KINH tế VI mô Phân tích tác động từ thuế của thị trường chính phủ đến thị trường thuốc lá

Với hiện trạng hiện nay như vậy, Chính phủ đã và đang làm gì để giảm lượng cung đáng kể trong việc sản xuất thuốc lá và số lượng người sử dụng chúng trên thị trường?. - Thuế tiêu thụ đặc

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐH THƯƠNG MẠI

BÀI THẢO LUẬN

HỌC PHẦN: KINH TẾ VI MÔ I

GIẢNG VIÊN GIẢNG DẠY: Ths Nguyễn Thị Lệ

NHÓM THỰC HIỆN: Nhóm 7 Lớp K55C1+C2

HÀ NỘI, 10-2019

PHẦN MỞ ĐẦU

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh thế thì hàng hóa cũng được sản xuất và được cung cấp không ngừng trên thị trường nhằm đáp ứng mọi nhu cầu khách hàng Thị trường thuốc lá cũng vậy, thuốc lá được sản xuất một cách tràn lan với vô vànnhãn mác khác nhau, chỉ với vài ngàn đồng người Việt Nam cũng có thể mua được cho mình một bao thuốc vừa ý Với hiện trạng hiện nay như vậy, Chính phủ đã và đang làm

gì để giảm lượng cung đáng kể trong việc sản xuất thuốc lá và số lượng người sử dụng chúng trên thị trường?

Được sự phân công của giảng viên bộ môn, nhóm đã tiến hành thảo luận môn Kinh Tế Vi Mô I và nghiên cứu đề tài: “Phân tích tác động từ thuế của thị trường chính

phủ đến thị trường thuốc lá” và tin rằng nội dung sẽ đặc biệt hữu ích cho mọi người

Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu rõ hơn về vấn đề trên nhé!

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 2

Giới thiệu vấn đề thảo luận 2

Chương 1: Lý thuyết về thuế 4

Chương 2: Thực trạng hút thuốc lá hiện nay 6

Thị trường trước và sau khi có thuế

6

Thực trạng hút thuốc lá và tác hại của nó với con người 12

Chương 3: Giải pháp và khuyến nghị 15

CHƯƠNG I LÝ THUYẾT VỀ THUẾ

I.CÁC LOẠI THUẾ, ĐẶC ĐIỂM VÀ VAI TRÒ CỦA THUẾ

1 Đặc điểm của thuế

Thuế gắn liền với sự tồn tại, phát triển của Nhà nước và là một công cụ quan trọng

mà bất kì quốc gia nào cũng sử dụng để thực thi chức năng, nhiệm vụ của mình Tùy thuộc vào bản chất của Nhà nước và cách thức Nhà nước sử dụng, các nhà kinh tế có nhiều quan điểm về thuế khác nhau Dù có những quan điểm khác nhau về thuế, nhưng xét về tổng thể, thuế có những đặc điểm cơ bản sau:

Thứ nhất: thuế là một khoản thu không bồi hoàn, không mang tính hoàn trả trực tiếp Nộp thuế là nghĩa vụ cơ bản của công dân

Thứ hai: thuế là một khoản thu mang tính bắt buộc, để đảm bảo tập trung thuế trên phạm vi toàn xã hội Cho nên, trốn thuế hay gian lận thuế đều bị coi là những hành vi phạm pháp và phải chịu xử phạt về hành chính hoặc hình sự

Thứ ba: các pháp nhân và thể nhân chỉ phải nộp cho Nhà nước các khoản thuế đã được pháp luật quy định

► Như vậy, thuế là hình thức đóng góp theo nghĩa vụ do Luật quy định cho các tổ chức

và cá nhân trong xã hội nộp cho Nhà nước bằng một phần thu nhập của mình nhằm tập trung một bộ phận quyền lực, của cải xã hội vào ngân sách nhà nước để đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nước thích ứng với từng giai đoạn phát triển của đời sống kinh tế

xã hội Ngoài khoản thu về thuế, ngân sách Nhà nước còn những khoản thu về phí và lệ phí Đây là những khoản thu mà một tổ chức hay cá nhân phải trả khi được cơ quan Nhà nước hoặc tổ chức, cá nhân được Nhà nước ủy quyền cung cấp hàng hóa, dịch vụ công cộng

Thuế phải nộp cho Nhà nước là các khoản thuế mà doanh nghiệp phải có nghĩa vụ thực hiện theo quy định có liên quan đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp, thể hiện mối quan hệ giữa doanh nghiệp và Nhà nước về các khoản thu phí, lệ phí và các khoản khác phải nộp, phản ánh nghĩa vụ và tình hình thực hiện nghĩa vụ thanh toán của doanh nghiệp với Nhà nước trong kỳ kế toán

2, Các loại thuế tại Việt Nam

Thuế giá trị gia tăng

Thuế xuất nhập khẩu

Thuế thu nhập cá nhân

Thuế tài nguyên

 Thuế tiêu thụ đặc biệt

 Các loại thuế khác: thuế trước bạ, thuế môn bài, thuế nhà đất, thuế chuyển quyền sử dụng đất, thuế sử dụng đất nông nghiệp, thuế chuyển lợi nhuận ra nước ngoài, thuế từ dầukhí

♣ Trong đó thuốc lá là hàng hóa thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt

- Thuế tiêu thụ đặc biệt là một loại thuế gián thu đánh vào tiêu dùng của xã hội, được nhiều nước trên thế giới áp dụng Mục tiêu: nhằm điều tiết mạnh vào các loại hàng hóa, dịch vụ cao cấp hay những sản phẩm tiêu dùng không có lợi cho sức khỏe, góp phần hướng dẫn phát triển sản xuất kinh doanh, tiêu dùng xã hội theo định hướng của nhà nước, góp phần đảm bảo nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước

- Đối tượng chịu thuế: kinh doanh dịch vụ, một số sản phẩm, mặt hàng nhập khẩu theo quy định của luật thuế tiêu thụ đặc biệt

- Đối tượng nộp thuế: đối tượng kinh doanh dịch vụ, sản phẩm, hàng hóa chịu thuế tiêu thụ đặc biệt Mỗi mặt hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt chỉ chịu thuế 1 lần, khi nhập khẩu đã nộp thuế tiêu thụ đặc biệt thì khi bán ra không phải nộp thuế tiêu thụ đặc biệt nữa

3 Vai trò của thuế

 Tạo nguồn thu ngân sách cho nhà nước

 Là công cụ giúp nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh tế

 Là công cụ điều tiết thu nhập và thực hiện công bằng xã hội

 Vai trò kích thích nền kinh tế

II THUẾ CỦA CHÍNH PHỦ ĐỐI VỚI CUNG VÀ CẦU

 Để phân bố các nguồn lực trong xã hội một cách hiệu quả, chính phủ sử dụng các chính sách như trợ cấp hoặc đánh thuế đối với từng mặt hàng Chẳng hạn, chính phủ đánh thuế cao đối với các mặt hàng xa xỉ nhằm hạn chế bớt những tiêu dùng lãng phí trong khi còn rất nhiều người nghèo không đủ sống hay đối với mặt hàng thuốc lá

là rất có hại Vì vậy, thuế ảnh hưởng lớn đến một nền kinh tế hỗn hợp và ảnh hưởng sâu sắc đến cách mà xã hội phân bố các nguồn lực khan hiếm

 Khi chính phủ đánh thuế vào nhà sản xuất thì cung sẽ giảm, giá cân bằng sẽ tăng

và lượng cân bằng trên thị trường giảm

Khi chính phủ đánh thuế vào người tiêu dùng thì cầu sẽ giảm, giá và lượng cân bằng trên thị trường đều giảm

Xét dưới góc độ tác động vào thị trường, việc chính phủ đánh thuế vào người tiêu dùng hay đánh thuế vào nhà sản xuất đều mang lại tác động như nhau đối với cả người tiêu dùng, người sản xuất và chính phủ Khi đánh thuế, chính phủ sẽ thu được một khoản thuế, nhưng người sản xuất và người tiêu dùng đều sẽ chịu thiệt Chính sách thuế hợp lý là một trong những chính sách vĩ mô quan trọng trong nền kinh tế thị trường, là công cụ để điều tiết nền kinh tế Chính sách thuế hợp lý sẽ đảm bảo tính côngbằng xã hội, tính bình đẳng, tạo dựng hành lang pháp lý khoa học để khuyến khích sản xuất và kinh doanh phát triển.

- -CHƯƠNG II THỰC TRẠNG HÚT THUỐC LÁ HIỆN NAY

Theo tờ Hufington Post, tình trạng hút thuốc lá tại Việt Nam có thể được xem là

một “vấn nạn” Theo đó, có gần 50% nam giới và 5% nữ tại Việt Nam thường

xuyên hút thuốc Với khoảng 18 triệu người hút thuốc, có thể nói, tỷ lệ sử dụng thuốc

lá ở Việt Nam là vô cùng cao Đó là chưa kể đến khoảng 42 triệu người vô tội đang phảihút thuốc thụ động – một con số nghiêm trọng chỉ rõ sự thiếu hút những khu vực dành riêng cho người hút thuốc So với các nước trên thế giới, Thứ trưởng Bộ Y tế cảnh báo

rằng “Việt Nam đang nằm trong nhóm 15 quốc gia có tỷ lệ sử dụng thuốc lá cao

Đạt trạng thái cân bằng tại điểm E, lượng cung bằng lương cầu, giá cả ở mức thấp, người mua dễ dàng tiếp cận sản phẩm.

2 Thị trường thuốc lá sau khi có thuế:

Đối với người sản xuất

 Hệ số co dãn của cầu theo giá

 Gần như không có hàng hóa thay thế, thuốc lá tiện lợi, dễ sử dụng

 Là hàng hóa không thiết yếu nhưng dễ gây nghiện  khi nghiện khó thayđổi hành vi tiêu dùng

 Mức chi tiêu trong tổng chi tiêu tương đối thấp

 Cầu kém có dãn

 Vì cầu kém có dãn => đường cầu dốc hơn đường cung

 Khi đánh thuế làm cho giá tăng=> Lượng cầu giảm=> Đường cầu dịch sang trái

Do cầu kém co dãn nên mức giảm của lượng cầu thấp hơn mức tăng của giá.

P

Khảo sát của WHO cho thấy, hiện Việt Nam là quốc gia có lượng tiêu dùng thuốc lá cao, đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN và thứ 9 trên thế giới về số người hút thuốc lá Trung bình cứ hai nam giới trưởng thành thì có một người hút thuốc,

tỷ lệ hút thuốc ở thanh thiếu niên (15-24 tuổi) là 24, 3% Việt Nam đã và đang chịu gánh nặng bệnh tật và kinh tế khổng lồ do sử dụng thuốc lá

Theo số liệu khảo sát của GATS (Hiệp định chung về Thương mại dịch vụ của WTO) vào năm 2015, người Việt Nam mỗi năm chi 31.000 tỷ đồng để hút thuốc lá Tổng chi phí điều trị và chi phí do mất khả năng lao động và ốm đau, tử vong sớm cho 5 nhóm bệnh trong tổng số 25 nhóm bệnh do thuốc lá gây ra gần bằng 1% GDB, ước tinh khoảng 23 tỷ đồng mỗi năm.

Thực trạng hút thuốc lá và tác hại của nó với con người

I.Thực trạng hút thuốc lá và hút thuốc thụ động

1) Tình hình sử dụng thuốc lá ở Việt Nam như thế nào?

Theo ước tính từ cuộc Điều tra hút thuốc ở người trưởng thành (từ 15 tuổi trở lên) năm 2010 (GATS 2010), trong những người trưởng thành tỷ lệ hút thuốc lá

ở nam giới là 47,4% ở nữ giới là 1,4% (Biểu đồ 2), tổng cộng có trên 15 triệu ngườilớn hiện đang hút thuốc lá, thuốc lào Khoảng 69.0% những người hút thuốc từ 10 điếu thuốc trở nên mỗi ngày

Tỷ lệ hút thuốc lá điếu theo giới:

KẾT LUẬN

DÙ GIÁ THUỐC LÀ TĂNG NHƯNG LƯỢNG CẦU GIẢM CHẬM

CHUNG Nam Nữ 0

Biểu đồ 2 Tỷ lệ hút thuốc lá điếu theo giới tại Việt Nam, 2010

Tỷ lệ hút thuốc trong giới trẻ:

Trong giới trẻ độ tuổi 15-24, tỷ lệ hút thuốc tương ứng nam là 26.1% và nữ là 0.3% Tỷ lệ chung là 13.3% (Biểu đồ 3)

Trong nhóm học sinh ở độ tuổi 13 đến 15, thì tỷ lệ hút theo Điều tra toàn cầu

về hút thuốc trong giới trẻ (GYTS 2009), ở nam học sinh là 6.5% và nữ học sinh là 1.2%

Văn phòng Quản lý, Chuyên môn

Dịch vụ, Bán hàng

Nông nghiệp Sản xuất, lái xe

Khác Xây dựng, Mỏ

Lâm-Ngư

34

48.1 50 58.3 58.3 63 68.7 74.8

Văn phòng; 0

0.5 0.3 2 0.2 1 0.8

8

Nam Column1

Biểu đồ 4 Tỷ lệ hút thuốc theo nhóm nghề nghiệp và giới

Trong sinh viên y khoa năm thứ 3, có 20.7% sinh viên nam và 2.7% sinh viên

nữ hút thuốc (Điều tra toàn cầu về hút thuốc trong sinh viên y khóa, 2005) Trong nhóm giáo viên, có 21.5% giáo viên nam và 1% giáo viên nữ hút thuốc (Điều tra toàn cầu về hút thuốc trong giáo viên phổ thông trung học 2005)

2) Thực trạng hút thuốc thụ động ở Việt Nam như thế nào?

 73.1% người không hút thuốc (bằng 33 triệu người) bị hút thuốc thụ động tại nhà; 55.9% người lao động (trên 5 triệu người) bị hút thuốc thụ động tại nơi làmviệc (Biểu 5,6)

Chung Nam Nữ62

 Theo điều tra Y tế quốc gia 2005-2007 có tới trên 70% trẻ em dưới 5 tuổi sống trong các gia đình có người hút thuốc.

 Theo kết quả điều tra hút thuốc trong học sinh 13-15 tuổi tiến hành năm

2012 thì có tới gần 60% học sinh nhóm tuổi này thường xuyên bị hút thuốc thụ động tại nhà và trên 70% bị hút thuốc thụ động tại nơi công cộng (Biểu 7)

Biểu đồ 7: Tỷ lệ hút thuốc thụ động trong nhóm học sinh 13-15 tuổi, GYTS 2012

II.Tác hại của hút thuốc và hút thuốc thụ động

1) Tác hại của thuốc lá dối với sức khỏe của con người hút thuốc như thế nào?

khỏe sinh sản Hút thuốc ở phụ nữ mang thai gây các ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khoẻ của cae bà mẹ cũng như thai nhi Các căn bệnh chính được minh họa trong hình dưới đây:

Tranh áp phích của WHO về các bệnh do hút thuốc gây ra

Khói thuốc lá là một trong các nguyên nhân chính gây ra các bệnh không truyềnnhiễm Cụ thể, tính chung trên thế giới nó lá gây ra 90% các trường hợp ung thư phổi, 75% các trường hợp phổi tắc nghẽn mãn tính và 25% các trường hợp bệnh tim thiếu máu cục bộ Theo ước tính ở Hoa Kỳ, khói thuốc lá là nguyên nhân của khoảng 30% các trường hợp tử vong do bệnh ung thư

2) Hút thuốc thụ động và tác hại của nó

Hút thuốc thụ động là hít phải (hay còn gọi là hơi nhiễm) khói thuốc từ đầu điếu thuốc đang cháy hoặc khói thuốc do người hút thuốc phát ra Khói thuốc thụ động của hàng nghìn các hóa chất, trong đó có ít nhất là 250 chất gây ung thư hay độc hại

Minh họa về các thành phần trong khói thuốc

Ở người lớn, hút thuốc thụ động gây ung thư phổi, các bệnh về tim mạch, ung thư

vú, bệnh động mạch vành, xơ vữa động mạch, gây các triệu chứng kích thích đường hô hấp, tăng nguy cơ đẻ non và trẻ nhẹ cân

Ở trẻ em, hút thuốc thụ động có thể gây viêm đường hô hấp, hen, viêm tai giữa, đột tử ở trẻ sơ sinh (SID), kém phát triển chức năng phổi và làm tăng nguy cơ mắc nhiều loại bệnh khác

3) Mỗi năm có bao nhiêu người tử vong vì thuốc lá trên thế giới và tại Việt Nam?

Trên toàn cầu, mỗi năm sử dụng thuốc lá gây tử vong trên 5 triệu người Con số này sẽ tăng thêm 8 triệu người/năm vào năm 2020 Nếu các biện pháp phòng chống tác hại thuốc lá hiệu quả không được thực hiện thì trong thế kỷ này, thuốc lá sẽ giết chết

1 tỷ người

Tại Việt Nam, mỗi năm việc sử dụng thuốc lá đã giết chết hơn 40.000 người (Biểu đồ 1) Điều này có nghĩa là mỗi ngày có hơn 100 người chết vì những bệnh do hút thuốc gây nên Con số này sẽ tăng lên thành 70.000 người/năm vào 2030

Thuốc lá gây ra chi phí khổng lồ cho chăm sóc y tế và cho những người bị bệnh

do hút thuốc lá cộng thêm với tổn phí do giảm năng suất lao động, do hỏa hoạn và những tồn tại cho môi trường Trên toàn thế giới ước tính mỗi năm thuốc lá gây ra thiệt hại khoảng 500 tỷ đô la Mỹ

Theo ước tính trong tổng số các vụ hỏa hoạn trên thế giới thì nguyên nhân do hút thuốc chiếm 10% Mỗi năm hút thuốc lá gây ra khoảng 1,1 triệu vụ cháy, 17.300 ca tử

vong, 60.000 ca thương tích và 27 tỷ USD tổn thất tài sản Chỉ riêng tại Mỹ năm 2005,

hút thuốc gây ra 82.400 vụ hỏa hoạn làm chết 800 người, bị thương 1600 người và thiệt hại 575 triệu USD tài sản

Tại Việt Nam, theo một nghiên cứu của trường Đại học Y Hà Nội ước tính chi phíchăm sóc và điều trị cho 3 căn bệnh do sử dụng thuốc lá gây ra (Bệnh ung thư phổi, bệnh viêm phổi tắc nghẽn mãn tính và nhồi máu cơ tim) là hơn 2.304 tỷ đồng năm

2010 Đây mới chỉ tính chi phí trực tiếp 3 bệnh trong số 25 căn bệnh do thuốc lá gây ra

Nếu tính cả chi phí gián tiếp gây ra cho xã hội do bệnh tật và tử vong sớm và tính đủ các căn bệhn thì con số tổn thất sẽ cao hơn nhiều.

Bên cạnh đó, các hộ nghèo có người hút thuốc sẽ bị mất một khoản đáng kể trongthu nhập khiêm tốn của họ vào việc mua thuốc lá Trung bình ở các nước, các hộ nghèo

có người hút thuốc phải tiêu tốn từ 3% - 15% thu nhập của cả hộ gia đình cho thuốc lá.Các hộ nghèo tại Việt Nam phải tiêu tốn 5% thu nhập của gia đình vào thuốc lá Ởnhững hộ này, khoản tiền mua thuốc lá thậm chí cao hơn khoản tiền chi cho y tế hay cho giáo dục Nếu người hút thuốc nghèo bỏ thuốc, họ sẽ có nhiều tiền hơn để mua thức

ăn hoặc để trả tiền học cho con cái của họ

CHƯƠNG III GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ

- -1 Mục tiêu của Luật Phòng chống tác hại thuốc lá:

Sử dụng thuốc lá gây ra những hậu quả lâu dài, nặng nề đến sức khỏe người dân

và kinh tế - xã hội Do đó mục tiêu của Luật Phòng chống tác hại thuốc lá là thực hiện thường xuyên, liên tục các biện pháp giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, tiến tới kiểm soát

và giảm mức cung cấp các sản phẩm thuốc lá, nhằm giảm tỷ lệ mắc và chết do các bệnh

có liên quan đến thuốc lá

2 Nội dung chính trong Luật Phòng chống tác hại thuốc lá:

- Quy định các khu vực cấm hút thuốc lá như: cơ sở y tế, trường học, nơi làm việctrong nhà, nơi công cộng trong nhà và trên các phương tiện giao thông công cộng,

- Quy định in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh trên bao bì các sản phẩm thuốc lá

- Quy định cấm quảng cáo khuyến mại các sản phẩm thuốc lá dưới mọi hình thức

- Quy định không bán bao gói thuốc lá nhỏ hơn 20 điếu tại thị trường trong nước

- Các giải pháp để quản lý chặt chẽ nguồn cung cấp các sản phẩm thuốc lá và hạn chế tiếp cận với các sản phẩm thuốc lá

- Quy định về điều kiện đảm bảo nguồn kinh phí cho hoạt động Phòng chống tác hại thuốc lá và đảm bảo sự thực thi hiệu quả của các quy định luật như: thành lập Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá và nâng cao sức khỏa cộng đồng; Xử lý vi phạm pháp