Tiểu luận môn triết học mác lênin vận dụng nguyên lý về sự phát triển vào sự nghiệp đổi mới giáo dục ở việt nam dưới tác động của cách mạng công nghiệp 4 0

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HCM KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH THỰC PHẨM TIỂU LUẬN MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN ĐỀ TÀI: VẬN DỤNG NGUYÊN LÝ VỀ SỰ PHÁT TRIỂN VÀO SỰ NGHIỆ

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HCM

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH THỰC PHẨM

TIỂU LUẬN MÔN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN

ĐỀ TÀI:

VẬN DỤNG NGUYÊN LÝ VỀ SỰ PHÁT TRIỂN VÀO SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Ở VIỆT NAM DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA CÁCH MẠNG

CÔNG NGHIỆP 4.0

TP Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2022

Nhóm sinh viên thực hiện: Nhóm 5

SV1: Mai Anh Đào

SV2: Vũ Thanh Nga

SV3: Trương An Nhiên

SV4: Đỗ Thị Bích Thủy

SV5: Trần Lê Hoài Thương

SV6: Huỳnh Thị Anh Thư

Khóa: 13

Lớp: QTTP03

MỤC LỤC

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài 2

PHẦN 2: NỘI DUNG 3

1 Nội dung nguyên lý về sự phát triển 3

1.1.Khái niệm phát triển 3

1.2.Tính chất của phát triển 3

1.2.1.Phát triển mang tính phổ biến 3

1.2.2.Phát triển mang tính đa dạng, phong phú 4

1.2.3.Phát triển mang tính kế thừa 4

1.2.4.Phát triển mang tính phức tạp 4

1.2.5.Phát triển mang tính khách quan 4

1.3.Ý nghĩa phương pháp luận 5

2 Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 5

2.1.Khái quát về cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 5

2.2.Lực lượng lao động trước sự phát triển của cách mạng công nghiệp 4.0 6

3 Vận dụng nguyên lý về sự phát triển vào sự nghiệp đổi mới giáo dục ở Việt Nam dưới tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 7

3.1.Vai trò và tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 đối với sự nghiệp đổi mới giáo dục………7

3.1.1.Vai trò của CMCN 4.0 đối với sự nghiệp đổi mới giáo dục 7

3.1.2.Tác động của CMCN 4.0 đối với sự nghiệp đổi mới giáo dục 9

3.2.Các phương hướng đổi mới giáo dục trong thời kỳ CMCN 4.0 12

3.2.1.Đối với nhà trường và giảng viên 12

3.2.2.Đối với sinh viên 13

PHẦN 3: KẾT LUẬN 14

TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 15

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã và đang phát triển vô cùng nhanh chóng

Đó là các công nghệ internet vạn vật, trí tuệ nhân tạo, người máy, xe tự lái, in ba chiều, máy tính siêu thông minh, công xưởng thông minh, công nghệ nano, công nghệ sinh học… Đây là cuộc cách mạng về sản xuất thông minh dựa trên các thành tựu đột phá trong các lĩnh vực công nghệ khác nhau với nền tảng là các đột phá của công nghệ số

Với sự phát triển của hầu hết các công cụ tự động, các robot, công nghệ kỹ thuật tự động hóa thì nguồn nhân lực lao động chính là đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất Thế giới đang phát triển không ngừng, nếu chúng ta vẫn giữ nguyên phương pháp dạy học truyền thống thì liệu chúng ta có đuổi kịp với thế giới đang băng băng như một cơn lốc công nghệ Chính vì thế đòi hỏi nguồn nhân lực phải có trình độ, kỹ năng cao, nhạy bén, sáng tạo và biết đón đầu xu thế của thời đại 4.0

Lấy những thực tiễn sau: Năm 2015, Mc Donald công bố sẽ xây dựng thêm 25.000 nhà hàng hoạt động hầu như bằng robot Thay vì 10-20 nhân viên cho một nhà hàng thì nay chỉ còn 2-3 người để quản lý Tháng 5/2016, Foxconn cũng tuyên bố sẽ cắt giảm 60.000 nhân công và thay bằng robot Tháng 11/2015, Ngân hàng Anh quốc đưa ra một dự báo còn đáng lo ngại hơn: Sẽ có khoảng 95 triệu lao động phổ thông bị mất việc trong vòng 10-20 năm tới tại Mỹ và Anh - tương đương 50% lực lượng lao động tại hai nước này Giới nghiên cứu cũng chỉ ra CPS (Cyber Physical System) sẽ không chỉ đe dọa việc làm của công nhân trình độ thấp mà ngay cả những người có bằng cấp (cao đẳng, đại học trở lên) cũng có thể bị ảnh hưởng Trong tương lai tài năng tri thức sẽ đại diện cho yếu tố quan trọng của sản xuất hơn là yếu tố vốn Nhờ đó, thế giới thay thế hầu hết lao động của con người thông qua hệ thống máy móc tự động hóa hoàn toàn, từ đó thay đổi chức năng và vị trí của con người trong hệ thống sản xuất xã hội Và nguồn nhân lực lại chính là đối tượng trực tiếp của giáo dục và đào tạo

Thế nên, vì tính cấp thiết và quan trọng của việc giáo dục đại học và đào tạo sinh viên ảnh hưởng đến nguồn nhân lực hiện nay dưới tác động của cuộc cách mạng

công nghiệp 4.0 đang bùng nổ, nhóm em quyết định lựa chọn đề tài “Vận dụng nguyên

lý về sự phát triển vào sự nghiệp đổi mới giáo dục ở Việt Nam dưới tác động của cách mạng công nghiệp 4.0” để nghiên cứu.

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích của việc nghiên cứu này nhằm đưa ra những kết luận đúng đắn và hướng đi chính xác dành cho việc giáo dục và đào tạo đại học, đồng thời hiểu rõ được cách thức thế giới đang phát triển và những xu thế mà các quốc gia đang hướng đến, đồng thời cũng xác định rõ những thách thức, trở ngại mà Việt Nam gặp phải trong việc thay đổi phương pháp giáo dục Từ đó, chúng ta có thể nắm bắt và đổi mới tiến bộ hơn trong các lĩnh vực xã hội như kinh tế, chính trị, văn hóa… nói chung và lĩnh vực giáo dục nói riêng

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: sự nghiệp đổi mới giáo dục ở Việt Nam dưới tác động của cách mạng công nghiệp 4.0

- Phạm vi nghiên cứu: Việt Nam và các quốc gia đang phát triển

4 Phương pháp nghiên cứu

Phân tích và tổng hợp lý thuyết, thu thập thông tin cần thiết và tiến hành thu gọn

và khoanh vùng chủ thể đang nghiên cứu Phân loại và hệ thống hóa lý thuyết, sắp xếp

lại những thông tin thu thập được một cách khoa học, mang đến cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn

5 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Là một vấn đề vô cùng cấp thiết cho Việt Nam, việc nhận thức rõ sự thay đổi của thời thế và công nghệ hiện đại giúp cho chúng ta có cái nhìn sáng suốt hơn trong việc đào tạo và giáo dục những sinh viên trở thành nguồn nhân lực chuyên nghiệp, có đầy đủ những kỹ năng đáp ứng nhu cầu thực tiễn của xã hội Hệ thống giáo dục đại học cần phải áp dụng nhiều phương pháp giáo dục hiện đại và tiến bộ, hội nhập quốc

tế và chú trọng dạy học theo hướng phát triển về kỹ năng và tư duy, chứ không phải là chị học trên cơ sở lý thuyết nhưu cách dạy truyền thống

PHẦN 2: NỘI DUNG

1 Nội dung nguyên lý về sự phát triển

1.1 Khái niệm phát triển

Theo quan niệm biện chứng, sự phát triển là một quá trình tiến lên từ thấp đến cao Quá trình đó diễn ra dần dần, nhảy vọt đưa tới sự ra đời của cái mới thay thế cái cũ, không phải lúc nào sự phát triển cũng diễn ra theo đường thẳng, mà rất quanh co, phức tạp, thậm chí có những bước lùi tạm thời Theo quan điểm biện chứng, sự phát triển là kết quả của quá trình thay đổi dần dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, là quá trình diễn ra theo đường xoáy ốc và hết mỗi chu kì sự vật lặp lại dường như sự vật ban đầu nhưng ở cấp độ cao hơn Quan điểm biện chứng cũng khẳng định nguồn gốc của sự phát triển nằm trong bản thân sự vật

Theo quan điểm siêu hình, sự phát triển chỉ là sự tăng lên, giảm thuần túy về lượng, không có sự thay đổi gì về mặt chất của sự vật; hoặc nếu có sự thay đổi nhất định về chất thì sự thay đổi ấy cũng chỉ diễn ra theo một vòng khép kín, chứ không

có sự sinh thành ra cái mới với những chất mới Những người theo quan điểm siêu hình xem sự phát triển như là một quá trình tiến lên liên tục, không có bước quanh

có, phức tạp

Quá trình phát triển có thể diễn ra từ từ hoặc diễn ra nhanh chóng (hay còn gọi

là nhảy vọt) để sinh ra những sự vật, hiện tượng mới thay thế cho những sự vật, hiện tượng cũ Sự phát triển là quá trình vận động, thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất Chu kỳ này diễn ra theo hình xoắn ốc, nghĩa là đi hết một chu kỳ thì quá trình phát triển sẽ quay lại mức ban đầu và tiếp tục vấn động để có sự thay đổi về lượng dẫn đến thay đổi về chất (nhưng ở một cấp độ cao hơn chu kỳ ban đầu)

1.2 Tính chất của phát triển

1.2.1 Phát triển mang tính phổ biến

Phát triển mang tính phổ biến, phát triển diễn ra cả trong tự nhiên, xã hội và tư duy, diễn ra ở mọi lúc mọi nơi

Ví dụ:

Trong tư duy: con người đã phát triển không ngừng, từ chỗ người nguyên thủy chỉ chế tạo được các công cụ sản xuất bằng đá, ngày nay, con người đã chế tạo ra được các máy móc tinh vi, đưa được các con tàu bay vào vũ trụ

Trong tự nhiên: phát triển từ vô cơ đến hữu cơ, từ vật chất chưa có sự sống đến các loài thực vật, động vật, đến con người

Trong xã hội: đã phát triển từ chế độ công xã nguyên thủy, qua các chế độ chiếm hữu nô lệ, phong kiến, tư bản chủ nghĩa đến xã hội chủ nghĩa

1.2.2 Phát triển mang tính đa dạng, phong phú

Phát triển là khuynh hướng chung của mọi sự vật, hiện tượng, song mỗi sự vật, hiện tượng, mội lĩnh vực hiện thực lại có quá trình phát triển không hoàn toàn giống nhau Do tồn tại ở thời gian, không gian khác nhau, sự vật sẽ phát triển khác nhau

Ví dụ: Hai người sinh sống trong hai môi trường khác nhau thì sẽ có sự phát triển

khác nhau về thể chất, tư duy, tính cách,…

1.2.3 Phát triển mang tính kế thừa

Sự phát triển có tính tiến lên, kế thừa, dường như lặp lại nhưng trên cơ sở cao hơn

1.2.4 Phát triển mang tính phức tạp

Theo quan điểm phương pháp biện chứng phát triển không theo đường thẳng tắp đơn gian, không theo vòng tròn khép kín, mà nó biểu hiện rất phức tạp, quanh co theo đường xoắn ốc

1.2.5 Phát triển mang tính khách quan

Tất cả các sự vật, hiện tượng trong hiện thực luôn vận động, phát triển một cách khách quan, độc lập với ý thức của con người Đây là sự thật hiển nhiên, dù ý thức của con người có nhận thức được hay không, có mong muốn hay không Phát triển là quá trình tự thân (tự nó, tự mình) của mọi sự vật, hiện tượng

1.3 Ý nghĩa phương pháp luận

Khi nhận thức sự vật phải nhận thức nó trong sự vận động, phat triển; không nhìn nhận sự vật đứng im, chết cứng, không vận động, không phát triển Quan điểm phát triển đòi hỏi phải chống lại quan điểm bao thủ, trì trệ, ngại khó, ngại đổi mới, dễ bằng lòng với thực tại Phát triển là khó khăn, phức tạp Vì vậy, trong nhận thức cũng như hoạt động thực tiễn khi gặp khó khăn, thất bại tạm thời phải bình tĩnh, tin tưởng vào tương lai Như vậy, quan điểm triết học Mác-Lênin về phát triển là cơ sở lý luận của quan điểm phát triển

Ví dụ: Nếu chúng ta tuyệt đối hóa nhận thức, nhất là nhận thức khoa học về sự vật

hay hiện tượng nào đó thì khoa học tự nhiên, xã hội và nhân văn sẽ không thể phát triển và thực tiễn sẽ dậm chân tại chỗ

2 Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0

2.1 Khái quát về cuộc cách mạng công nghiệp 4.0

Hình 2.1 4 cuộc cách mạng công nghiệp (Nguồn: Học viện cảnh sát nhân dân)

Cách mạng Công nghiệp 4.0 (hay CMCN lần thứ tư) xuất phát từ khái niệm

“Industrie 4.0” trong một báo cáo của chính phủ Đức năm 2013 nhằm nói tới chiến lược công nghệ cao, điện toán hóa ngành sản xuất mà không cần sự tham gia của con người Dựa trên cơ sở phát triển của cả ba cuộc cách mạng khoa học – kỹ thuật trước

đó, đặc biệt là những thành tựu đột phá của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba Công nghệ mạng Internet đã làm biến đổi sâu sắc toàn bộ diện mạo của đời sống xã

hội cũng như nền kinh tế toàn cầu, không chỉ kết nối với máy tính điện tử mà gần như tất cả các lĩnh vực hoạt động của con người cùng các dây chuyền sản xuất; nghiên cứu khoa học, giáo dục, y tế, dịch vụ, giải trí…đều được liên kết thành “mạng thông minh”

mở ra kỷ nguyên mạng Internet kết nối vạn vật Đây được gọi là cuộc cách mạng số, thông qua các công nghệ như Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế ảo (VR), tương tác thực tại ảo (AR), mạng xã hội, điện toán đám mây, di động, phân tích

dữ liệu lớn (SMAC)… để chuyển hóa toàn bộ thế giới thực thành thế giới số

2.2 Lực lượng lao động trước sự phát triển của cách mạng công nghiệp 4.0

Mặt trái của Cách mạng Công nghiệp 4.0 là nó có thể gây ra sự bất bình đẳng Đặc biệt là có thể phá vỡ thị trường lao động Khi tự động hóa thay thế lao động chân tay trong nền kinh tế, khi robot thay thế con người trong nhiều lĩnh vực, hàng triệu lao động trên thế giới có thể rơi vào cảnh thất nghiệp, nhất là những người làm trong lĩnh vực bảo hiểm, môi giới bất động sản, tư vấn tài chính, vận tải

Bảng 2.1 Các ngành có tỷ lệ việc làm bị thay thế cao ở Việt Nam

Nguồn: Dự báo của Tổ chức lao động quốc tế (2019)

Siêu tự động hóa và siêu kết nối có thể nâng cao năng suất những công việc hiện tại và tạo ra nhu cầu về những công việc hoàn toàn mới khác Sự ra đời của "cobots", tức robot hợp tác có khả năng di chuyển và tương tác, sẽ giúp các công việc kỹ năng thấp đạt năng suất nhảy vọt Tuy nhiên, những người bị ảnh hưởng nặng nhất có thể là lực lượng lao động có kỹ năng trung bình do sự phát triển của siêu tự động hóa và siêu kết nối, cộng với trí tuệ nhân tạo sẽ tác động đáng kể đến đối tượng này

3 Vận dụng nguyên lý về sự phát triển vào sự nghiệp đổi mới giáo dục ở Việt Nam dưới tác động của cách mạng công nghiệp 4.0

3.1 Vai trò và tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 đối với sự nghiệp đổi

mới giáo dục

3.1.1 Vai trò của CMCN 4.0 đối với sự nghiệp đổi mới giáo dục

Làn sóng công nghệ mới với sản xuất thông minh sẽ giúp công nghệ phát triển và kéo theo năng suất tăng Tăng cường việc gắn kết giữa cơ sở giáo dục và doanh

nghiệp, trên cơ sở trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, hướng tới doanh nghiệp thực

sự là “cánh tay nối dài” trong hoạt động đào tạo của cơ sở giáo dục nhằm sử dụng có hiệu quả trang thiết bị và công nghệ của doanh nghiệp phục vụ cho công tác đào tạo, hình thành năng lực nghề nghiệp cho người học trong quá trình đào tạo và thực tập tại doanh nghiệp

Hình 3.1 Cách mạng cộng nghiệp 4.0 đòi hỏi GDNN phải có giải pháp hai tốc độ tương ứng để cung cấp nguồn nhân lực đáp ứng kịp thời nhu cầu phát triển của xã hội

(Nguồn: Học viện Cảnh sát nhân dân)

Thứ nhất, tạo ra nhu cầu đào tạo cao cho các cơ sở giáo dục Trong mọi lĩnh vực ngành nghề, những bước đi có tính đột phá về công nghệ mới như trí thông minh nhân tạo, robot, mạng internet, phương tiện độc lập, in 3D, công nghệ nano, công nghệ sinh học, khoa học về vật liệu, lưu trữ năng lượng và tin học lượng tử sẽ còn tác động mạnh

mẽ hơn tới đời sống xã hội Theo đó, sẽ là sự liên kết giữa các lĩnh vực lý - sinh; cơ - điện tử - sinh, từ đó hàng loạt nghề nghiệp cũ sẽ mất đi và thay vào đó là cơ hội cho sự phát triển của những ngành nghề đào tạo mới, đặc biệt là sự liên quan đến sự tương tác giữa con người và máy móc

Ví dụ: Trong môn học công nghệ thông tin, tin học, cho học sinh, sinh viên trực

tiếp thực hành trên máy tính thay vì chỉ học lý thuyết giúp cho bài học thực tế hơn tiếp cận với thiết bị công nghệ điện tử sớm hơn Hay bảng đo thị lực điện tử dạng máy

chiếu, máy đo khúc xạ tự động, máy chụp đáy mắt màu, máy đo nhãn áp, máy đo khúc

xạ độ cong giác mạc tự động kèm độ K sử dụng cho ngành khúc xạ nhãn khoa- một trong những ngành mới hiện nay

Đại học Y Hà Nội (Chỉ tính ngành Y Xã hội) 148

Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh 112

Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh 108

Thứ hai, làm thay đổi mọi hoạt động trong các cơ sở đào tạo Để đáp ứng đủ nhân lực cho nền kinh tế sáng tạo, đòi hỏi phải thay đổi các hoạt động đào tạo, nhất là ngành nghề đào tạo, hình thức và phương pháp đào tạo với sự ứng dụng mạnh mẽ củacông nghệ thông tin Theo đó, các phương thức giảng dạy cũ không còn phù hợp với nhu cầu của xã hội Với sự vận dụng những thành tựu của cách mạng 4.0 thì người học ở bất cứ đâu đều có thể truy cập vào thư viện của nhà trường để tự học, tự nghiên cứu

Bảng 3.1 Các cơ quan Việt Nam có năng suất nghiên cứu KHXHNV cao

(Nguồn: CSDL SSHPA, 2019)

Như vậy, không thể chỉ tồn tại mô hình thư viện truyền thống mà các trường phải xây dựng được thư viện điện tử Hoặc chúng ta sẽ có những mô hình giảng dạy mới như đào tạo trực tuyến không cần lớp học, không cần giáo viên đứng lớp, người học sẽ được hướng dẫn học qua mạng Từ đó, ứng dụng công nghệ cho phép tất cả mọi người

có thể tham gia thảo luận một vấn đề nào đó (hội thảo, hội nghị, họp,…) mà không cần phải tập trung tại một địa điểm, không phải ở cùng 1 quốc gia, qua đó góp phần tạo ra một xã hội học tập rộng lớn mà ở đó, người học có thể chủ động học tập, trao đổi kiến thức, trau dồi kinh nghiệm suốt đời