(TIỂU LUẬN) chủ đề hệ thống tổ chức thi hành án hình sự theo luật thi hành án hình sự năm 2019 chức năng, nhiệm vụ, các nguyên tắc tổ chức và hoạt động

Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết tổ chức bộ máy của cơ quan quản lý thi hành án hình sự, cơ quan thi hành án hình sự.” 1 Theo như quy định trên, hệ thống t

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TIỂU LUẬN CUỐI KỲ LUẬT THI HÀNH ÁN HÌNH SỰ Chủ đề: Hệ thống tổ chức thi hành án hình sự theo Luật thi hành án hình sự năm 2019: chức năng, nhiệm vụ, các nguyên tắc tổ chức và

hoạt động

Giảng viên giảng dạy: TS Nguyễn Thị Lan

Họ và tên: Hoàng Thị Vân Anh

Mã sinh viên: 19062003 Lớp: K64CLC

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN TRONG HỆ THỐNG TỔ CHỨC THI HÀNH ÁN HÌNH SỰ 3

1 2 3 4 Hệ thống tổ chức thi hành án hình sự 3

Nhiệm vụ của cơ quan quản lý thi hành án hình sự 4

Nhiệm vụ của cơ quan thi hành án hình sự 4

Nhiệm vụ của cơ quan được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự 10

CHƯƠNG II: NHỮNG ĐIỂM MỚI TRONG QUY ĐỊNH VỀ HỆ THỐNG TỔ CHỨC THI HÀNH ÁN HÌNH SỰ 11

1 2 3 4 Về cơ quan quản thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an 11

Về cơ quan thi hành án hình sự cấp tỉnh 11

Về cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu 12

Về cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện 12

KẾT LUẬN 13

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

MỞ ĐẦU

Thi hành án hình sự là một trong những giai đoạn của tố tụng hình sự và được coi như là giai đoạn kết thúc của một vụ án hình sự Đây là hoạt động đóng vai trò

vô cùng quan trọng, là giai đoạn tổng kết thực thi của xuyên suốt các quá trình trước đó như điều tra, truy tố, xét xử Hoạt động thi hành án hình sự mang tính quyền lực bắt buộc của nhà nước với mục đích người thực hiện hành vi phạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự của mình đã được tuyên trong bản án có hiệu lực của Toà án Quyết định của Toà án là hình phạt cũng như sự đánh giá cuối cùng của cơ quan nhà nước Để thực hiện hoạt động thi hành án hình sự thì cần phải có sự kết hợp giữa cá cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác nhau Trong pháp luật hình sự hay cụ thể hơn là Luật thi hành án hình sự đã có những quy định cụ thể về thi hành

án hình sự Cụ thể hơn để góp phần vào việc xây dựng, ổn định va phát triển hoạt động thi hành án này thì nhất thiết phải cần đến một bộ máy, một hệ thống tổ chức

thi hành án hình sự hoàn thiện, mang đầy đủ chức năng, đáp ứng nhu cầu quá trình thi hành án

Bài tiểu luận sau đây sẽ làm rõ về hệ thống tổ chức thi hành án hình sự tại Việt Nam theo Luật thi hành án hình sự năm 2019, về các vấn đề lý luận chung, chức năng, nhiệm vụ, về các nguyên tắc tổ chức và hoạt động

CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN TRONG HỆ THỐNG TỔ CHỨC

THI HÀNH ÁN HÌNH SỰ

1 Hệ thống tổ chức thi hành án hình sự

Điều 11 Luật thi hành án hình sự năm 2019 đã quy định cụ thể về hệ thống tổ chức thi hành án hình sự:

“ Điều 11 Hệ thống tổ chức thi hành án hình sự

1 Cơ quan quản lý thi hành án hình sự bao gồm:

a) Cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an;

b) Cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Quốc phòng.

2 Cơ quan thi hành án hình sự bao gồm:

a) Trại giam thuộc Bộ Công an, trại giam thuộc Bộ Quốc phòng, trại giam thuộc quân khu (sau đây gọi là trại giam);

b) Cơ quan thi hành án hình sự Công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi là cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh);

c) Cơ quan thi hành án hình sự Công an huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi là cơ quan thi hành

án hình sự Công an cấp huyện);

d) Cơ quan thi hành án hình sự quân khu và tương đương (sau đây gọi là cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu).

3 Cơ quan được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự bao gồm:

a) Trại tạm giam thuộc Bộ Công an, trại tạm giam thuộc Bộ Quốc phòng, trại tạm giam thuộc Công an cấp tỉnh, trại tạm giam cấp quân khu (sau đây gọi là trạm tạm giam);

b) Uỷ ban nhân dân cấp xã;

c) Đơn vị quân đội cấp trung đoàn và tương đương (sau đây gọi là đơn vị quân đội).

4 Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết tổ chức bộ máy của cơ quan quản lý thi hành án hình sự, cơ quan thi hành án hình sự.” 1

Theo như quy định trên, hệ thống tổ chức thi hành án hình sự được phân chia thành ba nhóm bao gồm: cơ quan quản lý thi hành án hình sự, cơ quan thi hành án hình sự và cơ quan được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự Từ đó thấy được sự phân chia quyền lực cho mỗi một cơ quan, phù hợp để thực hiện tốt nhất chức năng và nhiệm vụ của mình, đảm bảo công tác thi hành án được thực hiện bài bản, có hệ thống

2 Nhiệm vụ của cơ quan quản lý thi hành án hình sự

Cơ quan quản lý thi hành án hình sự là cơ quan có nhiệm vụ thực hiện chức năng quản lý, kiểm tra các hoạt động thi hành án do cơ quan thi hành án hình sự và cơ quan được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự chịu trách nhiệm thực hiện Theo điều 12 Luật thi hành án hình sự năm 2019 quy định trên, cơ quan quản lý thi hành án hình sự bao gồm cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an là

cơ quan có nhiệm vụ trực tiếp quản lý các trại giam thuộc Bộ Công an và cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Quốc phòng tức Cục điều tra hình sự Bộ Quốc phòng thực hiện quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Quốc phòng

Trong đó, nhiệm vụ chính của các cơ quan quản lý thi hành án hình sự trên trong quá trình công tác quản lý hoạt động thi hành án hình sự kể đến như là chịu trách nhiệm thực thi pháp luật, tổng kết, kiểm tra công tác thực hiện thi hành án; thẩm

nơi chấp hành án, đưa người dưới 18 tuổi vào trường giáo dưỡng; quản lý trại giam, trường giáo dưỡng và thực hiện chế độ thống kê, báo cáo hoạt động thi hành án hình sự; giải quyết các khiếu nại, tố cáo về thi hành án hình sự theo quy định của Luật này và Luật tố cáo,…2

3 Nhiệm vụ của cơ quan thi hành án hình sự

Cơ quan thi hành án hình sự là các cơ quan trực tiếp tiến hành hoạt động thi hành án hình sự Trong đó bao gồm: Trại giam thuộc Bộ Công an, Trại giam thuộc

Bộ Quốc phòng, trại giam thuộc quân khu; Cơ quan thi hành án hình sự Công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Cơ quan thi hành án hình sự Công an huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương; Cơ quan thi hành án hình sự quân khu và tương đương

Theo Điều 14 Luật thi hành án hình sự 2019 quy định về nhiệm vụ của cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh gồm có:

“1 Giúp Giám đốc Công an cấp tỉnh quản lý, chỉ đạo công tác thi hành án hình sự trên địa bàn cấp tỉnh:

a) Chỉ đạo nghiệp vụ và kiểm tra công tác thi hành án hình sự đối với trại tạm giam thuộc Công an cấp tỉnh, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện; b) Tổng kết công tác thi hành án hình sự và thực hiện chế độ thống kê, báo cáo theo hướng dẫn của cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an.

2 Tiếp nhận bản án, quyết định của Tòa án, quyết định thi hành án; hoàn chỉnh hồ

sơ, lập danh sách người chấp hành án phạt tù để báo cáo, đề nghị cơ quan, người

có thẩm quyền quyết định; lập hồ sơ thi hành án đối với pháp nhân thương mại.

3 Đề nghị Tòa án có thẩm quyền xem xét, quyết định tạm đình chỉ chấp hành

án phạt tù, giảm thời hạn chấp hành án phạt tù, tha tù trước thời hạn có điều kiện đối với phạm nhân và rút ngắn thời gian thử thách đối với người được tha tù trước

thời hạn có điều kiện, trưng cầu giám định pháp y tâm thần theo quy định của pháp luật.

4 Tổ chức tiếp nhận người bị kết án phạt tù do nước ngoài chuyển giao về Việt Nam chấp hành án theo quyết định của Tòa án có thẩm quyền, hoàn chỉnh hồ sơ thi hành án, báo cáo cơ quan quản lý thi hành án hình sự ra quyết định đưa đến nơi chấp hành án.

5 Tổ chức thi hành án phạt trục xuất; tham gia thi hành án tử hình; quản lý số phạm nhân phục vụ việc tạm giữ, tạm giam theo quy định của Luật này.

6

7

Ra quyết định truy nã và tổ chức truy bắt người chấp hành án bỏ trốn.

Quyết định trích xuất hoặc thực hiện lệnh trích xuất theo yêu cầu của cơ quan, người có thẩm quyền.

Tổ chức thi hành hình phạt, biện pháp tư pháp đối với pháp nhân thương mại theo quy định của Luật này.

Cấp giấy chứng nhận chấp hành xong hình phạt, giấy chứng nhận chấp hành xong biện pháp tư pháp theo thẩm quyền.

0 Giải quyết khiếu nại, tố cáo về thi hành án hình sự theo quy định của Luật này

và Luật Tố cáo.

1 Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của Luật này.”

Trong hệ thống các Cơ quan thi hành án hình sự, chức năng, nhiệm vụ của cơ

8

9

1

quan này được quy định tuỳ thuộc vào tính chất của loại hình phạt và mục đích khi

áp dụng loại hình phạt đó Các cơ quan thi hành án hình sự thực hiện hoạt động để người có trách nhiệm và nghĩa vụ thi hành án thực hiện nghĩa vụ của mình Ngoài

ra, cơ quan thi hành án hình sự thực hiện tổ chức thi hành án theo phán quyết cuối cùng được tuyên trong phần hình phạt của bán án, quyết định đã có hiệu lực của Toà án Đây là nhiệm vụ cơ bản nhất của các cơ quan thi hành án hình sự, thi hành

án phải theo đúng trình tự, thủ tục mà pháp luật quy định, thực hiện bằng các biện

pháp và các hình thức mà pháp luật cho phép Trong quá trình thi hành án phải có

sự kết hợp giữa trừng trị và giáo dục, cải tạo một cách hài hoà, vừa phải, với mục đích cuối cùng là để giáo dục, uốn nắn lại người có hành vi phạm tội hiểu được việc làm sai trái, vi phạm pháp luật của mình đã ảnh hưởng đến xã hội, cộng đồng, gia đình và chính bản thân họ Hình phạt phải thể hiện đúng, đủ yếu tố trừng trị ở mức độ tối thiểu cần thiết phải dùng đến và cùng với đó là phat shuy tối đa các yếu

tố giáo dục, cải tạo người phạm tội

Thứ hai, các cơ quan thi hành án hình sự phải thực hiện các biệ pháp cải tạo, giáo dục người phạm tội, ngăn ngừa các hành vi phạm tội trở lại Đồng thời, không kém phần quan trọng phải có trách nhiệm và nghĩa vụ tạo những điều kiện cần thiết

để giúp cho những người sau khi chấp hành án phạt tù có thể dễ dàng, nhanh chóng tái hoà nhập cộng đồng, trở lại với cuộc sống bình thường

Bên cạnh đó, thông qua quá trình thi hành án, các cơ quan thi hành án hình sự còn gián tiếp giáo dục ý thức pháp luật đối với toàn xã hội nói chung, ngăn ngừa tội phạm, tạo sự động viên và khích lệ cho quần chúng nhân dân tích cực tham gia vào hoạt động thi hành án hình sự, giáo dục người phạm tội và đấu tranh phòng chống các loại tội phạm

4 Nhiệm vụ của cơ quan được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự

Các cơ quan được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự bao gồm trại tạm giam thuộc Bộ Công an, trại tạm giam thuộc Bộ Quốc phòng, trại tạm giam thuộc Công an cấp tỉnh, cấp quân khu; Uỷ ban nhân dân cấp xã; đơn vị quân đội cấp trung đoàn Trong đó, trại tạm giam có nhiệm vụ thực hiện quản lý, giam giữ, giáo dục, cải tạo người phạm tội theo như pháp luật quy định Đơn vị quân đội chịu trách nhiệm giám sát, giáo dục người được hưởng án treo, người chấp hành án phạt cải tạp không giam giữ,… Uỷ ban nhân dân cấp xã thực hiện hoạt động giám sát, giáo dục người được hưởng án treo, án phạt cải tạo không giam giữ, cấm cư trú,

cấm đảm nhiệm chức vụ, quyền hạn, cấm hành nghề, quản lý người được hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù…

CHƯƠNG II: NHỮNG ĐIỂM MỚI TRONG QUY ĐỊNH VỀ HỆ THỐNG TỔ

CHỨC THI HÀNH ÁN HÌNH SỰ

1 Về cơ quan quản thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an

Tại Điều 12 Luật thi hành án hình sự 2019, Luật đã bổ sung và điều chỉnh so với Điều 11 Luật thi hành án hình sự 2010 Luật đã bổ sung hai nhiệm vụ và quyền hạn

là quyết định đưa người dưới 18 tuổi vào trường giáo dưỡng và trực tiếp quản lý trường giáo dưỡng Ngoài ra còn bổ sung thêm một số các quy định bảo đảm đầy

đủ tính chặt chẽ như áp dụng Luật Tố cáo vào nhóm nhiệm vụ, quyền hạn này để giải quyết các tố cáo hay khiếu nại

2 Về cơ quan thi hành án hình sự cấp tỉnh

Điều 14 Luật thi hành án hình sự 2019 đã bổ sung thêm 2 nhiệm vụ so với Điều 13 Luật thi hành án hình sự 2010 Cụ thể:

Thứ nhất, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh có thêm các nhiệm vụ như: lập hồ sơ thi hành án đối với pháp nhân thương mại; đề nghị Tòa án có thẩm quyền xem xét, quyết định tha tù trưốc thời hạn có điều kiện đôì vổi phạm nhân và rút ngắn thời gian thử thách đối với người được tha tù trước thời hạn có điều kiện, trưng cầu giám định pháp y tâm thần theo quy định của pháp luật; tổ chức tiếp nhận ngưòi bị kết án phạt tù do nước ngoài chuyển giao về Việt Nam chấp hành án theo quyết định của Tòa án có thẩm quyền

Thứ hai, thay đổi nhiệm vụ “Giúp Giám đốc Công an cấp tỉnh chỉ đạp nghiệp

vụ và kiểm tra công tác thi hành án hình sự đối với trại tạm giam”4thành nhiệm vụ

“Giúp Giám đốc Công an cấp tỉnh chỉ đạo nghiệp vụ và kiểm tra công tác thi hành

án hình sự đối với trại tạm giam thuộc công an tỉnh” , thay đổi niệm vụ “Phối hợp5

tổ chức truy bắt người chấp hành án bỏ trốn”

người chấp hành án bỏ trốn” , bổ sung thêm Luật Tố cáo vào nhóm nhiệm vụ

quyền hạn để giải quyết khiếu nại

Về cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu

6 thành nhiệm vụ “Tổ chức truy bắt

7

3.

Luật đã bổ sung thêm các nhiệm vụ: Đề nghị Tòa án có thẩm quyền xem xét, quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện đôì vối phạm nhân và rút ngắn thời gian thử thách đối với ngưòi được hưởng án treo, người được tha tù trước thời hạn

có điều kiện, giảm thời hạn chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ, buộc người được hưởng án treo vi phạm nghĩa vụ phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo, Áp giải thi hành án đối vối người bị kết án phạt tù đang được tại ngoại, được hoãn, tạm đình chỉ, người bị Tòa án buộc chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưỏng án treo, người bị Tòa án hủy quyết định tha tù trước thòi hạn có điều kiện; Ra quyết định truy nã và tổ chức truy bắt người chấp hành án bỏ trốn…

4 Về cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện

Bổ sung thêm một số quyền hạn như: nhiệm vụ tổ chức thi hành án, tổ chức quản lý người được hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù, người được tha tù trước thời hạn có điều kiện, áp giải thi hành án đối với người bị Toà ná buộc chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo, người bị Toà án huỷ quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện,

KẾT LUẬN

Hệ thống tổ chức thi hành án hình sự đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động thi hành án Việc hoàn thiện, bổ sung, nâng cao các quy định liên quan phải được tiếp tục thực hiện Bộ máy tổ chức này không chỉ có trách nhiệm quản

lý, giam giữ, thi hành án, cải tạo, giam giữ người có hành vi phạm tội đang chấp hành án phạt tù mà nhìn xa hơn còn là trách nhiệm giáo dục cả một xã hội, một

6Quốc hội (2010), Luật thi hành án hình sự, Số 53/2010/QH12.

cộng đồng người dân phải có nhận thức rõ ràng, đầy đủ về tội phạm Nhìn chung, Luật thi hành án hình sự 2019 đã có những bước phát triển, cải thiện hơn rất nhiều, đáp ứng nhu cầu hoạt động thi hành án, đảm bảo hoạt động được diễn ra theo đúng trình tự, thủ tục

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1

2

3

Quốc hội (2010), Luật thi hành án hình sự, Số 53/2010/QH12.

Quốc hội (2019), Luật thi hành án hình sự, Số 41/2019/QH14.

Nguyễn Ngọc Linh (2021), Hệ thống và nhiệm vụ của các cơ quan thi hành án hình sự,

Lê Minh Trường (2021), Một số quy định mới về hệ thống tổ chức cơ quan thi hành án hình sự theo Luật thi hành án hình sự 2019

Th.S Đinh Thuỳ Dung (2021), Quy định về hệ thống tổ chức thi hành án hình sự nước ta

4

5