệnh được gây ra bởi virus đã ảnh hưởng rất lớn tới sự sống của hàng triệu người, như đại dịch HIV/AIDS đã gây

tử vong khoảng 2,5 triệu người/năm Hiện nay người ta đã phát hiện có rất nhiều căn nguyên gây các bệnh nhiễm trùng truyền qua đường truyền máu như virus gây suy giảm miễn dịch ở người (human immuno deíìciency virus), virus viêm gan B (hepatitis B virus), virus viêm gan c (hepatitis c virus), virus viêm gan D (hepatitis

D virus), virus viêm gan G (hepatitis G virus), Cytomegalovirus (CMV), Epstein -B'arr virus, virus gây ung thư tế bào lympho ở người (HTLV), Parvovirus, giang mai, sốt rét Theo khuyên cáo của Tổ chức y tế thể giới thì sáu loại căn nguyên bắt buộc phải được sàng lọc cho người cho máu là: HIV, HBV, HCV, xoắn khuẩn giang

mai, ký sinh trùng sốt rét và xoắn khuẩn Czuzi Tại Việt Nam năm loại căn nguyên bắt buộc phải sàng lọc trước khi máu được truyền cho người bệnh là HIV, HBV, HCV, xoắn khuẩn giang mai và ký sinh trùng sốt rét

4 Tình hình nhiễm HIV/AID

Theo báo cáo của Chương trình phối hợp của Liên hợp quốc về HUV/AIDS (UNAIDS), ước tính số người nhiễm HIV trên toàn cầu vào năm 2016 có 36,7 triệu người đang sống với HIV trong đó, 34,5 là người lớn; 17,8 triệu người là nữ giới; 2,1 triệu người là trẻ em dưới 15 tuổi trong năm 2016 ước tính toàn cầu có khoảng 1,8 triệu người mắc mới HIV và khoảng 1 triệu người tử vong do AIDS

Khu vực nhiễm HIV cao nhất là Đông và Nam phi với số người nhiễm mới HIV chiếm khoảng 43% số nhiễm mới toàn cầu (760.000 người), khu vực Châu Á

và Thái Bình Dương đứng thứ 2 với 13% số nhiễm mới, tương đương 270.000 người

Năm 2017 là năm thứ 9 liên tiếp dịch HIV/AIDS ở Việt Nam giảm cả ba tiêu chí: Giảm số người nhiễm mới HIV được phát hiện, giảm số người chuyển sang giai đoạn AIDS và giảm số người tử vong do AIDS Tuy vậy dịch HIV ở Việt Nam vẫn chứa đựng nhiều yếu tố nguy cơ và dịch có thể bùng nổ dịch bất cứ khi nào

Theo báo cáo của Cục Phòng, chống HIV/AIDS, Bộ Y tế, trong 9 tháng đầu năm, cả nước phát hiện mới 6.883 người nhiễm HIV, chuyển sang giai đoạn AIDS 3.484 người, số người nhiễm HIV tử vong 1.260 người Ước tính cả năm 2017 sẽ

có khoảng 9.800 người nhiễm HIV mới được phát hiện và có khoảng 1.900 người nhiễm HIV tử vong

Trong số những người được báo cáo xét nghiệm mới phát hiện nhiễm HIV trong 9 tháng đầu năm 2017, nữ chiếm 22%, nam chiếm 78%, lây truyền qua đường tình dục chiếm 58%, lây truyền qua đường máu chiếm 32%, mẹ truyền sang con chiếm 2,6%, không rõ chiếm 8%

Về phân bố theo nhóm tuổi, 40% người nhiễm HIV mới phát hiện trong năm

2017 trong độ tuổi từ 30 – 39; 30% người nhiễm trong độ tuổi từ 20 – 29; 19% người nhiễm trong nhóm tuổi từ 40 – 49; trên 50 tuổi chiếm 6%; nhóm tuổi từ 14 –

19 tuổi chiếm 3% và nhóm trẻ em từ 0 – 13 tuổi là 2% Phân bố người nhiễm HIV theo giới, tuổi không có khác biệt so với năm 2016, lây truyền qua đường tình dục tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong những năm trở lại đây

So sánh số liệu nhiễm HIV/AIDS, tử vong báo cáo năm 2016, số trường hợp nhiễm HIV phát hiện mới giảm 1,1%, số bệnh nhân AIDS giảm 39% và người nhiễm HIV tử vong giảm 10%

Trong quý 3 năm 2017, số trường hợp các tỉnh báo cáo phát hiện trùng lặp và không tìm thấy theo địa chỉ thực tế được các tỉnh đề xuất loại bỏ 3,368 trường hợp

Số người nhiễm HIV hiện được báo cáo đang còn sống là 208,371 trường hợp, tuy nhiên số quản lý được chỉ đạt 80%, số bệnh nhân AIDS trong số người nhiễm HIV

là 83,122 trường hợp, tổng số người nhiễm HIV tử vong từ đầu dịch đến nay được báo cáo là 91,840 trường hợp

Kết quả giám sát trọng điểm năm 2016, tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm nghiện chích ma túy là 9,53%, phụ nữ bán dâm 2,39% và MSM là 7,36% Tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm MSM đã tăng từ 5,1% năm 2015 lên 7,36% năm 2016

Từ các số liệu dịch HIV/AIDS phát hiện năm 2107 cho thấy: Dịch HIV/AIDS có xu hướng giảm so với cùng kỳ năm 2016, tuy nhiên số liệu phát hiện

tùy thuộc vào khả năng triển khai công tác tư vấn xét nghiệm, trong khi kinh phí viện trợ quốc tế cắt giảm, ngân sách quốc gia không có cho hoạt động động xét nghiệm phát hiện người nhiễm HIV, các tỉnh được đầu tư công tác xét nghiệm phát hiện HIV vẫn phát hiện được người nhiễm HIV ở mức cao, các tỉnh khác phần lớn người nhiễm HIV được phát hiện tình cờ từ hệ thống bệnh viện trong đó chủ yếu các bệnh nhân giai đoạn AIDS, mắc các bệnh liên quan đến suy giảm miễn dịch, các bệnh Lao, bệnh nhiễm khuẩn đường tình dục hoặc xét nghiệm sàng lọc HIV cho phụ nữ mang thai, một số tỉnh có tỷ lệ người nhiễm HIV là phụ nữ mang thai cao trên 10% là do xét nghiệm phát hiện sớm nhiễm HIV hạn chế Về nguy cơ lây truyền HIV, lây truyền qua đường tình dục ngày càng chiếm tỷ trọng chính trong lây truyền HIV, trong đó tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm MSM, đặc biệt nhóm tuổi trẻ

là cảnh báo quan trọng về nguy cơ lây truyền HIV trong nhóm này sẽ chiếm tỷ trọng chính trong tương lai Các địa phương cần quan tâm về dự báo về nguy cơ lây truyền HIV của mỗi địa phương để có can thiệp phù hợp dịch với tình hình thực tế

II Kết quả khảo sát phòng tránh bệnh cho học sinh lớp 4 trường Tiểu học Lê Hồng Phong

Ý kiến

Số học sinh Tỉ lệ % Số học sinh Tỉ lệ %

III Mục đích, ý nghĩa của việc khảo sát

Sinh thời chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Ngày nay các cháu là nhi đồng Ngày sau, các cháu là người chủ của nước nhà, của thế giới.” Sự phát triển của các quốc gia không chỉ được đánh giá bằng sức mạnh tiềm lực kinh tế, mà còn bởi niềm hạnh phúc của nhân dân với đời sống an sinh xã hội được bảo đảm, quyền

công dân được tôn trọng, thực hiện đầy đủ, người dân được tham gia vào việc ra quyết định về những vấn đề liên quan đến cuộc sống của họ và sự quan tâm, đầu tư cho thế hệ tương lai của đất nước Dân tộc Việt Nam ta vốn có truyền thống yêu thương con trẻ Đảng, Nhà nước ta đã và đang chú trọng thúc đẩy thực hiện quyền trẻ em ngày càng hiệu quả hơn cùng với sự phát triển của đất nước

Việc khảo sát vấn đề các bệnh truyền nhiễm cho học sinh Tiểu học là vấn đề cấp bách Nhiều gia đình vẫn chưa nhận thức đầy đủ và chưa trang bị kỹ năng phòng trách các bệnh truyền nhiễm cho trẻ em dẫn đến những trường hợp trẻ em bị

tử vong không đáng có Chính bản thân trẻ em cũng còn thiếu ý thức tự bảo vệ mình, thiếu kỹ năng phòng tránh, xử lý khi mắc phải các bệnh truyền nhiễm Để tiến tới mục tiêu giảm thiểu tình hình mắc các bệnh truyền nhiễm, chúng ta cần sự vào cuộc mạnh mẽ hơn nữa của các cấp, các ngành và cộng đồng xã hội, cần thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng tránh lây nhiễm các bệnh truyền nhiễm ở trẻ em; tăng cường truyền thông, vận động xây dựng và thực hiện tốt các tiêu chuẩn ngôi nhà an toàn, trường học an toàn, cộng đồng an toàn để giảm tình trạng mắc bệnh ở trẻ em

Các bệnh truyền nhiễm có thể phòng chống được rất hiệu quả bằng những biện pháp đơn giản sau đây:

Vận động người dân chủ động cho con trẻ tiêm vắc-xin Việc tiêm phòng phải được thực hiện khi người còn khỏe mạnh và theo lịch tiêm phòng chung Tỷ lệ người tiêm phòng càng cao, số người có miễn dịch trong cộng đồng càng lớn và bệnh càng khó lây truyền

Giữ vệ sinh cá nhân: Hàng ngày cần thực hiện rửa tay trước khi ăn và sau khi

đi vệ sinh, sau khi tiếp xúc với đồ vật Giữ vệ sinh răng miệng Tắm rửa thường xuyên phòng bệnh viêm nhiễm trên da Rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang khi

đi đường và khi đến chỗ đông người Thường xuyên ngủ màn

Vệ sinh an toàn thực phẩm: Ăn các thức ăn đã nấu chín, uống nước đã đun sôi, đã được lọc hoặc xử lý; bảo quản thức ăn đã chế biến một cách phù hợp (như bảo quản lạnh); ngăn không cho ruồi nhặng đậu vào thức ăn; không dùng chung các dụng cụ chế biến thức ăn sống và thức ăn chín Các biện pháp này giúp ngăn ngừa các bệnh lây qua đường tiêu hóa như: tả, lỵ, thương hàn,…

Vệ sinh môi trường: Nhằm ngăn ngừa sự lây truyền của các bệnh lây qua đường tiêu hóa, qua vết đốt côn trùng Cần loại bỏ chỗ sinh sản của muỗi truyền sốt rét, sốt xuất huyết và các bệnh do muỗi truyền khác Cung cấp nước sạch cho ăn uống và sinh hoạt Cần thu gom và xử lý rác thải, xử lý các chất thải của người và động vật hợp vệ sinh Nuôi cá để diệt bọ gậy, phun hóa chất diệt muỗi, ruồi; loại bỏ các dụng cụ chứa nước và các vật thải rắn để hạn chế nơi sinh sản của muỗi

Khi bị mắc bệnh truyền nhiễm, người bệnh cần đến khám ở các cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị phù hợp Việc điều trị sẽ giúp bệnh nhân chóng hồi phục, tránh diễn biến nặng và tránh nguy cơ tử vong, giảm sự lây truyền bệnh ra cộng đồng

Có thể nói, việc khảo sát vấn đề các bệnh truyền nhiễm cho trẻ em nói chung

và đối tượng học sinh lớp 4 trường Tiểu học Lê Hồng Phong nói riêng là việc làm

có ý nghĩa rất lớn Các em đã được trang bị thêm những kiến thức bổ ích, những kĩ năng phòng tránh các bệnh truyền nhiễm Qua đó, trẻ biết cách tự phòng chống, tự bảo vệ bản thân khi không có người lớn bên cạnh