BÀI THU HOẠCH MÔN LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM Chuyên đề ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO KẾT HỢP MỤC TIÊU ĐỘC LẬP DÂN TỘC VỚI CHỦ NGHĨA XÃ HỘI I. Mở Đầu Đại hội IX đã khẳng định: Cương lĩnh là ngọn cờ chiến đấu vì thắng lợi của sự nghiệp xây dựng nước Việt Nam từng bước quá độ lên CNXH, định hướng cho mọi hoạt động của Đảng viên hiện nay và trong những thập kỷ tới. Đảng và nhân dân ta quyết tâm xây dựng đất nước Việt Namtheo con đường XHCN trên nền tảng chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Đảng ta đã nhiều lần chỉ rõ, mục tiêu cao cả, thiêng liêng, bất di bất dịch của nhân dân ta là xây dựng một nước Việt Nam độc lập, thống nhất và tiến lên chủ nghĩa xã hội.Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa xã hội gắn liền với độc lập dân tộc.Đây là nguyên tắc, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ đường lối cách mạng nước ta. Đi lên CNXH là một tất yếu khách quan theo đúng quy luật tất yếu của lịch sử.
Trang 1BÀI THU HOẠCH MÔN: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
Chuyên đề:
ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO KẾT HỢP MỤC TIÊU
ĐỘC LẬP DÂN TỘC VỚI CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
Trang 2MỤC LỤC
I Mở Đầu 1
II Nội dung : Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo kết hợp mục tiêu độc lập dân tộc với Chủ nghĩa xã hội : 2
1 Qúa trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 4
2 Mối quan hệ biên chứng của “độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội” 5
3 Sự gắn bó hữu cơ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 7
4 Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội được thể hiện trong thực tiễn cách mạng 8
5 Những điều kiện bảo đảm độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội theo tư tưởng Hồ Chí Minh 9
III KẾT LUẬN 11
TÀI LIỆU THAM KHẢO 12
Trang 3
I Mở Đầu
Đại hội IX đã khẳng định: Cương lĩnh là ngọn cờ chiến đấu vì thắng lợi của sự nghiệp xây dựng nước Việt Nam từng bước quá độ lên CNXH, định hướng cho mọi hoạt động của Đảng viên hiện nay và trong những thập kỷ tới Đảng và nhân dân ta quyết tâm xây dựng đất nước Việt Namtheo con đường XHCN trên nền tảng chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Đảng ta
đã nhiều lần chỉ rõ, mục tiêu cao cả, thiêng liêng, bất di bất dịch của nhân dân
ta là xây dựng một nước Việt Nam độc lập, thống nhất và tiến lên chủ nghĩa
xã hội.Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa xã hội gắn liền với độc lập dân tộc.Đây là nguyên tắc, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ đường lối cách mạng nước ta Đi lên CNXH là một tất yếu khách quan theo đúng quy luật tất yếu của lịch sử
Trang 4II Nội dung : Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo kết hợp mục tiêu độc lập dân tộc với Chủ nghĩa xã hội :
Trong suốt tiến trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta đã rút ra năm bài học lớn; trong đó, bài học số một là “nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội” Đây là sự tổng kết sâu sắc về lịch sử và lý luận,
“sợi chỉ đỏ” xuyên suốt đường lối cách mạng nước ta, được thể hiện sâu sắc trong Cương lĩnh chính trị và các văn kiện đại hội Đảng Bài học đó, đến nay vẫn còn nguyên giá trị trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc mà văn kiện trình Đại hội XII của Đảng tiếp tục khẳng định.
Chánh cương vắn tắt của Đảngđược thông qua tại Hội nghị thành lập Đảng
xác định rõ con đường tiến lên của cách mạng Việt Nam là “làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản” Nhiệm vụ của cách mạng đã hàm chứa các nội dung của độc lập dân tộc và phương hướng tiến
lên chủ nghĩa xã hội Luận cương chánh trị được thông qua tại Hội nghị lần thứ
nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng (10/1930) chỉ ra các bước tiến triển của cách mạng Việt Nam là: Trong lúc đầu sẽ là cuộc cách mạng tư sản dân quyền; tiếp đó sẽ tranh đấu tiến thẳng lên con đường xã hội chủ nghĩa
Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Đông Dương nhận thức rằng để bảo đảm thắng lợi của cách mạng phải đặt nhiệm vụ giành độc lập dân tộc lên hàng đầu, nhiệm vụ đấu tranh giai cấp rải ra làm từng bước thích hợp ở từng giai đoạn, tùy thuộc vào tiến trình giải phóng dân tộc Giải phóng dân tộc được xác định là nhiệm vụ hàng đầu trong cách mạng dân tộc dân chủ
Thời kỳ vừa kháng chiến vừa kiến quốc (1945-1954),sau khi giành được
chính quyền cách mạng trong cả nước, trong hoàn cảnh thù trong, giặc ngoài, mâu thuẫn dân tộc vẫn còn tồn tại gay gắt Đảng xác định nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam là bảo vệ độc lập dân tộc, với tinh thần “Tổ quốc trên hết”, “Dân tộc trên hết” Đối với nhiệm vụ giải phóng giai cấp, cải cách ruộng đất, Đảng chủ trương tiếp tục tiến hành từng bước, sát với tiến trình thực hiện nhiệm vụ chống đế quốc và phục vụ nhiệm vụ chống đế quốc
Trang 5Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, Đảng đề ra chủ trương vừa kháng chiến vừa xây dựng chế độ dân chủ mới - chế độ nhân dân làm chủ Ngay trong tiến trình kháng chiến, nhiều tiền đề của chủ nghĩa xã hội được tạo dựng: Công cuộc xây dựng chính quyền mới, chính quyền của dân, do dân, vì dân đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng Những yếu tố cơ bản của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa đã được xác lập
Kết hợp độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong giai đoạn tiến hành đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược cách mạng (1954-1975).Ở thời kỳ này, độc
lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội thể hiện ở đường lối tiến hành đồng thời hai chiến lược cách mạng: cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và cách mạng dân tộc dân chủ ở miền Nam
Ở miền Bắc, chủ nghĩa xã hội không còn là định hướng mà đã trở thành mục tiêu trực tiếp Mặc dù gặp nhiều khó khăn, nhưng miền Bắc đã đạt được những kết quả nhất định trên mọi mặt, bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Sức mạnh cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc Việt Nam là kết quả của quá trình phát huy cao độ mối quan hệ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, phát huy sức mạnh của chế
độ mới được khơi dậy trên nền tảng của tinh thần dân tộc và chủ nghĩa yêu nước Dựa vào sức mạnh của chế độ mới được thiết lập ở vùng giải phóng miền Nam và chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, nhân dân Việt Nam đã vượt qua mọi khó khăn, gian khổ để đi đến thắng lợi cuối cùng - hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ, cả nước cùng đi lên chủ nghĩa xã hội
Đảng lãnh đạo xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong thời
kỳ cả nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội (1975 đến nay).Sau nhiều thập kỷ đấu
tranh gian khổ, dân tộc Việt Nam đã giành lại trọn vẹn nền độc lập dân tộc
và thống nhất Tổ quốc, mở ra thời kỳ mới trong lịch sử dân tộc - thời kỳ cả nước cùng quá độ lên chủ nghĩa xã hội Lựa chọn và kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, đồng thời đòi hỏi phải đưa ra được các giải pháp, bước đi, cách làm thực sự khoa học nhằm thực hiện bằng được mục tiêu đó Trước năm 1986, do chủ quan, duy ý chí, Đảng đã phạm những
Trang 6khuyết điểm nghiêm trọng trong lãnh đạo xây dựng chủ nghĩa xã hội, làm cho nền kinh tế - xã hội chẳng những không đạt được các mục tiêu đã dự kiến, mà ngày càng rơi vào khó khăn, khủng hoảng Vì vậy, Việt Nam đã bước vào công cuộc đổi mới toàn diện đất nước từ năm 1986 Đổi mới không phải là thay đổi mục tiêu xã hội chủ nghĩa, mà nhằm làm cho mục tiêu đó đạt được bằng những bước đi, phương thức và biện pháp phù hợp hơn.
1 Qúa trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Trước khi Pháp xâm lược, Việt Nam là một nước độc lập, có nền văn hiến ngàn năm rất vẻ vang Dân tộc Việt Nam có lịch sử chống ngoại xâm vô cùng oanh liệt Năm 1858, thực dân Pháp đã nổ súng xâm lược nước ta, sau khi hoàn thành việc xâm lược và thiết lập bộ máy thống trị trên toàn bộ đất nước Việt Nam thực dân Pháp tiến hành công cuộc khai thác, chúng cướp đoạt tài nguyên, bóc lột nhân công rẻ mạt, cho vay nặng lãi và mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hoá của chính quốc,đã đẩy nhân dân Việt Nam vào thế giới bóng đêm của sự khổ cực Mâu thuẫn giữa nhân dân ta với giai cấp địa chủ, phong kiến và giữa nhân dân ta với đế quốc thực dân Pháp ngày càng trở nên sâu sắc Nhiều cuộc khởi nghĩa yêu nước đã diễn ra phát huy chủ nghĩa yêu nước và giá trị truyền thống Việt Nam Trong giai đoạn này, phong trào dân tộc và dân chủ với nhiều tổ chức yêu nước theo xu hướng mới ra đời Cuối thế kỷ XIX, đầu XX cách mạng nước ta bị khủng hoảng về đường lối, tình hình đen tối như không có đường ra
Trên con đường cứu nước cứu dân, Hồ Chí Minh đã tìm thấy ở chủ nghĩa Mac- Leenin con đường mới của cách mạng Việt Nam Người khẳng định: “muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản” Đó là con đường “ độc lập dân tộc gắn liền với Chủ Nghĩa Xã Hội” Độc lập dân tộc phải đi tới chủ nghĩa xã hội mới xóa bỏ tận gốc cơ sở áp bức dân tộc và áp bức giai cấp Như vậy, ở Hồ Chí Minh , yêu nước truyền thống đã phát triển thành yêu nước trên lập trường của giai cấp vô sản, độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Sự khác nhau giữa
Trang 7con đường: “ độc lập dân tộc găn liền với chủ nghĩa xã hội” của Hồ Chí Minh khác cơ bản với con đường giải phóng dân tộc của những người đi trước như phong trào Cần Vương của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, Nguyễn Thái Học đều dựa trên hệ tư tưởng phong kiến hoặc tư sản (những hệ tư tưởng này
đã lỗi thời, lạc hậu) không gắn với tiến bộ xã hội nên đã thất bại Con đường giải phóng dân tộc của Hồ Chí Minh phản ánh đúng yêu cầu tất yếu của cách mạng và dựa trên chủ nghĩa Mac- Leenin, gắn liền với tiến bộ xã hội nên nó
là con đường duy nhất đúng đắn và tất yếu là giành được thắng lợi
2. Mối quan hệ biên chứng của “độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội”.
a Độc lập dân tộc là mục tiêu trực tiếp của cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân
Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trở thành nội dung cốt lõi, luân điểm trung tâm xuyên suốt toàn bộ tư tưởng Hồ Chí Minh Tìm ra con đường cách mạng Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội “con đường cách mạng vô sản’, Hồ Chí Minh cũng là người Việt Nam đầu tiên nhận thức được vai trò lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam mà đội tiên phong của
nó là Đảng Cộng sản có sức mạnh lãnh đạo đưa sự nghiệp cách mạng đó đến thành công Con đường cách mạng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là lý tưởng cao đẹp nhất của thời đại nhằm giải phóng dân tộc, xã hội và con người một cách triệt để Con đường đó cực kỳ khó khăn, gian khổ, phức tạp và lâu dài nhằm xây dựng một xã hội phồn vinh, có kỷ cương, lối sống lành mạnh và văn hóa cao; có quan hệ hữu nghị và bình đẳng với các quốc gia dân tộc trên thế giới Hồ Chí Minh kết luân: nhân dân Việt Nam không thể cứu nước, giải phóng dân tộc bằng con đường cách mạng dân chủ tư sản; độc lập dân tộc không thể gắn liền với con đường phát triển tư bản chủ nghĩa Xuất phát từ hoàn cảnh Việt Nam là một nước thuộc địa nửa phong kiến,
Hồ Chí Minh thấy rõ mâu thuẫn chủ yếu, nổi bật, cấp bách cần giải quyết là mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với đế quốc xâm lược cùng bọn tay sai bán nước, HCM nhấn mạnh nhiệm vụ dân tộc, xác định mục tiêu cốt yếu
Trang 8của cách mạng dân tộc dân chủ ở nước ta là giành lại độc lập cho dân tộc, trong khi không quên nhiệm vụ dân chủ nhân dân, song khi thực hiện nhiệm
vụ này trước hết phải nhằm phục vụ nhiệm vụ dân tộc Có thể khẳng định rằng, Đảng Cộng sản lãnh đạo cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân là nhân tố quyết định nhất đảm bảo cho cách mạng tiến hành triệt để, phát triển lên cách mạng chủ nghĩa xã hội; nhưng trước hết phải giành lại được độc lập dân tộc Độc lập dân tộc là mục tiêu cốt yếu của cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, đồng thời là tiền đề tất yếu để cuộc cách mạng này phát triển lên cách mạng
xã hội chủ nghĩa
b Chủ nghĩa xã hội là xu hướng phát triển tất yếu của cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo
Chủ nghĩa xã hội là phương hướng phát triển tất yếu của cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân Phương hướng phát triển này không những làm cho cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân được tiến hành triệt để, thể hiện ở mục tiêu giành lại độc lập hoàn toàn, thực sự cho dân tộc, mà còn đảm bảo cho nền độc lập dân tộc đó được giữ vững và ngày càng củng cố thêm; có những điều kiện, tiền đề để cách mạng phát triển lên giai đoạn xã hội chủ nghĩa; xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân, làm cho độc lập dân tộc thực sự có ý nghĩa, có giá trị
Theo Hồ Chí Minh: chủ nghĩa xã hội là một xã hội dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh
+ về kinh tế: từng bước xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa
xã hội, thực hiện quản lý dân chủ và phân phối theo lao động, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân
+ về chính trị: xây dựng chế độ do nhân dân làm chủ dựa trên nền tảng liên minh giữa công nhân, nông dân và trí thức, xây dựng nhà nước của dân,
do dân, vì dân
+về văn hóa xã hội: thực hiện một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại
Trang 9+về đối ngoại: thực hiện chính sách hòa bình, hữu nghị, hợp tác và làm bạn với tất cả các nước
3 Sự gắn bó hữu cơ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
a Độc lập dân tộc là điều kiện, tiền đề để xây dựng chủ nghĩa xã hội Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là một tất yếu lịch sử là sự lựa chọn duy nhất đúng mà Bác Hồ, Đảng ta, nhân dân ta đã lựa chọn trải qua các thăng trầm của lịch sử, những biến động của thời cuộc, những chao đảo ngả nghiêng của các quốc gia Đông Âu, tính đúng đắn của con đường cách mạng mà Hồ Chí Minh tiếp nhận từ chủ nghĩa yêu nước chân chính với thế giới quan cách mạng của chủ nghĩa Mac- Leenin đã làm nên nền tảng tư tưởng của Đảng ta trong 70 năm đấu tranh cách mạng và đổi mới đất nước hôm nay Vấn đề giải phóng dân tộc phải được giải quyết bằng cách mạng vô sản gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội chỉ có chủ nghĩa xã hội mới có thể giải quyết triệt để vấn đề độc lập dân tộc, mới có thể đem lại tự do hạnh phúc thực sự cho mọi người, cho tất cả các dân tộc và toàn thể loài người trên trái đất Chỉ có chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản mới có thể xóa bỏ vĩnh viễn ách áp bức, bóc lột và thống trị của chủ nghĩa tư bản, mới thực hiện
sự giải phóng hoàn toàn và triệt để đối với giai cấp công nhân và nhân dân lao động của tất cả các dân tộc trên thế giới ra khỏi bất công, tiến tới tự do, dân chủ công bằng vầ bình đẳng cho con người và loài người Như vậy, mối quan
hệ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là mối quan hệ giữa hai giai đoạn, hai thời kỳ của cùng một quá trình cách mạng và đồng thời cũng là mối quan
hệ giữa hai loại mục đích: mục đích trước mắt và mục đích lâu dài
b Chủ nghĩa xã hội là con đường bảo đảm vững chắc độc lập
Chủ nghĩa xã hội không chỉ bảo vệ vững chắc thành quả của độc lập dân tộc, mà về cơ bản tạo nên sự phát triển mới về chất của nó, hoàn toàn có
cơ sở để nói rằng: độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là chân lý không thể bác bỏ Không có độc lập dân tộc không thể có chủ nghĩa xã hội Độc lập dân tộc là tiền đề, là điều kiện tiên quyết và căn bản để xây dựng
Trang 10thành công chủ nghĩa xã hội Không có chủ nghĩa xã hội không thể có độc lập dân tộc bền vững Chủ nghĩa xã hội là sự bảo đảm chắc chắn nhất, bền vững nhất cho nền độc lập dân tộc
4 Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội được thể hiện trong thực tiễn cách mạng.
Tư tưởng HCM về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội xuất hiện vào năm 1920, khi Người gặp chủ nghĩa Mác- Leenin, và nó được phát triển, thể hiện một cách cụ thể sinh động trong thực tiễn cách mạng nước ta từ năm 1930
-Thời kỳ 1930-1945: tư tưởng này thể hiện rõ nét trong văn kiện do HCM soạn thảo và được Hội nghị hợp Chánh cùng vắn tắt của Đảng xác định: làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản Chính nhờ đường lối đúng đắn và sáng tạo này, cách mạng tháng 8 đã thành công, khai sinh ra nước Việt Nam Dân Chủ cộng hòa- nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á
-Thời kỳ 1945-1954: tư tưởng HCM về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội được thể hiện cụ thể ở đường lối “vừa kháng chiến vừa kiến quốc” Giai đoạn này, cách mạng nước ta gặp muôn vàn khó khăn, nhưng với tinh thần thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ Quân và dân ta đã làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ chấn động địa cầu, càng chứng tỏ đường lối đúng đắn của Đảng ta
-Từ năm 1954: cách mạng chuyển sang giai đoạn mới, vừa xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, vừa tiến hành cuộc kháng chiến chống đế quốc
Mỹ xâm lược, đấu tranh giải phóng miền Nam Do sức mạnh hướng tới mục tiêu độc lập dân tộc, hướng tới ấm no tự do hạnh phúc do dân tộc Việt Nam tạo ra; sức mạnh cùng chí hướng do lực lượng xã hội chủ nghĩa và tiến bộ trên thế giới đồng tình, giúp đỡ đem lại; sức mạnh của thời đại tạo nên…nhờ đó
mà cách mạng Việt Nam đã đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác và đã giành được thắng lợi hoàn toàn, trọn ven vào tháng 4-1975; ngay sau đó cả nước chuyển lên cách mạng xã hội chủ nghĩa, xây dựng chủ nghĩa xã hội