nghiên cứu chiến lược xúc tiến đầu tư của thành phố hồ chí minh và một số khuyến nghị

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC THƢƠNG MẠI  BÀI THẢO LUẬN HỌC PHẦN ĐẦU TƢ QUỐC TẾ Đề tài Nghiên cứu chiến lược xúc tiến đầu tư của Thành phố Hồ Chí Minh và một số khuyến nghị Lớp học phần 215.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

-   -

BÀI THẢO LUẬN

HỌC PHẦN: ĐẦU TƯ QUỐC TẾ

Đề tài: Nghiên cứu chiến lược xúc tiến đầu tư của Thành

3.2.1 Phân tích SWOT……….……… 06 3.2.2 Các ngành lĩnh vực mục tiêu ……… 133.3 Đánh giá thực trạng Xúc tiến đầu tư của thành phố Hồ Chí Minh……… 21

4 Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện chiến lược xúc tiến đầu tư của thành phố Hồ Chí Minh……… ……….……… 23

Kết luận

Tài liệu tham khảo

NGHIÊN CỨU CHIẾN LƢỢC XÚC TIẾN ĐẦU TƢ CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ

Nhóm 8: Phạm Thị Thu Trang (K55E4), Trần Thị Thu Trang (K55E1), Trần Thị Thu Trang (K55E2), Đặng Xuân Trường (K55E1), Đinh Nam Tú (K55E3), Trần Ngọc Tuấn (K55E2), Trần Thị Tươi (K55E2), Phan Thị Hà Vi (K55E3), Nguyễn Thị Yến (K55E2), Nguyễn Thị Kim Yến (K55E3)

Học phần: Đầu tư quốc tế

đó phát triển kinh tế khu vực

Trong những năm gần đây, đầu tư nước ngoài đã góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh Để đạt được những thành tích đó phải kể đến sự thành công trong việc xây dựng chiến lược của chính phủ, của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh/ thành phố và của Ủy ban thành phố Ngoài những điểm mạnh, chiến lược vẫn còn tồn đọng những điểm yếu Vì vậy, bài viết tập trung nghiên cứu hoạt động xúc tiến đầu

tư, chiến lược xúc tiến đầu tư và từ đó đề xuất một số giải pháp hoàn thiện chiến lược xúc tiến đầu tư của Thành phố Hồ Chí Minh

1 Giới thiệu

1.1 Bối cảnh liên quan tới vấn đề nghiên cứu

Trong các năm gần đây, TP Hồ Chí Minh dẫn đầu cả nước về thu hút FDI Năm 2018 tổng số vốn đầu tư nước ngoài vào thành phố đạt 7,07 tỷ USD Năm 2019 thành phố thu hút được hơn 8,3 tỷ USD Trong ba quý đầu năm 2020 thu hút đầu tư nước ngoài vào thành phố đạt 3,25 tỷ USD, giảm 28% so với cùng kỳ năm 2019 Ngay trong thời gian xảy ra dịch Covid-19, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vẫn chảy mạnh vào thành phố Hồ Chí Minh Đây là dấu hiệu tích cực cho thấy Việt Nam nói chung và thành phố Hồ Chí Minh nói riêng vẫn là điểm đến hấp dẫn với các nhà đầu tư nước ngoài

1.2 Tầm quan trọng của chiến lƣợc xúc tiến đầu tƣ

Xúc tiến đầu tư trong nền kinh tế thị trường đang trở thành xu thế khách quan của các tỉnh/thành phố trong đó có TP Hồ Chí Minh, góp phần đưa nền kinh tế của thành phố phát triển hài hòa theo cả chiều rộng và chiều sâu.

Xúc tiến đầu tư ngày càng được cải thiện, quá trình này vừa tạo ra những cơ hội thuận lợi, đồng thời cũng đặt ra những thách thức gay gắt trong việc ngày phải càng cải thiện chất lượng dịch vụ và xây dựng được môi trường đầu tư đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư Đặc biệt, khi “Việt Nam tham gia hội nhập quốc tế sâu, rộng hơn và sẽ phải thực hiện đầy đủ, hiệu quả các cam kết khi tham gia hiệp định thương mại tự do thế hệ mới”

Trong những năm gần đây, TP Hồ Chí Minh đã đạt được thành tích kinh tế lớn qua các hoạt động xúc tiến đầu tư Để đạt được những thành tựu đó, TP Hồ Chí Minh đã thực hiện chiến lược xúc tiến đầu tư bản tập trung vào ngành kinh tế trọng điểm, điều chỉnh giấy chứng nhận đầu tư, triển khai các chuỗi hội nghị xúc tiến đầu tư để mời gọi các nhà đầu tư, Tuy nhiên, việc xây dựng và triển khai các chiến lược xúc tiến đầu tư của

TP Hồ Chí Minh vẫn còn tồn đọng những hạn chế do đó chưa khai thác đủ, có hiệu quả mọi tiềm năng, lợi thế của Thành phố, từ đó chưa đáp ứng nhu cầu tăng cường vốn

để nâng cao tốc độ tăng trưởng của Thành phố Hồ Chí Minh Xuất phát từ lý do trên, nhóm quyết định làm nghiên cứu chiến lược xúc tiến đầu tư của TP Hồ Chí Minh và từ

đó đưa ra một số khuyến nghị

1.3 Mục tiêu của bài nghiên cứu

 Phân tích được thực trạng để từ đó đánh giá hoạt động xúc tiến đầu tư của TP

Hồ Chí Minh và đánh giá được các chiến lược xúc tiến đầu tư mà thành phố đã

và đang thực hiện

 Đề xuất được một số giải pháp, khuyến nghị để hoàn thiện chiến lược xúc tiến đầu tư của TP Hồ Chí Minh

2 Cơ sở lý thuyết về chiến lược xúc tiến đầu tư của một địa phương

2.1 Xúc tiến đầu tư nước ngoài

2.1.1 Khái niệm về xúc tiến đầu tư nước ngoài.

Theo tổ chức SRI International, Xúc tiến đầu tư nước ngoài là tập hơn những hoạt động nhằm khuyến khích các tập đoàn, doanh nghiệp đầu tư mới hoặc mở rộng sản xuất kinh doanh tại nước sở tại, qua đó nhằm đạt được mục tiêu cuối cùng là sự gia tăng về số lượng việc làm, thu ngân sách, giá trị xuất khẩu hoặc các lợi ích kinh tế có liên quan khác

Theo Wells and Wint (2000), “Xúc tiến đầu tư bao gồm những hoạt động marketing nhất định được thực hiện bởi các Chính phủ, tổ chức nhằm thu hút các nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài.”

2.1.2 Các nội dung cơ bản về xúc tiến đầu tư nước ngoài

 Xây dựng chiến lược xúc tiến đầu tư

 Xây dựng hình ảnh và thương hiệu

 Lựa chọn mục tiêu và vận động đầu tư trực tiếp

 Tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư

 Chăm sóc sau đầu tư và vận động chính sách

2.2 Chiến lƣợc xúc tiến đầu tƣ

Chiến lược xúc tiến đầu tư được hiểu là cách thức tổ chức một loạt các hoạt động xúc tiến đầu tư nhằm tăng mức đầu tư vào một quốc gia Để chiến lược có hiệu quả, cần nhờ đến một số công cụ, kỹ thuật như: Phân tích SWOT; xác định các ngành mục tiêu

Điểm yếu: Đối lập với điểm mạnh là các đặc điểm của địa phương hoặc bối cảnh chính

sách quốc gia, được coi là bất lợi khi so sánh với các địa điểm cạnh tranh tương tự

Cơ hội: Là những thay đổi tích cực ở bên ngoài về kinh tế, thị trường và kinh doanh

mà thông qua đó địa phương có thể thu hút thêm dòng FDI mới

Thách thức: Là những thay đổi bên ngoài tiềm ẩn những tác động tiêu cực đến khả

năng cạnh tranh quốc tế hoặc khả năng hiển thị của địa phương đối với các nhà đầu tư, hoặc những thay đổi làm mất đi các nguồn lực cạnh tranh quan trọng hiện có hoặc ảnh hưởng tiêu cực tới tăng trưởng kinh tế và kinh doanh

2.2.2 Xác định các ngành, lĩnh vực mục tiêu

Có 4 cách tiếp cận chính:

 Các lĩnh vực hàng đầu của địa phương/quốc gia

Xác định lĩnh vực hàng đầu ở địa phương dựa trên: Quy mô của lĩnh vực; Lĩnh vực có các công ty lớn nhất và thành công nhất; Lĩnh vực phát triển nhanh nhất ở địa phương,…

 Các lĩnh vực phù hợp với điểm mạnh của địa phương

Các điểm mạnh của địa phương = các yếu tố từ phía cung có thể phù hợp với các ngành mà các yếu tố cung này rất quan trọng trong ra quyết định đầu tư

 Các lĩnh vực có triển vọng FDI tốt nhất

Lượng vốn FDI đầu tư mới lớn nhất; hoặc tăng trưởng nhanh nhất ở một quốc gia, khu vực và trên toàn cầu sẽ là các lĩnh vực có triển vọng FDI tốt nhất

 Các lĩnh vực có thể đóng góp cao nhất cho nền kinh tế địa phương

Lựa chọn các dự án lớn thường có đóng góp lớn hơn các dự án nhỏ; Các hoạt động lĩnh vực dịch vụ có thể tạo ra việc làm chất lượng hơn và được trả lương tốt hơn; Các

dự án FDI nhằm cải thiện các hạn chế (điểm yếu) của địa phương

3 Chiến lƣợc xúc tiến đầu tƣ của Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2016 - 2020

3.1 Khái quát chung về hoạt động xúc tiến đầu tƣ của thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2016-2020

Nhìn chung, giai đoạn 2016-2021, thành phố Hồ Chí Minh đã luôn chủ động, tích cực thực hiện các hoạt động xúc tiến đầu tư để thu hút nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào các dự án, lĩnh vực của thành phố TP.HCM đã thành lập riêng cơ quan chịu trách nhiệm chính trong xúc tiến đầu tư của TP từ 1/1/2001 theo Quyết định số 104/2001/QĐ-UB của UBND TP.HCM là (ITPC) Từ năm 2016-2018, ITPC đã tổ chức 120 hoạt động xúc tiến đầu tư nhằm tiếp xúc trực tiếp với các nhà đầu tư tiềm năng để giới thiệu môi trường đầu tư và các dự án đầu tư Năm 2020, do tác động của đại dịch covid_19, ITPC đã triển khai 15 hoạt động xúc tiến đầu tư với cả hai hình thức online và offline

Về chiến lược xúc tiến đầu tư: TP Hồ Chí Minh tập trung kêu gọi đầu tư vào 4

ngành công nghiệp trọng yếu (cơ khí chế tạo, điện tử, hóa chất - cao su - nhựa và chế biến tinh lương thực thực phẩm), 9 lĩnh vực dịch vụ ưu tiên và 7 chương trình đột phá

của thành phố trong đó đặc biệt hướng tới xúc tiến những ngành công nghệ cao để xây dựng đô thị hiện đại như công nghiệp ô tô, sản phẩm nông nghiệp mới, công nghiệp môi trường, năng lượng tái tạo

Về xây dựng hình ảnh thương hiệu: Hình ảnh hướng tới của TP.HCM là đô thị

thông minh, trung tâm tài chính, năng động với môi trường đầu tư hấp dẫn Để quảng

bá hình ảnh của thành phố, (ITPC) liên kết với Sở Du lịch địa phương, Bộ kế hoạch và đầu tư, tích cực tổ chức nhiều hoạt động xúc tiến đầu tư kết hợp với thương mại và

du lịch thông qua các nền tảng online, tổ chức các hội thảo đầu tư, triển lãm, PR

+) Online marketing: Đối với thông tin mời gọi đầu tư, ITPC đã làm DVD ngắn giới

thiệu về TP.HCM với 4 ngôn ngữ: Việt, Anh, Hàn Quốc và Nhật Bản để tiếp cận các

nhà đầu tư trong và ngoài nước TP Hồ Chí Minh thường xuyên đưa các thông tin về thành phố, môi trường đầu tư của thành phố trên website riêng của thành phố như https://hochiminhcity.gov.vn/, http://sodulich.hochiminhcity.gov.vn/, Bên cạnh đó, thành phố còn làm các video ngắn giới thiệu về các quận, huyện nói riêng và thành phố nói chung đăng tải thông qua nhiều nguồn trên youtube.

+) Sự kiện, hội thảo: ITPC kết hợp với Đại sứ quán, Phòng thương mại quốc tế ở các

nước Dubai, Nhật Bản,,.tổ chức các hội thảo, diễn đàn xúc tiến đầu tư trong và ngoài nước như Hội nghị xúc tiến Đầu tư vào TP Hồ Chí Minh được tổ chức hàng năm, Hội nghị xúc tiến thương mại – đầu tư vào TP Hồ Chí Minh tại tỉnh Aichi, Ngay trong năm 2019, TP đã đón tiếp và làm việc với 310 đoàn trong và ngoài nước đến tìm hiểu

về môi trường đầu tư, kinh doanh và trao đổi kinh nghiệm xúc tiến thương mại và đầu

tư tại TP

+) Quan hệ công chúng: Trong các buổi hội nghị xúc tiến đầu tư, lãnh đạo TP Hồ Chí

Minh chủ động giới thiệu môi trường đầu tư và kêu gọi công khai các dự án đầu tư mới vào thành phố Hồ Chí Minh và các cam kết để tạo niềm tin cho nhà đầu tư Năm

2017, trong Hội nghị xúc tiến Đầu tư vào TP Hồ Chí Minh, ITPC chủ động kêu gọi

116 dự án Để đẩy mạnh hoạt động PR, thành phố cập nhật liên tục về tiến độ dự án trọng điểm liên quan tới hình ảnh lý tưởng mà thành phố đang hướng tới ví dụ như đề

án “Đô thị thông minh” thông tin chi tiết lên các trang báo kinh tế như Tạp chí tài chính, báo Tuổi trẻ, đài truyền hình VTV,

Lựa chọn mục tiêu và vận động đầu tư trực tiếp: Thông qua các buổi hội nghị,

triển lãm đầu tư, các cuộc tiếp khách đối ngoại, lãnh đạo từ cấp cao của các nước, các địa phương, thành phố HCM xác định và lựa chọn các nhà đầu tư tiềm năng đang cũng như dự định đầu tư vào thành phố

Tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư: Năm 2018, để thúc đẩy hỗ trợ, xử lý

toàn bộ thủ tục đầu tư của doanh nghiệp cho đến khi dự án được cấp phép hoạt động,

TP Hồ Chí Minh đã lập riêng một tổ công tác đầu tư và sau 2 năm kể từ khi thành lập,

Tổ công tác về đầu tư đã hỗ trợ 110 dự án, kết luận hướng dẫn xử lý vướng mắc cho

92 dự án, tập trung tháo gỡ vướng mắc cho 35 dự án với tổng mức đầu tư hơn 320.000

tỷ đồng Để tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, TP Hồ Chí Minh đặc biệt là các dự án đầu tư vào khu công nghệ cao, TP Hồ Chí Minh đã đưa ra chính sách ưu đãi đầu tư như ưu đãi tiền thuê đất và thuê nhà xưởng xây sẵn: nhà đầu tư thuê đất được miễn tiền thuê đất trong thời gian xây dựng (thời gian miễn không quá 3 năm), hưởng lợi ưu đãi thuế

thu nhập doanh nghiệp (CIT) trong 15 năm, Trong giai đoạn covid 19, TP thành lập tổ công tác chuyên trách nhằm rà soát, nắm bắt nhu cầu nhập cảnh từ các doanh nghiệp

như với Hàn Quốc từ 6/2020, TP đã tạo điều kiện cho 2.117 chuyên gia, kỹ sư, nhà đầu tư, nhà quản lý của các doanh nghiệp nước này và người thân nhập cảnh TP Hồ Chí Minh TP Hồ Chí Minh cũng nỗ lực cải thiện thủ tục hành chính tạo thuận lợi cho nhà đầu tư tiếp tục đầu tư Cụ thể, trước đây, toàn bộ dự án đầu tư nước ngoài do Bộ

Kế hoạch và Đầu tư cấp phép, cách đây 3-5 năm giao về cho địa phương cấp phép và đến ngày 31/7/2015, việc cấp giấy chứng nhận đầu tư được giao cho Sở Kế hoạch và

Đầu tư tỉnh, thành phố cấp phép Trong thủ tục cấp, điều chỉnh giấy chứng nhận đầu tư chỉ còn 7-10 ngày, giảm từ 3-5 ngày so với trước đây

Chăm sóc sau đầu tư và vận động chính sách đầu tư: Để tiếp nối thu hút các

hoạt động đầu tư mở rộng hơn nữa, Lãnh đạo TP.HCM đã chủ động, thường xuyên gặp gỡ hội các doanh nghiệp FDI để trao đổi, lắng nghe và tiếp thu ý kiến của doanh nghiệp để ngày càng thúc đẩy quan hệ hợp tác đầu tư TP Hồ Chí Minh cung cấp dịch

vụ phát triển nhà ở cho người lao động nhập cư, thảo luận về các chính sách bảo hiểm của người lao động nước ngoài để thúc đẩy cho hoạt động đầu tư của doanh nghiệp diễn ra trơn tru hơn TP Hồ Chí Minh triển khai Hội nghị đối thoại giữa doanh nghiệp FDI và tiếp nhận đóng góp, thắc mắc của doanh nghiệp qua trang trực tuyến: http://doithoaidoanhnghiep.hochiminhcity.gov.vn/ để tiếp thu và gỡ rối cho nhà đầu

tư Trong tình hình dịch covid 19 diễn ra phức tạp, các doanh nghiệp FDI gặp rất nhiều khó khăn và có 1 số kiến nghị đối với TP.HCM, thành phố đã lắng nghe và đề ra chính sách cho phép doanh nghiệp FDI thực hiện các hoạt động kinh doanh theo 4 phương

án sản xuất gồm: “3 tại chỗ” hoặc “3 tại chỗ theo kíp”; cả “3 tại chỗ” và “1 cung đường, 2 địa điểm”; “4 xanh” Để tháo gỡ, khơi thông dòng vốn FDI, Tp.HCM cũng đẩy mạnh tạo quỹ đất công nghiệp cùng với việc triển khai thêm một số khu công nghiệp, khu chế xuất ứng dụng công nghệ cao, giải quyết hạ tầng giao thông để tạo điều kiện tiếp tục phát triển các dự án FDI

3.2 Thực trạng chiến lược xúc tiến đầu tư của Thành phố Hồ Chí Minh

3.2.1 Phân tích SWOT

a Điểm mạnh

 Vị trí địa lý thuận lợi, mạng lưới giao thông hiện đại, đa dạng

TP Hồ Chí Minh có những ưu điểm vượt trội so với nhiều tỉnh thành khác trong

cả nước về vị trí địa lý với mạng lưới, hạ tầng giao thông hiện đại, nhiều loại hình Nằm ở ngã tư quốc tế giữa các con đường hàng hải, hàng không từ Bắc xuống Nam, từ Ðông sang Tây, là tâm điểm của ASEAN, là cửa ngõ quốc tế ra biển So với Hà Nội cũng có vị trí đầu não của cả nước tuy nhiên lại không có biển Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam phát triển nhất nước thì Bình Dương, Bình Phước, Tây Ninh, Long An

là không giáp biển TPHCM đứng vị trí thứ ba (43 bến cảng) chỉ sau Bà Rịa Vũng Tàu (45 bến cảng), trong đó hệ thống cảng Sài Gòn, năng suất cao nhất nước ta Ngoài ra, sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất lớn nhất phía Nam, sân bay quốc tế Long Thành (tỉnh Đồng Nai) cách TP 40km đang xây dựng với quy mô lớn nhất nước Mạng lưới sông ngòi, kênh rạch dày đặc, mạng lưới xe buýt công cộng và đang phát triển mạng lưới đường sắt đô thị (metro) Với những ưu điểm vượt trội về mặt vị trí địa lý và giao thông, TP.HCM phát triển mạnh nhất nước về lĩnh vực Logistics Bởi lĩnh vực logistics cần mạng lưới giao thông hiện đại, liên kết nhiều loại hình vận tải, với xu hướng vận tải đa phương thức ngày càng được sử dụng phổ biến hiện nay với tính tối

ưu hóa chi phí vận tải, điều mà Hà Nội, Bắc Ninh, Bình Dương không thể có được Điều này giúp TP HCM thu hút được nhiều nhà đầu tư nước ngoài vào Logistics, một ngành có triển vọng rất lớn hiện nay và trong tương lai

 Tăng trưởng kinh tế cao

Theo Báo cáo tại Đại hội đại biểu Đảng bộ TP Hồ Chí Minh lần thứ XI, kinh tế tăng trưởng khá, tiếp tục giữ vững vị trí đầu tàu kinh tế, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) giai đoạn 2016-2019 tăng bình quân 7,72%, ước giai đoạn 2016-2020 tăng bình quân 6,41%, tỷ trọng kinh tế đóng góp trên 22,2% kinh tế cả nước Chất lượng tăng trưởng kinh tế được cải thiện, cơ bản dựa trên nền tảng đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ, thể hiện qua cả 3 chỉ số: đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào GRDP tăng liên tục qua các năm; năng suất lao động bình quân của thành phố cao hơn 2,6 lần so với bình quân cả nước; hiệu quả sử dụng vốn đầu tư được nâng lên GRDP đầu người tăng liên tục qua các năm, bình quân gấp 2,4 lần so với cả nước Với sự tăng trưởng dựa trên nền tảng đổi mới sáng tạo giúp thành phố thu hút được các dự án trong lĩnh vực công nghệ cao

 Các ngành dịch vụ đứng đầu cả nước

Cũng theo báo cáo trên, các ngành dịch vụ phát huy hiệu quả vai trò là ngành mũi nhọn, phát triển đúng định hướng, đạt kết quả cao cả về quy mô và năng suất, giá trị gia tăng dịch vụ chiếm tỷ trọng bình quân 33% toàn ngành, đứng đầu cả nước

Ngành thương mại phát triển theo hướng hiện đại, nhất là thương mại điện tử, chỉ số thương mại điện tử dẫn đầu cả nước Xuất nhập khẩu lớn nhất nước, ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch cả nước, tổng kim ngạch giai đoạn 2016-2020 ước tính tăng 8,94%/năm Theo báo Công Thương, GRDP có định hướng phát triển dịch vụ Logistics trở thành ngành dịch vụ mũi nhọn và đưa thành phố trở thành một trong những trung tâm logistics ở khu vực ASEAN

Một số ngành như giáo dục, y tế, tài chính- ngân hàng, tiếp tục phát triển mạnh, giữ vững vị trí là một trung tâm lớn của cả nước

Với những thế mạnh về dịch vụ TP.HCM có thể thu hút một cách đa dạng hóa các loại hình dịch vụ: bất động sản, logistics, bán buôn, bán lẻ, tài chính ngân hàng, bảo hiểm, giáo dục, y tế, viễn thông, công nghệ thông tin, du lịch,

 Công nghiệp hiện đại, khu công nghệ cao

Theo Báo cáo Chính trị tại Đại hội Đảng bộ TP Hồ Chí Minh lần thứ XI công nghiệp tăng trưởng khá: chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp tăng bình quân giai đoạn 2016-2019 đạt 7,70%/năm, ước tính giai đoạn 2016-2020 đạt 5,51%/năm, giá trị tăng thêm công nghiệp chiếm 17,93% GRDP, đứng đầu cả nước 4 ngành công nghiệp trọng yếu tăng 9%/năm, là động lực cho tăng trưởng công nghiệp của thành phố trong thời gian qua Thành phố đã ban hành danh mục, xây dựng chính sách phát triển nhóm sản phẩm công nghiệp chủ lực, bước đầu đã hình thành được mạng lưới các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, tham gia ngày càng nhiều vào chuỗi cung ứng toàn cầu Khu Công nghệ cao thành phố đã phát triển mạnh mẽ là hạt nhân thúc đẩy sự phát triển của Khu Đô thị Sáng tạo tương tác cao phía Đông thành phố, ứng dụng công nghệ xây dựng mới, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, phát triển công trình

xanh Những yếu tố này giúp cho TP.HCM thuận lợi trong việc thu hút các nhà đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao Hiện nay, Bình Dương đang có chiến lược ưu tiên thu hút lĩnh vực công nghệ cao nhưng theo các chuyên gia nhận định quá trình sản xuất công nghiệp của Bình Dương thời gian qua vẫn còn mang dáng dấp “công xưởng gia công”, chưa khai thác hết giá trị gia tăng của sản phẩm- Theo báo Bình Dương.

 Định hướng nông nghiệp hiện đại

Ngành nông nghiệp phát triển đúng định hướng nông nghiệp đô thị hiện đại, năng suất lao động gấp hơn 3 lần cả nước, tập trung vào các ngành nông nghiệp công nghệ cao công nghệ sinh học Định hướng trên sẽ giúp doanh nghiệp phát triển nhanh ngành công nghiệp chế biến, đưa ngành công nghiệp chế biến thực phẩm, nhằm đẩy mạnh nhanh suất chất lượng sản phẩm Do đó lĩnh vực công nghiệp chế biến cũng được các nhà đầu tư quan tâm rất lớn

 Dân số đông và lao động dồi dào

TP Hồ Chí Minh là 1 trong 2 đô thị đặc biệt, với quy mô khoảng 9 triệu dân Theo Tổng cục Thống kê năm 2020, mật độ dân số TP Hồ Chí Minh cao nhất cả nước với 4.476 người/km² Trong vùng Đông Nam Bộ, tỷ lệ gia tăng dân số TP Hồ Chí Minh là 2,09% cao thứ 2, tỷ suất nhập cư là 21.91(‰) cao thứ 2, tỷ suất xuất cư thấp nhất vùng với 3,94 (‰) Chứng tỏ thu hút được dân nhập cư nhiều nơi đến sinh sống

và làm việc, chỉ số xuất cư thấp thể hiện mức sống dân cư ổn định, sống và làm việc lâu hơn các địa phương khác Với dân số đông và tăng nhanh như vậy, nhu cầu về nhà

ở, không gian làm việc, không gian cửa hàng, siêu thị, sẽ tăng cao, khiến giá đất tại các khu trung tâm rất đắt đỏ Có thể nói lĩnh vực bất động sản là lĩnh vực ưu tiên đầu

tư hàng đầu của các doanh nghiệp trong và ngoài nước Hơn nữa, các dự án đô thị vệ tinh phát triển sẽ giảm bớt chi phí thuê nhà của người dân, vì vậy thị trường bất động sản tại TP HCM cực kì hấp dẫn với các nhà đầu tư Nếu xét về dân số thì Hà Nội chỉ đông sau TP.HCM, về tốc độ tăng dân số Bình Dương cao nhất trong số các tỉnh thuộc vùng Đông Nam Bộ, nhưng khi kết hợp với các thế mạnh kể trên: kinh tế phát triển nhất nước, phát triển khu công nghệ cao, vị trí đắc địa, mạng lưới giao thông đô thị hiện đại, thì TP.HCM lại vượt trội hơn hẳn

 Chính sách đầu tư của chính quyền thành phố minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư

Quốc hội đã thảo luận dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách phát triển TP

Hồ Chí Minh Nghị quyết trên sẽ tạo môi trường minh bạch, thuận lợi cho các nhà đầu

b Điểm yếu

 Điểm số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) ở mức khá

Biểu đồ 1: Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI của một số tỉnh thành giai đoạn 2006-2020

(Nguồn: Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thực hiện với sự hỗ trợ của Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tại Việt Nam)

Theo báo cáo về Chỉ số PCI năm 2020 của VCCI, TP Hồ Chí Minh ở mức khá đứng thứ 14 cả nước với 65,7 điểm, giữ nguyên thứ hạng so với năm 2019, nhưng giảm 4 hạng so với năm 2018 Do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2020 chưa đạt kế hoạch đề ra, thành phố chưa phát huy hết tiềm năng, thế mạnh Chỉ số PCI mức khá thể hiện chất lượng điều hành kinh tế, mức độ thuận lợi, thân thiện của môi trường kinh doanh và nỗ lực cải cách hành chính của chính quyền thành phố chưa cao so với các tỉnh thành khác như Bình Dương, Bắc Ninh, Cần Thơ

 Hạn chế về dân số nhập cƣ, giải quyết việc làm, tốc độ đô thị hoá chậm

Dân số tăng chủ yếu là gia tăng cơ học (do nhập cư) nên dễ dàng bị sụt giảm do dịch bệnh, suy thoái kinh tế Minh chứng rõ nhất là dịch bệnh bùng phát mạnh, sự phong tỏa, cách ly xã hội làm dân nhập cư (chủ yếu công nhân nhà máy) bỏ về quê rất nhiều Tỷ lệ đô thị hoá cao với 78% dân thành thị, tuy nhiên tốc độ tăng vẫn chưa cao

so với các nước trong khu vực, chất lượng đô thị chưa cao, tình trạng thất nghiệp vẫn tăng, thu nhập bình quân đầu người vẫn chưa tương xứng với thế mạnh vùng

 Đất dành cho công nghiệp, dịch vụ hạn chế:

Phát biểu bế mạc Hội nghị Thành ủy lần thứ 42 vào ngày 8-7-2020, đồng chí Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh thẳng thắn chỉ ra những hạn chế khi đất dành cho công nghiệp, dịch vụ chỉ chiếm 5% (không tính bất động sản) nhưng đóng góp hơn 99% cho kinh tế thành phố Hiện thành phố đang quy hoạch 2 khu công nghiệp mới, diện tích hơn 1.000 ha Bí thư đánh giá thành phố đã bắt đầu nhìn thấy, sửa, nhưng việc thực hiện chậm

 Cơ chế liên kết, hợp tác với các tỉnh trong Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam chưa đạt hiệu quả cao

Cũng tại Hội nghị Thành ủy ở trên, ông Nguyễn Thiện Nhân nhận xét việc hợp tác vùng còn chậm, năm 2019 tới nay mới đẩy mạnh liên kết du lịch, liên kết về giao thông thì mới làm với Tây Ninh là chủ yếu Do đó, nhóm nghiên cứu nhận thấy Thành phố chưa khai thác hết các thế mạnh tiềm năng của vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam như thuỷ sản, cây công nghiệp, dầu khí,

c Cơ hội:

 Thành phố đang ngày càng có tiếng tăm, được nhà đầu tư trong và ngoài nước quan tâm, đánh giá cao

Dưới tác động chiến tranh thương mại Mỹ- Trung, nhiều chuyên gia nhận định

sẽ có một dòng dịch chuyển vốn và dây chuyền sản xuất từ Trung Quốc sang các nước Đông Nam Á, Ấn Độ Việt Nam được đánh giá là một trong những điểm đến quan trọng của dòng FDI dịch chuyển khỏi Trung Quốc nhờ vị trí chiến lược, chi phí nhân công thấp, nguồn nhân lực dồi dào, môi trường vĩ mô và chính trị ổn định, độ mở kinh

tế lớn và việc mới tham gia vào ba hiệp định thương mại tự do (CPTPP, EVFTA, RCEP) đã giúp các nhà sản xuất tiếp cận tốt hơn các thị trường xuất khẩu chính Chi phí sản xuất ở Trung Quốc ngày càng tăng cao cũng khiến cho các nhà đầu tư chuyển hướng sang những địa điểm đầu tư tiết kiệm chi phí hơn, và Việt Nam được xem là một lựa chọn thay thế Trong khi đó, thành phố Hồ Chí Minh được xem là cửa ngõ, là vùng kinh tế sôi động và phát triển nhất trong nước, hiển nhiên, thành phố cũng ngày càng được quan tâm và đánh giá cao Những dòng vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp vẫn được tăng thêm cho thành phố qua các năm, bất chấp điều kiện kinh tế thế giới vẫn đang gặp nhiều khó khăn Các nhà đầu tư đánh giá cao thành phố ở các lĩnh vực như:

cơ khí - tự động hóa; công nghệ sinh học; công nghệ thông tin, vật liệu mới, công nghệ chế biến

Một cuộc khảo sát gần đây của Price Waterhouse Coopers đo lường về sức hấp dẫn đầu tư bất động sản ở 21 thành phố lớn trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương cho thấy TP.Hồ Chí Minh được xếp hạng thứ 1 cho khách sạn, quy mô công nghiệp, căn hộ, cũng như đứng thứ 3 về bán lẻ và thứ 4 về không gian văn phòng Điều này càng khẳng định TP Hồ Chí Minh vẫn đang được các nhà đầu tư quan tâm và chú ý

 Thành phố đang nhận được sự hỗ trợ từ Chính phủ

Chính Phủ đang nỗ lực hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến đầu tư như Luật Đầu tư, Luật Bất Động Sản, và liên tiếp ban hành những nghị định, nghị quyết như Nghị quyết 54/2017/QH14 của Quốc hội

Bên cạnh đó, Ngân sách Nhà Nước cũng đang tích cực hỗ trợ cho thành phố trong việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng, các công trình, dự án công, tài trợ việc cải tạo môi trường, cảnh quan đô thị Từ thời điểm 2015 - 2020 , TP Hồ Chí Minh đã thực hiện rất nhiều các dự án cải thiện cơ sở hạ tầng để tạo điều kiện cho việc lưu thông Ví dụ tiêu biểu như Dự án cầu vượt trị giá 242 tỷ VND (10,6 triệu USD) nối tuyến đường Trường Sơn và sân bay Tân Sơn Nhất dự kiến sẽ giảm tải tình trạng ùn tắc giao thông nghiêm trọng ở khu vực sân bay Công trình hoàn thành tháng 7/2017 cho xe chạy một chiều

từ đường Trường Sơn vào sân bay, giúp giảm giao cắt giữa các hướng đi Viễn cảnh tương lai về quy hoạch hệ thống cơ sở hạ tầng công cộng trong thành phố Hồ Chí Minh đã làm tăng sức hút của điểm đến đầu tư này Điều này khuyến khích nhiều nhà đầu tư bất động sản nước ngoài tập trung đổ vốn đầu tư của họ vào thành phố Hồ Chí Minh

d) Thách thức

 Những lo ngại về dòng dịch chuyển vốn từ Trung Quốc trong bối cảnh chiến tranh thương mại Mỹ Trung

Sự gia tăng nhanh chóng của dòng vốn FDI từ Trung Quốc cũng là vấn đề đáng

lo ngại, bởi vì nhiều dự án FDI từ Trung Quốc sang Việt Nam trước đây là các dự án

có công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường Ngoài ra, còn có những lo ngại về khả năng Trung Quốc tăng cường đầu tư vào Việt Nam là nhằm đạt được xuất xứ “Made in Việt Nam”, tận dụng các FTA mới của Việt Nam để hưởng lợi về thuế và lệnh áp thuế

từ Mỹ Theo cục phòng vệ thương mại của Bộ Công Thương, gần đây nhất, Hoa Kỳ, quốc gia điều tra lẩn tránh thuế nhiều nhất với Việt Nam với 10 vụ việc, chiếm tỷ lệ gần 50% tổng số vụ việc, đã tự khởi xướng điều tra lẩn tránh thuế với sản phẩm thép tấm không gỉ của Việt Nam Việc cơ quan có thẩm quyền của Hoa Kỳ không căn cứ trên yêu cầu của các doanh nghiệp Hoa Kỳ, tự khởi xướng điều tra là việc tương đối hiếm Điều này cho thấy Hoa Kỳ đang tăng cường quản lý các mặt hàng đã bị áp thuế phòng vệ thương mại để đảm bảo hiệu quả thực thi của các biện pháp đã áp dụng Đây

là thách thức cho TP Hồ Chí Minh nói riêng và Việt Nam nói chung nếu như không kiểm soát chặt chẽ vấn đề này, rất có thể Mỹ sẽ áp dụng những biện pháp trừng phạt lên các doanh nghiệp ở Việt Nam tương tự như đối với Trung Quốc

 Các thành phố láng giềng (trong và ngoài nước) ngày càng ý thức sâu sắc hơn tầm quan trọng của việc xúc tiến đầu tư

Các tỉnh thành trở thành những đối thủ cạnh tranh gay gắt với TP Hồ Chí Minh Với AFTA và sẽ là WTO, các doanh nghiệp sẽ không nhất thiết phải đặt ở TP Hồ Chí Minh để khai thác thị trường Việt Nam

Hiện nay cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các tỉnh thành đang diễn ra một cách quyết liệt và đây là hệ quả trực tiếp từ quá trình phân cấp Có rất nhiều “động lực” trong cuộc cạnh tranh này vì tỉnh thành nào cũng muốn vươn lên Điều này được thể hiện rõ nhất qua việc các tỉnh thành cố gắng đưa ra các ưu đãi tốt nhất để có thể thu hút FDI nhanh nhất Trong khi đó, đối với một số nhà đầu tư, họ chờ đợi nhiều hơn ở những cải cách trong môi trường thể chế về kinh tế, đầu tư Việc liên tiếp đưa ra các

ưu đãi cũng có thể đem lại hệ lụy là các nhà đầu tư, nhất là các nhà đầu tư lớn và có mục tiêu dài hạn, sẽ cảm thấy không tin tưởng và họ không vào

 Thách thức về vấn đề môi trường

Bên cạnh những đóng góp tích cực, quá trình phát triển các khu, cụm công nghiệp của tỉnh đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn về ô nhiễm môi trường do nước thải, khí thải và rác thải công nghiệp Phần lớn các doanh nghiệp còn ở quy mô nhỏ, công nghệ, thiết bị lạc hậu phát sinh nhiều chất thải, thiếu vốn để đầu tư thiết bị

xử lý về môi trường Một số ít doanh nghiệp FDI vẫn chưa đảm bảo được xử lý chất thải, ảnh hưởng đến môi trường Rất nhiều dự án FDI đều giống nhau ở một điểm quan trọng đó là hướng đến việc khai thác tài nguyên giá rẻ của Việt Nam Tài nguyên này

có thể là đất, là nước, là môi trường tất cả đều với chi phí quá thấp

 Thách thức về sự ảnh hưởng của đại dịch COVID - 19

Trải qua 4 tháng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ đợt dịch COVID-19 lần thứ 4, hầu hết doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh đã cạn kiệt nguồn lực, khó duy trì và khôi phục lại hoạt động sản xuất, kinh doanh trong thời gian ngắn Theo ông Chu Tiến Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, làn sóng lây nhiễm COVID-19 thứ 4 đã khiến doanh nghiệp ở hầu hết các ngành nghề, các lĩnh vực đều rơi vào tình trạng tê liệt, phải đóng cửa, ngừng kinh doanh từ tháng 7 đến nay Trong suốt 3 tháng qua, doanh nghiệp thành phố chỉ duy trì được khoảng 20% năng lực sản xuất theo mô hình “3 tại chỗ”, "1 cung đường 2 điểm đến" Tuy nhiên, việc duy trì sản xuất trong điều kiện ngặt nghèo chủ yếu chỉ để bảo đảm sản xuất cung ứng hàng hóa, lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm thiết yếu cho người dân và duy trì chuỗi cung ứng xuất khẩu theo các đơn hàng đã ký kết, duy trì đội ngũ công nhân chủ chốt, nhưng chi phí cao, thua lỗ nặng, không thể kéo dài bền vững được Khách hàng tụt giảm, doanh thu không đủ bù đắp chi phí, dòng tiền bị thu hẹp đáng kể, thậm chí không đủ trả nợ tiền vay và lãi tiền vay đến hạn, chuỗi cung ứng trong nước và nước ngoài bị đứt gãy nghiêm trọng

3.2.2 Các ngành lĩnh vực mục tiêu

Biểu đồ 2: Vốn đầu tư thực hiện trên địa bàn phân theo ngành kinh tế (Đơn vị:

Tỷ USD)

(Nguồn: Tổng hợp số liệu từ Cục Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh)

a Lĩnh vực hàng đầu của địa phương

 Lĩnh vực kinh doanh bất động sản

Theo Hiệp hội BĐS TP.HCM (HoREA), dù đang nắm vị thế quan trọng, nhưng

sự phát triển của ngành này đang ngày càng khó khăn và khắc nghiệt, tăng trưởng bình quân của ngành trong giai đoạn này chỉ đạt trung bình 4,3%/ năm, thấp hơn so với 9 ngành dịch vụ khác của Thành phố

Biểu đồ 3: Cơ cấu vốn đầu tƣ thực hiện trên địa bàn phân theo ngành kinh tế (DVT: %)

(Nguồn: Tổng hợp số liệu từ Cục Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh)

Thực tế đã chỉ ra, tỷ trọng trong tổng số vốn FDI đầu tư vào Thành phố đang có

dấu hiệu giảm trong giai đoạn 2017-2019, phản ánh đúng sự khắc nghiệt của ngành Nhìn chung trong giai đoạn từ 2016-2019, TP Hồ Chí Minh đã thu hút tổng cộng 13 tỷ USD dòng vốn FDI chảy vào lĩnh vực này Trong đó, các dự án nổi bật phải kể đến dự

án phát triển nhà ở giữa Tập đoàn Mitsubishi và Bitexco trị giá khoảng 290 triệu USD, Tập đoàn Kajima liên doanh với Indochina Capital nhằm phát triển 4 dự án BĐS cao cấp tại TP Hồ Chí Minh trong 10 năm tới với tổng vốn đầu tư là 1 tỷ USD Đáng chú ý

là Khu phức hợp thông minh tại Khu chức năng số 2A trong Khu Đô thị mới Thủ Thiêm với vốn đầu tư 885,85 triệu USD

Mặc dù phải chịu nhiều thiệt hại do tác động của đại dịch Covid-19, dòng vốn FDI chảy vào TP Hồ Chí Minh lại có bước tăng trưởng ấn tượng với 4,2 tỷ USD, chiếm 15% tổng vốn FDI trong năm 2020 Tuy nhiên, FDI của ngành này trong 8 tháng đầu năm 2021 đã giảm rất mạnh khi thành phố là vùng dịch lớn nhất cả nước, khiến cho các hoạt động kinh tế bị đình trệ Theo số liệu của Sở Kế hoạch và Đầu tư

TP Hồ Chí Minh, trong 8 tháng FDI vào BĐS chỉ đạt khoảng 1,23 tỷ USD, chiếm 57% tổng vốn FDI trong 8 tháng

 Lĩnh vực công nghiệp chế biến

Trong giai đoạn từ 2016-2019, TP Hồ Chí Minh đã thu hút được khoảng 3 tỷ USD dòng vốn FDI đổ vào lĩnh vực này Kể từ năm 2017, Thành phố đã rất chú trọng đến công tác xúc tiến đầu tư nhằm quảng bá hình ảnh và môi trường đầu tư của Thành phố đến các nhà đầu tư nước ngoài Đặc biệt, Thành phố có chương trình xúc tiến đầu

tư với các cơ quan xúc tiến đầu tư chuyên nghiệp như Trung tâm Xúc tiến Thương mại