1. MỞ ĐẦU Những năm gần đây, các mối đe dọa an ninh phi truyền thống (ANPTT), như: khủng bố quốc tế, tội phạm xuyên quốc gia, thiên tai, dịch bệnh và thảm họa môi trường,… đã gây những tổn hại nghiêm trọng đến sự phát triển kinh tế xã hội (KTXH) và an ninh quốc gia (ANQG) của nhiều nước trong khu vực và quốc tế. Với tính chất phức tạp và mức độ nghiêm trọng khôn lường của nó, vấn đề ANPTT ngày càng được thế giới quan tâm sâu sắc. Vì thế, nhận thức và giải quyết đúng đắn các vấn đề ANPTT hiện nay là nội dung có ý nghĩa quan trọng chiến lược đối với hoà bình, ổn định và phát triển bền vững của mỗi quốc gia, khu vực và quốc tế. Văn kiện Đại hội XI của Đảng đã chỉ rõ: “…chủ động ngăn chặn, làm thất bại mọi âm mưu, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch và sẵn sàng ứng phó với các mối đe doạ ANPTT mang tính toàn cầu, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống”. Đây là quan điểm cơ bản, phương hướng chủ yếu để toàn Đảng, toàn dân và các lực lượng vũ trang nhân dân ta thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ bảo vệ ANQG, giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội của đất nước trong tình hình mới. Lần đầu tiên, trong Văn kiện Đại hội Đảng, vấn đề ANPTT được Đảng ta xác định là một trong những mục tiêu, nhiệm vụ của quốc phòng, an ninh và coi đó là nhiệm vụ quan trọng, xuyên suốt trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Điều đó, một mặt thể hiện tư duy nhạy bén và sự vận dụng sáng tạo, kịp thời của Đảng ta về ANQG và bảo vệ ANQG trong bối cảnh hội nhập; mặt khác, khẳng định tầm quan trọng, sự cấp thiết phải sẵn sàng đối phó có hiệu quả với các mối đe dọa ANPTT trong điều kiện mới. Đặc biệt, trong tình hình hiện nay, nhiều vấn đề ANPTT đã vượt qua phạm vi ANQG của một nước, trở thành thách thức mang tính khu vực và toàn cầu, thì quan điểm trên càng thể hiện tư duy biện chứng và tầm nhìn chiến lược của Đảng trong việc giữ gìn ANQG nói riêng và hoà bình, ổn định của khu vực và quốc tế nói chung. Vì vậy, việc nghiên cứu, quán triệt quan điểm của Đảng cần phải được nhận thức đầy đủ, thấu đáo cả về đặc điểm, tính chất, yêu cầu đặt ra cũng như cơ sở lý luận và thực tiễn của ANPTT. An ninh phi truyền thống là những vấn đề ảnh hưởng lớn, không chỉ đe dọa đến an ninh quốc gia, đến cộng đồng người trong phạm vi một hoặc một số nước, mà còn đe dọa đến toàn thể nhân loại. Những vấn đề đó được thể hiện trên nhiều lĩnh vực nhưng nằm ngoài vấn đề quân sự và trong bối cảnh liên kết quốc tế. Những vấn đề đó là: cạn kiệt tài nguyên, biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, thảm họa thiên tai, dịch bệnh, khủng bố, ma túy, tội phạm xuyên quốc gia, buôn bán phụ nữ và trẻ em, buôn lậu vũ khí, rửa tiền, tội phạm kinh tế quốc tế, tội phạm công nghệ cao,… Có thể thấy rõ quy mô, tính chất tác động của những nguy cơ an ninh phi truyền thống là rất gay gắt, lâu dài, mang tính xuyên quốc gia, khu vực và toàn cầu. Việc ngăn chặn và ứng phó với những nguy cơ này không chỉ giới hạn trong phạm vi một quốc gia mà đòi hỏi sự chủ động và tích cực hợp tác chặt chẽ của tất cả các nước, của các tổ chức quốc tế và khu vực, của mỗi cá nhân và của cả cộng đồng xã hội. Vì vậy, việc đề ra “Một số giải pháp của Việt Nam nhằm đối phó với mối đe dọa của an ninh phi truyền thống” là rất cần thiết trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước hiện nay.
Trang 11 MỞ ĐẦU
Những năm gần đây, các mối đe dọa an ninh phi truyền thống (ANPTT),như: khủng bố quốc tế, tội phạm xuyên quốc gia, thiên tai, dịch bệnh và thảmhọa môi trường,… đã gây những tổn hại nghiêm trọng đến sự phát triển kinh
tế - xã hội (KT-XH) và an ninh quốc gia (ANQG) của nhiều nước trong khuvực và quốc tế Với tính chất phức tạp và mức độ nghiêm trọng khôn lườngcủa nó, vấn đề ANPTT ngày càng được thế giới quan tâm sâu sắc Vì thế,nhận thức và giải quyết đúng đắn các vấn đề ANPTT hiện nay là nội dung có
ý nghĩa quan trọng chiến lược đối với hoà bình, ổn định và phát triển bềnvững của mỗi quốc gia, khu vực và quốc tế Văn kiện Đại hội XI của Đảng đãchỉ rõ: “…chủ động ngăn chặn, làm thất bại mọi âm mưu, hoạt động chốngphá của các thế lực thù địch và sẵn sàng ứng phó với các mối đe doạ ANPTTmang tính toàn cầu, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống” Đây làquan điểm cơ bản, phương hướng chủ yếu để toàn Đảng, toàn dân và các lựclượng vũ trang nhân dân ta thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ bảo vệ ANQG,giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội của đất nước trong tình hìnhmới Lần đầu tiên, trong Văn kiện Đại hội Đảng, vấn đề ANPTT được Đảng
ta xác định là một trong những mục tiêu, nhiệm vụ của quốc phòng, an ninh
và coi đó là nhiệm vụ quan trọng, xuyên suốt trong sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc Điều đó, một mặt thể hiện tư duy nhạy bén và sự vận dụngsáng tạo, kịp thời của Đảng ta về ANQG và bảo vệ ANQG trong bối cảnh hộinhập; mặt khác, khẳng định tầm quan trọng, sự cấp thiết phải sẵn sàng đốiphó có hiệu quả với các mối đe dọa ANPTT trong điều kiện mới Đặc biệt,trong tình hình hiện nay, nhiều vấn đề ANPTT đã vượt qua phạm vi ANQGcủa một nước, trở thành thách thức mang tính khu vực và toàn cầu, thì quanđiểm trên càng thể hiện tư duy biện chứng và tầm nhìn chiến lược của Đảng
Trang 2trong việc giữ gìn ANQG nói riêng và hoà bình, ổn định của khu vực và quốc
tế nói chung Vì vậy, việc nghiên cứu, quán triệt quan điểm của Đảng cầnphải được nhận thức đầy đủ, thấu đáo cả về đặc điểm, tính chất, yêu cầu đặt racũng như cơ sở lý luận và thực tiễn của ANPTT
An ninh phi truyền thống là những vấn đề ảnh hưởng lớn, không chỉ đedọa đến an ninh quốc gia, đến cộng đồng người trong phạm vi một hoặc một
số nước, mà còn đe dọa đến toàn thể nhân loại Những vấn đề đó được thểhiện trên nhiều lĩnh vực nhưng nằm ngoài vấn đề quân sự và trong bối cảnhliên kết quốc tế. Những vấn đề đó là: cạn kiệt tài nguyên, biến đổi khí hậu, ônhiễm môi trường, thảm họa thiên tai, dịch bệnh, khủng bố, ma túy, tội phạmxuyên quốc gia, buôn bán phụ nữ và trẻ em, buôn lậu vũ khí, rửa tiền, tộiphạm kinh tế quốc tế, tội phạm công nghệ cao,…
Có thể thấy rõ quy mô, tính chất tác động của những nguy cơ an ninh phitruyền thống là rất gay gắt, lâu dài, mang tính xuyên quốc gia, khu vực vàtoàn cầu Việc ngăn chặn và ứng phó với những nguy cơ này không chỉ giớihạn trong phạm vi một quốc gia mà đòi hỏi sự chủ động và tích cực hợp tácchặt chẽ của tất cả các nước, của các tổ chức quốc tế và khu vực, của mỗi cá
nhân và của cả cộng đồng xã hội Vì vậy, việc đề ra “Một số giải pháp của Việt Nam nhằm đối phó với mối đe dọa của an ninh phi truyền thống” là rất
cần thiết trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước hiện nay
2 NỘI DUNG
2.1 Lý luận chung về an ninh phi truyền thống
"An ninh phi truyền thống” là một khái niệm mới xuất hiện và được bànđến khá nhiều trong thời gian gần đây Đây là mối quan tâm lớn của các quốcgia dân tộc trên thế giới, là một trong những chủ đề quan trọng được nhiều nhàkhoa học quan tâm nghiên cứu, được bàn luận trên nhiều diễn đàn quốc tế,cũng như trong nhiều nội dung của các quan hệ song phương và đa phương
Trang 3Nghiên cứu một cách có hệ thống cho thấy, ANPTT là một vấn đề mới,xuất hiện với tần xuất ngày càng nhiều kể từ sau “chiến tranh lạnh”, nhất là sau
sự kiện 11-9-2001 ở Mỹ Đây là khái niệm an ninh hàm chứa nội hàm mới, nộidung mới mà lâu nay an ninh truyền thống (ANTT) không đề cập đến hoặc có
đề cập nhưng chưa đầy đủ Trong bối cảnh hiện nay, nhiều quốc gia đã bàn đến
và sử dụng khái niệm này, song chưa có sự thống nhất, thậm chí còn có sự
“chồng lấn” về nội dung giữa ANPTT và ANTT Vì vậy, trong hơn hai thập kỷqua, dù xuất hiện nhiều trên các diễn đàn quốc tế nhưng ANPTT vẫn là mộtkhái niệm bất định, đang phát sinh, thay đổi và không ngừng được mở rộng.Tuy ANPTT có nội hàm rộng, đa dạng, phức tạp nhưng lại tùy thuộc vào quanniệm, nhận thức của mỗi quốc gia và bị chi phối, quyết định bởi lợi ích quốcgia, dân tộc cùng các lợi ích chính trị, kinh tế, đối ngoại, quốc phòng, an ninhcủa từng nước, nên cách tiếp cận, xem xét, đánh giá về mức độ, tính chất, sựcấu thành và phạm vi ảnh hưởng của nó cũng khác nhau Theo quan niệm hiệnnay của Liên hợp quốc, những thách thức ANPTT đặt ra cho nhân loại trongnhững năm đầu của thế kỷ XXI bao gồm 4 vấn đề: môi trường suy thoái; biếnđổi khí hậu; dịch bệnh và khủng bố quốc tế Các học giả châu Âu, châu Á khinghiên cứu vấn đề này cũng đã đề cập thêm một số vấn đề chung khác, như: anninh lương thực; an ninh năng lượng; an ninh kinh tế - tài chính - ngân hàng;tội phạm xuyên quốc gia (buôn bán phụ nữ và trẻ em, ma tuý, sử dụng các thiết
bị công nghệ cao…) Mặc dù còn nhiều quan niệm, quan điểm khác nhau,nhưng tựu chung lại, nhận thức về ANPTT của nhiều quốc gia, khu vực ĐôngNam Á được khu biệt ở ba đặc điểm cơ bản sau:
Thứ nhất, ANPTT là những vấn đề đe dọa nghiêm trọng đến sự phát
triển bền vững, ổn định xã hội, môi trường sinh thái và thể chế xã hội; làmsuy giảm tăng trưởng kinh tế, sức khoẻ con người, tác động tiêu cực đến đờisống sinh hoạt của đông đảo nhân dân và làm gia tăng các hiểm họa tự nhiên
Trang 4Thứ hai, các mối đe dọa ANPTT có phạm vi tác động rộng, liên quan
đến nhiều lĩnh vực, nhiều quốc gia, chủ thể, vượt ra khỏi lợi ích, phạm viANTT và trở thành vấn đề toàn cầu, tác động cả trực tiếp, gián tiếp, cả trướcmắt và lâu dài đối với ANQG
Thứ ba, giải quyết, ứng phó với vấn đề ANPTT đòi hỏi sự quan tâm, hợp
tác, nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế và trách nhiệm của từng quốc gia,với hệ thống giải pháp phù hợp với điều kiện kinh tế, chính trị, pháp luật,khoa học - kỹ thuật, ngoại giao và an ninh, quốc phòng…
2.2 Nhận thức về an ninh phi truyền thống ở Việt Nam
Đối với nước ta, vấn đề ANPTT và nội hàm khái niệm của nó đượcĐảng ta nhận thức từ rất sớm Nghị quyết 08 của Bộ Chính trị, khoá VIII vềChiến lược an ninh quốc gia (năm 1998) đã cảnh báo và chỉ ra các yếu tốthách thức đối với ANQG của Việt Nam; trong đó, có vấn đề ANPTT Từ đóđến nay, Đảng và Nhà nước ta đã chú trọng và từng bước đề ra những chủtrương, đối sách thích hợp đối với ANPTT và gắn các chủ trương, đối sách đóvới các quan điểm, tư duy đổi mới KT-XH, quốc phòng - an ninh và đối ngoạitrong thời kỳ đổi mới đất nước Vừa qua, trong các văn kiện của Đại hội XI,Đảng ta đã khẳng định nhận thức, quan điểm nhất quán về những nội dung,thách thức của ANPTT đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thời kỳmới, được biểu hiện ở các điểm cơ bản sau:
Thứ nhất là, Văn kiện Đại hội XI của Đảng bước đầu đã phân định, khu
biệt một cách tương đối rõ nội hàm khái niệm ANTT và ANPTT phù hợp vớithực tiễn đất nước, khu vực và quốc tế trong giai đoạn hiện nay Theo đó,ANTT và ANPTT là hai khái niệm độc lập nhưng có nội hàm đan xen, hoàquyện, tác động và chuyển hoá lẫn nhau Trong đó, ANPTT bao hàm cả loạihình có chủ thể và không có chủ thể, nhưng dù ở loại hình nào, nó đều tácđộng tiêu cực trên nhiều mặt đối với ANQG cả trước mắt và lâu dài, ảnh
Trang 5hưởng đến sự phát triển bền vững của đất nước, vững mạnh của chế độXHCN và vai trò lãnh đạo độc tôn của Đảng ANPTT là sản phẩm, xu thế tấtyếu của toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế, nên mang tính toàn cầu, nhưngđược biểu hiện ở những phạm vi và cấp độ khác nhau (quốc gia, khu vực vàthế giới) Do đó, ANPTT là thách thức chung của toàn nhân loại mà Việt Namkhông thể đứng ngoài cuộc.
Thứ hai là, với tinh thần đổi mới, sáng tạo, linh hoạt “nắm bắt thời cơ,
vượt qua thách thức”, Đảng ta đã nhận thức rõ các thách thức ANPTT đối vớiANQG của đất nước; trên cơ sở đó, chúng ta xác định ngày càng rõ hơn nộihàm của an ninh - quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc Bên cạnh mục tiêu, nhiệm vụbảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, chúng ta còn phảitập trung bảo vệ vững chắc an ninh chính trị, an ninh kinh tế, an ninh tư tưởng
- văn hoá và an ninh xã hội; giữ vững trật tự, kỷ cương, chủ động giải quyết
có hiệu quả các mâu thuẫn nội sinh, như: các tranh chấp, khiếu kiện, đìnhcông, lãn công trong nhân dân khi mới phát sinh, ngay từ cơ sở, góp phần giữvững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội trên từng địa bàn và cả nước
Thứ ba là, xuất phát từ tính phức tạp, đa dạng, “không biên giới” đang
trở thành thách thức toàn cầu của ANPTT, Đảng ta đã chủ trương kết hợp sứcmạnh dân tộc và sức mạnh thời đại, sức mạnh trong nước với sức mạnh quốc
tế để chủ động ứng phó có hiệu quả với các mối đe dọa ANPTT Theo đó,quan điểm nhất quán, xuyên suốt của Đảng ta là: trên cơ sở phát huy nội lực
là chủ yếu, tiếp tục mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế với tất cả các nước trênnguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, khôngcan thiệp vào công việc nội bộ của nhau Đồng thời, khẳng định chính sáchđối ngoại trước sau như một của Việt Nam: sẵn sàng là bạn, đối tác tin cậy vàthành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, nhất là trong hợp tác đốiphó với ANPTT Việt Nam “Tích cực hợp tác cùng các nước, các tổ chức khu
Trang 6vực và quốc tế trong việc đối phó với những thách thức ANPTT, và nhất làtình trạng biến đổi khí hậu; sẵn sàng đối thoại với các nước, các tổ chức quốc
tế và khu vực có liên quan về vấn đề dân chủ, nhân quyền;…”2, góp phần giữvững ANQG và ổn định chính trị của đất nước
2.3 Thực trạng, thách thức và các mối đe dọa an ninh phi truyền thống ở Việt Nam hiện nay
2.3.1 Thực trạng và thách thức an ninh phi truyền thống ở Việt Nam hiện nay
* Vấn đề biến đổi khí hậu:
Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng
nề nhất của biển đổi khí hậu, trong đó Đồng bằng sông Cửu Long là mộttrong 3 đồng bằng trên thế giới dễ bị tổn thương nhất do nước biển dâng, và
có nguy cơ tác động ngày càng lớn hơn Hiện nay, Việt Nam coi ứng phó vớibiến đổi khí hậu là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và đã có những cốgắng đáng kể Tuy nhiên, việc ứng phó với biến đổi khí hậu còn bị động, khi
có thiên tai thường gây thiệt hại nặng nề về tính mạng và tài sản; tài nguyênchưa được khai thác, sử dụng hợp lý, hiệu quả, thậm chí khai thác quá mứcdẫn đến suy thoái, cạn kiệt; ô nhiễm môi trường diễn ra phổ biến, có xuhướng gia tăng, có nơi nghiêm trọng; đa dạng sinh học suy giảm, nguy cơ mấtcân bằng sinh thái diễn ra trên diện rộng Do đó, ứng phó với biến đổi khíhậu của Việt Nam phải gắn liền và hướng tới phát triển bền vững, dựa trênnền kinh tế các-bon thấp và tăng trưởng xanh, tận dụng các cơ hội để đổi mới,nâng cao năng lực cạnh tranh và sức mạnh quốc gia Đồng thời, coi trọng hợptác, hội nhập quốc tế về ứng phó với biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên vàbảo vệ môi trường Việc phối hợp quốc tế để giải quyết một số vấn đề thuộclĩnh vực an ninh phi truyền thống đã được Đảng và Nhà nước ta hết sức quantâm Nghị quyết số 24-NQ/TW tại Hội nghị Trung ương 7, khóa XI, ngày 03-
Trang 76-2013 của Đảng “Về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu và đẩy mạnhcông tác bảo vệ tài nguyên, môi trường” chính là một động thái thiết thựcnhất của Việt Nam.
* Vấn đề an ninh lương thực:
Việt Nam đã tiến tới đứng hàng thứ hai trên thế giới về xuất khẩu lúagạo Tuy nhiên, nguy cơ mất an toàn an ninh lương thực vẫn đứng trước rấtnhiều thách thức bởi những nguyên nhân như diện tích đất nông nghiệp ngàycàng bị thu hẹp; biến đổi khí hậu với những hiện tượng mưa đá, hạn hán, nắngnóng , không chỉ ảnh hưởng tới đời sống sinh hoạt của con người, mà cònảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng đất đai (diện tích đất mật mất dần,xâm nhập mặn, xói mòn ), tác động trực tiếp và gây hậu quả nghiêm trọngcho sản xuất nông nghiệp, an ninh lương thực quốc gia Bên cạnh đó là mộtnghịch lý: nước ta xuất khẩu gạo đứng thứ hai trên thế giới nhưng khả năngtiếp cận an ninh lương thực cho mọi đối tượng nhất là ở những vùng sâu,vùng xa còn hạn chế, chưa bảo đảm mưu sinh bền vững cho mọi người
Xuất khẩu gạo của Việt Nam hiện nay cũng là vấn đề rất nóng, được cácbáo cáo trên đây phân tích ở các khía cạnh: 1) Những năm gần đây, nông dânkhông mặn mà với hoạt động sản xuất nông nghiệp 2) Hoạt động sản xuấtlương thực và xuất khẩu gạo phụ thuộc chủ yếu vào điều kiện thời tiết trongkhi Việt Nam được xếp vào nhóm 5 nước chịu tác động và ảnh hưởng lớnnhất từ biến đổi khí hậu 3) Diện tích đất nông nghiệp đang bị đe dọa nghiêmtrọng bởi tình trạng tăng dân số, đô thị hóa, công nghiệp hóa - hiện đại hóa và
ô nhiễm môi trường đất 4) Đầu tư cho nông nghiệp còn thấp 5) Sản phẩmgạo xuất khẩu của Việt Nam so về chất lượng và giá thành rất khó cạnh tranh
và ngôi vị số 2 về xuất khẩu gạo của Việt Nam cũng đang đứng trước nhữngthách thức do sự cạnh tranh gay gắt từ các nước mới nổi như là Ấn Độ hayMi-an-ma
Trang 8* Vấn đề an ninh môi trường:
Hiện nay, Việt Nam cũng như tất cả các quốc gia trên thế gới, môitrường sống đang đứng trước nguy cơ bị mất an ninh nghiêm trọng Ô nhiễmmôi trường và những hậu quả của nó đang tác động hằng ngày, hằng giờ đếncon người, đe dọa cuộc sống của tất cả các quốc gia dân tộc trên thế giới vànghiêm trọng hơn nó còn ảnh hưởng đến sự tồn vong của cả nhân loại
Có thể thấy, mọi dạng môi trường sống của con người hiện nay từ khíquyển, thủy quyển, địa quyển, sinh quyển,… đều đang lâm vào tình trạng cạnkiệt và ô nhiễm Sự ô nhiễm môi trường sống được chỉ báo bằng các hiệntượng chủ yếu như hiệu ứng nhà kính, lỗ thủng tầng ô-zôn, mưa a-xít, sa mạchóa, ô nhiễm nguồn nước sạch, sự đa dạng sinh học bị giảm sút,… đã dẫn đếnnhững hiểm họa sinh thái tiềm tàng, làm biến đổi các điều kiện thiên nhiêntrên Trái đất theo chiều hướng tiêu cực đối với sự sống
Phát triển là xu thế chung của từng cá nhân và cả loài người trong quátrình sống Giữa môi trường và sự phát triển có mối quan hệ hết sức chặt chẽ:môi trường là địa bàn và đối tượng của sự phát triển, còn phát triển là nguyênnhân tạo nên các biến đổi của môi trường Phát triển kinh tế xã hội là quátrình nâng cao điều kiện sống về vật chất và tinh thần của con người qua việcsản xuất ra của cải vật chất, cải tiến quan hệ xã hội, nâng cao chất lượng vănhóa Tuy nhiên, phát triển một cách ồ ạt không tính đến những thiệt hại vềmôi trường từ sự gia tăng dân số, khai thác quá mức tài nguyên thiên nhiên,tranh giành tài nguyên dẫn đến chiến tranh, xung đột,… sẽ là sự hủy hoại môitrường, là phát triển không tính đến sự bền vững Như vậy, ngoài nhữngnguyên nhân do thiên tai như bão, lụt… thì con người - với những hành độngcủa mình một cách vô tình hoặc cố ý, đã hủy hoại môi trường sống một cáchnghiêm trọng
* Vấn đề an ninh năng lượng:
Trang 9Năng lượng có một vai trò hết sức quan trọng, nó không chỉ cải thiệnchất lượng cuộc sống mà còn làm cho kinh tế và xã hội phát triển Trong bốicảnh toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng hiện nay, an ninh năng lượng - một vấn
đề an ninh phi truyền thống đang nổi lên như những vấn đề toàn cầu hết sứcbức thiết Trước hết, đó là do vai trò quyết định của an ninh năng lượng đốivới an ninh của mỗi cá nhân con người và sự phát triển bền vững của từngquốc gia Có thể thấy, năng lượng không những gắn liền mà còn cải thiện chấtlượng cuộc sống của con người Từ những sinh hoạt tối thiểu như ăn, ở đếncác hoạt động lao động, vui chơi giải trí của con người đều cần đến nănglượng Xét ở cấp nhà nước, an ninh năng lượng là tiền đề cho sự phát triểnbền vững của mỗi quốc gia Đó là vì sự bảo đảm về năng lượng sẽ giúp chomọi hoạt động của quốc gia ổn định và phát triển Còn ngược lại, khi nănglượng có nguy cơ suy giảm thì mọi hoạt động của quốc gia sẽ bị ngừng trệ,dẫn đến nhiều thiệt hại vô cùng nghiêm trọng Do đó, mỗi quốc gia dù giàuhay nghèo đều coi việc bảo đảm nguồn năng lượng là tiền đề cần thiết cho sựphát triển bền vững của mình Và, việc bảo đảm an ninh năng lượng đangngày càng trở thành nhiệm vụ cấp bách đối với toàn cầu
An ninh năng lượng là một trong những vấn đề toàn cầu còn do việc thựchiện nó mang tính chất xuyên quốc gia, đòi hỏi sự tham gia hợp tác của tất cảcác quốc gia trên thế giới Nguy cơ đe doạ đến an ninh năng lượng xuất hiệnngày một nhiều khiến cho vấn đề này càng trở nên bức thiết và đòi hỏi sự hợptác giải quyết của toàn thế giới vì một nền an ninh năng lượng toàn cầu
Việt Nam là một trong những nước nằm trong giải phân bổ ánh nắng mặttrời nhiều nhất trong năm trên bản đồ bức xạ mặt trời của thế giới, lại có khíhậu nhiệt đới, tiềm năng về năng lượng mặt trời rất lớn và sử dụng hầu nhưquanh năm Việt Nam cũng đã triển khai việc ứng dụng công nghệ vào khaithác năng lượng mặt trời và đã có những kết quả bước đầu đáng mừng, góp
Trang 10phần tiết kiệm điện và bảo vệ môi trường Đây cũng là một trong những nỗlực của Việt Nam cùng thế giới ứng phó và giải quyết cuộc khủng hoảng nănglượng truyền thống sắp cạn kiệt và giảm thiểu khí gây hiệu ứng nhà kính gâybiến đổi khí hậu.
* Vấn đề an ninh con người:
An ninh con người là một khái niệm an ninh phi truyền thống mang tínhtích hợp cao, được coi như một bước phát triển cao hơn trong nhận thức củacộng đồng quốc tế về vấn đề an ninh Nó vừa mang tính đối trọng, vừa mangtính bổ sung cho khái niệm an ninh truyền thống, vốn nhấn mạnh vào vấn đềchủ quyền và an ninh quốc gia Bảo đảm an ninh con người cũng là vấn đề hếtsức quan trọng, có ý nghĩa quyết định đối với với sự tồn vong và phát triểncủa mỗi quốc gia
Cho đến nay, vẫn chưa có một sự thống nhất quan điểm chung về kháiniệm này, do vậy nó thu hút sự quan tâm của nhiều nhà phê bình trên thế giới.Mặc dù còn nhiều tranh luận nhưng nội hàm cơ bản của khái niệm “an ninhcon người” được Liên hợp quốc thống nhất bao gồm 7 thành tố chính là anninh kinh tế, an ninh lương thực, an ninh y tế, an ninh môi trường, an ninh cánhân, an ninh cộng đồng, và an ninh chính trị Theo đó, bên cạnh các mốiquan tâm về an ninh quốc gia, mỗi nước cũng cần bảo đảm “an ninh” củatừng người dân, hay nói cách khác là bảo vệ họ trước các mối đe dọa trongcuộc sống thường nhật liên quan đến các vấn đề như chính trị, kinh tế, lươngthực, môi trường, y tế,…
Những thách thức cơ bản đối với vấn đề an ninh con người ở Việt Namhiện nay chủ yếu là do những tác động tiêu cực của những vấn đề toàn cầunhư biến đổi khí hậu, toàn cầu hóa, trình độ quản lý yếu kém của các cơ quanchức năng trong việc bảo đảm an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe con người,