Luận văn thạc sĩ USSH bước đầu tìm hiểu một vài khía cạnh của đạo đức kinh doanh

Co nhiéu eóng trìnb nghicn eùu ve vAn de dao dù'c trong diéu kien nén kinh té tbi tru'óng ó nliffug góe do kbàe nbau nlur : ''Co che tbi truóng va nhung diéu cfìn bào dóng" cùa làc già V

DAI HOCQUÒCGIAHANÓI

FRUÒNG DAI HOC KHOA HOC XÀ HÒI VA NHÀN VÀN

DINH CÒNG SON

Birac DAU Tim HIEU MOT VAI KHIA CANH CUA

DAO DIJIC KINH DOANH

LUAN VÀN THAC SÌ KHOA HOC TRIÉT HOC

* •

Chuyén ngdnh : CHÙ NGHÌA DUY VAT IHEN CHONCJ

VA CHÙ NGHÌA DUY VAT LICH SU

Mdsd : 50102

Thay giào hifdng din khoa hpc :

1- PGS,TS càe khoa hoc trié't hoc: Dò Vàn Kliang 2- PTS triét hoc: Dxxmg Vàn Thjnh

Uà Nói 1999

i W B - j f f j - T - " * * *

LÒI CAM DOAN

/<?/ r/// ///-ià// ò<7/f cw-///^ l^ahÀ //y%^y^

Ngày27 ihàn(>8 nani Ì99Q

Tàe già luan vaii

Diìih Confi San

MUC LUC

MIJCLIJC 2

A rUAN MÒ f)AU 4

1 Tfnh eA'p ihicì cùa de tài 4

2 lìnb bìnb nghicn ciru de tài ^

3 Muc dfcli va nhiem vu cùa luAn van 5

4 (^a so ly luAn va pliuang phap nghicn cùu ó

5 Cai mói eiia luAn van 6

6 Y nghìa ly lucln va thu'c tién 7

7 Két cau cùa luAn van 7

B PIIAN NOI DUNG X

CI II r()NG 1 DAO DUC VA DAO DÙC KINH DOANH 8

i 1 Dao dù'c vói tfnh cach là mot ho phan dac bici cùa kicn trùe thirong tfing 8 1.1.1 Dao dite - mot hìnli tbài y lliùc xa bòi dac bidt diéu cliinb

hànlì vi con ngirói 9

1.1.2 7Tnh dac thù cùa nguyén tac va cbuAn muc dao (\ùc 10

1.1.3 MA'y nguyèn tac va chu^n muc dao dù'c tiong lidi sir phat

Uìén cùa càc hìnb thai kinh to' - xa bòi 13

1.2 Dao due kinh doanh vói tu càch mot bO phAn cùa dao dire xa bòi 19 1.2.1 Kbài niém dao due kinh doanh 19 1.2.2 Nhung nguyén tac va chuan mire cùa dao due kinh dcìanh 22

1.2.2.1 Tài nang trong kinh doanli là mot chuan mire dao dire bang dÀu 22 1.2.2.2 Tfnh trung thirc là chuAii mire rA't quan trong cùa ciao

due kinh doanh 23 1.2.2.3 Tbài do tón trong nliu'ng nguói eóng sir va dirói quyén 24

ClIOONG 2 QUAN HE BIÈN CHUNG GlUA KINH Tfl Tlll TRUÒNG

2.1 riii Iru'óng va co chetili tru'óng 26

2 1 4 1 hi truóng 26

2.1.2 Coche thj truóng 27 2.2 Nbùng lae dòng cùa nén kinh té ibi triròng tói dao dire kinh

doanh [ ' 29

2.2.1 1 lai eàch ihue kinh doanh co' b;ui xet ducVi góe dò dao dire •^O 2.2.2 Nbùng tac dóng tfeh cu'c cùa nén kinh te ibi truóng tói dao dù'c kinli doanh 33 2.2.3 Nbùng tac dóng ticu circ cùa ncn kinh te ibi tru'óng tói dao

dire kinh doanh ^8 2.2.4 Vai Irò cùa dao dire kinli doanh dói vói su pbal li ien kinh Iè43

CHUONG 3 THUC TRANG DAO DUC KINH D O A N i n RON(i KINH

T l l T H I T R i r o N G Ò N U ' Ò C T A H I E N N A Y VA M ( ) T S O ( Ì 1 A I IMIAP

Dfi NANG CAO DAO DÙC KINH DOANH 48

3.1 Tbire trang nén kinh te tbi truóng ó niróe la hien nay 48 3.1.1 Dac diém cùa nén kinh té tbi truóng ó niróc ta 48 3.1.2 Iliue trang dao due kinh doanh ó niróe la hicn nay "^3 3.2 Mot sógiài phàp nbam nang cao y tbire dao dire kinh doanh .^8

3.2.1 Tang ciróng giào due dao dire kinh doanh 58 3.2.2 Nhung bicn phàp kinh doanh cu the nbam tliùe dAy dao dire

nhà doanh nghiep 62 3.2.3 4Ymg cuóng su quàn ly cùa Nhà niróc trong co che tbi tiiróiìg

ó niróc ta, eung là càch tao co so* thue hien dao due kinh doanh 63

KÉT LUAN 69 TÀI LIÈIJ THAM KHÀO : 74

P H U L U C 78

A PHAN MÒ DAU

1 Tiiih eap thiet eùa de tal

Xa boi loài nguói tu' khi co san xuA't bang boa là eó kinh te tbi tiuóng

Nlìu'ng khi nói dcn ''kinh télhi tru'àng diéu hìnlf là nói déw sir gan bó eùa nò

dói vói nén san xuA't t u b à n chù ngbla - mot nén san xuAt chay thco loi iiliuAn tói da Kinh te tlij truóng co nhung nguycn tac vAn bànb, pbàt trién ricng, ànb biróng sAu sac tói moi mat cùa dói song xa bòi, tói he tbóng già tri, eàe cliuan muc dao due, tói thói quen, suy nghT eùa tùng ngu'ói, trong dò eó nliung tfeh eu'c, dóng thói eung khóng trànb kbói mal tieii cu'c

Su nghiep dói mói do Dàng ta de xuóng va lànii dao nbam: "xav dirng nén kinh te tbi truóng, co su quàn ly eùa nhà niróe thco dinb hiróng xa bòi ehù ngbla " ticn bànb han IO nam qua da dat du'o'c nbu'ng liiànii lini buóe

&^u\ Nén kinh te lùìig biróc tboàt ra kbói khùng hoàng, dói song nbAn dAn

dang dàn i\(m du'o'c cài thién Càc cbfnh sàch kinh le -• xà bòi cùnu vói eo" ebé

mói da tao dicu kicn elio con ngu'ói pbàt buy nang lire tiém làng eua mìnli vào (|uà trìnli san xuA't, trao doi bang lioà Nbó dò, vi the kinh te eùa nu(V ta Ircn Inròiig (|uóe le diro'c nAng cao 'lìiy iihiCn, eùng ebi^nb vice ebuyén sang ncn kinh te llij tiu'óng dà dfui den bicn tu'ong eàe ebuAn mire dao dire l i u \ è n

tbón*: biéii dói, eu llié là trong ITnb vire kinh doanh da \{\\ ra nbunu bànb vi

Irai dao (hi'e nbu" làm bang già, gian lAn, trón tbué v.v gay Ibiet bai kbòug nb('> ebo nen kiiili le, eàn tró ticn trìnb dói mói Tru'óc tìnb bìnb d(), vice ihue

bicn de lai linde dàii tini hien mot vài khia eqnh enei lìao due kinli

doanh^^ kbòng nbùng co y ngliTa ve mat ly JuAn ma con eó v ngb]a ibu'c- lien

eap bàeb, nbam gop pliàn khàng dinb vice tbire liien mol kièu kinh le ibi Iru'ónL^ e(') dieu tiét va eó dinli hu'óng xà boi ehù niibìa

2 Fình hình iighién eùu de là!

Van de dao dite là vAn de ma trong qua trìnb xAy dung ehù nghìa xà boi

da diroe nliiéu nhà ngliién cù'u quan tAm Sit quan lAm càng diroe ehù y licrn

khi ebùng la ebuyén tu co che lap trung quan licu bao cAp sang ect che tbi truóng tlico dinb hu'óng xà bòi ehù ngliTa Co nhiéu eóng trìnb nghicn eùu ve vAn de dao dù'c trong diéu kien nén kinh té tbi tru'óng ó nliffug góe do kbàe nbau nlur : ''Co che tbi truóng va nhung diéu cfìn bào dóng" cùa làc già Vu

Ilién Tap ehi Còng san, so 10-1990; "Dòi diéu suy nghìa ve già iri va su

bicn dói eùa càc già tri khi nuóc ta chuyén sang nén kinh te Ibi truóng " eùa

GS FrS Nguyén Trong Chuan, tap chf Triét hoc, so 1-1995; "Kbia eanh dao ù\\<^ cùa su" nghiep còng nghiep boa hien dai boa ò nuóc ta hien nay '' eùa

R S Nguyén Van Phùc, tap chf Triét hoc, so 1-1995; ''Su bìnb lliànb va pbàt

tricn nliAn eàch nguói Viet Nam trong diéu kicn chuyén tir nén kinli le bao

cA'p sang nén kinh te tbi truóng " eùa GS, PTS Dirong Pbù Hicp, tap ebf Triét hoc so 4-1992; " Mot so chufJn mire già tri u'u tròi khi niròrc ta ebuyén sang nén kinh le ibi tru'óng " cùa PGS, PTS Nguyén Van Huycii, tap chf Triét hoc,

so I -1995 ; ^'Dóng tién trong bu'óc ngoàt sang ncn kinh te bang boa '^ eùa tàe

già Dào XuAn SAm, Tap chi Còng san, so 3-1991 ''innb Ibànb va pbàt trieii nlian eàch trong nén kinh té tbi truóng" cùa PGS, FFS Le Due Pliùe, Top ehi Còng san, so 6-1995; "Te nan xà boi - nói lo khóng cùa ricng ai'' eùa tàe già Nguyén Tlii Ihuig, Tap chi Còng san, so 2-1996

TAt eà càc eóng trìnb dò dà de eap dcn nhiéu khfa eanh kbàe nbau ve mói quan he giua kinh té ibi truóng va dao due, dóng thói eanh bào nguv eo

ciao i\\K' hi xói mòli du'ói làc dong cùa dóng lien Càc eóng trìnb dò fi nbiéu

eùng dà de xuA'l eàe bión phàp nbam bào ve, duy tri càe eliuAn mire dao dire tiuyén ibóng Tiiy nbien, dura eó mot còng trìnb ngiiien eiru nào thue su* di san vào dao due kinh doanh trong nén kinh té tbi truóng iiien nay o iiuóe la

3 Muc (lieh va nhieiii vii eiia hian van

Xiiat pbàt lù'c|uan dicm cùa triét hoc Màe - Lenin ve vai irò eùa v ibùv

dao Ì](K' \\i>\\^ vice diéu cliinh liàiih vi cùa con ngirói trong eàe quan he xà

boi, luan van góp phàn làm ró vai Irò eùa dao diì'e trong nén kinh té Ibi

truóng ó niróc ta bicn nay, dàc bièt là ITnh vuc dao dire kinh doanh, dóng thói

de xuat mot so giài phàp nhàm nAng cao dao due kinh doaiiii

Vói muc dfeli dò, luAn vàn co nbùng nhiem vu san :

Thù nhàt tap trung phàn tfeh dao due v(i\ tu càch là mot hìnb liiài y

thù'e xà bòi dac bict nbam diéu ehinh bànb vi con ngu'ói Su' pliAn tfeh này nbàm xàe lAp nbùng nguyén ly co bàn làm tién de elio su tbire bicn nhiem vu

thù bai

Thù hai phAii tfeh mot so tàe dóng qua lai giùa kinh té ibi Iriróng va

dao due ifr dò rùt ra nbùng yéu cAu eàn thiét piiài nAng cao dao diìe kinh doanli

Thù ha plìAn tfeh thue trang dao dù'c kinh doanh IrcMig eo^ che Ibi

titróng o nuóc ta bicn nay va de xuAÌ mot so giài phàp de nAng eao dao dire kinh doanh

4 Co so ly luan \ì\ phnxrng phap nghién eiìu

Luan van dira IreMi eàe quan dicm eùa C Màe, Pb Angghen, V.l Lenin

\'à Ho du" Minh cim^ càc vàn kicn eùa Dàng Còng san Vici Nam ben c]uan

(leu dao due va dao due kinh doanh

LuAn vàn su dung càc phu'Ong phàp phan tfeh va long bop, lógfe va beh su', dóng thói co su' dung phu'ong phàp tiép cAn he Ibòng

5 Cài mói eùa luan van

- LuAn vàn góp phàn làm ro vai tró cùa dao due trong nén kinh le Ibi Iriróng ó niróe ta bicn nay, dac bici là ITnb virc dao due kinh doanh

- De XIIAt mot so bicn phàp nbàm kbàe phue nbùng han che, nbùng tiéu ciré này sinh trong nén kinh té tbi truóng eó nguy eO làm xói mòn nbùng già tri dao due truyén tbóng tòt dep

- Luan vàn dà de xuà't duoc nam quy chuAn co bàn ve kinh doanh de iiàng eao dao due cùa nhà doanh nghiep Boi vi, trong dao dire nói chung ehi can nbùng eiiuAn muc duac thiét lAp ebo toàn the Ihành vicn eóng dóng

nhirng trong dao due kinh doanh lai cÀn pbài eó lliém nbùng eliuAn mire dàc thù Ò dAy mói quan he giùa dao due va quy chuan kinh doanh Irò thànb mói

mire dao due cùa riéiig ITnb vuc cùa niìnb

6 Y nghìa eùa luan vàn

Vói nbùng két qua dà dat duac, luan vàn eó the dùng làm tài lien elio vice giàng day, hoc lAp, nghicn cùu trong ITnb vu'c dao due va kinh té tbi Iriróng

7 Két eàu eùa luan vàn

CVui eù vào tfnh chàT va pliam vi cùa de tài nghicn eùu, iigoài phàn mó

i\(\u va kcì luan eùng danh muc tài liéu tham kliào, luan vàn dii'oe ehia lliànli

3 ebiroiig vói 6 tiét

Luan vàn duoc boàn thànb nbó còng day bào eùa eàe tbày eó giào trong khoa Triét hoc truòng Dai hoc Khoa hoc xà bòi va NliAn vàn, dàc là su

biróng i\Cm lAn tìnb va rat khoa hoc cùa tbày giào PGS, TS Dò Vàn Kbang va

tliày giào I ^ S Duong Vàn Thjnh, Tac già xin tò long biét on sAu sàe dén nbùng ngirói tbày cùa mình

7ac già xin cliàn thànb càm on PGS, Pi;S Vù Hùu Tùu, PTS Nguyén Quòe Dùng, PTS Pliam Thè Hùng, Thac sì Phùng Vàn Dòng va dóng chf Nguyén Kbàe Fhéu da doc ky bàn thào va giùp nhiéu y kién quy bau

Xin ehan thànb càm On em Nguyén Tà't Tbàng, nbùng nguói lliAn trong già dìnli va han bè dà dòng vién, giùp do, tao diéu kicn tliuAn lai cho tàe già trong suoi qua trình thirc bién luàn vàn

/^

B PHAN NOI DUNG

Chuong 1

D A O D i r e VA D A O D Ù C KINH DOANH

LL Dao dire vói tinh càeh là mot bò phàn eùa kién trùe thuong liin^

Khi xàe dinb bàn chat con ngirói, Màe vici: "Trong tfnh bién thue eùa

nò, bàn chat con ngu'òi là toàn ho càc mói quan he xà bòi" [21,257j Hieo

nghìa dò ebùng ta tliAy ràng, trong toàn bó càc mói quan he xà bòi làm nén

bàn ebàì con ngu'ói, co quan he dao due

Dao due là mot hình tbài y thù'e xà bòi dac biét bao gòm mot he tbóng nbùng quan diém, quan niém, nbùng quy tac, nguyén làc, cliudn mire eùa xà

bòi, nbó dò con ngirói tu' giàc diéu ehinh bànii vi eùa mình ebo pbù bop vói

lai fcli, banli phùc cùa còng dóng va sU tién ho eùa xà bòi trong mói (|iian he

giùa con nguói vói con ngirò'i, giùa cà nliAn vói xà bòi Co so tao thànb eàe

quy tàe, nguyén tàe, chuan muc dao due bao góm nhiéu yéu lo trong dò eó y

tliùc dao dù'c xà bòi

Y tliùc dao due eung là mot bò pliAn cùa y thù'e xà bòi, nò bao gòm tir tiróng, ly luan, c|uan niém ve càch song, ve vice tuAii thù eàe eiiiiAn mire bànb

vi, nliirng tat eà lai phàn ànb diéu kién sinh boat vAt cbA't va phii'ong tliiìe san

xiiat ra eùa cài vAI eliAt xà bòi

Mói (|uan bè eùa boal dòng xà bòi vói mue dfeh san xual \'AI ebai \à bòi va y Ibùe dao due dii'Oc biéu bién ([ua mò bìnb san:

(A) (H)

Khói diém Mue dieh

Hoat (long san xuA't xà bòi, dàp ù'ng tón tai xà

bòi

Y thùe dao due Cliuàii mire diéu bànb bànb vi con ngirói tao thànb

trai tu lu'o'im lAni

Tién ho \à boi

{Incìt plìàt trién

/ / / Dao due - mot hình thài y thùc xà hòi dàc hiét diéu ehinh hành ri

con ngnòi

Dao due kbàe vói nbùng phuong thùc diéu clinili boat dòng qufin ebùng kbàe (phàp cjuyén, nbùng quy che hành elinili, san xuat, nbùng sàc Icnh nhà nuóc, nbùng truyén Ihóng, nbùng phong tue, tap quàn v.v ) ó pliU(ì'ng phàp nliAn thùc va càeh thùc ihuc bién nbùng yéu eàu eùa mình Trong dao dire , nliùng nbu eàu va lai fch cùa xà bòi, cùa càc giai eap biéu bicn dirói hìnb thùc nbùng chuan mire, nbùng su dành già dà duac moi ngirói tbùa niiAn va

dà duoc eùng co bang sue manli cùa tA'm guong, cùa dir luAn quàn ebùng, cùa tliói qucn Cho nén, nbùng yéu eàu cùa dao dù'c mang hìnb thùc bón pliAn, pbài làm, kbòng Irù mot ai, nhung lai kbòng chiù su' ra lenii cùa ai cà Nbùng yéu eàu này co tfnh chA't tirong dói ben vùng, kbàe vói piiong tue don giàii hoàe truyén tbóng dà duac duy tri bai sire manh cùa mot trAt tu' ón dinb, boi ebùng xuAÌ pbàt tu' nbùìig quan niém ve vice con ngirói pbài song va eir xù nbir thè nào

Dao dù'c eùng kbàe vói phàp luAt (mot he tbóng càc quy làc xù su do Nhà nucVe dat ra boàc tbùa nhan, co tfnh quy pliam piió bién, tfnli xàe dinb ehàl elle ve mal bìnb thùc va tfnh bat buóe, ciróng che ebimg, thè bién y ebf cua giai eap nàm c|uyén lue Nhà nuóc va dirae Nhà niróe dàm bào tbire liien nbàm diéu ehinh càc quan he xà bòi) 0 chò:

- Phàp lual Ibu'óng duoc tliii'c bién Ihòng (]ua Nhà niróe, do bò phàn lap

phàp (Quóe bòi) soan thào, plió bién va duac bò phan bànb phàp ibi bànb

trong toàn xà bòi nbó càc còng cu ebuyén ehinh (ciuAn dói, eànb sài, toà àn, nhà Ili ) Con dao due duac "soan Ibào" mot càeh dàe biét nlur mot "giao iró( " tir nguyén do luang tAm, tràeb nhiem eùa con ngu'ói Vice mói ngirói lliuv bién nbùng yéu cau dao due là su' thùe tùib nhiem vu eùa mói ngirói iruoe xà bòi, dirae moi ngirói kicin tra - dò là loai "loà àn liroiig tain" Ilon nùa, uy tin dao due cùa mói cà nbàn kbòng lié gàn iién vói bat eù mòi eliùe VII ebfnli (|uyén nào,

- Xél ve pbam vi, dao due eó noi dung bao (luàt và ròng IcVn bon pb:ip IiiAI Phàp luAI dù eàn ké, ehi tiét, cu thè dén dAu eung kbòng thè nào bao

(|uàl duoc bel y ebf và hành vi cùa con ngu'ói trong hnli vuc xà bòi Dae biel, trong hnli vuc tìnb càm con ngu'ói nbu lìnb bau, tìnb yéu, tìnb tbày Irò, lìnb dóng ehi, lìnb d i a con, tìnb va cliòng, v.v dói bòi pbài eó y Ibùe liàeli nliiCMn

và tfnh tu giàc cao tbi chi eó dao due mói dàp ùng dirac

- Vice tlìUe hien càc yéu eàu dao diì'c chi duoc phé eliuAn bang nbùng hìnb thù'e tàe dòng tinh thàn (nbAn xct cùa xà bòi, tàn tlKiiib boàc lén àn nbùng bànb vi dà duac thue bién)

Qua su kbàe nbau giùa dao due và phàp luàt, ebùng ta eó the tbày ràng, vai tró cùa y thùc trong dao due lón bon so vói càc phuong thùe kicni tra kbàe eùa xà bòi, dòng thói y thùc do con duac thè bién dirói hình thùe

kcp: dirói bìnb thùc duy ly cùa nbùng kbài niém, phàn doàn và duaì bìnb

thùc càm xùc, tìnb càm, dòng co, ham muón

Ben eanh dò, y thùc xà bòi và y thùc cà nliAn eùng dóng mot vai tró kbòng kcm quan trong trong dao due Dira vào nbùng quan niém dao due do

xà bòi de ra, ITnb bòi nbùng quan niém do trong qua trìnb giào due, vói mù'c

dò ó'c\ng kc, cà nbAn co thè tu diéu cbình bànb vi cùa mình và tir nbAn dinb ve

y ngliTa dao dù'c cùa tà't cà nbùng gì dièn ra xung quanh mình Nbó vAy, trong quan bé dao due, cà nbAn the hien kbòng chi vói tu càch là kliàeli the,

ma con vói tu' càch là chù the eó y thùc cùa su' kiém Ira xà bòi

1.1.2 Tinh dac thù cita nguyén tac và chuan mue dao dire

Cùng vói ^ix pbàt trién cùa lich su, trong xà bòi loài ngu'ói dà xuAÌ bién nbiéu mói quan he và diéu dò tat yéu dAn dén vice xuA't bién su eàn thiét p\vX\

diéu ehinh càc mói quan he xà bòi Cbfnh vi vAy, eàe nguyén tàe và ebuAn mire dao due dà co mat trong dói song cùa loài ngirói tu làì som Dò là mot

he tbóng càc quy dinb ve ngliTa vu, tràeb nhiem, càc diéu cATn doàn boàc

khuyén khfch mot bìnb tbù'c hành vi nì\o dò ma con ngirói pbài tliire bién,

du'oe bìnb ibànb nlur mot "klié ii'òfc" tinh thàn, tìnb càm Nò vaeb ra giói bau duoc jìlicp bay kbòng dugc phcp cùa bànb vi con ngirói Ngirói eó dao due là ngu'ói bànb dòng trong giói han và duoc xà bòi dóng tìnb, khuyén kbieb, tón trong Ngu'o'c lai, ngirói kbòng eó dao due là ngirói boat dòng vu'ot ra ngoài

giói bau, hi xà bòi lén àn, coi liiu'óng, tham ebf pliAn nò Co thè eoi nguvén làc và eliuàn muc dao due là nbùng luAt le kbòng thànb j^bàp qui nhà niróe, là dói bòi lai yéu eùa xa boi dói vói hành vi cùa con ngirói, vi Igi feli eùa con ngirói Nguyén làc và-chuc^n mire dao due là mot bé tiióng pbàt tricn mot càch bién ebùng, dugc bién dói cùng vói su' pbàt trién cùa càe quan he xà iiòi Trong qua trình pbàt trién cùa lich su, cùa dói song, con ngirói eó nbùng eliiiAn niue dàn dàn mà't y ngliTa, bién dang, nbu'ng lai co nbùng eliiiAn mire tiép lue pbàt tricn, dói mói và dugc coi là "bò luAt" dao due cùa xà bòi, giù vai tró chi phói, quyét dinb hành vi dao due cùa con ngirói

Càc nguyén tac, chuàn mire dao due giùp con nguói biéu duge ràng, trong cuge song co nbùlig vice eó the làm dugc, eó nbùng vice kbòng nén làm, và nén hành dòng nbu thè nào cho dùng, diéu gì pbài tir kiém ebé, v.v ngliTa là nò làm cho con ngu'ói khi hành dòng pbài tuàn thco nbùng yéu eàu, nbùng ràng bugc boàc nbùng diéu càTn ky cùa xà bòi Tuy nhién, vice tiiAn theo nbùng nguyén tac, chuan mire dao due kbàe vói vice luAii thù luAt phàp Trong dao due, vice hành dòng theo càc nguyén làc, cliuAn mire là do su tu nguyén, nói càch kbàe, "càc churìn mire dao due phàn ànb tnib tAÌ yéu dao due ma kbòng co càc sàc luAt dac biét de hgp phàp boa su boat dòng cùa nò"

|43,4| Ngirgc lai, luAt phàp dugc àn dinb dirai dang càc sàc luAt i\o Nhà niróc

bau bànb Mat kbàe, chù thè cùa su sang tao ra nbùng chuAn mire trong luAt phàj) bao gió cùng là mot nguói boàc mot nhóm ngirói - ebang han, trong xà bòi |-)liong kién là vua chùa, trong xà bòi hien dai là co quan lap phàp (Quóc bòi) Con chù tlic cùa su sàng tao ra càc nguyén làc và cliurui mire dao due là

loàn bò xà bòi hoàe giai cA'p lànli dao Và nén nlur trong iho due, su lu y thùe

eùa con nguói hoàe dir luan xà bòi bào dàm ebo vice tuAn thù eàe ebuàn mire, (Ili Iroiìg Inai pluip, ngoài vice do ra, vice tuan (liù cac chuan muc duoc b;'io dani b(Vi niòl lie Ihòng cirdng che cùa Nhà nuóc

Nhu vay, dao due là mói bò phan cùa kicn Ime tliuong Ifìng c(') kcl cau phùc lap, duoc hình lliành Irong lao dóng và h'i san pham cùa boat dòng co y lliù'c cua con nguòi

MA.v cilii (l'i (le (lanli ^ia dao due:

Hoat dòng dao due, là nbùng boat dòng xà bòi cùa con ngirói theo

nbu'ng quan niém và dòng co nliat dinb (nbùng bànb vi, càeh cu xù cùa mot tAp hgp nguói dà tró thànb phong tue, lAp quàn, )

Nhung quan he dao due, là nbùng quan he qua lai giùa con ngirói vói

con ngu'ói trong xà bòi và su diéu ehinh nbùng quan he dò; ebùng dirge biéu bién Irong nbùng bìnb thùc kbàe nbau cùa bon pliAn, cùa yéu eàu dói vói con ngirói (hrang tAm, ngliTa vu, phrìm càch, tiéu cliufin, tràeb nhiem)

y thùe dao due, là su phàn ànb nbùng quan he trén ó dang nbùng c|uan

niém thfeli hgp (niiùng tiéu chuan, nbùng nguyén tàe, nbùng ly tiróng xà bòi, nliùng kbài niém lliién và àc, quyén Igi và tràeb nliiéni, ngliTa vu va luong làm, còng bang và bài còng)

TAÌ eà nbùng hình thùc này cùa dao due dugc hgp nhAÌ thànb mot he

tbóng, dugc sàp xép mot càch lògfc; ebùng cho plicp kbòng chi i\\\y dinb ma

eón luan ebùng và dành già mot càch nhà't dinb nbùng bànb dòng dao due

Khi {\p dung chiìng vào càc ITnb vuc kbàe nbau eùa dói song xà bòi, se bìnb

thànb nén nbùng c|uy tàe dao due cbuycn bici (dao due lao dòng, dao dire ngiié nghiep, dao dù'c sinh boat, dao due kinh doanh, v.v.) Nbùng iiu\ tàe nà\ ebi là nbùng ITnb vuc dao due tu'ong dói dòe lAp trong he tbóng liiòng nb;il eua dao due nói chung

irong beh su bìnb thànb và pbàt trién dao dire cùa loài nguói, eó nbùng nguyén làe, ebiiAn muc dao due chung elio moi thói dai (song tiiien, yen quy lao dòng, Irung lliu'e), nbu'ng vàn eó nbùng nguyén làc, eliuAn mire ebi pbù bop vói lirng giai doan beh su nliAÌ dinb He tbóng càe eliiiAn mire dao due luòn liiòn |")liàl Iricn, bién dói cùng vói su pbàt tricn eùa eàe quan he \ à bòi, dàe biét là quan he giai cA'p và quan he san xuA't vAt eiiat Bòi vi, dao due kbòng pbài là san plifìm cùa sue móinb siéu tu nhién, ma là san pliAm cùa boat dòng e() y thùe cùa còng dóng Nò eó nguón góe tu lao dòng, tu eàe boat dòng song cùa con ngUÓi Co the nói, "tón tai xà bòi cùa con ngirói quy dinb noi dung cùa càe nguyén tàe, càc chuan muc dao due 134,91

1.1.3, May nguyén tàe và chuan muc dao due trong lich su phat trién eùa

càc hình thài kinh té- xàhpL /

- Xà hòi còng san nguyén thuy là xà bòi so kliai cùa loài nguói Do

trìnb dò san xuAÌ và trình dò nbAn thùc kém, qua pliu lliuòc vào tu' nhién, s;ìn

pliAm lao dòng làm ra vói so lirgng ft ói, dàn tói vice ngirói nguyén thuy (jiià

pilli tliuoe vào nbau de duy tri su tón lai cùa mình Su pini lliuòe này con ibé

bién ó tìnb trang ngirói nguyén thuy chUa eó y thùe ve eà nbAn, nià ehi eó y

ibùe ve "tbàiili vién cùa toc loài" Tu dò, xà bòi hìnb tliànb nguyén lac và

eliuàn mue dao due: chù ngliTa tap Ihé (tuy chi trong pham vi tlij toc, bò lae);

linli tu'ong trg, bop tàe lAn nbau; nguyén tàe bìnb dang ve Igi fch và lao dòng

Dò là ilicìi ihién Ngugc lai, coi ha) cón^ là fai cu' Và de diéu ehinh bànb vi

eùa con ngirói, chuan mUc kliuyén klifeli là phàn phói còng bang; eliuàn mue

ngàn càm là khóng lay phàn cùa nguói kbàe

- AV7 hòi ehiéin huii nò le, là xà bòi co giai eap dàu tién trong lich su

loài nguói Day là xà bòi tàn bao nhat trong lich sir nbàn loai Dao due eùng

mang linb giai càp và dà'u tranh giai cA'p Dao due eùa giai eap nò le dói lap,

&i\u Iranh gay gài vói dao due cùa giai eap chù nò Ngirói nò le bi ehù nò dói

xù nhu con vai, bj coi là thù còng cu biét nói Tuy song dirói che dò bà kbàe,

nhung nbùng yéu tó dao dù'c tién bò vàn dugc hình thànb và àn sàu, bàm ré

trong quàn ebùng Do là su say me lao dòng, sàng tao, de cao tfnh trung

lliire, pliAm banh, danh dir con nguói, càm ghét àp bue, tàn bao, glict su dói

Ila, V.V Dò là nbùng già tri dao due vAn dugc quàn ebùng giù gin và bào ve

ng(xTi y muón cùa giai cA'p chù nò Nbùng tu lu'óng tién bò này eón làe dòng

dén suy iigbT và hành dòng cùa làng lóp trén (ehù nò và dAn tu do) khién ho

pbài eó lliài dò thién chf bau dói vói nguói nò le Cùng co nbùng ebu nò

trong luo'ng tAm cùa mình dà thay dugc tràeb nhiem de elio nò le eó vice

làm, hoae bào ve, nuòi duóng ho khi gap tai nan, thu xép elio ho eó diéu kién

ihoài mài de lao dòng, néu chù nò nào hành ha, dành dàp ho, buge ho pbài

bó tròll Ibi coi là mot tói lòi, v.v

Nbùng hành vi và quan he ùng xir cùa quàn ebùng dà tàe dòng dén nhiéu nhà lU tu'ong cùa giai cAp chù nò Ho eùng dóng lìnb vói quàn ebùng

Irong vice phé phàn nbu'ng thói liir, lAI xAu nhu tnib Ibam lani, feb k \ , già dói, eoi khinh sinh mang con nguói (?bàng han, nhà triét hoc lipic|u\a dà khuyén iibù moi ngu'ói pbài co lìnb lliuong yéu lAn nbau Và òng ebo rang moi nguói déu eó quyén dugc biróng banh phùc; con nguói eó the Ibay dói niém klió banh, co the dat tói banh phùc Co Ihé nói ràng, trong kbuòn kliò

bà kbàe eùa che dò chiém hùu nò le, giói chù nò vàn pbài tbùa nbàn và duy

tri ó mire dò nào dò nbùng quan niém, quan he dao óùc tién bò Tal nhién,

nbùng ebuAn niUc dao due ó giai doan này dà bién dang thco eliiéu liuóng eó Igi elio giai cA'p tbóng tri, nhung ebùng vàn co làc dung eànb tinh con nguòi liuónu thién

- Che dò phong kién cùng là che dò co nbiéu luAl le bà kbàe, eó nbùng

quy ebé ngàt nglièo, nhirng nbùng yéu tó dao i\ùc tién bò vAn dugc duy tri

Cbfnh nliQ'ng yéu tó dao due tién bg dà thùc day xà bòi phong kién pbàt trién Giai cA'p dia chù phong kién dà bién nbùng tu tuóng Ihòng tri tliànli nbùng chuàn mire, quy làc dao due de phue vu cho muc dfeh cùa ebùng Tal eà nbùng tliuyét dao due ve Nbàn, NgbTa, Le, Trf, Tni bay càc tliuyét l^im Cirong, Ngil Thiróng, Tam Tòng, Tu Due ra dói ó Phirong Dòng là nbùng tliuyél duge duy tri triét de nbam bào tón c h e dò phong kién Tuy nhién, dirói che dò này, quàn chung nbAn dAn vAn duy tri và pbàt buy nbùng quan niém dao due cùa mình De dói làp vói chu^n mire dao due cùa giai cAp dia ehù tbóng tri, quàn ebùng nbàn dàn dua ra nbùng cliuAn mire riéng pbù bop vói mình ("Pliép vua thua le làng"), the hien nbùng quan he tinh càm yéu lliuong gàn bó, dùm hoc, day tìnb nbàn ài: "Là lànli dùm là ràdi", "Chi ngà cni nAng", "Bau ai thuang lày bf cùng",v,v boàc khuyén bào nbau song trung thue "Dói elio sacli, ràch elio tham" Dae bici, ho de eao tinh yéu lao dòng,

su eàn eù, chàm ehi, de kbòng ngùng nAng eao nàng siiAÌ lao dòng, lao ra nhiéu eùa cài vai eliA't: "Ai ai elio bó ruòng boang; bao nbiéu lAe dal, tàe vàng bay nbiéu" Dói vói clia me Ibi pbài biéì: "Còng eba iiliir iiiìi I bài SOM: nglùa me nhu nuóc trong nguón cliày ra" I r o n g cpian he vg elióng lìnb chung thuy, long vj tlia cùa ngirói phii nù duge de cao: "Chóng la ào ràch la

tliuoriig; ebóng nguói ào gAm xùn^ hirang màe ngu'ói, " bay " Song dai eà làn

bici lam: pbài duyén chóng vg ngàn nàm cùng elio",v.v

Nbùng tu lu'óng, tìnb càm dao due eao dep eùa quàn ebùng dò dà llure

su tàe dòng dén tu tUÓng cùa mot bò phan tién ho trong giai eà|^ ibóng tri,

hình thànb ó ho nbùng quan diém, tu tiróng dùng mùc, eó tràeb nhiem tiuóc

nbàn dCm Mg quan niém luang tAm cùa ngu'ói làm quan, làm tuóng pbài

"Vua sàng, tói bién, quan thanh liém " Khóng Tir yéu eàu: "QuAii - qiiAii,

thàn thàn, tu - tu" (Vua pbài ra vua, tói pbài ra tói, con pbài ra c(ìn) \\o elio

ràng ngirói quàn tu pbài biét dua vào dàn, tin dàn, lay dAn làm góe, bòi dò là

"ké sAu, ré ben"; pbài biét lA'y NbAn, NgliTa de yèn dAn bòi dò là "lliugng sàch" de giù nuóc

- Chù nghìa tu bàn ra dòi, do là mot buóe tién eùa lich su loài ngirói

Nò lliùe day su pbàt trién cùa lue lugng san xuat, nhung quan he san xuAl dua trén che dò chiém hiAi tu nbàn ve tu liéu san xuat lai ngày càng niAu lliuÀii vói su pbàt trién cùa lue lugng san xuàl dò Su bat còng trong xà bòi tu

bàli ngày càng lón Do nbùng thù doan canh tranh ngày càng tinh vi và tàn

bao, chù nghTa tu bàn da gay cho nbàn loai vò vàn tham boa Tuy nhién efing

plìài tbày ràng, trong che dò tu bàn chù nghTa, Igi fch cà nbàn dvWi: de eao,

do dò cà nhan dugc giài phóng kbói nbùng ràng bugc cùa dang càp phong kién Con nguói dà y thùc dugc bàn thàn mình và biéu dugc y nghTa cà nliAii

cùa bàn lliAn mình Nbu'ng mat kbàe, y thùc con ngirói dàn dàn thfch iiglii vói

quan he tu hùu, quan he tbi truóng, và nguyén tàe "mua bàn" duge dira vào trong mói quan he qua lai giùa nguói và ngirói ve luAn ly Vi thè, trong xà ligi này, dinb hiróng già tri chung ve su giàu eó nhu là già tri cao nhàt, eó y

nghìa nliat cùa eiiòc song Nhiéu nhà tu tuóng tu san dà de cao quan diém

"duy Igi", "vi Igi", "vi ky", thAm chf dà "dành dóng già tri cùa con ngirói vói già tri bang boa" 115,831 O quan he này, con nguói ngày càng tró nén feb

ky, dao ly ngày càng suy giani Boi vi, chùih giai cA'p tir san "dà bién niuìng pham già eà nbàn eùa con ngu'ói Ihành mot già tri trao dói don tliuàn N(') dà

(lem tu do buon bàn dóc nhat và tàn nbàn thay elio nhiéu tir do dà giànli duoc bang mot già dal" 121,544)

Le nin cho ràng, trong xà bòi eó giai cA'p, luòn eó bai nén vàn boa tón

tai: tlìù nlìàt, nén vàn boa cùa giai càp tbóng tri, là nén vàn boa gùr dia vi

vàn iioà cùa giai càp thóng tri và co tfnh xà bòi ehù nglùa Ve dao due eùng

vày, vi dao due là mot bó phàn quan Irong cùa vàn boa Cùng vói dao due cùa giai càp tu san, dao due cùa giai càp còng nliAn và nliAii dàn lao dòng cùng song song lón tai và co ànb buong ròng rài trong xà bòi tu' bàn, và lA't

nhién, ve nhiéu mat, no dói lAp vói dao due tu san Dao due eùa giai eàp còng nbàn và nbàn dAn lao dòng luòn eó xu hiróng viron tói nbùng già Iri dao

due mói, tién bò - dao due cùa nbùng còng dAn tu do và sàng tao, e(') iràeli

nhiem vói dAn toc, vói io quÓc và nliAn loai DAy cùng ehfnh là tién de dàn

dén vice hình thànb dao due cùa xà bòi mói - xà bòi xà bòi ehù nglùa

- Chù ngfifa xà hai, là xà bòi vói muc tiéu giài phóng con ngirói iboàt

kboi moi àp bue, hòc lòt và nigi bàT còng trong xà bòi, dcni lai nbùng già tri eliàii eiinih, tòt dep cho con nguói, làm elio quan bé nguói vói ngirói Irò nén

tòt dep và banh phùc DAy là mot xà bòi kbàe ve chat so vói càc xà bòi Iriróe

dò CIùiili vi vay, dao due xà bòi ehù nghTa pbài "là mot nén dao due kéì linb (luo'e nbiéu linli boa già tri cùa moi thói dai, dai dicn xùng dàng lìbàl ebo loàn thè liliali loai tién bó, cho Igi feb eùa nbùng nguói lao dòng tién toàn thè giói" 139,271

Nbùng nguyén lae, chucin mire dao due xà bòi ehù nghTa diroe bìnb Ibànb eiing vói sU nghiep dàu tranh giài phóng giai cAp, giài phóng dAn toc f)ó là long yéu nuóe và tinh thàn quóe té, long trung thànb vói ly tiróng eóng san Giai eàp còng nbAn và nbùng nguói lao dòng coi dò là pbAiii ehàl dao dire tliiéng liéng cao quy, là tiéu eliuàn eao nliàì de xàe dinb già tri bànb vi

và eàe quan he giùa nguói vói ngirói Trong xà bòi kbòng eó giai eàp, moi nguói déu dugc bìnb dàng, dugc dói xù nbu nbau, và ho eoi lao dòng là diéu kién de boàn thién con nguói, lao dóng kbòng nbùng elio mình nià con ebo

eà toàn xà bòi Vi vày, lao dòng trung thue, lAii tAm, lAn lue vi ehù nglùa xà bòi eùng dirge càc giai cA'p, càc tàng lóp trong xà bòi coi là mot Irong nbùng nguyén tàe, chuan mire dao due Lao dòng duge coi là diéu thién eao nhà't Bòi ehnib lao dòng là nggn nguón pbàt tricn cùa xà bòi, nggn nguón tao ra

nbùng già tri vAt chat, tinh thàn và phrìm chat cùa con ngu'ói Tu tiróng "iigòi

mal àn bai vàng", thói liròi biéng hi xà hòi Icn àn O xà hòi này nguòi lao

duge coi là boat dòng tu giàc chù kbòng pbài bài buòc Và eung ehfnh tu lao dòng, con ngu'ói càng yéu quy còng viec cùa mình, biét nAng iiiu, gin giù nbùng tlìành qua kbòng nbùng cùa bàn tliAn ma cùa toàn xà bòi Con ngirói tòn trong và bào ve tài san kbòng chi don thuàn là nbùng già tri vAt cliAt, ma con cà nbùng già trj ve trf tue, ve vàn boa, thAm my và tìnb càm giùa ngirói vói ngirói

Trong xà bòi xà hòi chù nghTa, ve mat nguyén ly, Igi fch cùa cà nliAn và

xà bòi, co bàn là bài boa Vi vAy, chù nglùa tAp thè xà bòi chù nghTa là mot trong nbùng khuynh huóng tu tuóng và hành dòng cùa nbùng nguói lao dòng cùng chung Igi fch Day eung là mot nguyén tàe dao due quan trong tiong xà bòi kbòng eó phàn ehia giai cA'p Nguyén tac này dói bòi "Mòi ngirói vi moi nguói, nigi ngirói vi mòi nguói", yéu eàu con ngirói doàn két, gàn bó, giùp dò nbau Irong boat dòng trén tinh thàn tu giàc, eó y thùc tòn trong ky luAl eùa lAp thè mình song và làm vice Cbfnh mòi truóng lAp thè giùp con ngirói nbàn

thùe óuac su ràng bugc làn nbau và eàn thiét elio nbau Dóng thói ebnih tap

thè là noi tao diéu kién cho con nguói tu' do pbàt trién nbu'ng già tri bàn chat vón eó eùa nùnli

Mot Irong nbùng nguyén tàe dao due co bàn cùa xà bòi xà bòi ehù nglùa là chù nglùa nbàn dao Co thè nói, chù nglùa nhan dao là mòl eliuAn mire dao due xuat bién tu khi con ngirói biét lao dòng Màe dù ó buoi bau

ó'AU nò ehi là y thùc giàn don, nhung con nguói eùng biéu duge dò là dao ly

làm ngirói, là nguyén tac dao due ma xà bòi nào, giai càp nào eùng de eàp tói nhu là mot le song Tuy nhién, ó nbùng xà bòi kbàe nbau, nbùng giai eap

kbàe nbau, lliAm chf ò nbùng con ngu'ói cu thè, vAn de dò duac uhm nhan và

biéu hien kbòng boàn toàn gióng nbau Chang han, giai eap hòc Igi eùng nói

dén vA'n de nbàn dao nhung thuc chAT dò là su bau an, bó llif cho nguói nghco

khó, cùng (juAn ma cbfnh giai cA'p dò dà gay cho bg bang su bóc lòt, làm giàu bài luong Con dói vói xà bòi xà bòi chù nglùa, con ngirói co diéu kién de thè bién long nbAn ài, lìnb tbirong yéu, giùp da lAn nbau khi lioan nan Ò dAy, sir giùp dò luong Irg là vò tu, tu nguyén, xuat pbàt tu tam long cùa con nguói dói vói con nguói trén c a s o bìnb dang và tòn liwigjAjvuliau-.-'^——-^

Qua thue t é c u ò c song cùa con nguói và xà bòi loài nguói, la eó the nói ràng, dao due là mot trong nhùng hien tugng plió bién cùa xà bòi, eùa moi thói dai Dao due lón lai mot càch tal yéu kbàeli quan, nbàm diéu ehmb y thùe, bànb vi, quan he ùng xù'eùa con nguói vói nbau trong xà bòi () dàu eó con ngu'ói tbi ò dò co nhùng quan he dao due Dò là nbùng quan he Ihé bién tinh yéu trong sàng, sU thuy chung, long nbàn ài, trung thue irong eàe t|uan

he vg ebóng, bau he; long biéì on và su tòn knih dói vcVi tó tién, eba anb: y thù'e ve phriin banh Nhìii chung, trong xà bòi eó mòl bién tugng pliò biéiì là con ngirói luòn eó nhu eàu huóng tói nhùng già tri dao due, song ihièn eó fch, nliAii dao, làm trón càc nglùa vu dao due dói vói xà bòi Nhùng già tri dao due khi dà dugc bìnb thànb ó con ngu'ói tbi eó tàe dòng tró lai xà bòi thco ebiéu buòyn^ tfeh cuc, làm cho xà hòi tién lén

BAI ky xà bòi nào, dac biét là trong xà bòi eó giai eap dói khàng, eùng j-)b;ii hình thànb nhùng nguyén tac song de con ngu'ói tir nguyén luan thco nbàm bìnb on trai tu xà bòi; duy tri su' tón tai và pbàt tricn cùa mòi eà nliAii; diéu boa càc mói quan he giùa nguói vói ngirói, giùa càe giai cAp, và giùa eàe tap doàn kbàe nbau trong xà bòi; dàm bào vùng chàc elio boat dòng eùa

long vi tha giùp da nguói kbàe, chùili là bàn tliAn anb ta dà "làm pliùe" elio

mgi ngu'ói San do, ehfnh anh ta cùng càm tbày eugc song cùa minh dep bon lén, co y nglùa và banh phùc han Dùng nhu Màe dà nói: Ngirói banh phùc nbàT là ngUói dem lai banh phùc nhiéu nhat elio ngirói kbàe Dóng thói,

nhùng ngirói gap boàn eànb khó khan, se rat banh phùc khi duoc ngirói kbàe giùp da vò tu *

Y thùc dao dù'c phàn ànb nhùng quy luAI pbàt trién eùa xà bòi dirói

hìnb thài già tri, ma trong dò nhùng già tri c o bàn cliùili là cai ihicn và finh

nhafi dao Vói y nglùa dò, dao due là nbàn lo tal yéu eùa su liéìi bo \à bòi

loài nguói Bòi vày, kbòng thè quan niém duge su tòn lai eùa xà bòi ma lai kbòng eó dao dù'c

1.2 Dao diìc kinh doanh vói tu càch mot bg phan cùa dao diìc xà hòi

7.2.7 Kliài niém dao due kinh doanh

Dao due kinh doanh chnili là dao due nói chung duge vàn dung vào toàn bò càc boat dòng và quan he kinh doanh (san xuat, buon bàn và dieh vu sao ebo sinh Igi) Nói càch kbàe, néu dao due xà bòi là "cài chung" Ibi dao diìv kinh doanh là "cài dàc thù"

Co ibc biéu mot càch don giàn, dao due kinh doanh là nhùng (|iiy làe dao due duge vàn dung vào qua trình boat dòng kinh doanh, và tói ebùng tró

thànb ehurin niUc chi phói hành vi eùa càc nhà doanh nghiep, duac càe nhà

d(ìanb ngliiép eùng nhutoàn xà bòi tbùa nbàn và noi theo

Tiiy nhién, kinh doanli là boat dòng gàn Iién vói Igi feb kinh té, do vAy,

su thè bién trong ùng xù ve dao dù'c cùa nò kbòng boàn loàn gióng eàe boat dòng kbàe VAn de dao due kinh doanh pbài dugc dat ra và giài quyét Irong mói quan he tirong ho ve Igi fch giùa ba chù thè cbfnh cùa nén kinh té ibj

truóng: ngu'ùi déu dùng - nhà doanh nghiep - Nhà niróc Giùa ba chù liié dò

co mòi quan he vói nbau và ànb hiróng tói loàn bò qua trình kinh té Viée giài quyét dùng dàn Igi fch cùa càc chù the trong mói quan he này se eó y nglùa (luyél dinb dói vói viée tón tai bay kbòng tón tai dao due kinh doanh

Trong mói quan he trén, nguói tiéu dùng giù vai Irò dàe bici quan

trgng Ho là trung tàm cùa tbi tru'óng, là nguói quyét dinb su lón tai eùa eàe

doanh nghiep, là "Thugng De" Chùng la déu biét, yéu tó quyét dinb dói vói

su lón lai và pbàt trién cùa doanh nghiep là Igi nbuAn Nliirng, Igi nliuAn pini Ibuòe vào dAu? Nò boàn toàn pbu Ibuòe vào sue mua eùa ngirói tiéu dùng Néu bang boa chAÌ lugng kcm, bìnb thùc xau, bay già qua eao so vói già tri cùa nò Ibi ngu'ói tiéu dùng se kbòng mua, lioàe ehi mua mot làn vi eoi nhu

"hi màe Ina" Chi co thè kiém duge Igi nhuAn lAu dai, ben vùng Ihòng qua

vice thoà man tòt nhà't nhu eàu cùa nguói tiéu dùng trén tbi truóng Dò ehnih

là thè hien kinh doanh co dao due Bai vay, triróc khi dira bang boa ra tbi tru'óng, lillà kinh doanh eàn pbài nghiém tue xct xem liéu bang boa eó bàn

duac kbòng, và co nèn dem bàn kbòng, chù kbòng pbài eù co bang là dcm

bàn, theo kiéu "chup giàt", "song chét mac bay"

Dao dù'c kinh doanh dòi bòi khi nhà kinh doanh thu dugc Igi nliuAn, Ibi dóng Ihói eung pbài dua lai Igi ich cho nguói tiéu dùng Hiire tién euóe song cho tliAy, nhà doanh nghiep nào ma cà trong tu duy lAn hành dóng déu eoi khàch bang là "Thugng de", tbi nhà doanh nghiep dò sé thànb còng

Trong qua trìnb thoà man nhu eàu cùa ngirói tiéu dùng trén tbi truóng, tà't yéu sé xuA't hien mói quan bé canh tranh giùa càe nhà doanh nghiep Su canh tranh này dugc the bién ò mgi ITnb vuc: san xuat, mua, bàn, giùa mua

và bàn Càc cuòc canh tranh này làm này sinh nhùng màu tliuàn giùa càc doanh nghiep Càch giài quyét càc màu tbuAn dò kbòng the kbòng Iién tiuan dén van de dao due kinh doanh Tal nhién, canh Iranh eó dao due là eanh tranh lànli manh, chAn ehfnh Ngugc lai, dò là canh tranh kbòng lànli manh -dùng mànli khóe, thàm chf dùng thù doan xà'u xa de "mua tranh, bàn eiróp"

Ben canh canh tranh, càc doanh nghiep lai eó su' Iién doanh, Iién kéì vói nbau Su Iién doanh, Iién két này cùng Iién quan dén van de dao due kinh doanli Frong co che tbi truóng, rat nhiéu doanh nghiep ben két vói nbau vi mue liéu pbàt trién kinh té dat nuóc, pbàt trién sue san xuàl eùa doanh nghiep, tàng klià nàng canh tranh, và phue vu tòt bon nùa dói vói kliàeli liàiYg

ve ehàl lugng và so lugng, v.v Nbin chung, eàe doanh nghiep khi Iién doanh lien két déu dàm bào chù "///?" vói nbau, tu dò tao diéu kién giù ehù "////" vói kbàeb bang Nbirng kbòng ft doanh nbàn Igi dung Iién doanh, Iién kèl de thue bién bànb vi lùa dào, gay lliiét hai elio dói tàe Iién doanh, ebo nguòi liéu diing và xà bòi

'Hong ba ehù thè chnih cùa tbi truóng, Nhà nuóc là ngirói càm lai dira con tliuyén kinh té dà't nuóc dén muc tiéu dà dinb, cho nén, Nhà niróe pliài bau hành và thue hien nhùng muc tiéu chién lirgc cùa nùnh Dircrng nhién, nbùng ehù IrUoiig, bién phàp eùa Nhà nuóc sé làe dòng dén eàe boal dòng

cùa càe doanh nghiep Càc doanh nghiep nén giài quyét mÓi quan he Igi fch

dò nhu thè nào de co the coi là co dao dire kinh doanh Rò ràng càe doanh

nghiep kbòng dugc làm trai vói nhùng luàt le, cbfnh sàch cùa Nhà niróe,

Viée trón tbué, buon lAu, san xuà't và buon bàn mal bang quóc càm là diéu

hình eùa hành vi Ihiéu dao due trong mói quan he giùa doanh nghiep và Nhà

nuóc

Buon làu, trón tbué là nhùng boat dòng gay thA't ihu nguón ngàn sàch

Nhà nuóc, là nhùng hành vi vò Iràch nhiem dói vai nglùa vu cùa eàe doanh

nghiep Buon lAu, dàe biét là nliAp làu qua bién giói nhu ó nuóc la hien nay,

ma eàe pbmrng tién thòng tin dai chùng tbu'óng lén tiéng Ibi ngoài viée trón

tbué, nò con góp phàn "bop chét" nhiéu ngành san xuA't trong niróc vSàn xuat

và buon bàli mal bang quóc cAm là tiép tay elio càc té nan xà bòi - mot vàn

de nliùe nhói hien nay Tom lai, nhùng hành vi trén trong kinh doanh dà và

dang gay khó khan cho Nhà nuóc trong viée thue hien càc mue tiéu kinh té

-xà bòi và Irong vice quàn ly, diéu bànb dà't nuóc

Trong mói quan he giùa Nhà nuóc vói càc nhà doanh nghiep và ngirói tiéu dùng, Nhà nuóc là mot chù thè quan trgng trong nén kinh té Ibi Iriróng

Nhà niróe là ngirói dai biéu elio Igi fch xà bòi, là nguói cpiyét dinb su Ibànb

còng bay lliat bai Irong viée thue hien càe mue tiéu pbàt Irién kinh té xà bòi Vi vày, su diéu tiét cùa Nhà nuóc dói vói nén kinh té là kbòng Ihé Ihiéu

Su diéu tiét dò, thòng qua ehù triiang, chùih sàch và luàt le eùa Nhà nuóc

ma làe dòng tfeh euc bay tiéu ciré dén boat dóng cùa mòi cUìaiih nghiep Do

dò, mòi bién phàp, mòi clùnli sàch Iriróc khi bau bànb eàn duac phàn lieb và

xAy dung trén liiAn eù khoa hgc chàc ehàn, eó tùih dén mói quan bé giùa càc

chù thè trong ncn kinh té' Mot cbfnh sàch dùng dan sé eó tàe dung thùe dAy

boal dòng eùa càc doanh nghiep, thùc dfìy su pbàt trién eùa nén kinh té dà't

nuóc; mòl cbfnh sàch khóng dùng dan sé dàn dén nbùng liAu qua ngugc lai

0 nuóc la bién nay, nhùng duóng lói, clùnli sàch eùa Nhà nuóc eó Iién

quan dcn boat dòng cùa doanh nghiep, dai bò phan là dùng dàn Nbó vAy,

chùng la dà dal duge nhùng thànb tuu lo lón trén hnli vuc kinh té lù khi

ebuyén sang co che tbi truòng Tuy nhién, vàn con nbùng ehfnh sàeb elura

thài hgp ly, boàc chua day dù, nén dàn lói han che boat dòng kinh doanh nlur

tìnb trang tbué chóng lhué(mòt san phAm khi dua ra dugc Ibi tru'óng pbài Irai

qua qua nhiéu làn dành tbué kbàe nliau trong qua trình vAn hành tir doanh

nghiep này dén doanh nghiep kbàe, làm cho già Ihành san pham eao), ebua

co chùih sàch bào ho bang noi dia, luàt bàn quyén chua Ihàt chat ebé, v.v

Diéu quan trgng bon nùa, Nhà nuóe luòn j^bài là ngirói dai biéu eluì quyén Igi eùa ngUÓi liéu dùng trong xà bòi Nhà niróe pbài bào ve quyén Igi

nguói liéu dùng, dàm bào cho nguói liéu dùng kbòng hi "tién mài tat mang"

Dàe bici, Nhà nuóc eàn quàn ly chat che Ibi truóng, kbòng elio càe nhà kinh

doanh lùng doan ibi tru'óng, kbòng de bg dàu co, tfeh Irù gay khan liicm bang

boa già tao, tuy tién nàng già bang, "niòc lui" ngirói liéu dùng mot càeh Iràng

trgn

Dói vói ngu'ói tiéu dùng - trung tàm cùa Ibi tru'óng - cùng eàn pbài thay, nbùng nhu eàu cùa minh pbài cbfnh dàng de co làc dung thùc day càc

doanh nghiep cauli tranh lành manh, dàp ùng dugc nhu eàu eùa mình, tu dò

làm cho cuge song cùa xà ligi pbàt trién theo ebiéu huóng tot dep Ngugc lai,

nhùng nhu eàu più ly cùa ngirói tiéu dùng eó thè day càc doanh nghiep di

vào con duóng làm àn phi phàp, vi pham phàp luàt, vi pham Igi fch kinh

doanh, dói làp vói Igi fch xà bòi Dóng thói, trong qua trình mua bang, ngirói

tiéu dùng eàn pbài trung thuc de tranh gay thiét hai cho nguói san xuà't, buon

bàn Dàc biét, khóng nén tham rè de trành tiép tay cho bon buon làu, trón

tbué, ké cà bon àn càp

L2.2 Nhùng nguyén tac và chuan muc cùa dao due kinh doanh

12.2.1 Tài nang trong kinh doanh là mot chuan nii/c dao dù'c hùng dan

Càc nhà doanh nghiep truóc bel pbài là nguói eó lai nàng l a i nàng trong vice nam bat thòng tin và càc thànb tuu khoa hgc, ky lliuAt; trong vice

àp dung và cài tién ky thuàt, còng nghe, tiét kiém nguyén liéu và nhién liéu; trong vice biét quan tàm kip thói dén dói song vai chA't và tinh thàn eùa nguói làm còng, biét boi duóng và pbàt buy tiém nàng sàng tao eùa bg nbàm lao ra

«

nhùng bang boa eó cliàT lugng lòT, hình thùe dep, già cà lig|i ly, dàp ùng nbu

cAu eùa ibi Iriróng, giù dugc ehù "lui" dói vói ngirói tiéu dìmg lai nàng

trong vice tìm biéu, dành già ihuc trang cùa tbi truóng, dir bào duac ebiéu

hiróng thay dòi eùa eung - eàu, tu' do ma eó thè "di trUóc, dòn dÀu" trong vice

vach kélioaeli hành dòng eùa doanh nghiep Tài nàng Irong quàn ly lai ebùili

de mòi dóng vón bó ra déu mang lai biéu qua ma kbòng \ày ra làng pbf, Ibai

llioàt Tài nàng dói vói nhà kinh doanh là vò cùng c]uan trgng, nhung lai nàng

pbài di dòi vói dao due vi dao due là nén làng nbàn càeh làm elio tài nàng cua nhà doanh nghiep dugc nbàn lén

Trong kinh doanh, nhà doanh nghiep pbài luòn biét dén ba Igi feb song bànb: Igi feb xà bòi, Igi fch ngu'ói tiéu dùng và Igi fch cùa clùnli nhà doanh nghiep Hoat dóng san xuà't, buon bàn theo chuan muc này là thè bién màt iru vici eùa pliuang thùc kinh doanh eó dao due, eó vàn boa No dàm bào dugc

su két hgp giùa cài dùng, cài tot, cài dep ( Chàn - Thién - My) - vón là nhùng

chuàn mue phò bién cùa dao due và già tri cól lòi cùa vàn boa - vói cài Igi là

mue dfeh Ilire tiép cùa kinh doanh Chudn mire tói cao cùa càc nhà kinh doanh là coi "khàch hàng là Thugng de" de "Thugng de" dem lai su giàu co cho bg Vi vay, "Y nglùa cùa cuge song, già tri cao quy cùa cuòc song kbòng bao gió chi giói han trong banh phùc, Igi fch riéng tu cùa cà nbàn ma luòn gàn Igi fch, banh phùc cùa cà nbàn vói banh phùc, Igi fch cùa xà bòi, cùa còng dóng" [13,15]

ì2.22 Tinh trung thifc là chuan nnfc rat quan trong cùa dao dù'c kinh

doanh

Dói vói mòi nhà kinh doanh, mot van de bel sue quan trgng là pbài luòn luòn de cao Inih trung thgc Trung thuc trong viée cIiA'p hành luàt phàp cùa Nhà nuóc de kbòng di vào con duóng làm àn più phàp nlur trón tbué, làu tbué, san xuat và buon bàn nhùng mal hàng quóc càm, boàc tién bànb nhùng dieh VII co hai elio thuàn phong my lue cùa dàn toc, v.v Dói vói nhùng kc* bai luong, eó thè dò là nhùng con duóng de "bài" ra tién, nhung dóng thói,

dò eùng là con duóng ngan nhat de di lói nhà tu và plià san Hùéu trung Ibire cùng eó nglùa là ihiéu tài nàng kinh doanh ehàn ebùih

1'fnh trung llure con eàn cà trong giao tiép vói bau bang và ngUi^i tiéu dùng, nbàm dàm bào chat lugng hàng boa và dieh vu dùng nhu nbùng diéu

dà giói Ihiéu và quàng cao Kbòng dùng cài bòng bay, bào nlioàng, bé ngoài che day cài già dói, thàm chf dòe hai ben trong, de miéii sao thu duge nbiéu lai vSu trung thuc này se giùp cho san xuAT, buon bàn nói riéng và eà nén kinh té nói chung trành dugc nbùng hAu qua do su dung nhùng nguyén tieni, vAl liéu, cAy gióng, con gióng chA't lugng kém, dàn lói man bòng và dòe hai

Ngoài ra, nhà kiilh doanh cùng eàn trung thuc ngay cà vói bàn thàn mình de kbòng bòi lo, tham 6, thut két, "chiém còng vi tu", dù hàng ngày, bang gió tiép xùc vói tién và hàng, lai eó quyén quyét trong tay ma kbòng ai biét ngoài luang tàm cùa mình

1.2.2.3 Thài dò tón trong nhùng ngirài eóng sir và ditó'i quyén

Trong thói dai ngày nay, bai eù mot doanh nghiep nào cùng ehi eó thè thànb còng làu ben néu nhà quàn ly biét kboi day và pbàt buy duge tinh thàn tràeb nhiem, y thùc tu giàc, niém say me sàng tao cùa dòi ngù eàn bò, vién cliùe và nhùng nguói lao dóng tiuc tiép bang càeh dói xù vói ho nbir nhùng con nguói, bon nùa nhu nhùng ngu'ói anb em gàn bò vói nbau trong mot eòng dóng song eón Bòi vAy cùng vói lai nàng và trung lliu'e, diéu kbòng liié tbiéii trong dao due eùa nhà doanh nghiep eón là tbài dò tòn trgng phàiìi gi;ì và quyén Igi clùnli dàng cùa nhùng ngu'ói còng su và dirai cjuyéii

ITuli Irung thirc, thài dò tòn Irgng con nguói và nhiéu due luili kbàe nùa

eùa nhà doanh nghiep pbài dugc coi là mot nliAii càeh song kbòng ehi do phàp luàt bay mot ménh lénh, chi thj nào tao la Nbùng due tnili dò eàn duac

gieo màm, vun dàp và rcii luyén suol cà cuge dói mòi con ngirói, mòi doanh nliAii trong già dinb, nhà truóng và xà bòi

Tom lai, dao due kinh doanh llure ebàì là mot bò phàn eùa d-.xo due nói

ebiing Nhùng nguyén tàe và chuàn mire cùa dao due kinh doanh eùng elifnh

là nhùng nguyén tàe và eliuàn mire dao due nói eliung duge van dung \'ào lìnb vire kinh doanh nbàm diéu cbình bànb vi con nguói trong boat dong kinh doanh Tiiy nhién, ITnb vuc kinh doanh eó nbùng dàe diém riéng, \ì \ày

nguyén làe và chuàn niuc dao due kinh doanh eó nbùng dàe diém riéng Dàc diém này Iriróc bel thè bién a su tìm kiém Igi nliuàn cà nbàn tói da trong mói quan he bién chùng vói lai ich xà bòi Cùng vói su pbàt tricn cùa ibi truóng, eùa san xuàl xà bòi, uhùng nguyén tac và chuàn mire dao due kinh doanh eùng ngày càng boàn thién

Kbài niém Ibi tru'óng dà trai qua mot qua trìnb pbàt trién làu dai Tu khi con ngu'ói biét eàch san xuàt ra san pham de trao dòi, de bàn sao elio eó Igi ebo mình, ibi kbài niém Ibi Iru'óng xuat hien

Dàu lien, Irong nén vàn minh nóng nghiep, ngirói la ggi Ibi truóng là

"elig"- noi Irao dói hàng boa Kbài niém "chg" gàn voi mot dia diém trao dói bang boa iiIiàT dinb, mang tfnh dia phuong, khu vuc Hàng boa dugc dcm Irao dòi ehù yéu là hàng nóng san và tu liéu san xuà't phue vu nòng nghiep Chù Ihé eùa "chg" là nòng dàn và nhùng nguói san xuà't hàng boa nbó Do lue lugng san xuàT con lae bau, nàng suàì lao dóng thà'p, eà nbàn gàn chat vói còng dóng, nén Igi fch cùa mòi cà nbàn dua trén Igi fch cùa còng dóng Trong qua trìnb trao dói, nguói ta dùng tiéu chf "lA'y còng làm lai" và eoi dò

là chuàn mire mang tfnh dao due cùa Ibi tru'óng vàn minh nòng nghiep Nhu

vày, kbài niém "llù tru'óng" xuà't hien ciiàm han kbài niém "chg"

Trong nén vàn minh còng nghiep, san xuàt bang boa pbàt trién manh

me, cpiaii bé trao dói dirgc ma ròng bon, và vi llié, kbài niém tbi Iru'óng eùng duge mó ròng Tu chò ibi Iriróng là mot dia dicm trao dói bang boa eu thè,

nò Irò thànb mòl bnh vuc trao dói bang boa mang tuili xà bòi boa biéu bién

nhùng mòi quan he kinh té, mòi quan bè trao dói giùa nguói và nguòi, là n(ti gap go giùa Cung và C^u

Cùn^ vói su pbàt trién cùa san xuà't, Ibi truóng eùng pbàt trién vói eàe

dang kbàe nbau nhu ibi truóng hàng tiéu dùng, ibi truóng tu liéu san xuà't Ibi truóng sire lao dòng và djeh vii Ibi truóng "chat xàm" Ibi truóng Iién té ibi truóng chùng khoàn, v.v Su pbàt trién eùa Ibi truóng trong nén van minii eòng nghiep dà làm cho nén kinh té xà bòi eó nbùng bién dòi lo lón, nbiéu ngành nghé mói xuà't bién, trong dò co ngành kinh doanh tién tè

Vice ngành kinh doanh tién té ra dói, cho tbày, lù còng thùe chung:

T - H - T, dà này sinh mot còng thùc mói: T - T Còng thùc này elio phcp nhà kinh doanh thu Igi nhuàn nhanh chóng bau

Chù thè cùa ibi tiiróng dugc ehia làm hai lue lugng tham già trao dói,

dò là ngirói bàn và ngUÓi mua Nguói co hàng bàn trén Ibi truóng luòn muón bàn v<ti già eao Ngugc lai, ngirói mua luòn muón mua hàng vói già lbA|i Dò

là hai y chf dòe làp Lue này, Igi fch cùa mèi cà nbàn eó diéu kién thoà man tói da thòng qua canh tranh vói nhùng phuong phàp, bién phàp hùu biéu, và vói eà nbùng thù doan, manh kboé, cà tràeb nhiem làn vò tràeb nhiem Dóng Uiói, day eùng là lue chù thè cùa tbi truóng thè bién io nel nguyén lae và chuan mire cùa dao due nói chung và dao due kinh doanh nói riéng

2.7.2 Co che thi truòng

Co ebé tbi truóng là co che vàn dòng eùa nén kinh té bang bcìà ibeo eàe quy luàt cùa san xuàl và luti thòng hàng boa, Irong su làe dòng ciua lai \'ói càe quy luàt kinh té kbàe Theo co che này, càc boat dòng mua - bàn hàng boa déu luàn thco càc quy luàt khàch quan cùa san xuà't bang boa (quy luàt già tri, quy Inai eung - eàu, canh Iranh, luu Ihòng tién le, v.v.) la bay \ét liTìig c|iiy luàt trong co che Ibi Iriróng:

- Qny luàt già tri, là quy luàt co bàn cùa san xuàl bang boa Quy liuil

này dòi hòi viée san xuàì và trao dói hàng boa pbài dira trén cof so bao pbf lao dòng xà bòi eàn thiét San xuà't bang boa là còng vice riéng eùa tìriig ebu thè, bòi mòi chù thè co diéu kién san xuà't riéng (liiiili dò ky Ihuàt, trang bi ky

lliiiàl, lo ebù'e quàn ly, v.v.), de san xuàt ra mol loai banji boa và moi \UA\

bang boa tliuóng eó chi pbf kbàe nbau, ggi là ehi |>lif eà bici, Nhung khi dua

ra Ibi truóng, loai hàng boa dò ehi eó thè bàn llieo mòl giii iri e(') tfnh e hai trung bìnb bay theo mot chi phi lao dòng xà bòi eàn ihiél de s;in xuàl ra bang boa Nguòi nào eó ehi pbf cà biel ubò bon chi pbf trung bìnb eùa xà boi ibi

eó lai; ngugc lai, ngirói nào co chi pbf eà biét lón bon ehi più irung bìnb eua

xà bòi Ibi bj lo, thàm chf mal vón, phà san

Quy luàl già Irj co làc dung diéu tiét viée phàn phói tu liéu san xuàl và sue lao dòng xà bòi vào càc ngành khàc nbau Ihòng qua c|uy luàt eung - eàu irén ihj truóng; diéu tiét luu Ihòng hàng boa lù noi già bàn lliàp dén noi già bàn eao; kfeh llifeh ùng dung ky thuàl mói, cài tién quàn ly, lang nang sual lao dòng; phàn boa nguòi san xuà't thànb giàu nghèo, dào lliài su yéu kcm, kfeh thfch pbàt trién tài nàng

- Quy luàt cung - cau là mot quy luàt cùa san xuà't bang boa trong

co-che ibi truóng

Cau là nhu eàu xà bòi dugc bào dàm bang lugng tién luong ùng bay con ggi là nhu eàu eó khà nàng Ihanh toàn Con Cung là long so hàng boa eo

Irén Ihj Iruóng, boàc co khà nàng cung càp cho Ibi truóng

Cung và Cau eó quan he mal ihiél vói nbau và ihuóng xuycn làe dòn^:

làn nbau, dóng ihòi chùng co quan he truc liép dén già eà Néu mal bàu[! nào dò ma cung lón bon cau ibi khó tiéu thu, già eà giàm và do dò, san xual

bj thu hcp Khi dò ngirói ta pbài giàm dàn viec san xuat ra loai mài bang boii

dò, boàc chuyén sang san xuàt màt hàng khàc Néu eung ubò bon eàu ibi

hàng bàn chay, già cà tàng, san xuà't mó ròng, làm tàng kbói lugng Klii do

mot so nguòi truóc day chua san xuàl mal hàng này ibi nay ebuyén sang san xuàl mài hàng dò, vi no dang co nhu eàu lón và thu duge Igi nbuau eao bon

Nlur vày, cpiy luàt cung - eàu cùng vói quy luàt già tri eó vai irò dieu lièi càc ly le eàn dói giùa càc ngành, làm chò san xuàl gàn Iién vói lieu dung bon Tuy nhién, su boat dòng cùa chùng dién ra tu pliàl, ihirong gay nbu

thùc nbàm kfeh thfch san xuàt pbàt trién và han che su tàe dòng tiéu ciré eùa chùng

- Canh tranh cùng là mot quy luàt cùa san xuàt hàng boa Dò là su dàu

tranh cùa nhùng ngu'òi san xuàt hàng boa nbàm giành duge nhùng diéu kién san xuàt và tiéu thu co Igi nhà't de thu nhiéu Igi nhuàn

Canh tranh co vai trò tich cuc: thùc day cài tién ky thuàl; cài tién lo chùc quàn ly, thuc hien tiét kiém de giàm chi pbf san xuàl, làm tàng nang suàt lao dòng; thùc day cài tién chat lugng và hình thùc bang boa elio pliù hgp vói nhu eàu, ibi biéu cùa nguòi tiéu dùng, cài tién diéu kién vàn ebuyén, phuong tién bàn hàng, ké cà viec tranh thù càm tinh eùa kbàeb hàng thòng qua tinh thàn, thài dò cùa nguòi bàn hàng, v.v

Ben canh nhùng màt tfeh cuc, canh tranh cùng làm này sinh nhiéu lieu cuc nlur lùa Igc, làm hàng già và càc bànb dòng più phàp kbàe, gay ibiel bai cho ngirói liéu dùng và xà bòi

Trong diéu kién nén kinh té nhiéu Ihành phàn thco dinb hu'óng xà bòi chù nglùa, càc chù the san xuàt hàng boa kbòng chi eanh iranh nbau Irong kbuòn khó cùa luàl phàp và su quàn ly cùa Nhà nuóe ma con co su hgp làe, dem lai Igi ich cho càc chù thè san xuàt và toàn xà bòi

2.2 Nhùng tac dóng cùa nén kinh té thj truòng tal dao due kinh doanh

Ve tàe dòng cùa nén kinh té thi truòng dói vói dao due, hien tón lai nhiéu càch biéu khàc nbau Mot so tàe già cho ràng kinh té ibi inròng và dao

due ve bàn chat là dói lap và bài xfch làn nbau Theo bg, " Bài eù nguòi nixa

kbòng thién kién déu kbòng thè nbin ihàng vào tnih tuoiig quan giùa su pbàt trién kinh té ibi truòng và sir suy thoài trình dò dao due" |41,15òJ Ngugc lai, mot so làc già khàc cho ràng nbin chung, ca che Ibi truóng co xu huóng thùc ddy su phat trièn cùa nbàn càch dao due Nhùng biéu hien xuóng dóc ve mal dao due ò nhùng xa bòi mai buóe vào co che ibi truóng chàng qua chi là do

su khié'm khuyét cùa mot ca che thj truòng mói dugc thiét làp ma tliòi llg khàng dinb: "Mot he tbóng kinh té Ibi truòng chfn muòi và mot con nguòi

kinh té truóng thànb day dù thiròng là tién de co bàn de sinh ra eàe pliàni chat nlur thfch làm viée thién, khàng kbài, ròng brgng, bào phóng" |41,81

Dàng còng san Viét Nam nbin nbàn co che Ibi tru'óng nhu là mot ca

eliéeó tfnh chat hai mat Mot màt, co che Ibi truóng "chàng nhùng kbòng dói làp ma con là mot nbàn tÓ khàch quan eàn lliiél cùa vice xAy dung và phàl

trién dal niróc theo con duóng xà bòi chù nglùa" Mal khàc, ''Ca che ibi

truòng eó nbùng tàe dòng tiéu cuc màu thuàn vói bàn chat cùa ehù nglùa xà

bòi" 13,26|

Thài vày, nén kinh té Ùù truóng tac dòng dén dao due thco hai ebiéu huóng: Ifcli cuc và tiéu cuc Day cùng là hai ebiéu hu'óng co bàn cùa su làe dòng cùa nén kinh té Ibi truóng dén dao due kinh doanh

Truóc khi di vào nghién cùu su tàe dòng cùa nén kinh té Ibi truóng déìi

dao due kinh doanh, chùng ta bay xem xél boal dòng kinh doanh dirói góe dò

dao dire

2.2.7, Hai eàch thùc kinh doanh co han xét duói gòc dò dao due

Nói dcn kinh doanh là nói dén viec dàu tir elio san xuàl, buon bàn, pIiAn

phói eàe bang boa và dieh vu nbam muc dfeh kiém tìm Igi nhuAii lòi da Kliòim lliu duac lai nhuàn de tu dò vùa thuc bién tài dàu tu, vùa dàm bào lai feb lliiél thuc elio ngUÓi quàn ly và ngirói lao dòng ibi kinh doanh kbòng thè lón lai và pbàt trién

Ngirói la eó thè kiém lini Igi niiuAn bang nbiéu eàeli kbàe nbau, nbung thue té pbàt trién qua hàng tram nàm cùa nén kinh té Ibi Iriróng duói ebé dò tu* bàn cùng nhu nén kinh té tbi truóng con vò eùng mói me ó Viét Nani, ebo tbày eó bai eàch thùc kinh doanh co bàn san:

- Càeh kinh doanh thù nhat, xuàl pbàt lù elio elio ràng kinh doanli là

kinh doanh, Igi nhuàn là mue liéu tói thirgng, Irong kinh doanh kbòng (Urge vucrng vàn dao due, ma ngirói ta dà kiém lim Igi nhuàn bang su bóe lòt qua mùe sue lao dòng eùa ngirói làm eòng; kliai tbàe bua bài lai lignvén tliiéii nhién: gay ò iilùém mòi truóng, phà vò su eàn bang sinh tbài; làm bang già,

buon lAu, trón ihué, lùa dào, dàu co, v.v De dal duge Igi nliuAn lòi da, theo

nhùng nguói này, nhà doanh nghiep co thè su dung mgi bién phàp, ké eà

nhùng thù doan, manh klióe xà'u xa, tàn àc thàm chf de doa dén Ifnli mang cùa nguói khàc Day là càch kiém tién biéu hien su tói té cùa giói kinh doanh

chup giai, vò dao due, Ihiéu vàn boa, phàn tu nhién Ilg eoi dóng tién là trén

bel, nén dà dàm dap lén luang làm, nglùa vu, danh dir, eoi lluróng Igi leli eua

nguòi kbàe và eùa xà hòi DÓi vói ho, eliuAn mire dao due kinh doanh kbong

gì kbàe ngoài tu Igi Chi biét lu Igi, chi IhA'y tu Igi, chi làm thco tu Igi Mòi

nhà kinh doanh eàn pbài lA'y Igi fch eà nbàn và Igi nliiiàn làm ibiróe do ebo su

thànb dat eùa mình

Do qua (lam me Igi fch truóc màt cùa bàn thàn ma càe ehù Ihé boat

dòng san sàng bài chà'p tal cà Dàc biel, trong ca che ibi trU(^ng hien nay vi

Igi fch eùa bàn thàn ma càe chù thè boat dòng de lao vào "Cuge chién lianli cùa lai cà mgi nguói chóng mgi nguói, cuòc chién tranh eùa làt eà eliòng lai tal eà" [22,5151 O mùc dò cuc doan bon, ta eó thè Iién tiK'rng dén nbàn xét

bri sue sàe sào cùa Dòn Ninh duac Màe dàn lai Irong ''Tu' Bàn" khi òng nói

\é loi nbuAii và tir bàn: "Lgi iibiiAn ma tbfeb dàng Ibi tir bàn \\a ncn ean dàm, igi nliiiàn ma dàm bào duge 10% ibi ngua\ ta eó thè dùng tu bàn à kliap noi,

\\\o d;im duac 20% Ibi nò bang màu lén, bào dàm duge 50%' Ibi nò tao bao

kbòng biét sg là gì, bào dàm dugc 100% tbi nò clià dap lén tal eà mgi luàl le cùa loài ngu'(ù, bào dàm 300% Ibi nò chàng lù mot lòi àc nào ma kbòng dàm phain, thàm ebf co bj lieo co nò cùng kh(')ng sg" (24,285 b

Nhùng chuàn muc dao due kinh doanh trén ehi làm cho nén kinh té lAm vào tinh trang vò cbfnh pbù, tao ra bièm boa de doa su lón lai, phàl trién eùa Ibi lrii'(>ng; de doa su sinh lón cùa ngUcYi tiéu dùng và ngay cà bàn thàn lgi nhuàn eùa nhà kinh doanh Càch kié'm lgi nhuàn này kbòng thè lón lai làu

ben do su thièii eàn và sai làm cùa bàn thàn nò, dóng thói nò se nbàn duac su phàn ({uyét manh me cùa xà bòi Mal khàc, khi dal \ci\ Igi nhuAn \o\ da, nhà

kinh d(^anh chua han dà dat tói banh phùc Thuc té cho IbA'y, kbòng ft nhà kinh doanh giàu eó, sa hùu mot tài san kéeb su ma vàn tbày bài banh, b(Vi

tìnb càin giùa con nguói can kiét, già dinb lan va, dao due suy dói, té nan xà

bòi tran lan, v.v DAy cbfnh là nbùng yéu io ba(^ chùa nguy ca buy boai nén

làng eùa elùnb xà bòi ma bg dang s(')iig Theo òng Kim Woo d i o o n g Chù

lich làp doàn Daewoo - mot trong nbùng lAp doàn kinh doanh \an nbài eùa Hall Qiu'ic - ibi: "Kliòng thè cliói cài duac ràng, mue dfeh eùa kinh doanh là kiém ra diroe tién bae Nbung [ò'\ ngiù mot ec'^ìiig ly kbong nen lon lai elu \ì

\a\ nbiiàn D('>i va\ mot con ngucifi cùng vày Ai ehi song vi tién tài, eua eài

sé eliàng bao gi(> biét dugc niém vui banh phùc dfeh llure, bòi vi bàn tfnh tham lam vài chat là kbòng eó giói bau Kièu tham lam ày eó thè day mot kc

giàu dà eó 99 thù gié'l chét iigU(ù kbàe, dù nguai này chi eó mot thù, de ebo

bàn dành dugc dù 100" Ong con nói: "Ngir(ìi nào fi tién biéì eàch su dung eùa eài vi lgi fch cùa nguói kbàe mói là ngU(ù giàu eó và eó banh pliùe llure su" | 2 |

Qua dò, chùng ta tbày ràng, y nglùa eùa cuòc song con ngU()i nói chung và cùa nhà kinh doanh nói rìéng, kbòng chi ó su giàu co, ma quan trgng h(m là ó nhùng già tri dao due, già tri nbàn vàn

- Càch kinh doanh thù hai, trai vói càeh kiém tìm lgi nhuàn trén,

nhiéu nhà kinh doanh lai quan niém ràng, noi dung chù yéu eùa kinh doanh

là pbài vùa de cao nhàn tó trf lue, vùa bét sue coi trgng nbàn tó dao due eùa con ngirói trong san xuàt, liép ibi và quàn ly tài chùih Theo bg, nhà kinh doanh boat dòng kbòng nhùng vi muc dfeh lgi nliuAn cùa minh, ma ngay lù dàu pbài Inib t('yi su lón lai và phàl trièn cùa xà bòi

Tu quan niém nhu vày, dàn tói chuàn mire dao due kinh doanh eùng

duge xàe dinb theo nhihig nguyén tàe mói, ma cu thè là: Mot mat, pbài dàm

bào cho nhà kinh doanh xàe dinb dugc day dù d u i quyén eùa minh Irong vice bào ve và pbàt trièn eó lgi quyén so hùu lai san; su dung eàe nguón lue vào boat dòng kinh doanh; dira ra càc quyét dinb kip tluìi, clinili xàe nbàm

ihuc bién càc muc liéu kinh doanh co lgi elio bg và xà bòi Mat klìà(\ dao

due kinh doanh dòi boi càc nhà kinh doanh pbài boat dòng theo luAl dinb

Ngay lù dàu ho pbài ehù y dén l()'i fch xà hò\, dcn dai song và eòng \Tee eua

nhùng ngii'(Yi co Iién he lai boat dòng kinh doanh eùa minh, de doanh nghiep

cho boal dóni: cua nhà kinh doanh co the tón tai và phat irién làu dai Càeh

kinb doanh nà> thè hién nhùng mal uu viél cùa phuong thùc kinh doanh co

dao due eo van boa

222 Nhùng tac dòng tich cuc cua nén kinh té thi tru&ng tói dao due kinh

doanh

Dàc trimg nói bai cua boat dóng kinh doanh là tao ra lgi nhuàn tói da

Nhung Igj nhuan phai duge tao ra theo càch nào mai là chàn chinh? Co che

thi truofng giùp cho nguòi kinh doanh y thùc dugc ràng muón co lgi nhuàn

chàn chinb eàn phài co tài nàng Diéu do co nghTa là phài biét dàu tu chat

xàm, àp dung càc thành tuu khoa hgc, ky thuat vào san xuàt và quàn ly, bién

qua trình san xuàt thành qua trình sàng tao, tang nàng suà'i lao dóng, nàng

cao hieu qua kinh doanh ma vàn dàm bào chat luang san phàm, dàp ùng nhu

cau thi hiéu và giù chù "tin" vói khàch hàng Nói càch khàc, qua trình kinh

doanh phài là qua trình gàn Iién vói lao dóng tri tue, nhò lao dòng tri tue ma

hoat dóng kinh doanh co hieu qua han Trong boat dóng kinh doanh, chùng

ta càng thay rò han vai trò to lón cùa lao dóng tri tue - mot hoat dóng chi co

duy nhàt ó con nguòi Dùng nhu Mac nói: "Nhò co lao dòng tri tue ma con

nguòi mói dat dén chò in dàu an cùa mình lén gi(5d tu nhién" [21,257]

Thi truòng càng phàl trién hoat dóng kinh doanh càng sòi dóng thi vai

trò cua lao dóng tri tue cùng càng l(7n Diéu dò góp phàn tao ra trong xà hòi

mòl lóp nguòi tài nàng làm ehù tu nhién làm chu xà bòi và làm chù cà qua

trình kìiib doanh co dao due Nh(> co tài nàng ma viée kinh doanh mai co

hiéu qua Nói eàch khàc tài nàng là diéu kién quan trgng nhàt giùp cho

doanh nghiép tón tai và phat trién Vf du: nhà doanh nghiep tài nàng nguòi

My trong khu vuc mà\ tinh là Bnuiéi eó so i\ Dola bàns so tuoi 45 cùa mình

chi y\ ónc lu(>n dal nhiem \'u eh(> minh \'à cho eàe còne su eua mình là cu 18

tbàng phai co mgi loai ma) moi tien bò han

Co che kinh té bao càp o Vici Nam truóc day dà buóc dàu tao ra mot

ncn kinli ÌL oliai irien eo ke hoacii \buiig eo che nà\ cùnu là sOi dàv vò hinh

ké hoach cùa Nhà nUÓc; san pham làm ra dà co Nhà nuóc tiéu thu; hàng boa san xuàl theo kièu rap khuón nàm nà} qua nan* kbàe: su sàng lao bi ihui chòU v.v Co thè nói mòi cà nhàn trong co che nay chi co thè thè hien duge mình trong su hoà dóng vói tap the va hinh nhu bi hoà tan vào tap the Nhùng

nguói co tinh nàng dóng, dóc dào, co cà tfnh manh me nhiéu khi lai làm làp thè khó chiù Rò ràng, boat dòng kinh doanh trong co che kinh té bao eàp bi

han che và nguòi kinh doanh trong ca che này fi co dòng lue thùe dà\ sàng

tao

Viec chuyén tu co che bao càp sang co che thi truòng dà mó ra mot chàn tròi mai cho viec phat buy nhàn tó con nguòi - chù thè cùa mgi su sàng

tao, mgi nguón cùa cài vàt chat và vàn hoà cùa càc quóc già, dac biel là tài

nàng và tri tue Dóng thòi, tài nàng và tri tue lai là dòng lue thùc day su boàn

thién ca che thi truòng, thùc day nén kinh té phàl trièn cao Chfnh vi vày ma

Dàng ta luòn dàrùi già cao vai trò cùa tài nàng, trf tue con nguòi Vàn de chàm lo phat trièn nguón lue con ngucd là mot trong nhùng vàn de cót lòi

nhàt trong vàn kien cùa Dai bòi Vili: "Con nguòi phat trièn cao ve tri tue,

cuòng tràng ve thè chat, phong phù ve tinh thàn, trong sàng ve dao due là dòng lue cùa su nghiep xày dung xà bòi mai, dóng thòi là muc tiéu cùa chù

nghia xà hòi" [1,69]

Nén kinh té thi truòng dòi hòi mói nguòi kinh doanh phài lap tue tu bò

ngay thói quen tròng chò, y lai vào Nhà nuóc, som chuàn bj cho mình tfnh ca

dóng cao ve nghé nghiep, tue là phài bàm sàt thi truòng nhay ben vói thi

truòng dàp ùng tòt nhàt nhanh nhàt nhùng nhu eàu cua thi truóng gkn chat

san xuàt vói tiéu dùng Qua han 10 nàm thuc hien còng cuge dói mói, chùng

ta dà tbày rò diéu này: San xuàt màt hàng gì so lugng bao nhiéu? San xuàt

bang còng nghé gì, bién dai bay thò so? San xuàt san pham de phàn phói cho

ai? Nhà kinh doanh dà biét két hap giùa khà nàng và so ihi'ch, giùa nguyén

vgng cua cà nhàn vói su hiéu biét sàu sàe nhu eàu cua thi truòng ve ehàl

lU(Dfng so lucmg và ca hình thùc, màu ma Rat nhiéu nhà kmh doanh khi nhàn

tbày mat hàng ma mình dang san xuàl khóng duoc thi truóng chàp nhan dà

hoiL Nha kmiì doanh nga\ nay luon tìm kien ucp ean thóng tin tu ibi

truòng barn >ài và kip tluri \ir 1\ nha_\ ben nhùiti: ' ifn hieu' lù ibi truòng de

diéu chinh san xuàt, diéu tiét mói càch can dòi giùa cung và eàu Tu tal cà

nhùnn chuvén bién dò chùnc ta thà\ ràn^i nnuòi lieu dune dà và sé rat duoc

tòn trgng- Cai lgi kbòng chi thuóe ve nguòi kmh doanh, ma con tbuóe ve

nguòi tiéu dùng nói riéng xa loàn xà bòi nói chung

Gió dà\ chùng ta that de ihày trong boat dóng kinh doanh con nguòi Viél Nam cane njzàv cane tró nén nàng dóno han duv Iv han, co tinh càch

manh me han, v.v Nhùng phàm ehàl dò dà chùng to ràng con nguòi Viét

Nam luòn co mot nhàn càch dóc làp, tu quyéì dinb là\ so phan eùa mình tu

chiù tràeb nhiem ve nhùng hành vi và nhùng quan he cùa mình dói vói nguòi

khàc và dói vói xà bòi Diéu dò dugc khàng dinb khà rò trong quan niém cùa

thanh nién ve niòt màu nguòi ly tuóng trong giai doan bién na}\ Tlieo két qua

diéu tra xà bòi hgc cùa nhà nghién cùu Tran Xuàn Vinh, nhirng tiéu chuàn

cùa màu nguòi ly tuong dugc thanh nién quan tàm nhu sau:

Rò ràng, trong ky nguyén phàl trién khoa hoc ky thuàt hién dai và pbàt trién nén kinh té thi truòng, thanh nién ta dà chgn cho mình mot màu hình ly

tucmc là: "Co trì thùc hiéu biét nane dòmi, sane tao troni: moi boàn canh eó

bàn ITnb- tu tin cao" 142.421

Sutukhàn<j dinb mòl nhàn càeh doc làp co iraeh nhieni vói xà hòi, vói

nguòi khàc cùng chinh là su tu khàng dmh nhùng phàm ebàr dao due cà

nhàn Theo nghTa dò eo* che thi lrir(>ns: irong kb' Uio diéu kién thuàn lgi cho

su phàl Inén nhàn eàeli, cùng dong ihoi uio dieu kien d\o su phai irien nhan

Néu nhu eo che kinh té quan liéu bao càp tao ra phàn lón nliùng nhà

kinh doanh thu dóng, ngai dói mói thi co che iJii tru(mg laj tao ra phan dòng

nhùng nhà kinh doanh dàm nghT, dàm làm, chàp nhàn canh tranh de vuon Icn

thành còng trong hoat dong kinh doanh Dò là su canh tranh lành manh góp

phàn thùc day su phàl trién cua nén kinh té va làm dep già tri dao due Nhà

kinh doanh canh tranh trén co so khani: dinh tài nàng còng hién cua mìnli

cho xà bòi Canh tranh cùa nhà kinh doanh riga} na\ kbòng phai là su ibi dua

co tinh chàì chung chung, nang ve hình thùc thiéu dóng lue nhu truóc kia

ma là su canh tranh bang trf tue sue lue và phàm già con nguòi Dùng nhu

mot nhà nghién cùu dà nhàn xét: "Bàn chat canh tranh cao dò cùa kinh té thi

truòng de cao càc phàm chat linh boat, chinh xàe do do dòi bòi su già tàng

tri thóng minh, tri tue trong ITnb vuc hoat dóng song cùa tiing nguòi lao dgng"[14,10J

Canh tranh là mot dàc diém nói bat cùa nhàn càch nhà kinh doanh trong diéu kien kinh té xà bòi hoà Nhà kinh doanh canh tranh truóc bét vi lgi

ich kinh té cùa bàn thàn, ben canh do con vi Ieri ich tinh thàn cùa chinh mình

Trong ca che' thi truòng ngày nay, nhà kinh doanh tbày can phài lày khàch hàng làm dói xuang chiém ITnh Nhò co khàch hàng ma còng vice kinh

doanh mai tón tai và phat trièn Hg coi "khàch hàng là Thugng de'" và luòn

quan niém kinh doanh là mot "nghé thuàt", Trong 'nghé thuàt" dò yéu tó

"chinh phue khàch hàng" giù vi tri quan trgng và yéu tó do dugc thè hién

thóng qua màu ma hàng hoà phong phù, da dang, dàp ùng nhu cau, thi hiéu

cùa khàch bang, san phàm duac dóng gói tién lgi nhàn vién bàn hàng eó thài

dò nhà nhàn, nhiét tinh, lòi nói lich su, v.v Tàt ca nhùng thav dòi dò dà tao

nén mot nén kinh té thi truòng co vàn hoà

Canh tranh làm cho thói trì tré Irumi bình chu nalfia bi dà\ lui Lói song nàng dòne, sàng tao tha\ the cho lói soni; irómi chò\ miai \ àt \'a cian

khó Cùng gióng nhu mgi ngành khàc nhà kinh doanh chàp nhàn ca su mao

bièm Dàv là xu huóng nhàn càch cùa nhùnc n2:uòi kinh doanh troni: 2Ìai

doan hién nav, dàc biét là nhùng nhà kinh doanh tre "Da.\ 1;: mói daii liieu

dàng phàn kbói chùng to canh tranh là mot xu thè hgp qu\ luai u-ong su phai

• trièn cua san xuai và licu thu hàng hoà Canh tranh trong san xuàt và buon

bàn vói mue dieii cuòi cung lo dai duge lgi nhuàn tói da nhung dóng thòi

buóe nhà kmh doanh phai hoan thién ve nàng lue, phàm chat, tao ca bòi dal

dugc lgi l'cli ehàn ehfnh, góp phàn ehàn hung nén kinh té cua dal nuóc Vói y

nghTa dò, canh tranh là còng cu giùp nhà kinh doanh giài phóng con nguói

thoài kbói chu nghTa khó banh chu y dén hiéu qua lgi fch, ké cà lgi fch cà

nbàn'' |32,13j

Trong hon 10 nàm thue hién a nuóc ta, nén kinh té thi truòng dà tò rò

iru thè cùa no Nò là dóng lue thùc dà} su tàng trucmg kinh té và tién bó khoa

hgc, còng nghé nò eó kha nàng tàe dóng nhiéu màt lén su phàl trién xà bòi

Trong diéu kién nén kinh té thi truòng, lgi fch cà nhàn dugc khuyén khich và

dàm bào bang luàt phàp, dóng thòi no cùng tao ra nhiing diéu kién thuàn lgi

de con nguòi tham già vào càe boat dóng kinh doanh da dang phong phù

Nói dùng han, trong diéu kien nén kinh té thi truòng, con nguòi phài bóc lo

khà nàng cùa mình, con nguòi tró nén nàng dòng hon, sàng tao và nhay ben

han Bòi vi, nén kinh té thi truòng luòn kfeh thfch tinh thàn tu chù, tu giàc

cùa con nguòi, dat con nguòi truóc nhùng thù thàch gay gàt, dòi hòi con

nguòi phài tìm ra nhùng bién phàp tòt nhàt de dat hiéu qua kinh doanh cao

nhàt, nbàm trành thua lo, thàt bai hoae phà san Day cùng là mot nhu cau tà't

yéu de nhiing nhà kinh doanh eàn 2:ùi vói nbau han hiéu nbau hon, thàm chf

Iién két vói nbau cùng dùng vùng trong co che thi truòng Dugc nhu vày, nén

kinh té thi truòng sé càng co diéu kién phat trièn òn dinh Màt khàc, nén kinh

té thi truóng cùng luòn luòn yéu eàu nhà kinh doanh phài coi trgng chù "tin"

và do dò tao ra su tón trgng chinh nghTa trong dòi song còng dòng Co thè

nói, nén kinh té ibi truòng eùng là mot nhàn tó pbàt huy cài thién, trir bò cài

àc

Tfeh cuc hoà tài nàng irong hoai dóng kinh doanh eùng co nghTa là

khóng chap nhan chuan muc già in làm theo kinh nghiém thói quen, lao

dónc cian doìi Bàn chat eanh tranh cua kinh té thi truòng, nhu chùng ta dà

biét là de eao càe phàm eliai linii hoat, chfnh xàe, do dò nò dòi hòi su già

lang in iliong nnnh ehàl iii lue irong nioi hnli \UL lioai dong kinh doanh

Trong eo che thi truòng hicn na} ó nuóe ta su dòi hòi cao dò phàm ehàl lini' boal ehnih xàe va in tue cùng co nghia la chuàn mire già tri tìnb

cani, nhan nghTa lung là nén tàng cua he thóng già tri truyén thóng dàn toc

dang dàn chuyén sang uu tién cho chuàn mire già tri cua cài dùng - uu lien

chan 1} Cài dao due trong ca che thi truòng chi là dao due khi nò giài quyét

duge vàn de dùng - sai trong mói quàn he giùa lgi fch cùa cà nhàn và lgi fch

cùa xà boi Dà} cùng là mot buóe tién héì sue quan trgng de nén dao due cùa

xà bòi ta co thè dàn dàn chuyén tu chuàn muc già tri dùng - sai sang chuàn

mue già tn xàu - dep Mai hóm nao, cài tòt, cài dep là nhiing gì mang già tri

và bào dàm cho su ón dinh cà nhàn, già dinh, xà bòi, thi giò day, cài tòt, cài

dep con phài là nhiing gì dem lai hiéu qua kinh té, xà bòi, vàn hoà, cho su

pbàt trién su tién bó cùa con nguòi và xà bòi Diéu dò ma ra tàm nhìn mai,

tàm nghi mai, tao khà nàng vuon lai cài tién bó co tinh nhàn vàn cao

Mot diéu de nhàn tbày, y nghTa cuòc song chinh là nhiing thành qua cùa lao dóng, cùa sàng tao ma con nguòi còng hién cho xà bòi, cho cuòc

song chung cùa thòi dai mình và cho càc thè he ké tiép Con nguòi chàn

chfnh, bao giò cùng vày, trong boat dóng cùa mình luòn tha thiét vai lgi ich

chung vói lgi fch và banh phùc chinh dàng cùa mình, luòn mong muón cuòc

song ngày càng co y nghTa han Chinh diéu này dà tao ra nhu eàu xày dung

mot nén dao due lành manh trong xà bòi hién dai, trong dò bao góm cà dao

due kinh doanh trong ca che thi truómi

22.3 Nhùng tàe dóng tiéu cuc cùa nén kinh té thi tru&ng tói dao due

kinh doanh

Mài trai cùa ca che thi truòng là kfeh thfch lai fch cà nhàn lgi fch cuc

bò mòl càeh thài qua Diéu dò dàn dcn su xem thuòng loi fch xà bòi, lgi fch

loàn the coi trong lai ich iru'oe mài nhài là lai fch kmh té Lói song cha\

theo dóng tién dà bài chàp dao due \'à phàp lual Càc yéu tó cùa dòi song tinh

thaii bi xem nhe miuói kinh doanh sòne vu lai làv vài chat là muc dfeh cuoi

cùni- cua /HÒC soni: \ o ] eaeli kluK ihi iruoìiLi ìàni eho con ni:U(^'i nav sinh

truòng la già tri ehàn ehfnh du\ nbài dùng de d(ì già tri cua bàn thàn và cùa

ngU(>i khàc Nén kinh te ibi iruo'ng con eó khu\nh huóng mó ròng càc

nguyén tàe trao dòi ibi truòng ra tal ca càe ITnb vue cua dòi song xà bòi, (Vf

du: L(5i "tra tién mal lanh lùng" eua xà hòi tu ban dang anh buong ràl manh

trong nén kinh té ibi truòng o nuóe ta) Vi và} nò eó kliuynh huóng bién mgi

già tri trong toàn bó boal dóng song cua con nguói thành hàng hoà (trong dò

co ca chùc, quyén), nghìa là moi cài co thè dal già và mua bàn dugc; tu do

nò phà va nén tàng luàn ly cua xà bòi phà boai mòi truòng xà bòi - mói

truòng ma le ra co vai trò kliicb le con nguòi phàl trién bài hoà ve tinh thàn

và dao due

Tién bac, vài chat là cài dàng quy, vi nò là phuong tién phue vu dòi song cùa con nguòi Nbung coi tién là tà't cà, coi già tri dóng tién là duy nhà't,

lgi nhuàn là trén bét thi con ngirói sé tìm mgi càch de kiém tién phi phàp,

bat chàp dao ly Day chinh là tai boa, là nguy co hùy boai và làm xói mòn y

thùc dao due và nhiéu già tri khàc

Su tón sùng tién bac, coi trgng già tri vài chat, xem nhe già tri tinh thàn

sé làm cho càc chuàn muc dao due trong xà bòi nói chung và trong kinh

doanh nói riéng tra nén mèo mò Trong xà bòi ta nhùng nàm gàn day, nhàt là

tu khi chuyén sang nén kinh té thi truòng, mot so nguòi dà tung ra quan

niém xa la ve lói song - lói song vi tién Quan niém dò duòng nhu dugc "phó

càp hoà" ma bài ve duói day là mòl minh chùng tiéu biéu:

"Tién là tién là phàl

Là sue bài cua cuge dòi

Là tiéng cuòi eùa tuoi tré

Là sue khoe cùa òng già

Là banh dà cua danh \omz

Là cài lonsi che thàn

Là cài eàn cónn Iv Oil tién là bèi v!"