ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT BÀI TẬP NHÓM MÔN PHÁP LUẬT VỀ ĐẤT ĐAI – MÔI TRƯỜNG HỌC KÌ I NĂM HỌC 2023 2024 Tên nhóm Nhóm 8 Lớp K66B Giảng viên hướng dẫn TS Lê Kim Nguyệt HÀ NỘI – 2022 M.
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT
BÀI TẬP NHÓM MÔN PHÁP LUẬT VỀ ĐẤT ĐAI – MÔI TRƯỜNG
Trang 2MỤC LỤC
Trang 3MỞ ĐẦU
Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là nhân tốquan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựngcác cơ sở kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng Trong tiến trình đầy mạnh côngnghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN,đất đai còn là nguồn lực to lớn để phát triển đất nước; quyền sử dụng đất là một loại tàisản và hàng hoá đặc biệt, các quan hệ đất đai tác động mạnh mẽ và sâu sắc đến phát triểnKTXH; Chính sách, pháp luật về đất đai góp phần ổn định chính trị - xã hội, đáp ứng yêucầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, hội nhập quốc tế Cùng với sự pháttriển kinh tế - xã hội, nhu cầu sử dụng đất ngày càng tăng gây ra áp lực không nhỏ đếnđất đai, đòi hỏi phải sử dụng đất tiết kiệm, hợp lý, có hiệu quả
Thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW Ngày 31/10/2012 của BCH Trung ưỡng Đảngkhóa XI về tiếp tục đổi mới chính sách, pháp luật về đất đai trong thời kỳ đẩy mạnh toàndiện công cuộc đổi mới, tạo nền tảng để đến năm 2022 nước ta cơ bản trở thành nướccông nghiệp theo hướng hiện đại: ngày 29/11/2013 Quốc hội khóa XIII đã thông quaLuật Đất đai có hiệu lực thi hành tử ngày 01/7/2014 (dưới đây gọi tắt là Luật Đất đai năm2013) Để tổ chức thực hiện Luật Đất đai năm 2013 có hiệu quả; yêu cầu cấp bách đặt ra
là cần có giải pháp xử lý, giải quyết dứt điểm các trường hợp sử dụng đất không hợppháp đã tồn tại từ nhiều năm qua; đồng thời xử lý nghiêm minh vi phạm pháp luật đất đaimới phát sinh, lập lại trật tự, kỷ cương trong quản lý, sử dụng đất đai; tạo ra chuyển biến
rõ rệt trong quản lý, sử dụng đất đại, đưa công tác quản lý đất đai vào nề nếp, kỷ cươngtheo hướng hiện đại
Xuất phát từ những phân tích bất cập nêu trên; nhóm 8 chúng em xin lựu chọn đề tàinghiên cứu sau: “Vi phạm pháp luật đất đai và xử lý vi phạm pháp luật đất đai”
CHƯƠNG I: VI PHẠM PHÁP LUẬT ĐẤT ĐAI VÀ XỬ LÝ VI PHẠM PHÁP LUẬT
cả các vi phạm đều có điểm chung đó là hành vi gây nguy hại cho xã hội
1 Giáo trình Luật Đất đai, Đại học Luật Hà Nội
Trang 4Hành vi như giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất khôngđúng thẩm quyền, lấn chiếm đất đai, chuyển QSDĐ trái phép…là những hành vi vi phạmpháp luật
=>Vi phạm pháp luật đất đai là hành vi trái pháp luật, được thực hiện một cách cố ýhoặc vô ý, xâm phạm tới quyền lợi của Nhà nước, với vai trò là đại diện cho chủ sở hữu,quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất đai, cũng như các quy định về chế độ sửdụng các loại đất
1.2 Dấu hiệu của hành vi VPPL đất đai
Bao gồm hành vi trái pháp luật và yếu tố lỗi
+Có hành vi trái pháp luật
Hành vi trái pháp luật đất đai là hành vi không thực hiện hoặc thực hiện không đúngnhững quy định của pháp luật đất đai, xâm phạm tới những khách thể được pháp luật bảovệ
VD: sử dụng đất không đúng mục đích được giao, thực hiện không đúng những quyđịnh của pháp luật đất đai: giao đất vượt quá hạn mực, chuyển nhượng đất trái phép, viphạm quy hoạch sử dụng đất đã được công bố, huỷ hoại đất
=>Hành vi trái pháp luật đất đai được thực hiện bằng hành động hoặc không hànhđộng, đi ngược lại những yêu cầu trong các quy định của pháp luật, có tác hại cho cácquan hệ xã hội trong lĩnh vực quản lý và sử dụng đất đai
Tuy nhiên cần lưu ý việc thực hiện không đúng những quy định của pháp luật đất đaikhông được coi là hành vi trái pháp luật khi có liên quan đến việc thực hiện mệnh lệnhkhẩn cấp của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc do những sự kiện xảy ra ngoài ý chí
và khả năng của người sử dụng
Khi xét lỗi một cách chính xác sẽ xác định được hình thức xử lý phù hợp nhất đối vớimột hành vi vi phạm
=> Hai dấu hiệu trên là đủ căn cứ để truy cứu trách nhiệm pháp lý
Trang 52 Phân loại VPPL đất đai
2.1 Vi phạm xâm hại đến quyền đại diện cho chủ sở hữu đất đai của nhà nước
Các quyền đại diện cho chủ sở hữu đất đai của nhà nước cũng là đối tượng bị xâmphạm bởi các hành vi vi phạm pháp luật đất đai
Trước tiên, sở hữu đất đai được quy định tại Điều 4 Luật Đất đai 2013: “Đất đai thuộc
sở hữu toàn dân do Nhà nước là đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất theo quy định của Luật này.” 2
• Nhà nước có hai chức năng cơ bản đó là:
(1) Chức năng đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai trong việc chiếm hữu, sử dụng
và định đoạt đất đai;
(2) Chức năng nhân danh quyền lực công để thực hiện thống nhất quản lý đất đaigiống như quản lý xã hội trong các lĩnh vực khác
• Theo quy định của Luật Đất đai hiện hành, thực hiện chức năng đại diện chủ sở hữu
về đất đai, Nhà nước có những quyền cụ thể sau: ( điều 13)
1) Quyết định quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất;
2) Quyết định mục đích sử dụng đất;
3) Quy định hạn mức sử dụng đất, thời hạn sử dụng đất;
4) Quyết định thu hồi đất, trưng dụng đất;
5) Quyết định giá đất;
6) Quyết định trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất;
7) Quyết định chính sách tài chính về đất đai;
8) Quy định quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất
• Vi phạm xâm hại đến quyền đại diện cho chủ sở hữu đất đai của nhà nước thườngđược thể hiện trong việc định đoạt một cách bất hợp pháp số phận pháp lý của đấtđai như:
- Không thực hiện đúng trình tự, quy định của pháp luật về trình tự, thủ tục giao đấtcho thuê đất, thu hồi đất;
- Giao đất không đúng thẩm quyền, không đúng đối tượng, không tuân theo quyếtđịnh thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã có hiệu lực pháp luật
- Chuyển đổi , chuyển nhượng cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho QSDĐ hoặcthế chấp, bảo lãnh, góp vốn bằng giá trị QSDĐ mà không thực hiện đúng thủ tụchành chính theo quy định của pháp luật
- Sử dụng đất không đúng mục đích trong quyết định giao đất, quyết định cho thuêđất, quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất hoặc không đúng mục đíchtheo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được công bố hoặc sử dụng đất khôngđúng với mục đích, loại đất ghi trong giấy chứng nhận QSDĐ
2 Luật Đất đai 2013 (sửa đổi, bổ sung 2018)
Trang 6- Hủy hoại đất, làm biến dạng địa hình , suy giảm chất lượng đất , gây ô nhiễm, làmmất khả năng sử dụng đất theo mục đích đã được xác định.3
Ví dụ: quyết định cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng từ đất rừng đặc dụng, đấtrừng phòng hộ sang mục đích nuôi trồng thuỷ sản mà không căn cứ vào quy hoạch, kếhoạch sử dụng đất đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xét duyệt, có thể trên thực tếchưa có thiệt hại thực tế xảy ra nhưng hành vi đó đã xâm phạm đến quan hệ được phápluật bảo vệ - biện pháp để thực hiện quyền đại diện cho chủ sở hữu khi điều tiết các quan
mà điển hình là hàng loạt các vụ đại án liên quan đến Phan Văn Anh Vũ xảy ra tại UBNDthành phố Đà Nẵng, vụ Sabeco tại thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian vừa qua, hay
vụ Công ty Hoành Sơn ở Hà Tĩnh, gây thất thoát tài sản nhà nước Hoặc Vụ án “Vi
phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”, xảy ra tạiTổng Công ty Nông nghiệp Sài Gòn – TNHH MTV (Sagri).4
3 Giáo trình Luật Đất đai, Đại học Luật Hà Nội, trang 424
4 Nhận diện nguy cơ thất thoát, lãng phí từ giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá
24747.html&link=1
Trang 7https://kinhdoanhvaphattrien.vn/nhan-dien-nguy-co-that-thoat-lang-phi-tu-giao-dat-cho-thue-dat-khong-qua-dau-gia-Hình 1 Cán bộ thoái hóa
→ Luật đất đai điều chỉnh nhóm quan hệ xã hội phát sinh trực tiếp trong quá trình sởhữu, quản lý và sử dụng đất đai, trong đó Nhà nước là chủ thể duy nhất có quyền đại diệncho chủ sở hữu thực hiện quyền quản lý thống nhất đối với toàn bộ đất đai Vì thế, mọihành vi làm xâm hại đến quyền và lợi ích của Nhà nước đều là hành vi vi phạm pháp luật.Hơn nữa, đất đai là tài sản đặc biệt mang tính tự nhiên Thiệt hại do hành vi vi phạm gây
ra nhiều khi không biểu hiện rõ ràng nhưng có thể để lại hậu quả rất nghiêm trọng và việckhắc phục hậu quả không chỉ thực hiện trong những khoảng thời gian cụ thể
2.2 Vi phạm, xâm hại đến quyền của người sử dụng đất
Các quyền, lợi ích của người sử dụng đất cũng là đối tượng bị xâm phạm bởi các hành
vi vi phạm pháp luật đất đai
Trước tiên,quyền của người sử dụng đất được quy định tại Điều 5 Luật Đất đai 2013.Quyền của người sử dụng đất:5
Các quyền chung của người sử dụng đất: quy định tại điều 166 Luật đất đai 2013
- Quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho, gópvốn quyền sử dụng đất: điều 167
- Quyền được nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất: điều 169
- Quyền lựa chọn hình thức trả tiền thuê đất: điều 172
- Quyền sử dụng hạn chế đối với thửa đất liền kề: điều 171
===> Là khách thể của vi phạm pháp luật đất đai, xâm phạm đến quyền của người sửdụng đất
Chủ thể có hành vi xâm phạm đến quyền của người sử dụng đất: cơ quan Nhà nước,người sử dụng đất
• Một số hành vi biểu hiện:
5 Luật Đất đai 2013 (sửa đổi, bổ sung 2018)
Trang 8- Lấn chiếm đất đai, không tuân thủ theo những nghĩa vụ do pháp luật quy định vềranh giới, diện tích, lợi ích chẳng hạn như:
- Tự tiện chuyển dịch ranh giới ra ngoài phần đất được giao để mở rộng diện tích
- Lấy quá mức đất nhà nước giao cho mình( làm ảnh hưởng đến quyền lợi của ngườikhác)
- Tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất sang mục đích khác
- Gây cản trở cho việc sử dụng đất của người khác như đưa vật liệu, chất thải haycác vật khác vào thửa đất của người khác, làm giảm khả năng sử dụng đất củangười khác hoặc gây thiệt hại cho quyền sử dụng đất của người khác
+)Ví dụ:6 hành vi lấn chiếm đất: đại diện công ty M.T (trụ sở TP.HCM) cho biết,doanh nghiệp được UBND tỉnh Bình Thuận chấp thuận chủ trương đầu tư một dự án khu
du lịch tại khu vực giáp ranh giữa các phường Hàm Tiến, phường Mũi Né và xã ThiệnNghiệp (TP.Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận) Từ khi có quyết định chủ trương đầu tư đếnnay, doanh nghiệp đã tiến hành thực hiện các thủ tục triển khai dự án theo sự chỉ đạo vàhướng dẫn từ các sở ban ngành Thế nhưng, dạo gần đây nhóm người lạ đến lấn chiếmđất của dự án
Hình 2 Hình ảnh nhóm người lạ lấn chiếm đất dự án của Công ty M.T( trụ sở TP.HCM)
+) Ví dụ: Mới đây, tại cuộc họp nghe báo cáo tình hình công tác kiểm tra, xử lý cáctrường hợp lấn chiếm đất đai, sử dụng đất không đúng mục đích, xây dựng công trình, vậtkiến trúc trái phép trên địa bàn phường Ghềnh Ráng, Chủ tịch UBND TP Quy Nhơn Ngô
Hoàng Nam đã phê bình Đảng ủy và UBND phường Ghềnh Ráng trong công tác quản lý đất đai, xây dựng trên địa bàn phường trong thời gian qua nhất là để xảy ra các trường
hợp lấn chiếm đất đai, sử dụng đất không đúng mục đích, xây dựng công trình, vật kiếntrúc không phép, trái phép tại khu vực 1, 2, 3 phường Ghềnh Ráng nhưng chưa có biện
6 Cận cảnh "điểm nóng" lấn chiếm, xây dựng trái phép khiến Đảng ủy, UBND phường Ghềnh Ráng bị phê bình https://www.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay/can-canh-diem-nong-lan-chiem-xay-dung-trai-phep-khien-dang-uy-ubnd- phuong-ghenh-rang-bi-phe-binh-c46a1418604.html
Trang 9pháp xử lý.Theo phản ánh của người dân, thời gian qua, tình trạng nêu trên vẫn đang tiếptục diễn ra; nhiều công trình tự phát trái phép trên đất có rừng, đất quy hoạch, đất ven hànhlang quốc lộ 1D, ven suối, sườn đồi… Qua ghi nhận thực tế của PV, tại dọc tuyến QL1D,nhiều công trình, khu nhà, hàng quán, điểm du lịch… vẫn đang tồn tại, quy mô ngày càngđược xây dựng mở rộng Đặc biệt, tại khu vực 1, men theo con đường đồi dốc khoảng 2 -3km, dễ dàng bắt gặp nhiều khu nhà, công trình bê tông kiên cố mọc lên xen giữa nhữngrừng cây ăn quả…
-Vấn đề thu hồi đất, bồi thường của các cơ quan nhà nước hiện nay tồn tại rất nhiềubất cập, việc này ảnh hưởng trực tiếp đến người sử dụng đất bị thu hồi đất Người sửdụng đất khi bị thu hồi đất mà vẫn chưa được hỗ trợ định cư, bồi thường khiến họ không
có đất sản xuất, nơi ở, buộc phải di cư tới nơi khác, ảnh hưởng đến chất lượng cuộcsống, Từ đó đặt ra vấn đề cần kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại tố cáo của ngườidân trong việc xử lý vi phạm đất đai đối với việc kiểm soát quyền lực nhà nước trong thuhồi đất
+Vấn đề bồi thường đất với đất ao, đất vườn liền kề có thể tham khảo7
3 Các hình thức trách nhiệm pháp lý trong việc xử lý các hành vi VPPL đất đai
3.1 Trách nhiệm hành chính
Đối tượng chịu trách nhiệm hành chính căn cứ theo Điều 2 Nghị định 91/2019/NĐ-CP
1 Đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của Nghị định này gồm cácđối tượng dưới đây có hành vi vi phạm hành chính quy định tại Nghị định này xảy ra trênlãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trừ trường hợp Điều ước quốc tế màViệt Nam là thành viên có quy định khác:
a) Hộ gia đình, cộng đồng dân cư, cá nhân trong nước, cá nhân nước ngoài, người ViệtNam định cư ở nước ngoài (sau đây gọi chung là cá nhân);
b) Tổ chức trong nước, tổ chức nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài,
cơ sở tôn giáo (sau đây gọi chung là tổ chức)
2 Cơ quan, người có thẩm quyền xử phạt và tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc xửphạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định này
Về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính căn cứ theo Điều 4 Nghị định CP
91/2019/NĐ-1 Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai là 02 năm
2 Thời điểm để tính thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính được quy định như sau: a) Đối với hành vi vi phạm hành chính đã kết thúc quy định tại khoản 3 Điều này thìthời hiệu được tính từ thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm;
7 Hà Nội: Quy định về mức phí đền bù đất ao, đất vườn liền kề
https://kinhtedothi.vn/ha-noi-quy-dinh-ve-muc-phi-den-bu-dat-ao-dat-vuon-lien-ke.html
Trang 10b) Đối với hành vi vi phạm hành chính đang được thực hiện quy định tại khoản 4Điều này thì thời hiệu được tính từ thời điểm người có thẩm quyền thi hành công vụ pháthiện hành vi vi phạm;
c) Trường hợp xử phạt vi phạm hành chính đối với tổ chức, cá nhân do người có thẩmquyền lập biên bản vi phạm hành chính chuyển đến thì thời hiệu xử phạt được áp dụngtheo quy định tại khoản 1 Điều này và điểm a, b khoản này tính đến thời điểm ra quyếtđịnh xử phạt vi phạm hành chính
Ví dụ: Cạnh nhà ông D có phần đất trống của nhà nước chưa xây dựng, vì là đất trốngnên ông D và dân cư lân cận đã tự đào bới, xây tường để tận dụng làm bãi rác dẫn đếnviệc ô nhiễm môi trường và biến dạng phần đất đó Trong trường hợp này ông D và dân
cư lân cận sẽ phải chịu trách nhiệm hành chính là bị phạt tiền
3.2 Trách nhiệm kỷ luật
Đối tượng chịu trách nhiệm kỷ luật là những người thực hiện chức năng quản lý nhànước về đất đai có hành vi vi phạm như: lợi dụng chức vụ, quyền hạn, làm trái với quyđịnh của pháp luật trong giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển quyền sử dụng đất,chuyển mục đích sử dụng đất, thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, xác định nghĩa
vụ tài chính về đất đai, quản lý hồ sơ địa chính, ra quyết định hành chính trong quản lýđất đai, thiếu trách nhiệm trong quản lý để xảy ra vi phạm pháp luật về đất đai hoặc cóhành vi khác gây thiệt hại đến tài nguyên đất đai, quyền và nghĩa vụ của người sử dụngđất Đó là những hành vi vi phạm nhưng ở mức độ nhẹ, chưa đến mức phải truy cứu tráchnhiệm hình sự
Việc xử lý các cán bộ, công chức có hành vi vi phạm trong khi thực hiện chức năngquản lý nhà nước về đất đai, do người đứng đầu cơ quan quản lý công chức có hành vi viphạm ra quyết định kỷ luật Nếu người đứng đầu cơ quan, đơn vị vi phạm kỷ luật thìngười đứng đầu cơ quan đơn vị quản lý cấp trên trực tiếp ra quyết định kỷ luật
Về hình thức kỷ luật: người quản lý đất đai vi phạm kỷ luật thì tuỳ theo mức độ mà bị
xử lí bằng một trong các hình thức kỷ luật như: khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, hạngạch, cách chức, buộc thôi việc
8 linh-vuc-dat-dai-379364.aspx
Trang 11https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Bat-dong-san/Nghi-dinh-91-2019-ND-CP-xu-phat-vi-pham-hanh-chinh-trong-Khiển trách là hình thức kỷ luật áp dụng với người quản lý đất đai có hành vi vi phạmlần đầu, ở mức độ nhẹ.
Cảnh cáo được áp dụng đối với người quản lý đất đai đã bị khiển trách về hành vi viphạm pháp luật đất đai mà còn tái phạm hoặc vi phạm ở mức độ nhẹ nhưng khuyết điểm
có tính chất còn vi phạm hoặc vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng thì sẽ bị xử lý theoĐiều 173 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017
Đối với người quản lý có hành vi vi phạm pháp luật đất đai đã bị xử lý kỷ luật mà còn
vi phạm hoặc vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng thì bị xử lý theo Điều 174 Bộ luật hình
sự.9
Ví dụ: Anh A được giao quản lý công trình công cộng là xây dựng quảng trường chothành phố X, nhưng trong quá trình quản lý anh đã không giám sát kỹ gây nên việc cắmmốc địa giới hành chính sai với vị trí trên thực địa Khi này anh A sẽ phải chịu tráchnhiệm kỷ luật
3.3 Trách nhiệm hình sự 10
Căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người có hành vi vi phạm pháp luật đấtđai là những vi phạm được quy định trong Điều 206,207,208 và Điều 209 Luật đất đainăm 2013.11
Theo đó người sử dụng đất có hành vi vi phạm đã bị xử phạt hành chính mà còn viphạm hoặc vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng thì sẽ bị xử lý theo Điều 228 Bộ luật hình
sự.12
Đối với người quản lý có hành vi vi phạm pháp luật đất đai đã bị xử lý kỷ luật mà còn
vi phạm hoặc vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng thì bị xử lý theo Điều 229 Bộ luật hìnhsự
Ví dụ: Anh A lấn chiếm đất ruộng để mở rộng đất nhà ở của bản thân đã bị xử phạthành chính song vẫn có hành vi tiếp tục lấn chiếm => Trách nhiệm hình sự
