BÀI GHI PHÂN môn LỊCH sử HK1 năm học 2022 2023 CTST

- Xã hội phong kiến Tây Âu hình thành với sự ra đời của 2 giai cấp mới: lãnh chúa phong kiến và nông nô..  Thiên Chúa giáo trở thành thế lực rất lớn về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã h

BÀI GHI PHÂN MÔN LỊCH SỬ HK1 NĂM HỌC 2022-2023

CHƯƠNG I: TÂY ÂU TỪ THẾ KỈ V ĐẾN NỮA ĐẦU THẾ KỈ XVI BÀI 1 – QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CHẾ ĐỘ PHONG

KIẾN Ở TÂY ÂU

1 Qúa trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu:

- Từ đầu thế kỉ IV, Đế chế La Mã cổ đại suy yếu

- Các bộ tộc người Giéc – man đã tiến hành xâm lược.

- Năm 476, chế độ chiếm hữu nô lệ La Mã sụp đổ

- Các vương quốc mới của người Giéc – man ra đời

- Xã hội phong kiến Tây Âu hình thành với sự ra đời của 2 giai cấp mới: lãnh chúa phong kiến và nông nô

2 Lãnh địa phong kiến và quan hệ xã hội của chế độ phong kiến ở Tây Âu:

- Lãnh địa PK:

+ Ra đời vào giữa thế kỉ IX

+ Là vùng đất đai rộng lớn thuộc quyền sở hữu riêng của quý tộc và họ trở thành lãnh chúa

+ Lãnh địa được quyền cha truyền con nối

- Về mặt hành chính – kinh tế: lãnh địa là đơn vị khép tín, mang tính tự cung tự cấp

- Về mặt xã hội: trong xã hội phong kiến Tây Âu quan hệ chủ yếu là giữa lãnh chúa và nông nô

3 Sự xuất hiện các thành thị Trung đại:

- Thành thị:

+ Ra đời vào thế kỉ XI

+ Cư dân chủ yếu: thợ thủ công và thương nhân

+ Ngành nghề chủ yếu: thủ công nghiệp và thương nghiệp

- Vai trò của thành thị:

+ Tạo điều kiện cho nền kinh tế hàng hoá phát triển

+ Hình thành tầng lớp thị dân

+ Nhu cầu mở mang tri thức.

+ Xoá bỏ chế độ phong kiến phân quyền

4 Sự ra đời của Thiên Chúa Giáo:

- Thiên Chúa Giáo ra đời vào TK I ở vùng Pa-le-xtin

- Đứng đầu Giáo hội là Giáo hoàng có quyền lực chính trị, sức ảnh hưởng đến quyền cai trị các vị vua

 Thiên Chúa giáo trở thành thế lực rất lớn về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội ở Tây Âu

BÀI 2: CÁC CUỘC PHÁT KIẾN ĐỊA LÝ

1 Hành trình của một số cuộc phát kiến địa lí:

a Nguyên nhân:

- Do nhu cầu phát triển sản xuất

- - Tiến bộ về kĩ thuật hàng hải: la bàn, kĩ thuật đóng tàu, …

b Các cuộc phát kiến:

Thời gian Người chỉ huy Nơi xuất phát Điểm đến

1487 B Đi-a-xơ Bồ Đào Nha Cực Nam Châu Phi

1492 C Cô-lôm-bô Tây Ban Nha Tìm ra Châu Mỹ

1497-1498 Va-xcô Đơ Ga-ma Bồ Đào Nha Bờ biển Tây Nam Ấn Độ

1519 - 1522 Ma-gien-lăng Tây Ban Nha Vòng quanh trái đất

2 Hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí:

- Về mặt tích cực:

+ Tìm ra những vùng đất mới, dân tộc mới, tuyến đường mới, biết được Trái Đất

có hình cầu,…

+ Thúc đẩy sự trao đổi kinh tế, văn hóa giữa các châu lục, thị trường thế giới được mở rộng  Sự ra đời chủ nghĩa tư bản

- Về mặt tiêu cực:

+ Sự ra đời chủ nghĩa thực dân và nạn cướp bóc thuộc địa

+ Buôn bán nô lệ da đen

+ Thổ dân châu Mỹ và nền văn hóa của họ bị tiêu diệt

BÀI 3: SỰ HÌNH THÀNH QUAN HỆ SẢN XUẤT TƯ BẢN CHỦ NGHĨA Ở

TÂY ÂU TRUNG ĐẠI

1. Những biến đổi trong xã hội Tây Âu.

- Sau các cuộc phát kiến địa lí, sản xuất hàng hóa và thương mại ở Tây Âu phát triển mạnh:

+ Cảng biển sầm uất

+ Nhiều xưởng sản xuất, công ty thương mại, trang trại lớn ra đời

- Xã hội Tây Âu phân hóa sâu sắc:

+ Thương nhân, chủ xưởng,…trở lên giàu có, chi phối XH

+ Nông dân, thợ thủ công,… nghèo đói, bị bần cùng hóa

2 Sự nảy sinh quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ở Tây Âu.

- Từ thế kỉ XVI, các công trường thủ công ra đời

- Xã hội hình thành các tầng lớp và giai cấp mới: tư sản và vô sản

 Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa được hình thành trong lòngng XH phong kiến Tây Âu

BÀI 4: VĂN HÓA PHỤC HƯNG

1 Những biến đổi quan trọng về kinh tế - xã hội của Tây Âu từ thế kỉ XIII đến

thế kỉ XVI.

- Vào thế kỉ XIII, thành thị ngày càng có vai trò là những trung tâm kinh tế quan

trọng nhất Tây Âu

- Giai cấp tư sản họ có thế lực về kinh tế nhưng lại chưa có địa vị xã hội

- Dưới sự bảo trợ của giai cấp tư sản quý tộc mới một phong trào văn hóa mới đã

ra đời gọi là phong trào Văn hóa Phục hưng

2 Những thành tựu tiêu biểu của phong trào văn hóa Phục Hưng.

BẢNG THỐNG KÊ NHỮNG THÀNH TỰU TIÊU BIỂU CỦA PHONG TRÀO VĂN HÓA

PHỤC HƯNG

Văn học Tác phẩm Thần Khúc của Đan-tê, Đôn Ki-hô-tê của M Xéc-van-téc,

Những vở kịch của W.Sếch-xpia như: Hăm-lét, Rô-mê-ô và Giu-li-ét

Nghệ thuật

kiến trúc –

điêu khắc

+ Lêôna đơ Vanhxi với bức họa: Bữa ăn tối cuối cùng, LaGiô – công

-đơ + Mi-ken-lăng-giơ với tác phẩm: vẽ trên trần nhà thờ Xi-xtin ở Rôma, tượng Đa-vit, người nô lệ bị trói,…

Khoa học –

kỹ thuật

tiêu biểu như: N Cô-péc- nich, G Bru-nô, G Ga-li-lê,…họ chống lại những quan điểm sai lầm, bảo thủ góp phần thay đổi cách nhìn về vũ trụ và trái đât

3 Ý nghĩa và tác động của phong trào văn hóa Phục Hưng đối với xã hội Tây

Âu.

a Ý nghĩa:

- - Phê phán xã hội phong kiến và Giáo hội

- - Đề cao khoa học tự nhiên và giá trị con người

- - Có nhiều đóng góp quan trọng đối với kho tàng văn hoá nhân loại

b Tác động:

- Phát động quần chúng đấu tranh chống phong kiến

- Mở đường cho sự phát triển của văn hóa Châu Âu và nhân loại

BÀI 5: PHONG TRÀO CẢI CÁCH TÔN GIÁO

1 Nguyên nhân của phong trào Cải các tôn giáo.

- Đến thờì kì Phục hưng, Giáo hội công khai đàn áp những tư tưởng tiến bộ, trở thành một thế lực cản trở bước tiến xã hội Vì thế, giai cấp tư sản đang lên muốn thay đổi và “cải cách” lại tổ chức Giáo hội

2 Nội dung và tác động của Cải cách tôn giáo đối với xã hội Tây Âu.

a Nội dung:

+ Phủ nhận vai trò thống trị của giáo hội, đòi bãi bỏ những nghi lễ phiền toái

+ Đòi quay về giáo lí Kitô nguyên thủy

b Tác động:

- Đạo Ki-tô bị chia thành 2 giáo phái:

+ Cựu giáo: Thiên Chúa Giáo

+ Tân giáo: Tôn giáo Tin Lành

- Làm bùng nổ các cuộc khởi nghĩa nông dân

CHƯƠNG 2: TRUNG QUỐC TỪ THẾ KỈ THỨ VII ĐẾN GIỮA THẾ KỈ

XIX BÀI 6 : KHÁI LƯỢC TIẾN TRÌNH LỊCH SỬ TRUNG QUỐC TỪ THẾ KỈ

THỨ VII ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX

1 Khái lược tiến trình lịch sử trung quốc từ thế kỉ thứ VII đến giữa thế kỉ XIX.

- Từ thế kỉ VII đến thế kỉ XIX Trung Quốc trải qua các triều đại lớn:

- Nhà Đường (618 - 907);

- Thời Ngũ Đại (907 - 960);

- Nhà Tống (960 – 1279);

- Nhà Nguyên (1271 – 1368);

- Nhà Minh (1368 – 1644);

- Nhà Thanh (1644 – 1911)

SƠ ĐỒ TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA TRUNG QUỐC TỪ TK VII ĐẾN GIỮA TK XIX

2 Sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường.

- Chính trị:

+ Bộ máy nhà nước được củng cố và hoàn thiện

+ Mở khoa thi chọn nhân tài

+ Thực hiện chính sách xâm lược, mở rộng lãnh thổ

- Về kinh tế

- Ban hành nhiều chính sách phát triển nông nghiệp

- Thực hiện chính sách quân điền

- Thủ công nghiệp và thương nghiệp đều phát triển

3 Sự phát triển kinh tế thời Minh – Thanh.

- Chính trị:

+ Năm 1368, Chu Nguyên Chương lập ra nhà Minh.

+ 1644 quân Mãn Thanh chiếm Trung Quốc lập ra nhà Thanh

- Nông nghiệp:

+ Gia tăng cả về diện tích, năng suất và sản lượng

+ Luân canh cây trồng, nhập nhiều giống cây mới

+ Xây dựng nhiều đồn điền chuyên canh (ngũ cốc / chè, bông, …)

- Thủ công nghiệp: Phát triển đa dạng.

+ Các nghề nổi tiếng: Dệt tơ lụa, làm đồ sứ, đóng thuyền, làm giấy,…

+ Các xưởng thủ công xuất hiện khăp nơi

+ Thời nhà Thanh hình thành những khu vực chuyên môn hóa sản xuất, đông đảo

người làm thuê (nghề làm đồ sứ ở Cảnh Đức - Giang Tây, nghề dệt ở Tô Châu,…).

- Thương nghiệp:

+ Phát triển mạnh

+ Cuối triều Minh, hạn chế ngoại thương

BÀI 7: CÁC THÀNH TỰU VĂN HÓA CHỦ YẾU CỦA TRUNG QUỐC TỪ

THẾ KỈ VII ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX

1 Nho Giáo

- Thời Hán, Nho giáo trở thành hệ tư tưởng và đạo đức của giai cấp phong kiến

TQ

- Chủ trương: Dùng đạo đức để cai trị và tôn ti trật tự xã hội

- Thời Đường việc tổ chức khoa thi tuyển chọn quan lại đều lấy nội dung trong các sách đạo Nho

 Vị trí Nho Giáo ngày càng vững chắc trong xã hội Trung Quốc

2 Văn học, sử học

- Văn học: Đạt được nhiều thành tựu trên các thể loại: thơ, từ, phú, kịch, tiểu

thuyết,

+ Tác giả: Lý Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị

+ Tác phẩm: Tây du ký, Thủy hử, Tam quốc diễn nghĩa,

- Sử học:

+ Ngoài bộ Sử kí của Tư Mã Thiên thời Hán, các triều đại khác đã biên soạn nhiều

tác phẩm khác như: Hán thư, Đường thư, Tống sử, Minh sử,…Vĩnh lạc đại điển và

Tứ khố toàn thư

3 Kiến trúc, điêu khắc và hội họa

- Kiến trúc: Tử Cấm Thành, Chùa Thiên Ninh, Thập Tam Lăng,

- Điêu khắc: tượng Phật nghìn mắt nghìn tay, tượng Phật trên núi Lạc Sơn.

- Hội họa: tranh thủy mặc (vẽ bằng mực tàu), nghệ thuật vẽ tranh họa pháp kết hợp

với nghệ thuật viết chữ thư pháp

CHƯƠNG 3: ẤN ĐỘ TỪ THẾ KỈ IV ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX

BÀI 8: VƯƠNG TRIỀU GÚP – TA

1 Điều kiện tự nhiên

- Ấn Độ thuộc khu vực Nam Á, phía Bắc là dãy Himalaya

- Ba mặt giáp biển thuận lợi giao thương buôn bán

- Nông nghiệp và chăn nuôi gia sức phát triển

 Sự đa dạng về điều kiện tự nhiên tác động đến lịch sử Ấn Độ thời phong kiến

2 Tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của Ấn Độ thời Gúp-ta

a Chính trị:

- Năm 320, Ấn Độ thống nhất, vương triều Gúp-ta thành lập

- Đầu thế kỉ VI, người Hung Nô tràn vào xâm lược Bắc Ấn

- Năm 535: Vương triều Gúp-ta kết thúc

b Kinh tế:

- Nông nghiệp phát triển.

- Thương mại khá phát triển ở thành thị, các đồng tiền vàng, bạc được lưu hành rộng rãi

- Nghề luyện kim, luyện sắt, làm trang sức đạt đến đỉnh cao

c Xã hội: Chế độ đẳng cấp: thể hiện rõ vị trí xã hội và nghề nghiệp mỗi người

3 Một số thành tựu văn hóa tiêu biểu

LẬP BẢNG THỐNG KÊ NHỮNG THÀNH TỰU VĂN HÓA TIÊU BIỂU

Tôn giáo Hin-du giáo là tôn giáo chính Ph t giáo c ng ậ ũ được coi tr ng.ọ

Trường đạ ọi h c Ph t giáo Na-lan- a tr thành trung tâm giáo d cậ đ ở ụ

b c caoậ N i dung ch y u h c trong b kinh Veda, tri t h c Hin-ộ ủ ế ọ ộ ế ọ

du, ng pháp, y h c, ữ ọ Văn học V n thă ơ chữ Phan t đạ được nhi u thành t u Nhà v n xu t s c nh tề ự ă ấ ắ ấ

là Ca-li- a-sađ (Kalidasa) v i Tp S -kun-t -la.ớ ơ ơ Thiên văn học Đưa ra giả thuyết Trái Đất hình tròn và tự quay quanh trục

Y học Các thầy thuốc đã biết phẫu thuật và khử trùng vết thương Họ đã

biết làm vacxin

Kiến trúc điêu

khắc

Tạo nên một phong cách nghệ thuật điển hình: Phong cách nghệ thuật Gúp-ta

Chùa hang A-gian-ta, bảo tháp San-chi, cụm đền tháp En-lô-ra, Đa-sa-va-ta-ra,

BÀI 9: VƯƠNG TRIỀU HỒI GIÁO ĐÊ-LI

1 Tình hình chính trị, kinh tế, xã hội

a Chính trị:

- Năm 1206 người Hồi giáo gốc Thổ Nhĩ Kỳ chiếm miền Bắc Ấn Độ, lập nên vương triều Hồi giáo đầu tiên, lấy Đê-li làm kinh đô

- Đầu TK XVI Vương triều sụp đổ

b Kinh tế:

- Nông nghiệp giữ vai trò quan trọng

- Thủ công nghiệp và thương nghiệp phát triển

c Xã hội:

- Tầng lớp Bà La Môn vẫn được xem là đẳng cấp cao nhất

- Những cư dân không theo Hồi giáo phải nội thuế ngoại đạo, phân biệt đối xử gây mâu thuẫn xã hội

2 Thành tựu tiêu biểu về văn hóa

Tôn

giáo - Tôn giáo: Đạo Hồi được du nhập và trở thành quốc giáo.

Chữ

viết

Chữ Ba Tư được du nhập và trở thành ngôn ngữ chính thức của Ấn Độ thời vương triều Đê-li

Văn

học

Xuất hiện nhà văn hóa, nhà thơ lớn của dân tộc Ấn Độ- Kabir với nhiều tác phẩm bằng ngôn ngữ Hin-di

Kiến

trúc Nhiều công trình kiến trúc theo kiểu hồi giáo được xây dựng chịu ảnh hưởng của Hồi giáo như tháp cao, mái vòm…

BÀI 10: ĐẾ QUỐC MÔ – GÔN

1 Sự ra đời và tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của Ấn Độ thời đế quốc Mô – gôn

a Sự ra đời:

- Đầu thế kỉ XVI, một bộ phận người Mông Cổ Trung Á đã lật đổ vương triều Đê-li lập ra vương triều Hồi giáo Mô-gôn

- Năm 1556: Hoàng đế A-cơ-ba lên nắm quyền, đưa Mô-gôn bước vào giai đoạn thịnh trị

b Tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của Ấn Độ thời đế quốc Mô-gôn

2. Thành tựu văn hóa tiêu biểu

CHƯƠNG 4: ĐÔNG NAM Á

TỪ NỮA SAU THẾ KỈ X ĐẾN NỮA ĐẦU THẾ KỈ XVI BÀI 11: KHÁI QUÁT VỀ ĐÔNG NAM Á TỪ NỮA SAU THẾ KỈ X ĐẾN NỮA ĐẦU THẾ KỈ XVI

1 Quá trình hình thành và phát triển của các vương quốc phong kiến Đông Nam Á

-Thế kỉ X, thời kì thống nhất và phát triển của một số quốc gia như: Cam-pu-chia, Pa-gan, Sri Vi-giay-a

-Thế kỉ XIII, đánh dấu mốc quan trọng trên con đường phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á

-Thế kỉ XV, vương quốc Ma-lắc-ca được thành lập, nhanh chóng phát triển thịnh vượng

 Từ nửa sau thế kỉ X đến nửa đầu thế kỉ XVI là thời kì phát triển thịnh vượng của nền kinh tế khu vực

3. Những thành tựu văn hóa tiêu biểu

Lĩnh

vực

Thành tựu

Tôn

giáo

+ Phật giáo phát triển rực rỡ

+ Thế kỉ XIII, Hồi giáo bắt đầu du nhập vào Đông Nam Á

Chữ

viết

Sớm xuất hiện, tạo cơ sở cho sự phát triển của văn học, sử học

Văn

học, sử

học

+ Đám cưới A-rơ-giu-na của nhà thơ Kan-va (người Java), thế kỉ XI

+ Đại Việt sử ký của Lê Văn Hưu thế kỉ XIII

+ Sử thi Na-ga-ra-kri-ta-ga-ma của Mô-giô-pa-hit, thế kỉ XIV

+ Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi (Đại Việt), thế kỉ XV

Kiến

trúc - + Nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng như: Pa-gan, Ăng-co, Thăng Long

khắc + Nhiều tác phẩm điêu khắc như điêu khắc gỗ của Đại Việt, điêu khắc đá của Cam-pu-chia

BÀI 12: VƯƠNG QUỐC CAM-PU-CHIA

1 Qúa trình hình thành và phát triển của vương quốc Cam-pu-chia

- Năm 802, Giay-a-vác-man II lên ngôi vua, cũng cố sức mạnh, xây dựng kinh đô lùi về phía Tây bắc hồ Tôn-lê-sáp, lập ra triều đại Ăng-co

2 Các vương quốc Cam- pu-chia thời Ăng-co

- Về

chính trị:

- Xây dựng nhà nước quân chủ chuyên chế tập quyền

- Đất nước được thống nhất và ổn định

- Về kinh tế:

+ Nông nghiệp là nghành kinh tế chủ yếu

+ Ngòai ra người dân còn sống bằng đánh bắt cá ở Biển Hồ và khai thác lâm sản

+ Thủ công nghiệp: Người dân Ăng-co rất khéo tay, giỏi nghề thủ công, làm đồ gốm, trang sức và xây đền

+ Thương nghiệp: việc trao đổi buôn bán đã có, nhưng chưa sử dụng tiền

- Về đối ngoại: Tiến hành chiến tranh để mở rộng vùng lãnh thổ.

3 Văn hóa của vương quốc Cam-pu-chia

- Chữ viết: Từ thế kỉ XIV, chữ khơ-me dần thay thế chữ Phạn.

- Văn học: các tác phẩm văn học dân gian, truyện thơ, sử thi phát triên khá phong

phú, tiêu biểu như sử thi Riêm-kê (Reamker), Ja-ta-ca (Jataka), các bài kinh kể lại

sự tích, tiền kiếp của đức phật

-Tôn giáo: Đầu thế kỉ XIII, đạo Phật nhu nhập vào Cam-pu-chia thay thế Hin-đu

giáo và chiếm ưu thế cho đến tận ngày nay

- Công trình kiến trúc: nổi bật là công trình Ăng-co-Vát và Ăng-co-Thơm.

BÀI 13: VƯƠNG QUỐC LÀO

1 Qúa trình hình thành và phát triển của vương quốc Lào

* Giai o n tr đ ạ ướ c n m 1353: ă

- T xa x a, ngừ ư ười Lào Th ng sinh s ng, là ch nhân c a v n hóa cánh ơ ố ủ ủ ă đồng Chum

- T th k XIII, m t nhóm ngừ ế ỉ ộ ười nói ti ng Thái ế đế địn nh c nh ng vùng ư ở ữ đồng

b ng ven sông Mê Công, h ằ ọ được g i là ngọ ười lào Lùm

* Giai o n t 1353 đ ạ ừ đế n th k XVIII: ế ỉ

- N m 1353, m t t c tră ộ ộ ưởng tên Pha Ng m ã t p h p và th ng nh t các t c Lào,ừ đ ậ ợ ố ấ ộ lên ngôi vua, đặt tên nước là Lan Xang (ngh a là Tri u Voi).ĩ ệ

- Vương qu c Lan Xang phát tri n và ố ể đạ đết n s th nh vự ị ượng trong các th k XVI-ế ỉ XVII

2 Vương quốc Lào thời Lan Xang

+ Chính tri: Vua ch huy quân i, quan ng u các m ng Kinh ô ban u ỉ độ đứ đầ ườ đ đầ ở

Mường Xoa, sau chuy n v Viêng Ch n.ể ề ă

+ Kinh t : Cu i th k XIV, c dân d n tr nên ông úc, ế ố ế ỉ ư ầ ở đ đ đờ ối s ng thanh bình Kinh t ch y u là nông nghi p, phát tri n ngh th công truy n th ng, trao ế ủ ế ệ ể ề ủ ề ố đổi buôn bán v i các nớ ước láng gi ng.ề

+ Đối ngo i: Lan Xang gi quan h hòa hi u v i Can-pu-chia và ạ ữ ệ ế ớ Đại Vi t Kiênệ quy t ch ng quân xâm lế ố ược (ch ng Mi n i n n m 1565).ố ế Đ ệ ă

3 Một số thành tựu tiên biểu về văn hóa

Tôn giáo - Phật giáo: cơ sở thống nhất các bộ tộc lào, ảnh hưởng mạnh đến đời

sống văn hóa, xã hội Lào

Văn học Kho tàng truyện cổ tích, truyền thuyết,…

Chữ viết Thế kỉ XIII, chữ Lào ra đời với các nét chữ cong

Phong tục Xứ sở của hội hè, người Lào thích ca hát nhảy múa (hát Lăm, múa

Lăm-vông)