Nhận thức ngày càng sâu sắc hơn, đúng đắn hơn về chủ nghĩa xã hội, Đảng Cộng sản Việt Nam đã bước đầu hình thành được những nét cơ bản một hệ thống quan điểm lý luận về chủ nghĩa xã hội
Trang 11 Mở đầu
Ngay từ khi ra đời và trong quá trình đấu tranh cách mạng đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn khẳng định: chủ nghĩa xã hội là mục tiêu, lý tưởng của Đảng Cộng sản và nhân dân Việt Nam; đi lên chủ nghĩa xã hội là yêu cầu khách quan, là con đường tất yếu của cách mạng Việt Nam Từ tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận, nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta ngày càng sáng tỏ hơn Nhận thức ngày càng sâu sắc hơn, đúng đắn hơn về chủ nghĩa xã hội, Đảng Cộng sản Việt Nam đã bước đầu hình thành được những nét cơ bản một hệ thống quan điểm lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, là cơ sở khoa học cho đường lối của Đảng, góp phần bổ sung và phát triển quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
Mục đích của bài thu hoạch này em làm sáng tỏ thêm nhận thức mới của Đảng Cộng sản Việt Nam về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội thời kỳ đổi mới (1986 đến nay)
2 Nội dung
2.1 Thời kỳ mở đầu quá trình đổi mới và sự hình thành nhận thức mới của Đảng về chủ nghĩa xã hội
Đại hội VI của Đảng Cộng sản Việt Nam (1986) đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong tư duy lý luận của Đảng, mở đầu quá trình đổi mới
và sự hình thành nhận thức mới của Đảng về chủ nghĩa xã hội, về thời kỳ quá
độ lên chủ nghĩa xã hội cũng như con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta thông qua đổi mới, Đảng ta đã xác định thực hiện đường lối đổi mới với mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, xã hội văn minh Kế thừa và phát triển mục tiêu trên, qua các kỳ đại hội, thực hiện đường lối đổi mới, Đảng luôn đặt và giải
Trang 2quyết mối quan hệ giữa dân giàu với nước mạnh ở vị trí hàng đầu Đây là khởi đầu cho tư duy mới về chủ nghĩa xã hội giàu có
Những mục tiêu nêu trên của Đại hội VI có giá trị định hướng rất quan trọng với sự phát triển của đất nước, mà sâu xa là phát triển tiềm lực sáng tạo của nhân dân, hướng mục đích của đổi mới vào việc phục vụ quyền lợi của nhân dân Từ những bước đi ban đầu và đem đến những thành công nhất định trong thực hiện đường lối đổi mới, mục tiêu tổng quát luôn được Đảng ta phát triển, bổ sung, hoàn thiện phù hợp với quá trình nhận thức và sự phát triển của
xã hội, nhất là sự phát triển của lực lượng sản xuất Tổng kết, đánh giá thành tựu sau 20 năm thực hiện đường lối đổi mới, Đại hội X của Đảng khẳng định:
20 năm qua với sự nỗ lực phấn đấu của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, công cuộc Đổi mới ở nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử Nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam đã được hình thành trên những nét cơ bản
2.2 Thời kỳ hình thành và phát triển nhận thức mới của Đảng về chủ nghĩa xã hội
Từ thực tiễn của 25 năm đổi mới, tại Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011), Đảng ta xác định tám đặc trưng, đó là: “Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân
ta xây dựng là một xã hội: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển; có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng
Trang 3Cộng sản lãnh đạo; có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới”
Trong đó, một số nội dung của các đặc trưng đã được là sáng tỏ hơn so với Cương lĩnh 1991 Thứ nhất, khẳng định công cuộc xây dựng một xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh là ưu tiên hàng đầu Thứ hai, coi trọng vấn đề dân chủ, dân chủ được đặt lên trước công bằng, văn minh, toàn thể nhân dân làm chủ Thứ ba, nhận thức mới đầy đủ hơn về quan
hệ sản xuất gồm ba yếu tố: Chế độ sở hữu tư liệu sản xuất, chế độ quản lý và chế độ, phương thức phân phối sản phẩm Coi trọng quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp với lực lượng sản xuất hiện đại đã phản ánh đúng quy luật về quan
hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Thứ
tư, bổ sung đặc trưng thứ bảy: Có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo Để thực hiện được mục tiêu đó, Đảng và nhân dân ta phải: Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên, môi trường; phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người, nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội; bảo đảm vững chắc quốc phòng và an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội; thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế; xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường và mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh Tám phương hướng cơ bản trên đã thể hiện tập trung nhận thức của Đảng Cộng sản Việt Nam về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội trong điều kiện mới
ở Việt Nam
Trang 4Đánh giá thành tựu và hạn chế 30 năm đổi mới và 5 năm thực hiện Cương lĩnh (bổ sung, phát triển năm 2011) Đại hội XII Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: “Ba mươi năm đổi mới là một giai đoạn lịch sử quan trọng trong sự nghiệp cách mạng của nước ta, đánh dấu sự trưởng thành về mọi mặt của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đổi mới mang tầm vóc và ý nghĩa cách mạng, là quá trình cải biến sâu sắc, toàn diện, triệt để, là sự nghiệp cách mạng
to lớn của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” Nhìn tổng thể, qua 30 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa
“Những thành tựu đó tạo tiền đề, nền tảng quan trọng để nước ta tiếp tục đổi mới và phát triển mạnh mẽ trong những năm tới; khẳng định đường lối đổi mới của Đảng là đúng đắn, sáng tạo; con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của nước ta là phù hợp với thực tiễn của Việt Nam và xu thế phát triển của lịch sử”
Đại hội XII của Đảng cũng chỉ ra nhiều vấn đề lớn, phức tạp, nhiều hạn chế, yếu kém cần phải tập trung giải quyết, khắc phục, trong đó có: Công tác tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận còn bất cập, chưa làm rõ được một số vấn đề đặt ra trong quá trình đổi mới để định hướng trong thực tiễn và cung cấp cơ sở khoa học cho hoạch định đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội còn một số vấn đề cần phải qua tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận để tiếp tục làm rõ Trong 10 năm gần đây, kinh tế vĩ mô có lúc thiếu ổn định, tốc
độ tăng trưởng kinh tế suy giảm, phục hồi chậm Chất lượng, hiệu quả, năng suất lao động xã hội và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế còn thấp Phát triển thiếu bền vững cả về kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường Nhiều vấn
đề bức xúc nảy sinh, nhất là các vấn đề xã hội và quản lý xã hội chưa được
Trang 5nhận thức đầy đủ và giải quyết có hiệu quả; còn tiềm ẩn những nhân tố và nguy cơ mất ổn định xã hội Trên một số mặt, một số lĩnh vực, một bộ phận nhân dân chưa được thụ hưởng đầy đủ, công bằng thành quả của công cuộc đổi mới Đổi mới chính trị chưa đồng bộ với đổi mới kinh tế, năng lực và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị chưa ngang tầm nhiệm vụ Đại hội đánh giá: “Những hạn chế và khuyết điểm trên đây đòi hỏi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta phải nỗ lực phấn đấu không ngừng để khắc phục, tiếp tục đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững theo con đường xã hội chủ nghĩa”
Về mục tiêu, nhiệm vụ phát triển đất nước trong những năm tới, Đại hội nêu: “Tiếp tục thực hiện có kết quả các phương hướng, nhiệm vụ đúng đắn đã được đề ra trong các nghị quyết của Đảng; đồng thời, đổi mới mạnh
mẽ, toàn diện và đồng bộ, có bước đi phù hợp trên các lĩnh vực, nhất là giữa kinh tế và chính trị Tiếp tục đổi mới tư duy, hoàn thiện các cơ chế, chính sách, tháo gỡ kịp thời những khó khăn, vướng mắc nhằm khơi dậy mọi tiềm năng và nguồn lực của đất nước, tạo động lực mới cho phát triển nhanh và bền vững Nhận thức đúng và xử lý tốt các nhân tố tạo thành động lực tổng hợp để đổi mới và hội nhập”
Có thể thấy, nhận thức mới của Đảng Cộng sản Việt Nam về chủ nghĩa
xã hội còn được thể hiện trên lĩnh vực lý luận trong đổi mới kinh tế, quan trọng nhất là xây dựng, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Văn kiện Đại hội XII xác định trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đang xây dựng “có quan hệ sản xuất tiến
bộ phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất” Đây là sự điều chỉnh cần thiết, bởi vì quan hệ sản xuất có tiến bộ hay không thì trước hết phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, đó là quy luật khách quan; Đó còn là lý luận về đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển kinh tế-xã hội nông thôn, giải quyết các vấn đề xã hội trong quản lý
Trang 6phát triển xã hội ở nước ta Đó còn là hệ thống lý luận về xây dựng nền dân chủ, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và đổi mới hệ thống chính trị; hệ thống lý luận về phát triển văn hóa, xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa; về quốc phòng-an ninh, đối ngoại và về công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng
Tóm lại, nhận thức của Đảng Cộng sản Việt Nam về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam thời kỳ đổi mới thể hiện trên các mặt sau: Một
là, nhận thức về mục tiêu và bản chất của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ngày càng đầy đủ hơn, đó là dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh; Hai là, nhận thức về nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam của Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng khẳng định chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi hành động; Ba là, nhận thức về động lực của sự phát triển con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, đó là phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc trên nền tảng liên minh giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo; phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa vừa là mục tiêu, vừa là động lực của công cuộc đổi mới nhằm khơi dậy, phát huy mọi tiềm năng sáng tạo của con người, tính tích cực, chủ động, năng động của nhân dân được tăng lên; kết hợp hài hòa lợi ích xã hội, tập thể, cá nhân, quan tâm lợi ích thiết thân của con người; Bốn là, nhận thức về thời kỳ quá độ và những đặc điểm của con đường quá độ, bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa tiến lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam; bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là “bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa” Bỏ qua chế độ áp bức, bất công, bóc lột tư bản chủ nghĩa; bỏ qua những thói hư tật xấu, những thiết chế, thể chế chính trị không phù hợp với chế độ xã hội chủ nghĩa Trong khi bỏ qua những mặt đó, cần “tiếp thu, kế thừa những thành tựu mà nhân loại đã đạt được dưới chế độ tư bản chủ nghĩa,
Trang 7đặc biệt về khoa học - công nghệ để phát triển nhanh lực lượng sản xuất, xây dựng nền kinh tế hiện đại”; Năm là, nhận thức rõ hơn về mô hình và phương hướng áp dụng chủ nghĩa xã hội ở nước ta
3 Kết luận
Nhận thức về CNXH và con đường đi lên CNXH ở nước ta đã trải qua một quá trình lâu dài và không đơn giản Trong quá trình đó Đảng ta đã vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, xuất phát từ thực tiễn đất nước, có nhiều tìm tòi, sáng tạo trong nhận thức lý luận, nhất là trong thời kỳ đổi mới
Có thể khẳng định sự nhận thức của Đảng Cộng sản Việt Nam về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội thời kỳ đổi mới là thành tựu nổi bật nhất, Đảng
đã vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, xuất phát từ thực tiễn đất nước, có nhiều tìm tòi, sáng tạo trong nhận thức lý luận Công cuộc đổi mới ở Việt Nam đã diễn ra được 30 năm, đạt được nhiều thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, được thế giới ghi nhận Việt Nam đã và đang trở thành điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư và bạn bè trên thế giới
Trang 8TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Giáo trình cao cấp lý luận chính trị, tập 3 Chủ nghĩa xã hội khoa học, Nxb Lý luận chính trị, H.2017, tr.81-110
2 ĐCSVN: Văn kiện Đại hội Đảng thời kỳ đổi mới và hội nhập (Đại hội VI, VII, VIII, IX, X), Nxb.Chính trị quốc gia, Hà Nội.2013
3 ĐCSVN: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb Chính trị quốc gia, H.2016