dự báo nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trên địa bàn thành phố Hà Nội.DOC

dự báo nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trên địa bàn thành phố Hà Nội

LỜI MỞ ĐẦU

Trong bất kỳ nền kinh tế phát triển ở trình độ nào thì xăng luôn được coi làmặt hàng chiến lược, mặt hàng thiết yếu Với sự phát triển mạnh mẽ của khoahọc công nghệ hiện nay thì con người đã tìm ra nhiều nguồn nhiên liệu mới tuynhiên chưa có nhiên liệu nào có khả năg thay thế xăng dầu do có trữ lượng lớn

va đem lại hiệu quả sử dụng cao Trong nền kinh tế Việt Nam nói chung, thànhPhố Hà Nội nói riêng xăng dâu la măt hàng co vị trí rất quan trọng việc đảmbảo cung cấp đầy đủ nhu cầu xăng dầu cho hoạt động sản xuất, sinh hoạt khôngchỉ co ý nghĩa về kinh tế mà còn đảm bảo sự ổn định về mặt chính trị Việt Namhiện nay đang xuất khẩu dầu thô và phải nhập khẩu lượng rất lớn xăng dầu từthị trường bên ngoài do thiếu vốn và công nghệ Trước những diễn biến phứctạp của thị trường xăng dầu trên thế giới đã có tác động rất lớn tới hoạt độngsản xuất cũng như tiêu dùng trong nước, điều này càng thể hiện tầm quan trọngcủa nguồn nhiên liệu này Vì vậy, dự báo nhu cầu tiêu thụ xăng dầu của thànhphố Hà Nội không chỉ cần thiết đối với các đơn vị kinh doanh xăng dầu trên địabàn thành phố mà còn định hướng được kế hoạch nhập khẩu và dự trữ xăng dầucủa các công ty nhập khẩu đầu mối nhằm đảm bảo hiệu quả sản xuất kinhdoanh, và đây cũng là cơ sở để các nhà hoạch định chính sách có thể điều chỉnhnhững chính sách vĩ mô cho phù hợp để ổn định kinh tế chính trị

Chính những lý do trên đây em đã lựa chọn đề tài dự báo nhu cầu tiêu thụxăng dầu trên địa bàn thành phố Hà Nội Do sự hạn chế về mặt thời gian và sốliệu nên đề án chỉ dự báo trên địa bàn thành phố Hà Nội cũ (khi chưa có sự mởrộng ).Đây cũng là măt hàng rất nhạy cảm, biến động rất phức tạp theo thịtrường thế giới nên thời gian dự báo chỉ tới Năm 2008_2009

Do thời gian và trình độ có hạn nên đề án của em không thể tránh khỏinhững thiếu xót, em rất mong được sự góp ý chân tình của thầy giáo

Em xin chân thành cảm ơn thầy giáo môn học PGS.TS Lê Huy Đức,người đã hết sức tận tình giúp đỡ em trong thời gian qua

tố khác là không đổi) Như vậy, khi nói đến cầu chúng ta phảI hiểu hai yếu tố

cơ bản là khả năng mua và ý muôn sẵn sàng mua hàng hoá và dịch cụ thể đó.Cầu khác với nhu cầu Nhu cầu là sự mong muốn và nguyện vọng vô hạncủa con người Sự khan hiếm làm cho hầu hết các nhu cầu không được thoảmãn

Một khái niệm quan trọng nữa đó là lượng cầu Lượng cầu là lượng hànghoá và dịch vụ mà người mua sẵn sàng hoặc có khả năng mua ở mức giá đã chotrong một thời gian nhất định

Như vậy, ta nhận thấy cầu là toàn bộ mối quan hệ giữa lượng cầu và giá

* Cầu là khả năng và nguyện vọng hàng hoá hoặc dịch vụ của người tiêudùng Nó chỉ số lượng hàng hoá hoặc dịch vụ mà người tiêu dùng muốn có ởmức giá hiện hành Cầu sinh ra do nguyện vọng hưởng thụ vật chất của conngười và bị hạn chế bởi khả năng mua nhất định, do đó cầu là sự thống nhấtgiữa khả năng và nguyện vọng Cần phân biệt các khái niệm cầu sau đây:

* Cầu đối với hàng hoá mà người tiêu dùng mong muốn và có khả năng trảtiền mua gọi là cầu hữu hiệu hay cầu thực sự Nừu cầu chỉ là ý muốn có hànghoá và dịch vụ mà không có khả năng trả tiền gọi là cầu mong ước (nhu cầu)

* Cầu đối với hàng hoá mà có thể tăng lên hay giảm xuống theo sự thayđổi giá cả của hàng hoá đó gọi là cầu co giãn Ngược lại, cầu đối với một hànghoá không thể hoặc rất khó tăng lên hay giảm xuống khi giá cả hàng hoá hạxuống hay tăng lên gọi là cầu không co giãn

* Cầu đối với một hàng hoá không phải vì trực tiếp cần nó mà để qua nó

có được hàng hoá khác mà người ta cần gọi là cầu gián tiếp

Cầu đối với hai hàng hoá cần đươc sử dụng liền với nhau gọi là cầu liênkết Cầu đối với hai hay nhiều hàng hóa hoặc đối với những yếu tố sản xuất cóthể thay thế nhau được gọi là cầu thay thế

* Cầu độc lập và cầu phụ thuộc Cầu độc lập về một hàng hoá hay dịch vụnào đó mà nó xảy ra một cách riêng rẽ với cầu về hàng hoá và dịch vụ khác Ngược lại, cầu về hàng hóa hay dịch vụ nào đó mà có liên hệ với cầu của hànghoá hay dịch vụ khác thì được gọi là cầu phụ thuộc

Sự phụ thuộc có thể xảy ra khi cầu về hàng hoá này được nảy sinh từ mộthàng hoá khác (sự phụ thuộc dọc),hay khi hàng hoá này có liên quan theo mộtcách nào đó tới hàng hoá khác (sự phụ thuộc ngang) Chỉ có những cầu độc lậpthì mới cần đến dự báo, còn cầu phụ thuộc có thể tính toán được từ cầu độc lập

mà cầu phụ thuộc có quan hệ

Lượng cầu hàng hoá hoặc dịc vụ mà người tiêu dùng muốn và có khả năngmua phụ thuộc vào các yếu tố cơ bản sau:

* Giá hàng hoá đó: hầu hết đối với các loại hàng hoá thì đây là yếu tố tácđộng trực tiếp tới lượng tiêu dùng hang hoá Giá cả tỷ lệ nghịch vớilương hànghoá được tiêu thụ Khi giá tăng sẽ lam hạn chế mức tiêu dùng của người dân vàngược lại giá giảm sẽ làm gia tăng mức tiêu dùng hàng hoá đó hơn

* Thu nhập của người tiêu dùng: thu nhập là yếu tố quan trọng xác địnhcầu Thu nhập ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mua của người tiêu dùng.Khi thu nhập tăng thì người tiêu dùng cần nhiều hàng hoáhơn và ngược lại.Tuy nhiên phụ thuộc vào từng loại hàng hoá cụ thể mà mức độ thay đổi của cầuhàng hoá sẽ khác nhau Những hàng hoá có cầu tăng lên khi thu nhập tăng lênđược gọi là các hàng hoá thông thường, còn các hàng hoá mà cầu giảm đi khithu nhập tăng lên được gọi là hàng hoá thứ cấp

*Giá cả của hàng hoá có liên quan:

Cầu đối với hàng hoá không chỉ phu thuộc vào giá của bản thân hàng hoá

Nó còn phụ thuộc vào giá của hàng hoá có liên quan gồm hai loại là hàng hoáthay thế và hàng hoá bổ sung

Hàng hoá thay thế là hàng hoá có thể sử dụng thay cho hàng hoá khác,hàng hoá bổ sung là hàng hoá sử dụng đồng thời với hàng hoá khác

*Dân số :với mặt hàng mà hầu hết được người dân sử dụng rộng rãi thìquy mô dân số tác động không nhỏ tới cầu thị trường của hàng hoá đó Cầuhàng hoá tăng khi dân số tăng

*Thị hiếu: thị hiếu có ảnh hưởng lớn tới cầu của người tiêu dùng thị hiếu

là sở thích hay sự ưu tiên của người tiêu dùng đối với hàng hoá hoặc dịch vụ

Không thể quan sát thị hiếu được , các nhà kinh tế thường giả định rằng thị hiếukhông thay đổi hoặc rất chậm chạp và thị hiếu độc lập với các yếu tố khác củacầu

*Các kỳ vọng: cầu đối với hàng hoá, dịch vụ sẽ thay đổi phụ thuộc vào các

kỳ vọng (sự mong đợi ) của người tiêu dùng Nếu người tiêu dùng hy vọng rằnggiá cả của hàng hoá nào đó sẽ giảm trong tương lai thì cầu hiện tại đối với hànghoá của họ sẽ giảm xuống và ngược lại….các kỳ vọng cũng có thể về thu nhập,

về thị hiếu, về số lượng người tiêu dùng….đều tác động tới cầu đối với hànghoá

2 Phân tích mặt hàng dự báo :

Xăng dầu là mặt hàng vật tư thiết yếu mang tính chiến lược đối với sự pháttriển của đất nước, thuộc độc quyền nhà nước Nhà nước Việt Nam thực hiệnđộc quyền của mình thông qua quản lý quyền trực tiếp xuất nhập khẩu củadoanh nghiệp và quy định hạn ngạch nhập khẩu Trên cơ sở cân đối nhu cầuhàng năm của nền kinh tế quốc dân, Nhà nước giao hạn ngạch nhập khẩu cho

10 doanh nghiệp đầu mối; trong đó petrolimex được giao với khối lượng tươngứng với thị phần 55-60% Như vậy, petrolimex giữ vị trí thống lĩnh thị trườngxăng dầu nội địa Vị trí quan trọng này do Nhà nước xác lập tương ứng với vaitrò chủ đạo của petrolimex trong việc bảo đảm xăng dầu cho sự phát triển kinh

tế – xã hội, bảo đảm an ninh quốc phòng, bình ổn giá cả xăng dầu trên thịtrường nội địa và phục vụ đắc lực, có hiệu quả vào sự nghiệp công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nước

Xăng hiện nay chủ yếu được dùng làm nhiên liệu cho hầu hết các phươngtiện giao thông vận tải như ôtô, xe máy, máy bay, tàu thuyền, ngoài ra xăng còn

là nhiên liệu cho máy móc thiết bị trong hoạt động sản xuất công nghiệp vànông nghiệp

Nội và biến động của những nhân tố này trong thời gian vừa qua :

* Giá xăng: cũng như bất kỳ một mặt hàng nào thì giá cả của nó luôn làmối quan tâm hàng đầu của khách hàng khoản tiền chi tiêu cho xăng dầu củamỗi gia đình là không nhỏ trong tổng chi tiêu của họ chỉ trong khoảng thời gianrất ngắn mà sự tăng giá của xăng là rất lớn ,đỉnh điểm trong thời gian qua có lúclên tới 19000đ/lít (do giá dầu trên thế giới tăng cao ) Chính phủ cũng đã giảm

thuế nhập khẩu xăng xuống 0% và không thể tiếp tục bù lỗ cho mặt hàng xăngđồng thời đảm bảo mức lợi nhuận hợp lý cho các doanh nghiệp kinh doanhxăng dầu nên đã cho phép tăng giá xăng như quyết định của bộ ThươngMại Việc này có ảnh hưởng tới đời sống nhân dân và các hoạt động sản xuấtkinh doanh, kéo theo sự tăng giá của rất nhiều mặt hàng khác và có thể dẫn tớitình trạng lạm phát Điều này cho thấy hệ thống cung cấp các nhiên liệu khácthay thế xăng chưa phát triển ,hơn nữa đây là mặt hàng thiết yếu đáp ứng nhucầu đi lại của người dân, việc tăng giá chỉ làm cho người dân sử dung tiết kiệmhơn va họ phải chi tiêu nhiều hơn cho tiền xăng chứ không tác động nhiều tớicầu xăng dầu

* Tổng thu nhập GDP của thành phố :

Thu nhập là yếu tố quyết định tới khả năng thanh toán của người tiêudùng Ta có thể sử dụng chỉ tiêu tỏng thu nhập GDP để đánh giá thu nhập cũngnhư mức sống của người dân có ảnh hưởng như thế nào tới cầu thị trường

Năm Dân số (1000 người) GDP(triệu đồng) Thu nhập/người

(Nguồn: Niên giám thống kê Hà Nội)

Với vai trò trung tâm kinh tế chính trị văn hoá xã hội của cả nước, Hà Nội

đã đạt

Được những thành tựu quan trọng , kinh tế tăng trưởng liên tục với tốc độcao So với năm 1995 thì GDP Năm 2007 tăng gấp 3,46 lần, cơ cấu kinh tếchuyển dịch theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá Theo chiến lược phát

triển kinh tế – xã hội của thành phố Hà Nội thì phấn đấu năm 2008 đạt tốc độtăng GDP là khoảng từ 12,5 – 13% , hứa hẹn năm 2008 này là năm kinh tế tăngtrưởng cao.Thu nhập thực tế của người dân đều đảm bảo các nhu cầu thiết yếu,

có khả năng mua sắm các tài sản lâu bền có giá trị lớn như: ôtô, xe máy Đâycũng chính là nguyên nhân dẫn tới cầu mặt hàng xăng tăng bởi đây là đối tượngtiêu thụ chủ yếu xăng trên địa bàn thành phố Như vậy thu nhập tăng sẽ làmtăng cầu thị trường về mặt hàng xăng bởi nó không những tác động trực tiếplàm tăng chi phí trung bình của người tiêu dùng trên một xe mà còn tác độnggián tiếp làm gia tăng số lượng các phương tiện giao thông trên địa bàn thànhphố

* Số lượng các loại phương tiện giao thông sử dụng xăng

Cùng với sự tăng nhanh về thu nhập và dân số trên địa bàn thành phốnhững năm qua dẫn tới nhu cầu đi lại và tốc độ gia tăng về số lượng giao thông

cá nhân và công cộng tăng theo

Bên cạnh thông tư 01 vừa nới lỏng, thời gian gần đây, các hãng xe cóchương trình khuyến mãi giảm giá bán ,thuế nhập khẩu xe giảm khiến cho thịtrường xe máy ngày càng sôi động hơn Dự báo, thị trường xe máy và đăng ký

xe mới còn tiếp tục tăng trong thời gian gần đây do thông tư 01 mới ban hànhnên nhiều người chưa biết Bên cạnh đó, không chỉ tính người ngoại tỉnhthường trú tại Hà Nội có nhu cầu sở hữu xe chính chủ mà lượng người sẽ trụ lạithủ đô làm việc rất nhiều, tác động tới lượng xe mới đăng ký biển Hà Thành Hiện nay, xe máy vẫn là phương tiện giao thông chủ yếu chưa có phươngtiện thay thế phù hợp bởi sự linh động của nó : tốc độ nhanh, di chuyển thuậntiện, rất cơ động Với mức thu nhập hiện nay người dân chưa có khả năng muaôtô riêng nhiều , taxi thì rất tốn kém, xe đạp tuy gọn nhẹ nhưng tốc độ dichuyển chậm, còn hệ thống xe buýt mặc dù đã phát triển khá hiện đại tuy nhiênmất nhiều thời gian chờ đợi và không thuận tiện khi phải di chuyển nhiều Vìvậy, trong nhừng năm tới đây xe máy vẫn sẽ là phương tiện chủ yếu, là đốitượng tiêu thụ xăng chủ yếu Tốc độ tăng về mặt hàng xăng sẽ tỉ lệ thuận vớitốc độ tăng của phương tiện giao thông này Như vây, ôtô xe máy sẽ là các nhân

tố được đưa vào mô hình để dự báo nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trong những nămtới đây

* Về các loại nhiên liệu thay thế :

Hiện nay, trên thế giới có hai loại nhiên liệu thay thế xăng phổ biến đó là:diezen và các loại nhiên liệu sạch Diezen là loại nhiên liệu đang được sử dụng

phổ biến , có mạng lưới cung cấp thuận tiện trong tất cả cửa hàng xăng dầu nàocũng đều có cả hai sản phẩm này Ngoài ra, các loại nhiên liệu sạch hiện đangrất được quan tâm của các cơ quan quản lý cũng như các đơn vị kinhdoanh Các loại nhiên liệu sạch được sử dụng chủ yếu hiện nay là: khí hoá lỏngLPG, metanol, etanol, diezen sinh học, khí tự nhiên Trong đó, khí hoá lỏngLPG là nhiên liệu đốt sạch, rẻ và sẵn có ở nhiều nơi trên thế giới hiện đang rấtđược quan tâm sử dụng tại các đô thị lớn tại Việt Nam như Hà Nội Trongtương lai không xa thì hệ thống xe buýt Hà Nội cũng sẽ chuyển sang sử dụngloại nhiên liệu này Hạn chế của loại nhiên liệu LPG này là hệ thống cung cấpnhiên liệu, sự xuất hiện của loại nhiên liệu này sẽ chưa có tác động đáng kể tớinhu cầ về xăng Việc dự báo xăng trong tương lai phải xem xét tới mức độ ưathích và sử dụng LPG của những người sử dụng ôtô

* Ngoài ra, còn các yêu tố khác tác động tới cầu xăng dầu :

+) Sự phát triển của dịch vụ vận tải hành khách công cộng :

Năm 1998, chính phủ đã quyết định đầu tư cho vân tải hành khách côngcộng ở thành phố Hà Nội Có thể thấy phương tiện văn minh này đang chiếmđược lòng tin của khách hàng Xe buýt phát triển tốt sẽ dẫn tới sự giảm bớt tốc

độ tăng các phương tiện giao thông cá nhân , tác động tới nhu cầu mua xe củnhững người chưa có xe Hệ thống xe buýt hiện nay vẫn chủ yếu sử dụng nhiênliệu diezen nên không làm tăng cầu xăng trên thị trường ,tuy nhiên nó lại tácđộng tới lương lưu thông xe máy nên sẽ giảm tốc độ tăng lượng xăng tiêu thụtrên thị trường

+) Các phương tiện qua lại trên địa bàn thành phố Hà Nội:

Hàng ngày, có một lưu lượng xe cộ qua lại trên địa bàn Việc dự báo nhucầu tiêu thụ xăng dầu trên địa bàn Hà Nội phải tính tới cả tiêu thụ nhiên liệu củacác phương tiện vãng lai Tuy nhiên do hạn chế về mặt thời gian, số liệu khôngthể thống kê hết lưu lượng qua lại của các phương tiện giao thông ngoại tỉnhnên trong bài sẽ không đề cập tới và coi đó là yếu tố cố định

+) Sự phát triển mạng lưới giao thông thành phố

Trong những năm gần đây, kết cấu hạ tầng và quản lý đô thị trên địa bànthành phố có một số tiến bộ, bộ mặt thủ đô đã có những thay đổi khang tranghiện đại hơn Bên cạnh cơ sở hạ tầng nội đô, rất nhiều đường cao tốc ,đườngquốc lộ lớn hướng từ thành phố tới các tỉnh lân cận dã được xây dựng Điều này

đã tác động không nhỏ tới lưu lượng hoạt động của các loại phương tiện giaothông Tư đó làm tăng cầu xăng dầu trên địa bàn thành phố

Tóm lại, có rất nhiều nhân tố tác động tới cầu thị trường xăng dầu Hà Nội

Có những nhân tác động trực tiếp hoặc gián tiếp ở các khía cạnh khác nhaucũng như ở các mức độ khác nhau Nhận thấy các nhân tố ảnh hưởng lớn tớicầu xăng dầu là: giá xăng, thu nhập cua người tiêu dùng (GDP) và số lượng ôtô

xe máy

PHẦN II : PHÂN TÍCH SỐ LIỆU, LỰA CHỌN MÔ HÌNH, DỰ BÁO

1 Thực trạng tiêu thụ, xu hướng biến động xăng trên địa bàn thành phố

Với nền kinh tế ổn định, không có biến động thì trong những năm tới đây

xu thế cầu xăng sẽ tiếp tục tăng lên

2 Tiếp cận các phương pháp dự báo:

Trên cơ sở cầu thị trường, chính phủ và các nhà sản xuất kinh doanh tínhtoán khả năng sản xuất của nền kinh tế, của doanh nghiệp và chi phí sản xuất

kinh doanh tương ứng, để lựa chọn và quyết định sản xuất và cung ứng cái màthị trường cần để có thể đạt được lợi nhuận tối đa.

Chính vì vậy, các nhà kinh tế rất quan tâm đến cầu về sản phẩm của mìnhtrên thị trường để lập kế hoạch sản xuất, tiêu thụ cũng như hoạch định các giảipháp và phương hướng phát triển

Cầu thị trường thường được tính toán dựa trên các phương pháp sau:

 Kỹ thuật định tính: phân tích định tính là dựa vào khái niệm, phạm trù

và qui luật kinh tế thông qua phép trừu tượng hoá khoa học để làm rõ bản chấtkinh tế của đối tượng dự báo

Các mô hình định tính thường rất khó xác định, khó định nghĩa bởi vìkhông có mô hình nào hoặc phương pháp cụ thể nào để mô tả Nguồn gốc của

nó rất khó thấy được, mà phần lớn mang tính chủ quan Thông thường phươngpháp định tính dựa vào việc lấy ý kiến của các chuyên gia có chuyên môn sâutrong lĩnh vực dự báo và có một kiến thức liên nghành rất tổng hợp Ngườitham gia dự báo sẽ xem xét số liêụ sẵn có, thu thập lời khuyên của các chuyêngia và sau đó phân tích, tổng hợp, đánh giá để đưa ra ý kiến dự báo

Nội dung của phương pháp dự báo định tính bao gồm những vấn đề chủyếu sau:

Thu thập các thông tin số liệu Người làm dự báo cần thu thập thông tin sốliệu về mối liên hệ giữa lượng bán của đơn vị với sự biến động của các chỉ tiêukinh tế tổng hợp nhất định nào đó theo thời gian

Phân tích các số liệu đã thu thập được Cần phải phân tích các số liệu đãthu thập đươc để tìm ra những mối quan hệ giữa lượng bán ra với các yếu tốkhác các tác nhân này sẽ được đánh số theo thứ tự quan trọng củu nó đối vớicầu

Sử dụng lời khuyên của chuyên gia về xu hướng tác động của các nhân tố

đã tìm ra ở trên tới cầu về hàng hoá của đơn vị

Tổng hợp và đưa ra các đánh giá dự báo

Nhìn chung phương pháp này phức tạp, tốn kém vì vậy kỹ thuật dự báođịnh tính cần đươc kết hợp và bổ sung bằng các phương pháp phân tích địnhlượng phù hợp với các vấn đề tổng hợp mang tính chất liên nghành hơn

 Dự báo bằng phương pháp định mức ( áp dụng cho từng nhóm hàng)

Các định mức về tiêu dùng cũng như về nhu cầu có thể phản ánh chính xáctình trạng tiêu dùng của dân cư Người ta thường chia ra hai loại: Định mức tiêudùng hàng thực phẩm và định mức tiêu dùng hàng hoá có giá trị hoặc lâu bền.Các định mức tiêu dùng thực tế được điều tra xác định một cách thực tế trênnhững mẫu điều tra ngẫu nhiên có tính đại diện cao.

Công thức đơn giản để dự báo là:

Số lượng cầu = Định mức tiêu dùng* Số lượng đối tượng tiêu dùng

Theo công thức này để dự báo được lượng cầu cần dự báo định mức tiêudùng và số lượng đối tượng tiêu dùng trong tương lai Trong trường hợp này sốlượng đối tượng tiêu dùng cần dự báo là số lượng phương tiện giao thông có sửdụng xăng làm nhiên liệu gồm hai loại chủ yếu là ôtô và xe máy Đối tượng nàychúng ta có thể dự báo được, còn chỉ tiêu định mức tiêu dùng hiện nay chưa có

số liệu thống kê nên nếu chúng ta sử dụng phương pháp này thì cần tiến hànhđiều tra định mức tiêu thụ nhiên liệu của ôtô và xe máy Nhưng do hạn chế vềtài chính, nguồn nhân lực và thời gian nên sử dụng phương pháp này la khônghợp lý

 Dự báo cầu bằng hệ số co dãn

Một trong những đặc trưng quan trọng của cầu là tính co dãn của nó Đểlượng hoá tính co dãn người ta đưa vào khái niệm hệ số co dãn của cầu theo cácnhân tố ảnh hưởng ( giá, thu nhập và giá cả hàng hoá có liên quan ) Hệ số cogiãn cho biết cầu sẽ thay đổi bao nhiêu phần trăm khi có 1 % thay đổi của mộtyếu tố nào đó trong điều kiện các yếu tố khác không thay đổi Lợi dụng ý nghĩacủa hệ số co dãn có thể dự báo cầu trong tương lai theo sự thay đổi của nhân tố Trình tự dự báo cầu bằng hệ số co dãn có thể mô tả đơn giản theo các bướcsau:

Bước 1: Thu thập số liệu thống kê về cầu (Y) và nhân tố ảnh hưởng (Xi)chẳng hạn như giá, thu nhập hay giá cả của hàng hoá liên quan theo thời gian.Bước 2: Tính hệ số co dãn của cầu theo các yếu tố

Bước 3: Xác định xu hướng biến động của hệ số co dãn trong thời kỳ dựbáo và tính giá trị hệ số co dãn ở năm dự báo

Bước 4: Dự báo cầu trên cơ sở hệ số co dãn đã dự báo và mức thay đổi củanhân tố

Tính hệ số co dãn theo công thức :

e = d(Q)/d(Y) * Y/Q

Xu thế của hệ số co dãn có dạng:

Et =a + b*t

 Xây dựng mô hình đa nhân tố bằng phương pháp hồi quy: Phân tích hồiquy là việc nghiên cứu mối quan hệ giữa một biến phụ thuộc với một hay nhiềubiến độc lập

Vấn đề mấu chốt trong phân tích hồi quy là sự phụ thuộc thống kê của biếnphụ thuộc vào một hay nhiều biến giải thích Biến phụ thuộc là đại lượng ngẫunhiên, có phân bố xác suất Các biến giải thích thì giá trị của chúng đã biết.Biến phụ thuộc là ngẫu nhiên vì có vô vàn nhân tố tác đọng đến nó mà trong môhình ta không đề cập được Xong với mỗi giá trị đã biết của biến độc lập có thể

có nhiều giá trị khác nhau của biến phụ thuộc Trong quan hệ hàm số các biếnkhông phải là ngẫu nhiên, ứng với mỗi giá trị của biến độc lập có một giá trịcủa biến phụ thuộc, phân tích hồi quy không quan tâm đến quan hệ hàm số

Để mô tả hàm cầu có thể chọn dạng tuyến tính hoặc phi tuyến tính.Phương pháp phân tích hồi quy có thể được sử dụng vào ước lượng hàm cầu vềmột hàng hoá, dịch vụ nào đó hay tổng cầu của nền kinh tế nói chung ( Cỗuhàng hoá và dịch vụ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: giá cả của hàng hoá đó,thu nhập của người tiêu dùng, giá cả của hàng hoá liên quan, giá cả tương lai,thị hiếu tiêu dùng….) Việc ước lượng hàm cầu dựa vào số liệu thống kê điều trađược từ lượng bán hàng theo thời gian

 Ngoài các phương pháp đặc thù trên đây, có thể tiến hành dự báo cầu vềhàng hoá và dịch vụ theo một số phương pháp khác như là: dự báo băng ngoạisuy xu thế, mô hình san mũ, mô hình biến động mùa, dự báo bằng mô hình kinh

tế lượng…

3 Thu thập, xử lý sơ bộ thông tin dữ kiệu cho mô hình:

 Xây dựng mô hình dự báo (Sử dụng mô hình đa nhân tố)

Dạng mô hình nhân tố dơn giản và khá thông dụng là mô hình tuyến tính

có dạng sau:

Y= a + b.X1 + c.X2 +d.X3 +… + UtCông việc đầu tiên là đánh giá, phân tích và xác định nhân tố ảnh hưởng sẽđưa vào mô hình dự báo: theo phân tích mặt hàng xăng trên, ta có thể thấy cácnhân tố chủ yếu tác động tới thị trường xăng là :giá xăng, GDP, số lượng ôtô, xemáy

Về giá xăng, đây là yếu tố tác động trực tiếp tơí lượng cầu xăng dầu (giátăng thì cầu giảm xuống và ngược lại ) Nhưng trên thực tế, xăng là mặt hàngthiết yếu, trong khi chưa tìm được một loại nhiên liệu thay thế rẻ tiền hơn vàngười tiêu dùng cũng chưa tìm được phương tiện giao thông cá nhân nào thuậntiện hơn, nên khi có sự thay đổi về giá thi họ chỉ tìm cách tiết kiệm hơn hoăctiêu dùng nhiều lên không đáng kể , vì vậy yếu tố giá cả này tác động khôngđáng kể tới lương tiêu thụ thực tế trên thị trường Thế nên yếu tố giá sẽ khôngđược đưa vào mô hình dự báo.

GDP của thành phố Hà Nội: GDP tăng sẽ tác động làm thu nhập của ngườidân thành phố tăng lên làm tăng lượng ôtô, xe máy trên địa bàn thành phố Nhưvậy, GDP có tác động cả trực tiếp cả gián tiếp tới tổng cầu xăng tuy nhiên mức

độ ảnh hưởng trực tiếp chỉ chiếm một phần nhỏ, do đó ảnh hưởng của GDP tớicầu thị trường sẽ được dự báo thông qua số lượng tăng lên của hai loại phươngtiện là ôtô và xe máy trên thời kì dự báo để tránh được hiện tượng đa cộngtuyển trong mô hình dự báo, đảm bảo độ chính xác của dự báo

Ôtô, xe máy là hai nhân tố ảnh hưởng sẽ được đưa vào mô hình dự báo.Vậy dạng hàm mô tả mối quan hệ giữa đối tượng dự báo với các nhân tốảnh hưởng có dạng:

Y= a + b.X1 + c.X2Trong đó :

Y : lượng xăng tiêu thụ trên thị trường (đơn vị :triệu lít)

X1 : số lượng ô tô (đơn vị :triệu chiếc)

X2 : số lượng xe máy (đơn vị :triệu chiếc)

 Tiến hành thu thập số liệu

Số lượng ôtô xe máy và lượng tiêu thụ xăng trên địa bàn thành phố Hà Nội(số liệu từ Năm 1995_2007)

Năm Lượng xăng tiêu thụ toànthị trường (triệu lít) Ôtô (xe) Xe máy (xe)

( Nguồn: Số lượng ôtô, xe máy: sở giao thông công cộng Hà Nội).

Lượng xăng tiêu thụ trên địa bàn thành phố dựa vào kết quả tiêu thụ mặthàng xăng của công ty xăng dầu khu vực I, hiện nay công ty này là chiếm thịphần lớn nhất trên thị trường Hà Nội Từ việc xác định sản lượng cung ứng chothị trường và thị phần của công ty ta có thể xác định lượng tiêu thụ của cả thịtrường theo công thức :

Lượng cung ứng xăng trên thị trường Hà Nội

Tổng lượng xăng tiêu =

thụ toàn thị trường thị phần của công ty

+) Ngoài ra, để dự báo số lượng ôtô, xe máy trên địa bàn thành phố Hà Nộitrong năm 2008_2009 ta cần phải thu thập số liệu thống kê của một số yếu tốkhác như là: GDP và Dân số thành phố Hà Nội qua các năm

Ta có bảng kết quả thu thập số liệu GDP và Dân số qua các năm như sau:

Năm Dân số (1000 người) GDP(triệu đồng)

+) Dự Báo dân số TP Hà Nội năm 2008_2009:

Dựa vào bảng số liệu ta thấy đối tượng dự báo (dân số) phát triển một cách

ổn định theo thời gian.và do tính chất dự báo ngắn hạn nên dân số co thể được

dự báo bằng phương pháp ngoại suy xu thế với dạng hàm tuyến tính:

Xt = a0 + a1 .tTrong đó: