Đại hội toàn quốc lần thứ IV của Đảng 1976 đã đánh giá: “Miền Bắc đã dốc vào chiến tranh cứu nước và giữ nước với toàn bộ sức mạnh của chế độ xã hội chủ nghĩa và đã làm tròn một cách xuấ
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA QUỐC TẾ
BÀI TIỂU LUẬN
**********
Đề tài
ở miền Bắc trong thời
thắng lợi của sự nghiệp chống
**********
MônMôn: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
Giảng viên:
Giảng viên: Nguyễn Thị Huyền Trang Nguyễn Thị Huyền Trang Sinh viên thực hiện:
Sinh viên thực hiện: T Trrịịnnh h LLê ê VViiệệt t AAnnhh 2200007700880088
Lê Lê Quỳnh Quỳnh Anh Anh 20070399
Lê Lê Phương Phương Uyên Uyên 20070378
Ph Phạm ạm MiMinh nh HiHiếu ếu 2020070708082828 Nguyễn Nguyễn Khánh Khánh Vy Vy 20070387 Lớp:Lớp: HIS1001 02 – Nhóm số 14 HIS1001 02 – Nhóm số 14
Trang 2I THÀNH QUẢ CỦA SỰ NGHIỆP XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA
1 Miền Bắc
Đã xây dựng được cơ sở vật chất – kỹ thuật ban đầu của chủ nghĩa xã hội Đến năm 1975, tài sản cố định trong khu vực sản xuất vật chất đã thuộc về kinh
tế xã hội chủ nghĩa chiếm 99,7%, tăng 5,1 lần so với năm 1955 Đã có những cơ
sở đầu tiên của các ngành công nghiệp nặng quan trọng trong công nghiệp như: điện, than, cơ khí, hoá chất, luyện kim…Ngoài ra, một số ngành công nghiệp nhẹ đã được xây dựng
Về nông nghiệp, nhiều công trình thuỷ lợi được xây dựng, bảo đảm tưới, tiêu cho hàng trăm nghìn héc-ta đất canh tác Quá nửa số hợp tác xã nông nghiệp đã được trang bị máy móc nhỏ Bước đầu trong việc áp dụng một số thành tựu mới về khoa học – kỹ thuật đã có những cố gắng Điều đó đã tạo ra cho nông nghiệp những chuyển biến lớn: tăng năng suất và tăng vụ, đảm bảo lương thực, thực phẩm trong chiến tranh
Cơ cấu xã hội – giai cấp đã có sự thay đổi lớn Các giai cấp bóc lột bị xoá
bỏ Giai cấp công nhân đã có tiến triển cả về số lượng và chất lượng Giai cấp nông dân trở thành giai cấp nắm giữ quyền sở hữu tập thể tư liệu sản xuất chủ yếu – ruộng đất
Khối liên minh công nông được củng cố và cải thiện trên cơ sở mới Tầng lớp trí thức xã hội chủ nghĩa được tăng cường Xã hội miền Bắc đã trở thành xã hội của những người lao động bình đẳng Vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chủ nghĩa xã hội, các thành phần dân tộc chung sống trên tinh thần đoàn kết, hoà
Trang 3hợp dân tộc Sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong xã hội ngày càng được cải thiện
Sự nghiệp giáo dục, văn hoá, y tế phát triển nhanh Tính đến đầu năm
1975, cứ 3 người, có một người đi học Đội ngũ cán bộ khoa học, kỹ thuật và cán bộ quản lý đều có trình độ trên đại học Đại học và trung học chuyên nghiệp hơn 430 nghìn người, so với năm 1960 là tăng 19 lần Mạng lưới y tế được mở rộng So với năm 1960, số bác sĩ, y sĩ và y tá tăng 13,4 lần Hoạt động văn hoá, nghệ thuật cũng phát triển trên nhiều mặt với nội dung phong phú, góp phần xây dựng cuộc sống mới và con người mới trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội
Trong những năm chiến tranh, sản xuất vẫn được duy trì và tiếp tục phát triển Những nhu cầu thiết yếu về đời sống của nhân dân được bảo đảm Đói rét, dịch bệnh không xảy ra, giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội Mức sống còn thấp và có nhiều khó khăn, nhưng mọi người đều vững lòng tin tưởng và tham gia tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chủ nghĩa xã hội Thực hiện xuất sắc vai trò hậu phương lớn đối với tiền tuyến lớn, đóng góp sức người sức của cùng nhân dân miền Nam đánh thắng đế quốc Mỹ xâm lược Ngoài việc nước, miền Bắc còn hoàn thành tốt nhiệm vụ quốc tế đối với cách mạng Lào và cách mạng Campuchia
Đại hội toàn quốc lần thứ IV của Đảng (1976) đã đánh giá: “Miền Bắc đã dốc vào chiến tranh cứu nước và giữ nước với toàn bộ sức mạnh của chế độ xã hội chủ nghĩa và đã làm tròn một cách xuất sắc nghĩa vụ căn cứ địa cách mạng của cả nước, xứng đáng là pháo đài vô địch của chủ nghĩa xã hội”
2 Hà Nội
Trang 4Thủ đô Hà Nội từ năm 1954 đến năm 1975 là một thời kỳ lịch sử quan trọng Hà Nội vừa phải khắc phục hậu quả chiến tranh, khôi phục kinh tế, cải tạo xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội, vừa phải thực hiện nghĩa vụ hậu phương lớn cho cách mạng miền Nam Hà Nội là thành trì của cách mạng
cả nước trong thời kỳ kháng chiến chống đế quốc Mỹ Nhân dân của cả Việt
Nam và các nước bạn bè hướng về Hà Nội với niềm tin chiến thắng Bạn bè trên khắp thế giới hướng về Hà Nội với những kỳ vọng lớn lao trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và chống Mỹ Để thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh
tế, xã hội và đánh thắng giặc Mỹ xâm lược, Đảng bộ và chính quyền Hà Nội đã chủ động thiết lập quan hệ hữu nghị, tăng cường quan hệ hợp tác toàn diện và phối hợp với Trung ương để mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế Vì vậy, Hà Nội vừa thực hiện tốt vai trò hỗ trợ đắc lực cho các hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước, vừa tích cực và chủ động mở rộng các mối quan hệ hợp tác quốc tế, nhất là với những thành phố bạn bè trên thế giới để tranh thủ các nguồn ngoại lực phát triển thủ đô
Hà Nội đã thực hiện tốt đường lối đối ngoại của Đảng và chủ động mở rộng các quan hệ hợp tác quốc tế, những hoạt động đối ngoại của thủ đô Hà Nội với quốc gia trên thế giới trong thời kỳ 1954-1975 đã diễn ra sôi nổi, hiệu quả
và thiết thực Hà Nội đã thiết lập được mối quan hệ với nhiều thành phố, thủ đô trên thế giới, nhất là ở các nước xã hội chủ nghĩa anh em Những mối quan hệ
đó được thể hiện dưới nhiều hình thức phong phú và đa dạng như các chuyến thăm qua lại lẫn nhau hay qua các thư từ thăm hỏi và kết nghĩa
Hà Nội đã mở rộng quan hệ hợp tác toàn diện với các nước bạn trên nền tảng quan hệ hữu nghị và thân thiện mang ý nghĩa chính trị sâu sắc Hà Nội xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và phát triển bền vững dựa trên sự chia sẻ kinh nghiệm, sự ủng hộ, hỗ trợ vật chất và tinh thần to lớn của các quốc gia bạn bè
Trang 5Trong những năm tháng giặc Mỹ ném bom bắn phá Hà Nội, các thành phố bạn đã luôn kề vai, sát cánh, cùng chia sẻ với những nỗi đau, mất mát và thiệt hại mà Hà Nội phải gánh chịu Các nước bạn vừa lên tiếng phản đối Mỹ ném bom tàn phá Hà Nội, vừa ra sức viện trợ vật chất cho Hà Nội đánh Mỹ với mục đích giúp Hà Nội trụ vững và đánh thắng giặc Mỹ Các phong trào vì Hà Nội,
ủng hộ Hà Nội được tổ chức liên tục, đều khắp và sôi nổi ở các nước bạn Bạn
bè nhận thức rằng giúp đỡ Hà Nội không chỉ là tình cảm mà còn là nghĩa vụ quốc tế cao cả Bởi sự lớn mạnh của Hà Nội sẽ góp phần làm lớn mạnh cả hệ thống xã hội chủ nghĩa Mỗi chiến thắng của Hà Nội sẽ làm suy yếu các thế lực
đế quốc phản động mà đứng đầu là đế quốc Mỹ Vì vậy, trong mỗi gian nan, khó khăn và thách thức của Hà Nội đều có sự theo dõi, chia sẻ và sự giúp đỡ của bạn bè Mỗi bước tiến của Hà Nội đều nhận được sự ủng hộ, cổ vũ và động viên của các nước bạn Thắng lợi của Hà Nội trong chặng đường lịch sử từ 1954-1975 đầy cam go ấy còn là thắng lợi chung của tình đoàn kết quốc tế, của một chính sách đối ngoại rộng mở và đúng đắn của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thủ đô Hà Nội
II VAI TRÒ CỦA XÃ HỘI MIỀN BẮC ĐỐI VỚI THẮNG LỢI
1 Hoàn cả nh lịch sử
Sau thất bại của Pháp vào tháng 7 năm 1954, Mỹ để Ngô Đình Diệm nắm quyền và biến miền Nam thành thuộc địa mới của Mỹ Khi “Hiệp định Genève” được ký kết, Trung ương Đảng ta nhanh chóng xác định nhiệm vụ xây dựng miền Bắc thành căn cứ địa cách mạng của cả nước Từ quan điểm chính kiến và nguyên tắc, vai trò của miền Bắc do đó đã được xác định rõ ràng ngay từ đầu Tuy nhiên, trên quan điểm phát huy sức mạnh tổng hợp dân tộc, Đảng ta không chỉ đẩy mạnh việc ổn định, củng cố và xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa, mà
Trang 6còn không ngừng đẩy mạnh cách mạng miền Nam theo quy luật Khi đó trong cộng đồng quốc tế mới nhận thức đầy đủ chính nghĩa của công cuộc chống Mỹ cứu nước
2 Vai trò của hậu phương m iền B ắc
a Vai trò của hậu phương
Để tiến hành chiến tranh, mỗi bên tham chiến đều phải cân nhắc hai vấn
đề cần giải quyết là hậu phương và tiền tuyến Theo V.I.Lênin “hậu phương là nhân tố thường xuyên quyết định thắng lợi của chiến tranh”, vì vậy tiền tuyến không thể đánh thắng kẻ thù nếu không có hậu phương vững mạnh Hậu phương chính là nơi xây dựng, tích trữ tiềm lực của chiến tranh cả về chính trị,
kinh tế, văn hoá, xã hội; vừa là nơi chi viện nhân lực, vật lực, vừa là chỗ dựa tinh thần cho tiền tuyến Nếu hậu phương mạnh thì tiền tuyến mới vững chắc Sức mạnh của hậu phương là sức mạnh tổng hợp tạo thành một khối hoàn chỉnh Xây dựng hậu phương trở thành vấn đề có tính chất chiến lược, quyết định sống còn đối với thắng lợi của toàn bộ cuộc kháng chiến
b Vai trò của miền Bắc
Có thể khẳng định rằng miền Bắc đã hoàn thành xuất sắc nghĩa vụ hậu phương lớn đối với tiền tuyến lớn miền Nam Miền Bắc đã chi viện cho miền Nam bằng tuyến đường vận chuyển chiến lược Bắc – Nam mang tên Hồ Chí Minh trên bộ và trên biển bắt đầu được khai thông từ năm 1959, dài hàng nghìn km
Về kinh tế, năm 1957, với tinh thần khẩn trương, miền Bắc hoàn thành kế hoạch khôi phục kinh tế, hàn gắn vết thương chiến tranh Năm 1960, kinh tế miền Bắc có bước phát triển mới với sự xuất hiện của nhiều khu công nghiệp lớn ở Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Vinh, Thái Nguyên, Việt Trì Từ năm
1961 đến năm 1965, miền Bắc đã thực hiện một loạt phong trào sôi nổi lao động
Trang 7sản xuất Đến đầu năm 1965, trước cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, miền Bắc về cơ bản đã đạt được các mục tiêu đã đề ra và nâng cao tiềm lực phòng thủ Từ năm 1965 đến năm 1972 miền Bắc sản xuất, xây dựng và chiến đấu bảo vệ Tổ quốc; đồng thời hoàn thành nhiệm vụ lập công ở miền nam và chiến trường quốc tế Bắt đầu từ năm 1973, miền Bắc tập trung khôi phục kinh
tế, xây dựng tiềm lực trong nước, đạt nhiều kết quả xuất sắc, năm 1975 đạt tốc
độ tăng trưởng như năm 1965 và có mặt phát triển hơn, quan hệ đối ngoại được
mở rộng
Về chính trị, căn cứ vào tình hình nước ta - tạm thời chia làm hai miền với hai chế độ chính trị khác nhau, Đảng Lao động Việt Nam đã đề ra những sách lược cách mạng khác nhau cho từng miền, phù hợp với điều kiện tình hình từng vùng
Nhiệm vụ chiến lược của Cách mạng miền Bắc là khôi phục kinh tế, hàn gắn vết thương chiến tranh; thực hiện công cuộc đổi mới và xây dựng chủ nghĩa
xã hội, củng cố miền Bắc, trở thành chỗ dựa vững chắc của miền Nam, căn cứ địa cách mạng của cả nước Theo quan điểm đó, miền Bắc đã tăng cường xây dựng các khẩu hiệu, phong trào như: “Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để đánh thắng giặc Mĩ xâm lược’’; “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người’’; Gió Đại Phong, Sóng Duyên Hải, Cờ Ba Nhất
Miền Nam tiếp tục lãnh đạo cuộc cách mạng dân tộc dân chủ, lật đổ âm mưu bá quyền của Mỹ và bọn tay sai, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước
Về quân sự, trong vòng 5 năm từ 1961 đến 1965, một khối lượng lớn vũ khí, đạn dược, thuốc men được chuyển vào chiến trường Ngày càng có nhiều đơn vị vũ trang, cán bộ quân sự và cán bộ các ngành được đưa vào miền Nam tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu và xây dựng vùng giải phóng Sự chi viện của miền Bắc trong thời gian này là nhân tố quyết định đến thắng lợi của nhân dân miền Nam đánh bại chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mĩ
Trang 8Không chỉ dừng lại ở đó, trong 4 năm tiếp theo từ 1965 đến 1968, miền Bắc đã đưa vào miền Nam hơn 300,000 cán bộ, chiến sĩ tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu và xây dựng vùng giải phóng cùng hàng chục vạn tấn vũ khí, đạn dược, lương thực, thuốc men Tính chung, ở giai đoạn này, sức người, sức của từ miền Bắc chuyển vào chiến trường miền Nam tăng gấp 10 lần so với giai
đoạn trước
Trong thời kỳ Mỹ ngừng ném bom sau chiến tranh phá hoại lần thứ nhất
và ở chiến tranh phá hoại lần thứ hai, miền Bắc đã chớp thời cơ nhanh chóng khắc phục kịp thời hậu quả của những trận đánh phá khốc liệt, vượt qua vòng vây phong toả gay gắt của địch, bảo đảm tiếp nhận tốt hàng viện trợ từ bên ngoài và tiếp tục chi viện theo yêu cầu của chiến trường miền Nam, cũng như thực hiện nghĩa vụ quốc tế đối với chiến trường Lào và Campuchia
Tiếp đến thời kỳ 1969 - 1971, hàng chục vạn thanh niên miền Bắc được gọi nhập ngũ, trong số đó có 60% đã bổ sung cho các chiến trường miền Nam, Lào, Campuchia Lượng vật chất đưa vào các chiến trường tăng gấp 1,6 lần so với 3 năm gần nhất
Không chỉ là hậu phương, miền Bắc còn là chiến trường trực tiếp chống
Mĩ Quân dân miền Bắc đã chiến đấu, giành chiến thắng hai lần chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân của Mĩ, đặc biệt làm nên trận “Điện Biên Phủ trên không”, đập tan cuộc tập kích chiến lược bằng B52 của Mĩ vào Hà Nội, Hải Phòng cuối năm 1972
Năm 1975, miền Bắc bất ngờ đưa 57,000 bộ đội vào miền Nam Về vật chất – kỹ thuật, miền Bắc có nỗ lực phi thường, đáp ứng đầy đủ nhu cầu to lớn
và cấp bách của cuộc tổng tiến công chiến lược ở miền Nam Kể từ đầu mùa khô 1973 – 1974 đến đầu mùa khô 1974 – 1975, miền Bắc đưa hơn 260,000 tấn
vũ khí, đạn dược, quân trang, quân dụng, xăng dầu, thuốc men, lương thực, thực phẩm vào chiến trường
Chiến thắng của quân dân miền Bắc trong chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mĩ, góp phần đập nát ý chí xâm lược của Mĩ, buộc chúng
Trang 9phải ngồi vào bàn đàm phán và ký Hiệp định Pari về chấm dứt chiến tranh, khôi phục hoà bình trên đất nước Việt Nam
Có thể thấy, nguồn chi viện cùng với thắng lợi trong chiến đấu và sản xuất của quân dân miền Bắc đã góp phần quyết định vào thắng lợi của quân dân miền Nam trong cuộc chiến đấu đánh bại các chiến lược chiến tranh xâm lược
của Mỹ và giải phóng hoàn toàn miền Nam
Về văn hóa xã hội, từ năm 1954 đến năm 1964, miền Bắc đẩy mạnh phong trào xóa nạn mù chữ, xây dựng đời sống mới, phát triển mạnh mẽ giáo dục và đào tạo Văn hóa, y tế, giáo dục đang trong quá trình phát triển và thúc đẩy giao lưu văn hóa quốc tế Giai đoạn 1965 - 1975 cơ sở vật chất bị tàn phá, mặc dù chiến tranh ác liệt, nhưng với phương châm “Không có gì quý hơn độc lập tự do”, miền Bắc càng nhấn mạnh hơn bao giờ hết tinh thần ra tiền tuyến, thể hiện tình Bắc - Nam ruột thịt
Về đối ngoại, miền Bắc còn làm nghĩa vụ quốc tế đối với cách mạng Lào
và Campuchia, thường xuyên chi viện sức người, sức của cho chiến trường hai nước bạn; góp phần củng cố và tăng cường khối đoàn kết ba dân tộc ở Đông Dương trong cuộc chiến đấu chống kẻ thù chung Khối liên minh chiến đấu giữa
ba nước Đông Dương trong cuộc chiến đấu chống kẻ thù chung đã tạo ra một nhân tố quan trọng để đưa đến thắng lợi của mỗi nước trong cuộc kháng chiến chống Mỹ
Cụ thể, tính riêng năm 1972, miền Bắc đã động viên hơn 220,000 thanh niên bổ sung cho lực lượng vũ trang, đưa vào chiến trường của ba nước Đông Dương nhiều đơn vị bộ đội được huấn luyện, trang bị đầy đủ
Từ giai đoạn 1973 – 1974, miền Bắc lại đưa vào chiến trường Lào, Campuchia gần 200,000 bộ đội, hàng vạn thanh niên xung phong, cán bộ chuyên môn, nhân viên kĩ thuật
Được sự chi viện nhiệt tình cũng như sự ủng hộ to lớn của các nước anh
em, quân và dân miền Bắc đã chiến thắng hai cuộc chiến tranh phá hoại của đế
Trang 10quốc Mỹ, bảo vệ vững chắc địa bàn và góp phần đấu tranh cùng với tiền tuyến miền Nam
Tóm lại, hậu phương miền Bắc có vai trò quan trọng, góp phần vào công cuộc thống nhất đất nước Thứ nhất, miền Bắc xã hội chủ nghĩa là cơ sở lãnh đạo, tổ chức cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 Thứ hai, hậu
phương miền Bắc là cội nguồn của cuộc tiến công và nổi dậy của nhân loại giải phóng hoàn toàn phía Nam Thứ ba, hậu phương của miền bắc xã hội chủ nghĩa
là cội nguồn sức mạnh tinh thần của mặt trận Những thành tựu của miền Bắc trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội cùng với uy tín của Đảng, của Chủ tịch Hồ Chí Minh còn là nguồn động viên về tinh thần to lớn đối với nhân dân miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ
3 Ý nghĩa lịch sử:
Khẳng định chủ trương đưa miền Bắc tiến lên chủ nghĩa xã hội ngay sau khi miền Bắc hoàn toàn giải phóng là phù hợp với yêu cầu phát triền của cách mạng miền Bắc và yêu cầu chung của cách mạng của cách mạng cả nước Điều
đó đã chứng minh tính đúng đắn ,sáng tạo của Đảng ta trong việc đề ra và chỉ đạo đường lối tiến hành đồng thời hai chiến lược cách mạng ở hai miền: Cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và cách mạng dân tộc dân chủ ở miền
Nam,nhằm thực hiện mục tiêu chung đánh thắng đế quốc Mỹ xâm lược giải phóng miền Nam,hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ trên cả nước,thống nhất Tổ quốc và đưa nước đi lên chủ nghĩa xã hội
Với tiềm lực của mình,miền Bắc đã xứng đáng là căn cứ địa của cách mạng cả nước, làm tròn nhiệm vụ của hậu phương lớn, chi viện cho tiền tuyến miền Nam đánh thắng đế quốc Mỹ xâm lược, giải phóng miền Nam
Đồng thời, mở ra một kỷ nguyên mới cho lịch sử Việt Nam, cả nước độc lập thống nhất cùng xây dựng chủ nghĩa xã hội