Tiểu luân CCLL chinh thuc, giá trị tư tưởng hồ chí minh về đạo đức với việc xây dựng đạo đức cho cán bộ, đảng viên trong giai đoạn hiện nay

A. PHẦN MỞ ĐẦU Ngày nay, đất nước ta đang bước vào một thời kỳ mới, thời kỳ chúng ta đang tiếp tục xây dựng đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa với mục tiêu xây dựng xã hội: “dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”. Đến nay nhìn lại sau gần 30 năm đổi mới, chúng ta đã đạt được những thành tựu to lớn về mọi mặt. Đời sống chính trị luôn ổn định, an ninh quốc phòng được giữ vững. Vị thế của đất nước được khẳng định trên trường quốc tế, đời sống của các tầng lớp nhân dân được cải thiện đáng kể. Những sự kiện trọng đại của đất nước trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội mà nhân dân ta giành được dưới sự lãnh đạo của Đảng qua những năm qua đã minh chứng cho điều đó. Tuy nhiên, trong điều kiện phát triển đất nước, trong xu thế mở cửa, hội nhập quốc tế và những đòi hỏi khách quan của thời đại, chúng ta phải chủ động giành lấy những cơ hội, ngăn chặn những thách thức để tiếp tục phát triển. Vì vậy, bên cạnh những thắng lợi nhất định trong phát triển, toàn Đảng, toàn dân ta cũng đang đối diện với không ít những nguy cơ và thách thức. Trong đó, ở những năm gần đây, nổi cộm lên là những biểu hiện suy thoái về đạo đức xã hội mà đặc biệt là trong đội ngũ cán bộ, đảng viên đã gây ra không ít những vấn đề nhức nhối làm ảnh hưởng đến uy tín của Đảng và niềm tin của nhân dân vào chế độ. Nó xuất phát từ những nguyên nhân chủ quan và khách quan. Tuy nhiên quan trọng hàng đầu vẫn là sự thiếu ý thức về việc rèn luyện, bồi dưỡng đạo đức của từng cá nhân, do không thể chiến thắng chính bản thân mình bởi sự cám dỗ của những yếu tố vật chất, những mặt trái của nền kinh tế thị trường tác động vào mỗi người, đặc biệt là những cán bộ, đảng viên. Thực trạng đó đòi hỏi chúng ta phải tự nhìn nhận lại vấn đề giáo dục và rèn luyện đạo đức cho cán bộ, đảng viên trong thời đại mới. Để làm được điều đó thiết nghĩ chúng ta cần phải quán triệt hơn nữa tấm gương đạo đức sáng ngời và những chuẩn mực, những phẩm chất đạo đức cao cả mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã yêu cầu phải có ở con người mới, con người xã hội chủ nghĩa. Bởi chính những giá trị đó đã từng một thời làm cho lịch sử Việt Nam nở hoa bằng những thắng lợi lừng lẫy trong sự nghiệp cách mạng vĩ đại của dân tộc ta, và nó còn là những giá trị định hướng cho hành động cách mạng trong tương lai. Đem những giá trị đạo đức trong tư tưởng và tấm gương của Hồ Chí Minh rọi vào đời sống con người Việt Nam trong thời đại mới, chúng ta càng thấy thấm thía hơn sự cần thiết phải nghiên cứu, học tập và vận dụng tư tưởng của Người để xây dựng một nền đạo đức con người Việt Nam mới. Để góp phần phát huy những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam, đồng thời tạo ra sức mạnh to lớn trong sự nghiệp phát triển đất nước. Với ý nghĩa đó, em xin chọn đề tài: “Giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức với việc xây dựng đạo đức cho cán bộ, đảng viên trong giai đoạn hiện nay” làm tiểu luận học phần VI cho chuyên ngành Hồ Chí Minh học của mình.

1 Quan điểm về vị trí và vai trò của đạo đức cách mạng 4

2 Hồ Chí Minh xem xét vấn đề đạo đức một cách toàn diện 7

II GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC

VỚI VIỆC VIỆC XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC CHO CÁN BỘ,

ĐẢNG VIÊN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

2.1 Tầm quan trọng của việc xây dựng đạo đức cho cán bộ,

đảng viên ở nước ta hiện nay

19

2.2 Quán triệt tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào việc xây

dựng đạo đức cho cán bộ, đảng viên ở nước ta hiện nay 27

3 Những giải pháp nâng cao đạo đức cách mạng cho cán bộ,

dựng xã hội: “dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh” Đếnnay nhìn lại sau gần 30 năm đổi mới, chúng ta đã đạt được những thành tựu to lớn

về mọi mặt Đời sống chính trị luôn ổn định, an ninh quốc phòng được giữ vững

Vị thế của đất nước được khẳng định trên trường quốc tế, đời sống của các tầnglớp nhân dân được cải thiện đáng kể Những sự kiện trọng đại của đất nước trêncác lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội mà nhân dân ta giành được dưới sựlãnh đạo của Đảng qua những năm qua đã minh chứng cho điều đó

Tuy nhiên, trong điều kiện phát triển đất nước, trong xu thế mở cửa, hộinhập quốc tế và những đòi hỏi khách quan của thời đại, chúng ta phải chủ độnggiành lấy những cơ hội, ngăn chặn những thách thức để tiếp tục phát triển Vì vậy,bên cạnh những thắng lợi nhất định trong phát triển, toàn Đảng, toàn dân ta cũngđang đối diện với không ít những nguy cơ và thách thức Trong đó, ở những nămgần đây, nổi cộm lên là những biểu hiện suy thoái về đạo đức xã hội mà đặc biệt làtrong đội ngũ cán bộ, đảng viên đã gây ra không ít những vấn đề nhức nhối làmảnh hưởng đến uy tín của Đảng và niềm tin của nhân dân vào chế độ Nó xuất phát

từ những nguyên nhân chủ quan và khách quan Tuy nhiên quan trọng hàng đầuvẫn là sự thiếu ý thức về việc rèn luyện, bồi dưỡng đạo đức của từng cá nhân, dokhông thể chiến thắng chính bản thân mình bởi sự cám dỗ của những yếu tố vậtchất, những mặt trái của nền kinh tế thị trường tác động vào mỗi người, đặc biệt lànhững cán bộ, đảng viên

Thực trạng đó đòi hỏi chúng ta phải tự nhìn nhận lại vấn đề giáo dục và rènluyện đạo đức cho cán bộ, đảng viên trong thời đại mới Để làm được điều đó thiếtnghĩ chúng ta cần phải quán triệt hơn nữa tấm gương đạo đức sáng ngời và nhữngchuẩn mực, những phẩm chất đạo đức cao cả mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã yêu cầuphải có ở con người mới, con người xã hội chủ nghĩa Bởi chính những giá trị đó

đã từng một thời làm cho lịch sử Việt Nam nở hoa bằng những thắng lợi lừng lẫytrong sự nghiệp cách mạng vĩ đại của dân tộc ta, và nó còn là những giá trị địnhhướng cho hành động cách mạng trong tương lai

Đem những giá trị đạo đức trong tư tưởng và tấm gương của Hồ Chí Minhrọi vào đời sống con người Việt Nam trong thời đại mới, chúng ta càng thấy thấm

thía hơn sự cần thiết phải nghiên cứu, học tập và vận dụng tư tưởng của Người đểxây dựng một nền đạo đức con người Việt Nam mới Để góp phần phát huy nhữnggiá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam, đồng thời tạo ra sức mạnh tolớn trong sự nghiệp phát triển đất nước

Với ý nghĩa đó, em xin chọn đề tài: “Giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức với việc xây dựng đạo đức cho cán bộ, đảng viên trong giai đoạn hiện nay”

làm tiểu luận học phần VI cho chuyên ngành Hồ Chí Minh học của mình

cụ thể trong chỉ đạo cách mạng của Hồ Chí Minh.

Cả cuộc đời Hồ Chí Minh không chỉ chiến đấu cho độc lập tự do cho dân tộc

mà còn hướng đến giải phóng cho nhân loại cần lao Người không chỉ quan tâmđến nhiệm vụ hiện tại mà còn luôn hướng tầm nhìn của mình đến tương lai và đặtvào đó một hoài bão to lớn Chính vì thế, tư tưởng đạo đức của Người luôn lan tỏasâu rộng trong mỗi thế hệ người Việt Nam yêu nước hôm nay và mai sau

Tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh bao gồm trong nó những chuẩn mực,nguyên tắc xây dựng những phẩm chất của con người nhằm hướng đến một nềnđạo đức trong xã hội mới - đạo đức xã hội chủ nghĩa Tất cả được đúc kết lại từtruyền thống đạo đức hàng ngàn năm của dân tộc, từ sự tiếp thu tinh hoa những giátrị đạo đức nhân loại, từ cái nôi của quê hương, gia đình và tấm lòng nhân ái cao cảcủa Người

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh với những giá trị sâu sắc của nó là ánh sángsoi đường cho các thế hệ người Việt Nam đi đến một xã hội tươi đẹp hơn, hoàn mỹhơn cho sự phát triển toàn diện của con người

1 Quan điểm về vị trí và vai trò của đạo đức cách mạng

Xuyên suốt trong cuộc đời hoạt động của mình Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệtquan tâm đến vấn đề đạo đức Ngay cả khi cách mạng gặp phải những khó khăncũng như trong những lúc thuận lợi, Người luôn yêu cầu phải luôn rèn luyện và

nêu cao đạo đức cách mạng Trong tư tưởng của Hồ Chí Minh để thực hiện thànhcông sự nghiệp cách mạng thì đạo đức chiếm một vị trí vô cùng to lớn Điều đóđược thể hiện ở những nội dung sau:

Thứ nhất, theo Hồ Chí Minh đạo đức là cái gốc của Người cách mạng

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Chủ tịch Hồ Chí Minh không ngừngchăm lo giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân

ta Người nói: “cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nước thì sông

cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” 1.Như vậy, với Hồ Chí Minh đạo đức chính là nền tảng, là gốc để hình thành nhữngphẩm chất của người cách mạng Với Người đạo đức là một sức mạnh tinh thần tolớn, là hành trang không thể thiếu được của những người cách mạng trên bước

trường chinh vô cùng gian khổ nhưng rất vinh quang Người nói: “Làm cách mạng

để cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhưng nó cũng

là nhiệm vụ rất nặng nề, một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài và gian khổ Sức

có mạnh mới gánh được nặng, đi được xa Người cách mạng phải có đạo đức cách

là “Đem tinh thần mà chiến thắng vật chất” 3 Coi đạo đức là gốc là nền tảng củangười cách mạng, Hồ Chí Minh thể hiện cái nhìn biện chứng trong mỗi quan hệgiữa vật chất và tinh thần, thấy được sự tác động trở lại của yếu tố đạo đức, tinhthần đối với tồn tại xã hội Điều đó tạo nên tinh thần lạc quan cách mạng giúp mỗingười biết vượt qua khó khăn hướng niềm tin vào một tương lai tốt đẹp

Thứ hai, theo Hồ Chí Minh đạo đức còn được xem như tiêu chuẩn hàng đầu

của người lãnh đạo trong điều kiện Đảng cầm quyền

Vấn đề đạo đức của Người cầm quyền được người phương Đông nói chung vàViệt Nam nói riêng từ xưa đã bàn đến rất nhiều, nhất là dưới chế độ phong kiến

Lý tưởng vua sáng, tôi hiền, phẩm chất đạo đức của những bậc vua chúa rất đượccoi trọng, có khi như là thước đo cho sự hưng ung của xã tắc Đối với nhân dân

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 5, tr 252 - 253

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 9, tr 283.

3 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 5, tr 148

niềm tin chính trị gắn với niềm tin vào đạo đức của người cầm quyền, lãnh đạo, do

đó sự nêu gương đạo đức đối với cán bộ, đảng viên, đặc biệt là người lãnh đạo giữmột vai trò cực kỳ quan trọng bởi “thượng bất chính” thì “hạ tất loạn” Trong lịch

sử dân tộc ta mấy ngàn năm qua, những lãnh tụ dân tộc tập hợp được lực lượngtrong các cuộc đấu tranh vì chính nghĩa cũng đều là những người có uy tín đạo đứcrất cao Ngược lại những tham quan, vua chúa vô đạo sớm muộn cũng đều bị nhândân lật đổ Chính vì vậy ta hiểu vì sao Hồ Chí Minh khẳng định: đối với các dân

tộc phương Đông “một tấm gương sáng còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn

tuyên truyền”

Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở phải đấu tranh chống nguy cơ xa rời cuộc sống,

xa rời quần chúng nhân dân để rồi rơi vào thoái hoá bản chất của một Đảng cầmquyền Với trí tuệ sáng suốt, với tầm nhìn vượt thời đại, ngay từ sớm Chủ tịch HồChí Minh đã tiên lượng về những nguy cơ suy thoái đạo đức của những người cầmquyền và chỉ ra những biện pháp để đề phòng và khắc phục Trong đó Người đặtlên hàng đầu việc thường xuyên giáo dục, rèn luyện đạo đức cho cán bộ, đảngviên Nhận thức được vai trò sức mạnh đạo đức của Người cầm quyền, Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã suốt đời nhắc nhở, giáo dục cán bộ, đảng viên, đồng thời cũngsuốt đời không ngừng tu dưỡng, rèn luyện mình về đạo đức để trở thành tấm

gương tuyệt với vì đạo đức cách mạng, tấm gương sáng ngời và một “người lãnh

đạo người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”, là niềm tự hào vô hạn của các

thế hệ người Việt Nam

Thứ ba, trong quan niệm của Hồ Chí Minh đạo đức còn góp phần tạo nên sức

hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản

Chủ nghĩa xã hội không chỉ là đem lại tự do, ấm no, hạnh phúc cho nhân dân,

mà trong quan niệm của Hồ Chí Minh nó còn tạo ra những giá trị đạo đức cao đẹp

Đó là giá trị đạo đức của con người Cộng sản Người đã phát biểu quan điểm này

khi khẳng định: “Phong trào cộng sản quốc tế trở thành lực lượng quyết định vận

mệnh loài người chẳng những là do những chiến lược thiên tài của cách mạng vô sản, mà còn do những phẩm chất đạo đức cao quý làm cho chủ nghĩa cộng sản trở thành sức mạnh vô địch”, “Lênin đã nêu cho chúng ta một tấm gương về sự giản

dị, vĩ đại và sự khiêm tốn cao độ, những đặc tính làm đẹp thêm những chiến sĩ chân chính của cách mạng vì những người đầy tớ trung thành của nhân dân” Như

vậy sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội không phải chỉ ở lý tưởng cao đẹp mà trướchết, cụ thể và trực tiếp là ở những người cộng sản ưu tú, bằng tấm gương và hànhđộng của mình để biến những ý tưởng đó trở thành hiện thực Trong thực tế việccủng cố hay làm giảm niềm tin ở quần chúng và tương lai của chủ nghĩa xã hội,chủ nghĩa cộng sản không phải ở những thất bại sai lầm tạm thời mà do chính ở sự

sa sút về đạo đức của những người được mệnh danh là những chiến sỹ mang trọngtrách tiên phong trên con đường thực hiện nó

2 Hồ Chí Minh xem xét vấn đề đạo đức một cách toàn diện

Theo Hồ Chí Minh, đạo đức bao giờ cũng được xây dựng bằng những quy tắc,hành vi của con người, những chuẩn mực được dư luận xã hội thừa nhận nhằmđiều hòa các mối quan hệ giữa con người với con người trong quá trình phát triển

xã hội Những vấn đề đạo đức được Hồ Chí Minh xem xét một cách toàn diện đólà:

- Đối với mọi đối tượng trong nhân dân: từ công nhân, nông dân, trí thức, văn

nghệ sỹ, tư sản dân tộc đến những người yêu nước mà trước đây gọi là thân sỹ dânchủ và nhân sỹ yêu nước, từ thanh niên, phụ nữ, phụ lão đến các cháu thiếu niên,nhi đồng; từ đồng bào các dân tộc đến đồng bào các tôn giáo, các nhà tu hành;đồng bào sóng ở trong nước hay sinh sống ở nước ngoài cùng với việc đề cậpđến vấn đề đạo đức công dân, Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến vấn đề đạo đứccủa cán bộ, đảng viên, công nhân viên chức Đây là nội dung chiếm phần chủ yếunhất và thường xuyên nhất trong tư tưởng đạo đức của Người

- Trên mọi lĩnh vực hoạt động của con người trong xã hội Hồ Chí Minh đã đề

cập đến vấn đề đạo đức trên mọi lĩnh vực từ việc riêng đến việc chung, từ cái nhỏđến cái lớn, từ đời tư đến đời công trên các mặt sinh hoạt, học tập lao dộng, chiếnđấu, rèn luyện hàng ngày

- Trên mọi phạm vi: từ cá nhân đến tập thể, từ gia đình đến xã hội, từ giai cấp

đến dân tộc, từ dân tộc đến quốc tế Trong bốn mối quan hệ này, Hồ Chí Minh coiviệc rèn luyện đạo đức của từng con người đóng vai trò chủ yếu; muốn có tập thể

tiến bộ thì từng cá nhân phải tiến bộ, muốn có chi bộ vững mạnh thì từng đảngviên phải vững mạnh Trong các mối quan hệ đạo đức của con người, Hồ ChíMinh nêu lên ba mối quan hệ chủ yếu: đối với mình, đối với người, đối với việc

3 Những chuẩn mực đạo đức cơ bản

- Trung với nước, hiếu với dân

Trong đạo đức truyền thống của dân tộc ta phạm trù đạo đức “Trung” và

“Hiếu” luôn là cặp phạm trù quan trọng hàng đầu trong hệ thống những chuẩn mựcđạo đức của con người

“Trung”, “Hiếu” là những khái niệm đạo đức bắt nguồn từ Nho Giáo Xã hộiphong kiến quan niệm “Trung” là trung thành với vua (Quân xử thân tử, thần bất tửbất trung) còn hiếu là hiếu với cha, mẹ Tuy nhiên đến Hồ Chí Minh vẫn là kháiniệm Trung, Hiếu nhưng được người phát triển lên nội dung mới phù hợp với thờiđại

Đó là “Trung với nước, Hiếu với dân”, quan niệm cách mạng thực sự về đạođức “Trung với nước” thể hiện mối quan hệ giữa cá nhân với cộng đồng trong xãhội, là sự trung thành với lý tưởng của Đảng Thể hiện trách nhiệm đối với sựnghiệp xây dựng và phát triển đất nước, với con đường đi lên chủ nghĩa xã hội màĐảng và nhân dân ta đã lựa chọn Với cán bộ, đảng viên điều đó cũng có nghĩa làphải tuyệt đối trung thành phụng sự nhân dân, lấy dân làm gốc Hồ Chí Minh đãnói: nước là nước của dân, do dân làm chủ, bao nhiêu quyền hành lực lượng đều ởnơi dân; cán bộ là đày tớ trung thành của nhân dân, chứ không phải là “quan cáchmạng”, đè đầu cưỡi cổ nhân dân Do đó, trung với nước phải gắn liền hiếu với dân.Đầu này làm cho tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh phải xa về bản chất so với đạođức Nho Giáo phong kiến

Với Hồ Chí Minh, Trung với nước, hiếu với dân không chỉ đơn thuần là lýtưởng đạo đức của mỗi cán bộ, đảng viên mà nó cần phải được thực hành trongthực tế, biến thành hành động cụ thể của mỗi người Theo Người, nếu mỗi ngườicán bộ có được đạo đức “Trung với nước, hiếu với dân” thì sẽ được dân tin, dânyêu, dân ủng hộ, giúp đỡ, nên không nhiệm vụ nào không hoàn thành, không khókhăn nào mà không thể vượt qua, không có kẻ thù nào mà không đánh thắng

Trong suốt cuộc đời mình, Bác đã dày công nghiên cứu vấn đề đạo đức conngười, không chỉ nghiên cứu các học thuyết đạo đức phương Đông, phương Tây

mà Bác còn vận dụng kế thừa và phát triển nó, đưa vào nó những nội dung mới,những yếu tố mới phù hợp với thời đại, với sự nghiệp cách mạng mà nhân dân tađang theo đuổi Đạo đức “Trung với nước, hiếu với dân” mà Bác đã dạy cho cán

bộ, nhân dân ta là biểu hiện sống động cho điều đó Người từng khẳng định: “Đạo

đức cũ như người đầu ngược xuống đất, chân chổng lên trời Đạo đức mới như người hai chân đứng vững được dưới đất, đầu ngửng lên trời” 1 và sự thật lịch sử

đã chứng minh cho sự đúng đúng của tư tưởng đạo đức đó, toàn Đảng, toàn dân taquán triệt tư tưởng đạo đức của Người vững tin lèo lái con thuyền cách mạng ViệtNam vượt qua mọi phong ba, bão táp đạt được những thành tựu to lớn như ngàyhôm nay

- Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

Đây cũng là những khái niệm cũ trong đạo đức phương Đông nhưng được HồChí Minh đưa vào đó những nội dung mới

Vì sao mà Người đưa ra khẩu hiệu “cần, kiệm, liêm, chính” Theo Người thìđây chính là những phẩm chất cơ bản của người cách mạng, nó là nền tảng của đờisống mới, của thi đua ái quốc, nhằm xây dựng đất nước ngày càng tươi đẹp hơn,

Hồ Chí minh từng dạy:

“Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông

Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc

Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính

Thiếu một mùa, thì không thành trời

Thiếu một phương thì không thành đất

Thiếu một đức, thì không thành người” 2

Có thể hình dung mọi sự nghiệp, công việc lớn, nhỏ đều bắt nguồn từ conngười thông qua hoạt động thực tiễn của mình Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công

vô tư, không chủ nghĩa cá nhân, không tham nhũng tiêu cực cũng là biểu hiện cụ

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 6, tr 320

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 5, tr 631

thể của phẩm chất “Trung với nước, hiếu với dân” và nó cũng là những nội dung

cơ bản của việc thực hành đạo đức cách mạng Thực ra những khái niệm này là củađạo đức cũ, được giai cấp thống trị đề ra nhưng không bao giờ thực hiện mà bắtnhân dân lao động phải phục tùng

Nhưng theo Hồ Chí Minh, những khái niệm đó lại mang một nội dung mới, đólà: ta ra tay Cần, Kiệm, Liêm, Chính, cán bộ thực hiện làm gương cho nhân dânnoi theo nhằm để ích cho nước, để lợi cho dân

Theo Người: “Cần tức là siêng năng, chăm chỉ, cố gắng dẻo dai Người Tàu

có câu: Không có việc gì khó, chỉ e ta không siêng Tục ngữ ta có câu: Nước chảy mãi, đá cũng mòn Kiến tha lâu, cũng đầy tổ” 1 Tuy nhiên “cần” ở đây không chỉ là

“cần” ở mỗi người, siêng năng ở mỗi người mà nó còn có nghĩa rộng hơn: mọingười đều phải cần, cả nước đều phải cần Cần phải làm việc đúng giờ, chớ đếnmuộn, về sớm, làm việc mau chóng, chu đáo, sáng tạo và có năng suất cao

“Kiệm là thế nào? là tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi”2 Đó là tiết kiệm sức lao động, thì giờ, tiền của của nhân dân, của đất nước,của bản thân Là sử dụng một cách hợp lý từ văn phòng phẩm nguyên, nhiên, vật

liệu: “Một miếng giấy nhỏ đủ viết thì chớ dùng một tờ giấy to” 3

Hơn nữa, theo Hồ Chí Minh, Cần và Kiệm phải đi đôi với nhau Cần màkhông Kiệm thì “làm chừng nào, xào chừng ấy”, Kiệm mà không cần thì sẽ không

có tăng thêm, không phát triển được

Liêm tức là “luôn luôn tôn trọng của công, của dân”, là trong sạch, khôngtham lam, tham tiền, tham của, tham địa vị, tham danh tiếng, tham ăn ngon, sốngyên, đều là bất liêm Do bất liêm mà đi đến tội ác trộm cắp Công khai hay bí mật,trực tiếp hay gián tiếp bất liêm, tức là trộm cắp Người còn cho rằng: cán bộ cậyquyền, cậy thế mà đục khoét của dân, mua gian bán lận, người cờ bạc đều là bấtliêm

Còn “Chính” theo Người tức là đúng đắn “Chính tức là không tà, nghĩa là

thẳng thắn, đứng đắn Điều gì không đứng đắn, thẳng thắn tức là tà” 4 Chính vì

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 5, tr 632.

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 5, tr 636

3 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 5, tr 104

4

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 5, tr 634

vậy nên Người khuyên: “Việc thiện thì dù nhỏ mấy cũng làm Việc ác thì dù nhỏ

mấy cũng tránh” 1 Chính là đức tính cần thiết cho mỗi người, mỗi tập thể, cơ quan,chớ đem của công dùng vào việc tư Việc gì cũng phải công bằng, chính trực.Người cho rằng: Cần, Kiệm, Liêm là gốc rễ của Chính Mỗi người Cần, Kiệm,Liêm nhưng đồng thời phải Chính nữa mới là người hoàn toàn

Hồ Chí Minh cho rằng, đối với cán bộ, đảng viên: Cần, Kiệm, Liêm, Chính là

vô cùng quan trọng và cần thiết, vì họ là những người làm việc trong các cơ quancông quyền, nắm trong tay ít nhiều quyền lực Nếu không giữ được những phẩmchất đó thì dễ trở nên hủ hại, biến thành sâu mọt của dân Người còn xem Cần,

Kiệm, Liêm, Chính là thước đo của sự văn minh, tiến bộ của mỗi dân tộc:“Một

dân tộc biết, Cần, Kiệm, biết Liêm là một dân tộc giàu về vật chất, mạnh về tinh thần, là một dân tộc văn minh, tiến bộ” 2 Cần, Kiệm, Liêm, Chính đối với mỗi con

người là những phẩm chất cần phải có để: “làm việc, làm người, làm cán bộ,

phụng sự đoàn thể, giai cấp và nhân dân Tổ quốc và nhân loại” Đó là biểu hiện

của một xã hội hưng thịnh, những điều trái lại là biểu hiện của một xã hội suy

vong Trong di chúc Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Đảng ta là một Đảng cầm quyền.

Mỗi cán bộ, đảng viên phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư”

Chí công vô tư ở đây, theo Hồ Chí Minh có nghĩa là hết sức lo cho việcchung, hết sức vì sự công bằng, đặt lợi ích của Đảng, dân tộc, tập thể lên trên lợiích riêng tư Thực hiện Chí công vô tư cũng là thực hiện đạo đức “mình vì mọingười, mọi người vì mình” đó là “Lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ” Chuẩn mựcnày đồng thời nhắc nhở người cán bộ, cầm cân nảy mực, phải hết sức công bằng,không được có lòng riêng mà thiên tư, thiên vị Vì nếu không “Chí công vô tư” thì

sẽ thấy đúng không dám bảo vệ, thấy sai không giám lên án làm cho công lý bị bẻcong, pháp luật bị chà đạp

“Chí công vô tư” là làm đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân, chính vì vậytheo Hồ Chí Minh cần phải phê phán và đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân “Kiênquyết quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng” Bởi như Người

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 5, tr 645

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 5, tr 642

từng viết: “Vết tích xấu xa nhất và nguy hiểm nhất của xã hội cũ là chủ nghĩa cá

nhân”1 Vì vậy, đạo đức cách mạng là vô luận trong hoàn cảnh nào cũng phải kiên

quyết đấu tranh chống mọi kẻ địch mà trong đó có chủ nghĩa cá nhân “chủ nghĩa

cá nhân là một trở ngại lớn cho việc xây dựng chủ nghĩa xã hội, cho nên thắng lợi của chủ nghĩa xã hội không thể tách rời thắng lợi của cuộc đấu tranh trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân” 2

Hồ Chí Minh cũng phân biệt rõ: “Đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân không

phải là “giầy xéo lên lợi ích cá nhân” Mỗi người đều có tính cách riêng, sở trường riêng, đời sống riêng của bản thân và gia đình mình không có chế độ nào tôn trọng con người, chú ý xem xét những lợi ích cá nhân đúng đắn và bảo đảm cho nó được thoả mãn bằng chế độ xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa” 3

- Yêu thương, quý trọng con người, sống có tình có nghĩa

Đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức của một lãnh tụ hết lòng yêu thương và quýtrọng nhân dân

Hồ Chí Minh rất tin tưởng ở con Người Bác yêu thương là tin tưởng ở conngười bằng tất cả sự chân thành và lòng tận tụy của mình Suốt đời phấn đấu cho

lợi ích của tổ quốc, nhân dân: “Cả đời tôi chỉ có một mục đích là phấn đấu cho

quyền lợi của tổ quốc, hạnh phúc của nhân dân bất kỳ bao giờ, bất kỳ ở đâu, tôi cũng chỉ theo đuổi một mục đích, làm cho ích quốc, lợi dân ” 4, yêu thương conngười, nhưng không phải là con người trừu tượng, theo quan điểm nhân văn bịpbợm tư sản Trước hết đó là những con người xung quanh ta, là đồng bào, đồngchí, bạn bè, những con người mà ta tiếp xúc hàng ngày, trước hết là những ngườinghèo khổ, hễ ai đau khổ là Người thương, một tình thương bao la không bờ bến

Hồ Chí Minh từng viết: “Vậy là dù màu da có khác nhau, trên đời này chỉ có hai

giống người, giống người bóc lột và giống người bị bóc lột, mà cũng chỉ có một mối tình hữu ái là thật thà mà thôi, tình hữu ái vô sản” 5

1

2

31 ,2, 3 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 9, tr 291

4 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 4, tr 240

5 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, tập 4, tr 26

Ở Hồ Chí Minh, yêu thương con ngươì còn đi liền với việc tôn trọng, tìm cáchnâng con người lên, dù đó là những con người nhất thời lầm lạc Người dạy:

“Hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin là phải sống với nhau có tình, có nghĩa Nếu thuộc bao nhiều sách mà sống không có tình có nghĩa thì sao gọi là hiểu chủ nghĩa Mác

nhất mà Người tin chắc rằng trong mỗi con người đều có, tuy nhiều, ít khác nhau.Người luôn tìm cách hướng con người đi về phía tốt đẹp của cuộc đời Tình yêuthương con người, yêu thương nhân dân của Bác là sự đồng cảm của những ngườicùng cảnh ngộ, những người dân mất nước, nô lệ, lầm than Chính người cũng lànạn nhân của chính sách thống trị bạo tàn của chủ nghĩa thực dân Trái tim ngừicùng nhịp đập với khát vọng được giải phóng của các dân tộc bị áp bức Người đauvới nỗi đau chung của nhân loại bị đoạ đày Những điều đó làm nên sức phảnkháng mạnh mẽ và một nhiệt huyết cách mạng không gì ngăn cản nổi ở Hồ ChíMinh

Tình yêu thương và quý trọng con người theo Bác suốt cả cuộc đời, trước lúc

đi xa trong Di chúc Người còn nhắn nhủ: “Cuối cùng, tôi để lại muôn vàn tình

thương yêu cho toàn dân, toàn Đảng, cho toàn thể bộ đội, cho các cháu thanh niên

và nhi đồng Tôi cũng gửi lời chào thân ái đến các đồng chí, các bầu bạn và các cháu thanh niên nhi đồng quốc tế” 2 một tình thương yêu giản dị, chân thật mà baola

Tất nhiên tình yêu thương của Hồ Chí Minh ở đây không phải là tình yêu cónguyên tắc, như thứ tình thương yêu của tôn giáo ru ngủ con người Với Người yêuthương là phải nâng con người lên, cải tạo con người tốt đẹp hơn, tức là phải xâydựng, thân ái giúp đỡ nhau cùng tiến bộ Yêu thương cũng không phải là baio che

cả lỗi lầm, trở thành phe cánh, phường hội Như vậy chỉ là đem lại tổn thất chocách mạng, cho tổ quốc Chính vì vậy, theo Bác, nhiệm vụ của chính quyền, đoànthể ta là phải phụng sự nhân dân, làm đầy tớ cho dân Bác luôn nhắc nhở cán bộ,đảng viên đã phụng sư cho nhân dân thì phải phụng sự cho ra trò, nghĩa là việc gì

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, tập 12, tr 55

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, tập 12, tr 500

có lợi cho dân thì phải làm cho kỳ được, việc gì có hại cho dân thì phải hết sứctránh.

- Tinh thần quốc tế trong sáng, thủy chung

Chủ tịch Hồ Chí Minh là giương sáng của dân tộc và nhân loại về tinh thầnđoàn kết quốc tế Người là của mọi người, là con người của thời đại, của chủ nghĩayêu nước chân chính, của Chủ nghĩa quốc tế cao cả Hiếm có một nhân vật lịch sửnào có sức cuốn hút được mọi người khắp các nước, khác màu da, khác chính kiếnsan sẻ sự kính trọng, niềm tin yêu như Hồ Chí Minh Điều đó có được là nhờnhững phẩm chất vô cùng cao đẹp của Người, ở đó thể hiện một tinh thần đoàn kết

quốc tế trong sáng thủy chung Chẳng thế mà cả thế giới đã nói về Người: “tên

tuổi của đồng chí Hồ Chí Minh sẽ mãi mãi gắn bó với những hành động cao cả nhất và những ước mơ đẹp đẽ nhất của nhân loại Nhằm thực hiện một khối cộng đồng anh em thật sự của nhân loại các nước Được hưởng quyền bình đẳng và được thoả mãn đầy đủ những nhu cầu vật chất và tinh thần của mình, một thế giới không có chiến tranh, không có sự tàn bạo, sự nghèo khổ và sự phân biệt đối xử” 1

Người muốn cả thế giới đoàn kết, hoà bình Cả cuộc đời Người luôn hướngmục tiêu hành động của mình vì lợi ích của dân tộc và nhân loại, luôn tìm hướng đi

để thực hiện giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người HồChí Minh còn đặc biệt chú ý đến xây dựng tình hữu nghị, hợp tác với các nướcláng giềng trong khu vực, với phương châm “giúp nhân dân nước bạn tức là tựgiúp mình” Chính tinh thần đó đã đem lại những thuận lợi trong cuộc đấu tranhchống Mỹ thống nhất nước nhà của nhân dân ta từ sự giúp đỡ thiết thực của bạn bèquốc tế

Hồ Chí Minh không chỉ là hiện thân của dân tộc Việt Nam mà còn là biểutượng của tất cả các dân tộc trên đường tự giải phóng mình Lý tưởng “không có gìquý hơn độc lập tự do” trở thành khẩu hiệu đấu tranh của hàng triệu con người nêntrái đất này Người đã trở thành anh hùng của dân tộc và thời đại với tinh thần quốc

tế thủy chung, trong sáng, suốt đời người đã trăn trở tìm con đường để xây dựngcho đân tộc Việt Nam cũng như cho thế giới sau này một xã hội đảm bảo cho sự tự

1 Ủy ban toàn quốc Đảng Cộng sản Mỹ (5/9/1969).

do, công bằng và no đủ cho mọi người Một xã hội mà ở đó, mình vì mọi người,mọi người vì mình, một thế giới đại đồng mà Người đã tìm thấy trong mong muốncủa các bậc hiền triết Cổ, Kim, Đông, Tây và trong hiện thực của con đường cáchmạng vô sản theo chủ nghĩa Mác - Lênin.

Với tinh thần quốc tế cao cả đó, trước lúc vĩnh biệt chúng ta Người còn thể

hiện trong Di Chúc: “là một người suốt đời phục vụ cách mạng tôi càng tự hào với

sự lớn mạnh của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế bao nhiêu thì tôi càng đau lòng bấy nhiêu, vì sự bất hoà hiện nay giữa các Đảng anh em.

Tôi mong rằng Đảng ta sẽ ra sức hoạt động, góp phần đắc lực vào sự khôi phục lại khối đại đòn kết giữa các Đảng anh em trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và chủ nghĩa quốc tế vô sản, có lý, có tình.

Tôi tin chắc rằng các Đảng anh em và các nước anh em nhất định sẽ phải đoàn kết lại”.

Học tập và noi theo phẩm chất cao quý đó của Người, Đảng ta đã xây dựngmột đường lối quan hệ quốc tế đúng đắn Làm bạn với tất cả các nước, với sự hợptác đa phương với tình đoàn kết quốc tế trong sáng, nhằm thực hiện được những

điều mà Người đã mong muốn: “Xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, thống

nhất, độc lập dân chủ và giàu mạnh, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới” 1 [12, 500]

4 Nguyên tắc xây dựng đạo đức cách mạng.

4.1 Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời.

Theo Hồ Chí Minh, mỗi người phải thường xuyên chăm lo tu dưỡng đạođức Đó là công việc phải làm suốt đời, không được chủ quan tự mãn, lơ là rèn

luyện Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng: “Đạo đức cách mạng không phải từ trên trời

sa xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong.

Có gì sung sướng vẻ vang hơn là trau dồi đạo đức cách mạng để góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và giải phóng loài người”.

Hồ Chí Minh đòi hỏi chúng ta phải “gian nan rèn luyện mới thành công” 2 “Hiền

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 12, tr 500

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 3, tr 350.

dữ phải đâu là tính sẵn Phần nhiều do giáo dục mà nên” “Kiên trì và nhẫn nại Không nao núng tinh thần”.

Tu dưỡng đạo đức cách mạng phải trên tinh thần tự giác, tự nguyện, dựa vàolương tâm của mỗi người và dư luận của quần chúng Người cách mạng phải ýthức được rằng đạo đức cách mạng là nhằm giải phóng con người và là đạo đứccủa những con người được giải phóng Đã hoạt động cách mạng thì khó tránh khỏisai lầm, khuyết điểm Ở thời kỳ trước là người có công, nhưng ở thời kỳ sau có thể

là người có tội, lúc trẻ giữ được đạo đức, nhưng lúc già lại thoái hóa biến chất, hưhỏng, vì vậy, tu dưỡng đạo đức mới phải gắn với thực tiễn, bền bỉ suốt đời, mọilúc, mọi nơi, mọi hoàn cảnh Có như vậy, mới phân biệt được với cách tu thân,dưỡng tính của Nhó giáo, Phật giáo Bởi vì đạo đức cách mạng là đạo đức mới.Mục đích của đạo đức cách mạng là tuyệt đối trung thành với sự nghiệp của Đảng

và của dân tộc nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con người.Cho nên, phải tu dưỡng đạo đức suốt đời, bền bỉ hàng ngày, không một phút lơi là

Người viết: “Tư tưởng cộng sản với tư tưởng cá nhân ví như lúa với cỏ dại Lúa

phải chăm bón rất khó nhọc mới tốt được Còn cỏ dại không cần chăm sóc cũng mọc lu bù Tư tưởng cộng sản phải rèn luyện gian khổ mới có được Còn tư tưởng

cá nhân thì cũng như cỏ dại, sinh sôi nảy nở rất dễ” 1

4.2 Nêu gương đạo đức, nói đi đôi với làm

Đây không chỉ là một nguyên tắc rèn luyện mà còn phân biệt giữa đạo đứccách mạng và không phải đạo đức cách mạng

Nói mà không làm là đặc trưng đạo đức của giai cấp bóc lột Lời nói phải điđôi với việc làm và thực hiện đạo làm gương là đạo đức của người cách mạng nói

chung, nằm trong vốn văn hóa phương Đông nói riêng Hồ Chí Minh đã viết: “Nói

chung thì các dân tộc phương Đông đều giàu tình cảm, và đối với họ, một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền” 2 “Trước mặt quần chúng, không phải cứ viết lên trán chữ “cộng sản” mà ta được họ yêu mến Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách, đạo đức Muốn hướng dẫn nhân

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 9, tr 448.

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 1, tr 263

dân, mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước Hô hào tiết kiệm, mình phải tiết kiệm trước đã”1 “Đảng viên đi trước làng nước theo sau” Trong suốtcuộc đời hoạt động cách mạng, Hồ Chí Minh giáo dục mọi người và chính bảnthân Người đã thực hiện điều đó một cách nghiêm túc và gương mẫu hơn ai hết.Tại phiên họp Hội đồng Chính phủ đầu tiên 3/9/1945, Bác đưa ra sáu vấn đề cấpbách, một trong sáu vấn đề cấp bách là chống “giặc đói” Bác đề nghị phát độngchiến dịch tăng gia sản xuất để cứu đói, trong khi chưa tăng gia sản xuất được đểcứu đói, Bác đề xuất phương án mở cuộc lạc quyên, lập “Hũ gạo cứu đói”, tổ chức

“Ngày đồng tâm” để góp gạo cứu đói Bác đề nghị với đồng bào cả nước cứ 10ngày nhịn ăn 1 bữa, mỗi tháng nhịn ăn ba bữa (mỗi bữa một bơ) đem gạo đó cứuđói dân nghèo, chính Hồ Chí Minh là người gương mẫu thực hiện trước, đều đặn

và đầy đủ nhất

Trong lĩnh vực đạo đức, lời nói phải đi đôi với việc làm thì mới đem lại hiệuquả thiết thực cho chính bản thân mỗi người và có tác dụng đối với người khác.Đảng ta có hơn hai triệu đảng viên, nếu tất cả đảng viên thực hiện nguyên tắc “lờinói đi đôi với việc làm”, “đảng viên đi trước làng nước theo sau” thì việc khó mấycũng làm được Nếu “nói nhiều mà làm ít” hoặc “nói một đằng làm một nẻo” thìchỉ đem lại hiệu quả phản tác dụng

Theo Hồ Chí Minh đạo làm gương “nói đi đôi với làm” phải được quán triệttrong tất cả mọi đối tượng, mọi lĩnh vực, từ Đảng, Nhà nước, các đoàn thể đến nhàtrường, gia đình, xã hội

Đạo làm gương của Hồ Chí Minh, nói đi đôi với làm ở Người thực sự có mộtsức thu hút mãnh liệt, khiến cho cả dân tộc, nhiều thế hệ, các giai tầng xã hội đềutin tưởng đi theo tiếng gọi của Người

4.3 Xây dựng đạo đức mới, đấu tranh chống những hiện tượng vi phạm đạo đức

Trog tác phẩm Đạo đức cách mạng, Hồ Chí Minh lưu ý: thói que và truyềnthống lạc hậu là kẻ địch to, nó ngấm ngầm ngăn trở cách mạng tiến bộ Người cũngnhiều lần nhắc nhở rằng: sinh trưởng trong xã hội cũ, chúng ta ai cũng mang trongmình hoặc nhiều hoặc ít vết tích xấu xa của xã hội đó về tư tưởng Vả lại, trong

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, tập 5, tr 552

mỗi con người đều có cái thiện và cái ác Trong cuộc sống hàng ngày những hiệntượng tốt xấu, đúng sai có đạo đức và vô đạo đức vẫn tồn tại, đan xen nhau, đốichọi nhau Vì vậy, xây phải đi đôi với chống, muốn xây phải chống, chống nhằm

mục tiêu xây Cũng vì vậy, Hồ Chí Minh căn dặn toàn Đảng: “Phải kiên quyết

quét sạch chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng, bồi dưỡng tư tưởng tập thể, tinh thần đoàn kết, tính tổ chức và tính kỷ luật” 1

Việc xây dựng đạo đức mới trước hết phải được tiến hành bằng việc giáo dụcnhững phẩm chất, những chuẩn mực đạo đức mới, bằng việc nêu gương người tốt,việc tốt, những tấm gương đạo đức trong sáng xuất hiện trong cuộc sống và bằngviệc khơi dậy ý thức đạo đức lành mạnh, để mỗi người tự giác với trách nhiệm đạođức của mình

Trong việc chống và xây để có đạo đức mới, Hồ Chí Minh coi trọng việcchống chủ nghĩa cá nhân và xây dựng chủ nghĩa tập thể Vì chủ nghĩa cá nhân làmột thứ bệnh cực kỳ nguy hiểm

Bởi vì, do chủ nghĩa cá nhân mà ngại gian khổ, khó khăn sa vào tham ô, hủhóa, lãng phí xa hoa, tham danh trục lợi, thích địa vị quyền hành, tự cao, tự đại, coithường tập thể, xem khinh quần chúng, độc đoán chuyên quyền, xa rời quần chúng,

xa rời thực tế, mắc bệnh quan liêu mệnh lệnh; không có tinh thần cố gắng vươnlên; không chịu học tập để tiến bộ Cũng do chủ nghĩa cá nhân mà mất đoàn kết,thiếu tính tổ chức, kém tinh thần trách nhiệm, không chấp hành đúng đường lối,chính sách của Đảng và Nhà nước, làm hại đến lợi ích của cách mạng, của nhândân

Những nguyên tắc cơ bản nêu trên là một thể thống nhất, gắn bó với nhau mộtcách chặt chẽ Đó là các nguyên nhân rèn luyện của cá nhân để trở thành người cóđạo đức cách mạng Đó cũng là những nguyên tắc để Đảng ta xây dựng nền đạođức mới Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh

II GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC VỚI VIỆC VIỆC XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC CHO CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY.

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, H, 2000, t 12, tr 439.

1 Tầm quan trọng của việc xây dựng đạo đức cho cán bộ, đảng viên ở

nước ta hiện nay.

Một trong những vấn đề then chốt của của công tác xây dựng Đảng trong tư tưởng

Hồ Chí Minh là chăm lo giáo dục, rèn luyện cán bộ, đảng viên toàn diện về phẩm chấtđạo đức, năng lực công tác, tính tiên phong gương mẫu của người cán bộ, đảng viên.trong đó giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên là cái gốc, là vấn

đề cốt lỏi Bản thân Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng ngời về phẩm chất đạo đứccách mạng, tiêu biểu cho những giá trị cao đẹp trong tâm hồn, ý chí, nhân cách ViệtNam Ngày nay, trước yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhậpkinh tế quốc tế của đất nước, đòi hỏi phải xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có đức, cótài đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của sự nghiệp cách mạng, đồng thời là vấn đề hết sức quantrọng trong công tác xây dựng Đảng và hoạt động công tác đảng hiện nay

Thấm nhuần tư tưởng và noi theo tấm gương đạo đức cách mạng của Chủ tịch

Hồ Chí Minh, Phát huy truyền thống của dân tộc qua mấy ngàn năm dựng nước vàgiữ nước, kế thừa và phát huy tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh Đại bộ phận cán bộ,đảng viên của Đảng luôn trung thành vô hạn với Tổ quốc, với Đảng, với nhân dân, cóbản lĩnh chính trị vững vàng, có ý thức cảnh giác, tình thần trách nhiệm cao, chủ độngsáng tạo, khắc phục khó khăn, hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao; trong bối cảnhphức tạp của tình hình vẫn vững vàng kiên định với mục tiêu độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội; giữ vững được phẩm chất đạo đức cách mạng; có ý thức tổ chức kỷ luật

và lối sống trong sạch, lành mạnh, gần gũi với quần chúng được quần chúng tintưởng

Hiện nay, trong điều kiện cơ chế thị trường, kinh tế nhiều thành phần, mở cửavới bên ngoài, thời cơ chen lẫn thách thức, cán bộ, đảng viên hàng ngày, hàng giờchịu tác động của nhiều nhân tố khách quan và chủ quan Công tác xây dựng,chỉnh đốn Đảng đã có một số chuyển biến tích cực Đảng ta luôn đòi hỏi đội ngũ cán

bộ, đảng viên ở bất kỳ cương vị nào cũng phải nghiêm túc học tập, tự giác rèn luyện,thường xuyên tu dưỡng đạo đức cách mạng, nêu cao tính chiến đấu tự phê bình và phê

bình trong mọi hoạt động công tác, lao động, học tập, chiến đấu và cuộc sống sinh hoạthàng ngày Công tác xây dựng đội ngũ đảng viên của Đảng luôn được xác định là khâuthen chốt, một nội dung cơ bản quan trọng của công tác xây dựng Đảng, nằm trong chiếnlược con người của Đảng và là một nhiệm vụ thường xuyên của các tổ chức đảng và toànĐảng Đồng thời là một vấn đề có tính cấp bách về xây dựng Đảng trong giai đoạn cáchmạng hiện nay như Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI của Đảng đã khẳng định Nhằmkhông ngừng nâng cao chất lượng, phát triển số lượng, làm trong sạch đội ngũ đảng viên,nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các tổ chức đảng; góp phần làm chotoàn đảng luôn được củng cố vững chắc, phát triển mạnh mẽ, xây dựng đảng ngang tầmvới nhiệm vụ cách mạng.

Song, bên cạnh những mặt tích cực, lại phát sinh nhiều mặt tiêu cực.Những tiêu cực trong đội ngũ cán bộ, đảng viên hiện nay được bộc lộ là:

Một số cán bộ, đảng viên giảm sút ý chí chiến đấu, giảm sút niềm tin vào sựlãnh đạo của Đảng, trung bình chủ nghĩa, cơ hội, thực dụng Một bộ phận cán bộ,đảng viên thoái hoá, biến chất về đạo đức, lối sống, tham ô, lãng phí, tham nhũng,buôn lậu, bè phái, cục bộ, mất đoàn kết, mơ hồ, mê tín dị đoan, vi phạm nguyên tắc

tổ chức sinh hoạt Đảng; phe cánh, gia trưởng, độc đoán, chuyên quyền, lấn át tậpthể, chưa nghiêm túc tự phê bình và tiếp thu phê bình, tính chiến đấu kém Một sốcán bộ sống buông thả, sa đọa, rượu chè, … vi phạm kỷ luật Đảng, pháp luật Nhànước, làm sói mòn bản chất cách mạng, thanh danh của cán bộ, đảng viên, vi phạmnghiêm trọng đến bản chất tốt đẹp của Đảng Đại hội VIII của Đảng đã nhận định:

“Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên thiếu tu dưỡng bản thân, phai nhạt lýtưởng, mất cảnh giác, giảm sút ý chí, kém ý thức tổ chức kỷ luật, sa đoạ về đạođức, lối sống” Nghị quyết Trung ương 6 (lần 2) khoá VIII chỉ rõ: “Tình trạng quanliêu, suy thoái, biến chất của một bộ phận cán bộ, đảng viên đang diễn ra phổ biến,tinh vi và nghiêm trọng hơn, nhất là sự suy thoái về tư tưởng chính trị và đạo đức,lối sống, sự vi phạm về nguyên tắc tập trung dân chủ, kỷ cương, kỷ luật lỏng lẻo

… đang làm suy yếu sức chiến đấu của Đảng, làm suy giảm lòng tin của nhân

dân” Đến đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX vấn đề này tiếp tục được đề cập đến:

“Tình trạng tham nhũng và sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên, đang cản trở việc thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng”, “Một số không ít cán bộ thoái hoá về phẩm chất, sống thực dụng, cửa quyền, hối lộ, sách nhiễu ảnh hưởng rất xấu đến

uy tín của Đảng và Nhà nước, nhân dân chê trách” Trong đánh giá khái quát về

tình hình xây dựng Đảng trong những năm qua Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

X khẳng định: “Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, kể cả một số cán bộ

chủ chốt các cấp, yếu kém cả về phẩm chất và năng lực, thiếu tính chiến đấu và tinh thần bảo vệ quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước, giảm sút lòng tin phai nhạt lý tưởng; một số ít còn có những biểu hiện bất mãn, mất lòng tin, nói và làm trái với quan điểm của Đảng, vi phạm pháp luật của Nhà nước Bệnh cơ hội, chủ nghĩa cá nhân trong một bộ phận cán bộ, đảng viên

có nhiều hướng gia tăng Thoái hoá, biến chất về chính trị, tư tưởng về đạo đức lối sống; tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, sách nhiễu dân trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên diễn ra nghiêm trọng, kéo dìa chưa được ngăn chặn, đẩy lùi ” Trong Văn kiện Đại hội XI của Đảng Cộng sản Việt Nam một lần nữa

khẳng định: “Tình trạng say thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống trong

một bộ phận không nhỏ, cán bộ, đảng viên và tình trạng tham nhũng, lãng phí, quan liêu, những tiêu cực và tệ nạn xã hội chưa được ngăn chặn, đẩy lùi mà còn tiếp tục diễn biến phức tạp”1

Điều đáng quan tâm nhất hiện nay là vấn đề đạo đức của người cách mạng

đang đứng trước những thử thách khắc nghiệt đó là “Hiện nay trong hệ thống

chính trị của ta có một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, công chức, kể cả một số cán bộ, đảng viên cấp cao không làm được bốn điều dạy đó, mắc vào chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng cơ hội, thực dụng Họ gây thiệt hại về kinh tế, chiếm đoạt tài sản của nhân dân, xa rời nhân dân, gây phiền hà cho nhân dân, gây mất đoàn kết nội bộ, đặc biệt là làm giảm sút niềm tin của nhân dân Đây thật sự là một nguy cơ đối với Đảng và nhà nước ta” 2

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lầ thứ XI, Nxb CTQG, H, 2011

Trên từng lĩnh vực có thể thấy những biểu hiện của sự suy thoái đạo đức dưới

sự tác động của cơ chế thị trường với sự nhận thức lệch lạc của cán bộ, đảng viên

Họ lấy phương châm xử thế “lấy lợi ích cá nhân kích thích cho sự đóng góp cho lợiích tập thể”, một người làm giàu thì trăm người khỏi nghèo, và quy luật cạnh tranhkhốc liệt của thị trường đã dần xua đuổi đi lòng bao dung và tình nhân ái, vốn lànét đẹp truyền thống trong tâm hồn người Việt

Nguy hại và đáng báo động nhất là chủ nghĩa cá nhân nảy nở, lây lan vàphát triển trong Đảng, trong đội ngũ cán bộ, viên chức Nhà nước Mặc dù đã được

Hồ Chí Minh cảnh báo, tìm biện pháp ngăn ngừa từ rất sớm, nhưng đáng tiếc làcho tới nay, nguy cơ chủ nghĩa cá nhân không giảm mà còn có xu hướng ngàycàng gia tăng, đang huỷ hoại cơ thể Đảng, làm sói mòn uy tín của Đảng đối vớinhân dân

Có không ít cán bộ, đảng viên đã xa dân, lên mặt “làm quan cách mạng”,cửa quyền, hống hách với dân, tham ô, hối lộ, tiêu xài phung phí Các loại bệnhnày xuất hiện phổ biến, có mặt ở tất cả các cấp, các ngành, từ Trung ương đến địaphương, tuy mức độ trầm trọng có khác nhau Sự suy thoái đạo đức của một bộphận đảng viên này lại được một bộ phận đảng viên khác có trách nhiệm duy trì kỷluật Đảng, pháp luật Nhà nước dung dưỡng, làm ô dù che chắn cho kẻ phạm tội,đổi trắng thay đen, trù dập những người ngay thẳng dám đấu tranh

Một số cán bộ, đảng viên lợi dụng chức quyền, nắm vật tư, tiền của Nhànước, chạy theo đồng tiền để làm giàu cho cá nhân, gia đình bằng cách ăn cắp củacông, ăn hối lộ, nhận quà biếu, thông đồng với chủ doanh nghiệp tư nhân rút tiềnNhà nước, bán rẻ lợi ích của Đảng và nhân dân trong Đảng ta đã và đang hìnhthành một bộ phận có thu nhập không bình thường, thu nhập vượt cao hơn chínhnăng lực và sự cống hiến của họ Sự giàu sang của bộ phận này là do lợi dụngquyền lực Nhà nước được nhân dân giao phó, coi đó là một thứ sở hữu riêng, làmtha hoá quyền lực để vinh thân phì gia Số này có mặt ở khắp nơi, trong cuộc sốnghàng ngày, chúng là một ma lực quyến rũ người khác, dựa dẫm, liên kết với nhau

để tranh giành, mưu toan, chiếm đoạt, lừa đảo, ăn cắp… gây ảnh hưởng hết sứcnguy hại đến uy tín và thanh danh của Đảng, của cán bộ, đảng viên