TIỂU LUẬN môn tâm lý học đại CƯƠNG đề tài NHÂN CÁCH, các yếu tố ẢNH HƯỞNG đến sự HÌNH THÀNH và PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH

Nhân cách chỉ được hình thành và phát triển cùng với quá trình nhận thức, hoạt động, giao tiếp, quá trình bộc lộ những “phẩm chất người” của mỗi con người.. Nhân cách là hệ thống những p

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

- 

-BÀI TIỂU LUẬN MÔN : TÂM LÝ HỌC ĐẠI CƯƠNG

ĐỀ TÀI : NHÂN CÁCH, CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN

SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH

HỌ TÊN: NGUYỄN NHƯ QUỲNH LỚP: Quản lý xã hội K39

MÃ SINH VIÊN: 1955320036

HÀ NỘI, tháng 10 năm 2021

1

M Ụ C L Ụ C

A.MỞ ĐẦU 3

1.Lí do chọn đê tài 3

2.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài 2

3.Phạm vi nghiên cứu 3

4.Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu 4

5 Ý nghĩa lí luận và thực tiễn 4

6 Kết cấu tiểu luận 4

B.NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ NHÂN CÁCH 5

1.1.Khái niệm chung về nhân cách 5

1.1.1 Một số khái niệm liên quan đến nhân cách 5

1.1.2 Khái niệm nhân cách 5

1.2 Đặc điểm của nhân cách 6

1.2.1 Tính thống nhất 6

1.2.2 Tính tích cực 6

1.2.3 Tính ổn định 7

1.2.4 Tính giao lưu 8

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhân cách 8

1.3.1 Yếu tố di truyền, bẩm sinh 8

1.3.2 Yếu tố môi trường ( giáo dục, gia đình, xã hội) 10

1.3.3 Yếu tố giáo dục 12

1.3.4 Yếu tố hoạt động và giao tiếp 13

1.3.4.1 Nhân tố hoạt động 13

1.3.4.2 Yếu tố giao tiếp 15

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NHÂN CÁCH CON NGƯỜI HIỆN NAY 16

2.1 Ưu điểm về nhân cách con người hiện nay 16

2.2 Một số hạn chế còn tồn tại về nhân cách con người hiện nay 17

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ VỀ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH TRONG THỜI GIAN TỚI 18

C KẾT LUẬN 20

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

2

A.MỞ ĐẦU 1.Lí do chọn đê tài

Nhân cách là tư cách, phẩm chất, đạo đức của con người Nhà Triết học Liên Xô - Smirnov đã nói đúng: con người được sinh ra nhưng nhân cách thì phải được hình thành Nhân cách chỉ được hình thành và phát triển cùng với quá trình nhận thức, hoạt động, giao tiếp, quá trình bộc lộ những

“phẩm chất người” của mỗi con người

Nhân cách là nét đặc trưng tiêu biểu của con người, được hình thành trong sự kết hợp hiệu quả giữa giáo dục với môi trường Nhân cách là hệ thống những phẩm giá của một người được đánh giá từ mối quan hệ qua lại của người đó với những người khác, với tập thể, với xã hội và cả với thế giới tự nhiên xung quanh trong mọi cái nhìn xuyên suốt quá khứ, hiện tại và tương lai Nhân cách là một thứ giá trị được xây dựng và hình thành trong tòan bộ thời gian con người tồn tại trong xã hội, nó đặc trưng cho mỗi con người, thể hiện những phẩm chất bên trong con người nhưng lại mang tính xã hội sâu sắc Nhiều ý kiến khác nhau nói về sự hình thành nhân cách khoa học nhưng mà ít toàn diện Xét về tổng thể thì tâm lí học đã nêu lên khái quát hơn cả, toàn diện hơn khoa học hơn về sự hình thành và phát triển nhân cách Để làm rõ hơn về vấn đề này em xin được chọn đề tài “ Nhân cách, các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhân cách” cho bài tiểu luận của mình

2.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài.

- Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về nhân cách và các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành phát triển nhân cách Từ đó đề xuất các phương hướng, giải pháp nâng cao phát triển nhân cách con người trong thời gian tới

- Nhiệm vụ nghiên cứu: Để thực hiện mục đích trên, tiểu luận cần tập trung thực hiện những nhiệm vụ cơ bản cụ thể sau

Một là, hệ thống hóa và tổng hợp cơ sở lí luận về nhân cách.

Hai là, xác định được những khó khăn và thuận lợi của nhân cách con người hiện nay

Ba là, đề xuất các phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả về nhân cách con người

trong thời gian tới

3.Phạm vi nghiên cứu.

- Nhân cách trong tâm lý học đại cương

- Nội dung: Nhân cách, các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhân cách

4.Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu.

Tiểu luận dựa trên các qua điểm, lí luận về nhân cách

3

Tiểu luận sử dụng những phương pháp: thu thập thông tin, phân tích và tổng hợp, thống kê, điều tra, phương pháp kết hợp lí luận với thực tiễn, phương pháp quy nạp diễn dịch,… để diễn đạt

và phân tích các lý luận, các vấn đề có liên quan đến nhân cách và các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành phát triển nhân cách

5 Ý nghĩa lí luận và thực tiễn.

Về mặt lý luận: Tiểu luận góp phần làm rõ một số phương diện về nhân cách và các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành phát triển nhân cách

Về mặt thực tiễn: Kết quả nghiên cứu là bằng chứng khoa học cho việc xây dựng chính sách, giải pháp có hiệu quả về phát triển nhân cách hiện nay Tiểu luận có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu về nhân cách và các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành phát triển nhân cách

6 Kết cấu tiểu luận

Kết cấu của tiểu luận bao gồm 3 phần: Phần mở đầu, phần nội dung, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo

Chương 1: Cơ sở lí luận về nhân cách

Chương 2: Thực trạng nhân cách con người hiện nay.

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả về phát triển nhân cách trong thời

gian tới

4

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ NHÂN CÁCH.

1.1.Khái niệm chung về nhân cách.

1.1.1 Một số khái niệm liên quan đến nhân cách.

Con người là một khái niệm rất rộng Tuy nhiên, trong khoa học xã hội, một khái niệm đã

được thừa nhận rộng rãi là: Con người là một thức thể sinh học – xã hội Vì bằng thân thể máu thịt và bộ não của mình, con người thuộc về thế giới tự nhiên tuân theo các quy luật tự nhiên Mặt khác con người vừa là chủ thể vừa là khách thể trong các mối quan hệ xã hội

Cá nhân cũng là một thực thể sinh học – xã hội, nhưng được xem xét cụ thể riêng từng

người, với các đặc điểm về sinh lí, tâm lí và xã hội để phân biệt cá nhân này với cá nhân khác với cộng đồng

Cá tính của từng con người cụ thể là sự độc đáo riêng của mỗi cá thể về những đặc điểm thể

chất và tâm lí (thể tạng, kiểu thần kinh, khí chất, nhu cầu, năng lực v.v.)

1.1.2 Khái niệm nhân cách.

Có nhiều định nghĩa và quan niệm khác nhau về nhân cách Nhưng trên cơ sở đó, có thể rút

ra định nghĩa khái quát về nhân cách như sau :

Nhân cách là tổ hợp những thuộc tính tâm lí của một cá nhân biểu hiện ở bản sắc và giá trị

xã hội của người ấy Cụ thể, trong đó :

+ Nói thuộc tính tâm lí là nói hiện tương tâm lí tương đối ổn định – kể cả phần sống động

và tiềm phần tàng (nét, thói, tính tình…) có tính quy luật chứ không phải xuất hiện một cách ngẫu nhiên

+ Dùng chữ “tổ hợp” có nghĩa là những thuộc tính tâm lí hợp thành nhân cách có quan hệ chặt chẽ với nhau, tác động lẫn nhau làm thành một hệ thống, một cấu trúc nhất định

+ Nói bản sắc là muốn nói trong số những thuộc tính đó, trong hệ thống đó có cái chung từ

xã hội, từ giai cấp, tập thể gia đình vào con người nhưng cái chung này ( gọi tắt là kinh nghiệm –

xã hội lịch sử) đã trở thành cái riêng, cái khác biệt của từng người có đặc điểm về nội dung và cả hình thức, không giống với các tổ hợp khác của bất cứ một người nào khác

+ Dùng chữ “giá trị xã hội” là muốn nói những thuộc tính của giá trị xã hội thể hiện thông qua những việc làm cụ thể, các cách ứng xử, các thể hiện thái độ, hành vi của người đó và được

xã hội đánh giá

Sự phát triển nhân cách của con người bao gồm sự phát triển về mặt thể chất (thể hiện ở sự tăng trưởng về chiều cao, cân nặng, sự hoàn thiện các giác quan ) sự phát triển về mặt tâm ,

5

lý (thể hiện ở những biến đổi cơ bản trong quá trình nhận thức, tình cảm, ý chí, nhu cầu sự hình thành các thuộc tính tâm lý ) và sự phát triển về mặt xã hội (biểu hiện ở sự tích cực tham gia vào các hoạt động XH, các mối quan hệ giao tiếp, kỹ năng thích ứng ).Như vậy sự phát triển nhân cách được hiểu là một quá trình biến đổi tổng thể, cải biến toàn vẹn sức mạnh về thể chất, tinh thần cũng như các năng lực của con người có tính đến lứa tuổi Sự phát triển nhân cách người không phải là sự tăng trưởng về lượng mà trước hết đó là sự biến đổi về chất

1.2 Đặc điểm của nhân cách.

1.2.1 Tính thống nhất.

Nhân cách là một cấu trúc tâm lý tức là thống nhất các thuộc tính, các đặc điểm tâm lý xã hội sự thống nhất giữa đức và tài, giữa phẩm chất và năng lực, các phần từ tạo nên nhân cách liên

hệ hữu cơ với nhau làm cho nhân cách mang tính trọn vẹn

VD: Trong lòng yêu nước có: yêu lao động, yêu con người, yêu quê hương đất nước, có tinh thần chống giặc ngoại xâm…

Trong nhân cách có sự thống nhất hài hoà giữa 3 cấp độ: cấp độ bên trong cá nhân,cấp độ liên cá nhân, cấp độ siêu cá nhân Đó là sự thống nhất giữa tâm lý, ý thức với hoạt động và giao tiếp

VD: “ Nói đi đôi với làm” thể hiện được sự thống nhất giữa ý thức với hoạt động

Vì vậy khi xem xét, đánh giá một nét nào đó của nhân cách phải xét nó trong mối liên hệ với các thuộc tính khác của nhân cách và toàn bộ nhân cách Chẳng hạn, tinh thần dũng cảm của một chiến sĩ cảnh sát làm nhiệm vụ bảo vệ dân khác xa với sự dũng cảm của một kẻ trong một băng cướp, khi đánh giá về mặt đạo đức của nhân cách Vì vậy không được giáo dục nhân cách theo "từng phần", từng thuộc tính riêng lẻ tách bạch mà phải giáo dục con người như một nhân cách hoàn chỉnh

1.2.2 Tính tích cực.

Nhân cách là sản phẩm của xã hội, nó vừa là khách thể vừa là chủ thể của các mối quan hệ

xã hội nên nhân cách mang tính tích cực

VD: Về việc sinh viên Học Viện Hành Chính tham gia vào các phong trào Đoàn, Hội… thì nhân cách của mỗi sinh viên vừa chịu tác động đồng thời tác động tới những nhân cách khác cùng tham gia

Tính tích cực của nhân cách biểu hiện ở những hoạt động muôn hình muôn vẻ với mục đích cải tạo thế giới xung quanh và cải tạo chính bản thân mình Nếu không hoạt động, con người không thể tồn tại, nhân cách của họ không thể được hình thành và phát triển

6

VD: Khi sinh viên tham gia vào các hoạt động Đoàn, Hội … thì họ vừa cải tạo được bản thân bằng cách học hỏi , tiếp thu…những điểm tốt từ nhiều nhân cách khác nhau, đồng thời vừa cải tạo được thế giới – đó là mọi người cũng học hỏi tiếp thu…những điểm tốt từ mình

Tính tích cực của nhân cách thể hiện được giá trị đích thực của nhân cách, chức năng xã hội

và cốt cách làm người của cá nhân

VD: Thông qua quá trình hoạt động như vậy thì nhân cách của mỗi sinh viên sẽ được bộc lộ

và người khác sẽ đánh giá được mình là người như thế nào Đồng thời qua đó mỗi người đều có thể phát triển thêm nhiều mối quan hệ xã hội

Tính tích cực của nhân cách cũng được biểu hiện rõ trong quá trình thoả mãn nhu cầu của

nó Khác với động vật và bằng hoạt động lao động của mình, con người không thoả mãn nhu cầu bằng các đối tượng có sẵn mà luôn luôn sáng tạo ra những đối tượng mới, các phương thức mới

để thoả mãn nhu cầu vật chất và tinh thần ngày càng phong phú, đa dạng và ngày càng cao của mình

VD: Khi tham gia vào các hoạt động của Đoàn,Hội thì mỗi sinh viên có một nhu cầu như để thể hiên tài năng của bản thân hay để học hỏi thêm kinh nghiệm, trau dồi kỹ năng cho bản thân,cộng điểm rèn luyện… nên môĩ cá nhân đều tích cực trong quá trình tham gia

1.2.3 Tính ổn định.

Nhân cách là tổ hợp ccác thuộc tính tương đối ổn định tiềm tàng trong mỗi cá nhân Những đặc điểm tâm lý nói lên bộ mặt tâm lý – xã hội của cá nhân, quy định giá trị xã hội làm người của mỗi cá nhân Vì thế nhân cách là cái sinh thành và phát triển trong suốt cả cuộc đời con người, biểu hiện trong hoạt động và mối quan hệ giáo lưu của cá nhân trong xã hội Vì thế các đặc điểm nhân cách, các phẩm chất của nhân cách tương đối khó hình thành và tương đối khó mất đi

Trong thực tế, từng nét nhân cách có thể biến đổi chuyển hoá nhưng nhìn một cách tổng thể thì chúng vẫn tạo thành một cấu trúc trọn vẹn của nhân cách, tương đối ổn định, ít nhất là trong một khoảng thời gian nào đó của con người

Ví dụ: Dân gian có câu “ Giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời”

1.2.4 Tính giao lưu.

Nhân cách chỉ có thể tồn tại trong sự giao lưu với những nhân cách khác Vì lí do nào đó

mà ngay từ lúc mới sinh con người bị tách khỏi xã hội loài người thì không thể tồn tại và phát triển như một nhân cách Chẳng hạn, một đứa trẻ mới sinh bị bỏ rơi ở ngoài rừng được các con vật nuôi hay một đứa trẻ bị nuôi ở dưới hầm từ lúc còn rất bé không được tiếp xúc, giao lưu với những nhân cách khác thì không thể trở thành một nhân cách

7

Như vậy nhân cách không thể tồn tại, không thể hình thành và phát triển bên ngoài sự giao tiếp, bên ngoài xã hội loài người Nhu cầu giao lưu hay giao tiếp được xuất hiện rất sớm và có thể coi như một nhu cầu bẩm sinh của con người Nhu cầu của con người trước hết là nhu cầu về người khác Vì sao vậy? Bởi vì chỉ có thông qua giao tiếp cá nhân mới có thể gia nhập các mối quan hệ với các cá nhân khác trong các nhóm xã hội và quan hệ với toàn xã hội Qua giao tiếp,

cá nhân lĩnh hội được các chuẩn m ực đạo đức và hệ thống giá trị xã hội và cũng nhờ có giao tiếp, mỗi cá nhân được nhìn nhận, được đánh giá theo quan niệm về giá trị, đạo đức của thời đại

cá nhân đó đang sống Trên cơ sở đó, cá nhân tự điều chỉnh, điều khiển bản thân theo các chuẩn mực xã hội và cũng qua giao tiếp mỗi cá nhân có thể tham gia đóng góp những giá trị phẩm chất nhân cách của mình cho sự phát triển xã hội

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhân cách

Quá trình hình thành và phát triển nhân cách con người chịu sự tác động của các nhân tố sau: Yếu tố di truyền; Yếu tố môi trường; Yếu tố giáo dục; Yếu hoạt động và giao tiếp của cá nhân Trong 4 nhân tố nêu trên thì nhân tố giáo dục giữ vai trò chủ đạo đối với quá trình hình thành và phát triển nhân cách con người

1.3.1 Yếu tố di truyền, bẩm sinh.

Các yếu tố bẩm sinh di truyền đóng vai trò tiền đề tự nhiên, là cơ sở vật chất cho sự hình thành và phát triển nhân cách

Bẩm sinh là những thuộc tính sinh học có ngay từ khi đứa trẻ sinh ra gọi là thuộc tính bẩm sinh ( các yếu tố sinh học đó được hình thành trong quá trình bào thai ) Những thuộc tính sinh học có ngay từ khi đứa trẻ mới sinh ra do di truyền của bố mẹ được gọi là những thuộc tính bẩm sinh di truyền

Ví dụ: Trẻ sơ sinh khi đói sẽ khóc đòi bú,…

Theo sinh vật hoc hiện đại, di truyền là mối liên hệ kế thừa của cơ thể sống đảm bảo sự tái tạo ở thế hệ mới những nét giống nhau về mặt sinh vật đối với thế hệ trước và đảm bảo năng lực đáp ứng những đòi hỏi của hoàn cảnh theo một cơ chế đã định sẵn

Bẩm sinh – di truyền là những đặc điểm giải phẫu sinh lí của hệ thần kinh và các cơ quan cảm giác, vận động Đối với mỗi cá thể khi ra đời đã nhận được một số đặc điểm về cấu tạo và chức năng cơ thể từ các thế hệ trước theo con đường di truyền, trong đó có những đặc điểm cấu tạo và chức năng của các giác quan và não Những đặc điểm của hoạt động thần kinh cấp cao (cường độ , tính cân bằng và linh hoạt của các quá trình thần kinh) được biểu hiện ngay từ

8

những ngày đầu của cá thể Tuy nhiên, không thể kết luận về vai trò quyết định của di truyền trong sự hình thành và phát triển tâm lí nhân cách

Để nhận thức đúng vai trò của nó, ta cần phải thừa nhận một thực tế là mọi cơ thể bình thường đều có thể phát triển tốt đẹp đời sống tinh thần của mình Hơn thế, hoạt động tâm – tâm sinh lí của con người lại có khả năng bù trừ (sự thiếu hụt của giác quan này có thể làm tăng tính nhạy cảm của một giác quan khác, một chức năng tâm lí bị hủy hoại có thể được khôi phục bằng cách luyện tập để thiết lập một hệ thống chức năng trên vỏ não ứng với chức năng tâm lí đó) Ngoài ra, sự tác động của yếu tố di truyền đối với từng giai đoạn phát triển lứa tuổi và đối với từng hoạt động cụ thể là khác nhau Chẳng hạn, khả năng tiềm tàng của bộ máy phân tích âm thanh cần phải được phát triển và bồi dưỡng từ tuổi thơ ấu Nó là một đặc điểm di truyền, khác với những đặc điểm phát triển khác của cơ thể

Tóm lại, bẩm sinh – di truyền đóng vai trò đáng kể trong sự hình thành phát triển tâm lí nhân cách Chính nó tham gia vào sự tạo thành cơ sở vật chất của các hiện tượng tâm lí – những đặc điểm giải phẫu và sinh lí của cơ thể, trong đó có hệ thần kinh Từ đó có thể khẳng định vai trò tiền đề vật chất của yếu tố di truyền đối với sự hình thành và phát triển nhân cách

Ví dụ: Nhà soạn nhạc thiên tài Moza được sinh ra trong một gia đình có truyền thống âm nhạc Cùng với sự dạy dỗ của người cha và niềm say mê âm nhạc từ thuở nhỏ đã tạo lên

một nghệ sĩ thiên tài Như vậy, yếu tố di truyền đã giúp tạo tiền đề cho nhân cách con người phát triển

Hay một đứa trẻ được sinh ra trong một gia đình có bố mẹ làm ca sỹ, nhạc sỹ , thì nó sẽ có

cơ hội và khả năng làm trở thành một người hoạt động nghệ thuật sau này, cộng với công việc của bố mẹ nó có thể phát triển và bồi dưỡng từ nhỏ khả năng tiềm tàng của bộ máy phân tích âm thanh, phát triển giọng ca, tài năng…

Tuy nhiên, theo chủ nghĩa Mác - Lênin, bẩm sinh – di truyền mặc dù đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành và phát triển tâm lý nhân cách nhưng không phải là yếu tố quyết định chiều hướng và giới hạn phát triển nhân cách Nói đúng hơn thì Bẩm sinh và Di truyền sẽ tham gia vào quá trình hình thành cơ sở vật chất của các hiện tượng tâm lý Trong giai đoạn đầu, chúng thể hiện vai trò tiền đề cho sự hình thành, phát triển nhân cách

=> Yếu tố bẩm sinh di truyền tạo tiền đề cho sự hình thành và phát triển nhân cách Bẩm sinh di truyền không quyết định chiều hướng phát triển nhân cách

1.3.2 Yếu tố môi trường ( giáo dục, gia đình, xã hội)

- Hoàn cảnh tự nhiên:

9

Như ta đã biết, mỗi dân tộc sống trên một lãnh thổ nhất định, có cái sự độc đáo của hoàn cảnh địa là: ruộng đồng, khoáng sản, núi sông, trời biển, mưa gió, hoa cỏ và âm thanh… Những điều kiện ấy quy định đặc điểm của các dạng, các ngành sản xuất, đặc tính của nghề nghiệp ( tức những phương thức hoạt động của con người trong tự nhiên) và một số nét riêng trong phạm vi sáng tạo nghệ thuật Qua đó, quy định các giá trị vật chất và tinh thần ở một mức độ nhất định Cho nên có thể nói rằng, tâm lí dân tộc mang dấu ấn của hoàn cảnh tự nhiên thông qua khâu trung gian là phương thức sống

Xét cho cùng, nhiều phong tục tập quán đều có nguồn gốc từ điều kiện và hoàn cảnh sống

tự nhiên Một số nét tâm lí nào đó của bản địa, của nghề nghiệp cũng có thể hiểu theo logic ấy Nhân cách như một thành viên xã hội, chịu ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên thông qua những giá trị vật chất tinh thần, qua phong tục tập quán của dân tộc, của địa phương, của nghề nghiệp – những cái vốn có liên hệ với điều kiện tự nhiên ấy và qua phương thức sống của chính bản thân nó

Ví dụ Người dân vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng và đồng bằng châu thổ sông Cửu Long nước ta có truyền thống trồng lúa nước lâu đời, cây lúa nước không chỉ đơn thuần là cây nông nghiệp, mà nó đã trở thành biểu tượng cho nền nông nghiệp nước ta nói chung và hai vùng đồng bằng này nói riêng Ở đây, người dân không chỉ có kinh nghiệm lâu đời về trồng lúa nước, tâm lí gắn bó với cây lúa, mà còn có những phong tục, tập quán, hoạt động văn hóa, nghệ thuật gắn liền với nền văn minh lúa nước Sở dĩ như vậy là bởi vì nơi đấy có địa hình bằng phẳng, có hai con sông lớn chảy qua, bồi đắp phù sa, có các điều kiện phù hợp cho việc canh tác cây lúa nước

Ví dụ: Khi thời tiết nắng nóng vào khoảng 40, 41 độ C, chúng ta có cảm giác khó chịu trong người và hay cáu gắt hơn bình thường, những khi thời tiết mát mẻ mùa thu, thì tinh thần con người cũng thoải mái hơn, khi đó con người thấy vui vẻ hơn, thấy mọi thứ nhẹ nhàng, bâng khuâng như tiết trời mùa thu…

- Hoàn cảnh xã hội:

Trước hết, cần nhận thức về ảnh hưởng nói chung của xã hội đối với sự phát triển tâm lí nhân cách Rõ ràng là không có sự tiếp xúc của con người thì cá thể lớn lên và phát triển trong trạng thái động vật, nó không thể trở thành một con người, một nhân cách Nhân cách đó phải là sản phẩm của xã hội Có nghĩa là, đứa trẻ muốn trở thành nhân cách phải có sự tiếp xúc với người lớn để nắm vững kiến thức, kinh nghiệm lịch sử xã hội, để được chuẩn bị bước vào cuộc sống và lao động trong văn hóa của thời đại Ví dụ như, trong trường hợp một em bé được chó

10