(TIỂU LUẬN) các vấn đề về tài NGUYÊN nước ở VIỆT NAM GIẢI PHÁP TIẾT KIỆM và sử DỤNG HIỆU QUẢ nước SẠCH ở hộ GIA ĐÌNH

II, Phần nội dung 1, Khái quát về tài nguyên nước Tài nguyên nước là các nguồn nước mà con người sử dụng hoặc có thể sử dụng với mục đích khác nhau [1,4].Tài nguyên nước được chia làm 4

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC KHOA MÔI TRƯỜNG

HỌ VÀ TÊN SINH VIÊN: NGUYỄN NGỌC

HÂN MÃ SINH VIÊN:20F7540271

TÊN ĐỀ TÀI TIỂU LUẬN:

CÁC VẤN ĐỀ VỀ TÀI NGUYÊN NƯỚC Ở VIỆT NAM GIẢI PHÁP TIẾT KIỆM VÀ SỬ DỤNG HIỆU QUẢ NƯỚC SẠCH Ở HỘ GIA ĐÌNH

TÊN HỌC PHẦN: MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI

MÃ HỌC PHẦN: 2021-2022.1.KTN1022.013

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: LÊ THỊ PHƯƠNG CHI

Mục lục

I, PHẦN MỞ ĐẦU

II, NỘI DUNG

1, Khái quát về tài nguyên nước

2, Vai trò của tài nguyên nước

3, Các vấn đề liên quan đến tài nguyên nước ở Việt Nam

4, Hiện trạng về tài nguyên nước trên thế giới và Việt Nam 4.1, Ô nhiễm tài nguyên nước

4.2, Hạn hán

4.3, Lũ lụt

4.4, Nguồn nước ngọt bị ô nhiễm

4.5, Sự xâm nhập mặn, cạn kiệt nguồn nước ngầm

4.6, Biến đổi khí hậu

4.7, Ý thức của con người

5, Giải pháp tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nước sạch ở hộ gia đình

6, Tài liệu tham khảo

7, Phiếu đánh giá tiểu luận

III, PHẦN KẾT LUẬN

BÀI LÀM

Tài nguyên nước là vô cùng thiết yếu đối với con người, là nguồn tài nguyên quý báu của chúng ta, đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống Nhưng hiện nay, nước đang xảy ra rất nhiều vấn đề đáng lo ngại và tài nguyên nước đang “cầu cứu” sự bảo vệ con người Và đó là lí do em chọn đề tài này Em hy vọng thông qua bài viết của em, mọi người có thể thấy được những vấn đề liên quan đến tài nguyên nước và từ đó cùng nhau bảo vể tài nguyên nước- nguồn tài nguyên quý của con người

I, Phần mở đầu

Cuộc sống ngày càng tấp nập, bận rộn, con người ta thường bị vòng xoáy của tiền bạc, công việc, cuốn theo mà dần quên đi những thứ quan trọng bên chúng ta cũng hao dần đi theo thời gian, năm tháng Liệu chúng ta có bao giờ nhìn lại để một lần quan tâm những vấn đề gần gũi xung quanh ta, quan tâm sự tồn tại của chúng có vai trò như thế nào trong cuộc sống chúng ta? Những thứ tưởng chừng như hiển nhiên ấy lại đóng một vai trò quan trọng trong cuộc sống của mỗi người Cũng giống như đất, không khí, lửa, thì nước đang là một thứ thiết yếu trong cuộc sống của chúng ta Vậy mà hiện nay đang xuất hiện

nhiều vấn đề về tài nguyên nước mà chúng ta cần phải lưu tâm

II, Phần nội dung

1, Khái quát về tài nguyên nước

Tài nguyên nước là các nguồn nước mà con người sử dụng hoặc có thể sử dụng với mục đích khác nhau [1,4].Tài nguyên nước được chia làm 4 loại: nước ngọt, nước mặt, nước mặt và nước ngầm Nước ngọt hay nước nhạt là loại nước chứa một lượng tối thiểu các muối hòa tan, đặc biệt là clorua natri (thường có nồng độ các loại muối hay còn gọi là độ mặn trong khoảng 0,01 - 0,5 ppt hoặc tới 1 ppt), vì thế nó được phân biệt tương đối rõ ràng với nước lợ hay các loại nước mặn và nước muối[1,7] Nước mặn là thuật ngữ chung để chỉ nước chứa một hàm lượng đáng kể các muối hòa tan (chủ yếu là NaCl) Hàm lượng này thông thường được biểu diễn dưới dạng phần nghìn (ppt) hay phần triệu (ppm) hoặc phần trăm (%) hay g/l[1,7] Nước mặt là nước trong sông, hồ, nước mặt

được bổ sung một cách tự nhiên bởi giáng thủy ví dụ như mưa, thác và chúng tự mất đi khi chảy vào đại dương, bốc hơi và thấm xuống nước[1,8] Nước mặt tự nhiên có thể được tăng cường thông qua việc cung cấp các nguồn nước mặt khác bởi các kênh hoặc đường ống dẫn nước Cuối cùng, nước ngầm là một dạng nước dưới đất, là nước ngọt được chứa trong các lỗ rỗng của đất hoặc đá, đó cũng có thể là nước đựng chứa trong các tầng ngập nước bên dưới mặt nước ngầm [1,9]

2, Vai trò của tài nguyên nước

Nước đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc sống chúng ta Chỉ trong cơ thể con người nước chiếm đến 70% khối lượng, ta có thể nhịn ăn vài ngày nhưng không thể nhịn uống nước Nước là cội nguồn của sự sống, thiếu nước thì thế giới hữu cơ không thể phát triển được[1] Bảo vệ nguồn nước chính

là bảo vệ nguồn sống của chúng ta Nước không chỉ là nguồn sống của con người mà nó còn là sự sống của các loài sinh vật, động vật Dân gian ta có câu:

“Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống”, qua đó chúng ta có thể thấy được vai trò của nước trong nông nghiệp[1,12] Mỗi ngành công nghiêp, mỗi loại hình sản xuất và mỗi công nghệ yêu cầu một lượng nước, loại nước khác nhau Nước góp phần làm động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế Nước luôn là thứ tồn tại xung quanh chúng ta, nhưng hiện nay lại xuất hiện nhiều vấn đề liên quan đến tài nguyên nước

3, Hiện trạng về tài nguyên nước trên thế giới và Việt Nam

Trung bình mỗi ngày trên trái đất có khoảng 2 triệu tấn chất thải sinh hoạt đổ

ra sông hồ và biển cả, 70% lượng chất thải công nghiệp không qua xử lý bị trực tiếp đổ vào các nguồn nước tại các quốc gia đang phát triển Đây là thống kê của Viện Nước quốc tế (SIWI) được công bố tại Tuần lễ Nước thế giới (World Water Week) khai mạc tại Stockholm, thủ đô Thụy Điển ngày 5/9 [2]

Ở Việt Nam, khoảng 9.000 người tử vong mỗi năm do nguồn nước và vệ sinh

kém (theo thống kê của Bộ Y tế và Bộ Tài nguyên & Môi trường);

Khoảng 20.000 người mắc bệnh ung thư mới phát hiện mà một trong những

nguyên nhân chính là do ô nhiễm nguồn nước (theo thống kê của Bộ Y tế và Bộ

Tài nguyên & Môi trường); 44% trẻ em bị nhiễm giun và 27% trẻm em dưới 5

tuổi bị suy dinh dưỡng tại Việt Nam do thiếu nước sạch và vệ sinh kém (theo

WHO); khoảng 21% dân số đang sử dụng nguồn nước bị nhiễm Asen (theo báo

cáo của Bộ Tài nguyên & Môi trường)[5]; Chắc có lẽ không ít người vẫn chưa quên được vụ nhiễm dầu của sông đà gần đây khiến nguồn nước sinh hoạt ở nhiều nơi tại thành phố Hà Nội bị ảnh hưởng nghiêm trọng, hay cả vụ thảm họa năm 2008 trên sông Thị Vải (Sông Đồng Nai) do nhà máy sản xuất Vedan xả thải ra môi trường nước khiến tôm cá chết hàng loạt,…Theo Unicef cho biết, tình trạng ô nhiễm nguồn nước ở Việt Nam đang đứng TOP 5, chỉ sau Trung Quốc, Philippines, Indonesia,Thái Lan[12] Ngoài ra, thực trạng ô nhiễm nước biển: nước biển Việt Nam đã bị ô nhiễm bởi chất rắn lơ lửng (đồng bằng song Cửu Long và sông Hồng), nitrat, nitrit, colifom ( chủ yếu là đồng bằng song Cửu Long), dầu và kim loại kẽm.[12]

4, Các vấn đề liên quan đến tài nguyên nước ở Việt Nam

4.1, Ô nhiễm tài nguyên nước

Như chúng ta đã biết, ô nhiễm tài nguyên nước luôn là một vấn đề nhức nhối trong đời sống hiện nay Ô nhiễm tài nguyên nước là hiện tượng các vùng nước như sông, hồ, biển, nước ngầm bị các hoạt động của con người làm nhiễm các chất có thể gây hại cho con người và cuộc sống các sinh vật trong tự nhiên[1,34]

Ô nhiễm tài nguyên nước xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân như sự gia tăng dân

số, những mặt trái của các khu công nghiệp hay quá trình công nghiệp hóa, nhận thức của con người về ô nhiễm môi trường nước còn chưa cao, chưa có ý thức trong việc sử dụng nước

Trong cuộc sống hằng ngày , do tăng dân số ở các đô thị nên kéo theo đó việc

sử dụng nước trong sinh hoạt cũng tăng theo Hầu hết các thành phố lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh các loại nước thải sinh hoạt từ các hộ gia đình đến

các chất thải hóa học của các khu công nghiệp, nhà máy đều thải trực tiếp ra các

ao, hồ, sau đó chảy ra các con sông lớn tại vùng châu thổ sông Hồng, sông Mê Kông[4] Hầu hết các nguồn thải chưa được xử lí đều đổ vào hệ thống

sông.Ngoài ra, nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm tài nguyên nước còn bắt nguồn từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp như trồng trọt, chăn nuôi Theo đó, các thức

ăn thừa không qua xử lí, phân và nước tiểu của vật nuôi xả ra những con sông, con suối, gây ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng, bên cạnh đó, việc người dân còn sử dụng các chất hóa học như thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, vượt quá liều lượng hoặc sử dụng không đúng cách các yếu tố gây ô nhiễm môi trường nước mặt và nước ngầm do hóa chất bị tồn dư Đ c bi t,ặc biệt, ệt, tốc độ công nghiệp hoá và

đô thị hoá khá nhanh và sự gia tăng dân số gây áp lực ngày càng nặng nề đối với tài nguyên nước trong vùng lãnh thổ Môi trường nước ở nhiều đô thị, khu công nghiệp và làng nghề ngày càng bị ô nhiễm bởi nước thải, khí thải và chất thải rắn[4] Hơn thế nữa, chính là do ý thức của con người đối với tài nguyên môi trường, vẫn còn đó một số bộ phận con người vẫn còn vứt rác xuống sông, xuống hồ, xem hành động của mình không ảnh hưởng đến môi trường

Từ những nguyên nhân đó mà đã sinh ra những hậu quả về ô nhiễm tài nguyên nước Ảnh hưởng nặng nề nhất phải nói đến con người, đặc biệt là sức khỏe của con người Ô nhiễm nguồn nước làm cho khả năng truyền bệnh cho người qua thức ăn, nước uống như: tả, lỵ, thương hàn, giun sán… ; tiếp xúc gây viêm da, ghẻ lở, bệnh Leptospira [9]; nguy cơ do chất hóa học, phóng xạ có trong nước

do uống trực tiếp, ăn các loại thực phẩm bị ô nhiễm thủy ngân, thuốc bảo vệ thực vật, Asen, chì dẫn đến mắc các bệnh hiểm nghèo như: ung thư, nhiễm độc mãn tính các kim loại nặng [8] Các vi khuẩn có hại trong nước bị ô nhiễm có

từ chất thải sinh hoạt của con người, động vật có thể gây ra các bệnh tả, bại liệt

và thương hàn[8] Trong một vài nghiên cứu cho thấy, khi sử dụng nước nhiễm asen để ăn uống, con người có thể mắc bệnh ung thư da Ngoài vấn đề sức khỏe thì ô nhiễm nước còn ảnh hưởng các ngành sản xuất kinh doanh nông nghiệp, đặc biệt là bà con nuôi trồng thuỷ hải sản Ở Đồng Tháp, theo Hội Nghề cá tỉnh

Đồng Tháp, hầu hết các hộ nuôi thủy sản đều không có biện pháp xử lý nước thải, xử lý bùn ở đáy ao, thức ăn tự chế dư thừa… chưa xử lý xác cá chết đúng quy trình gây ra ô nhiễm nguồn nước ở các sông, rạch, ảnh hưởng đến nguồn nước của các hộ dân lân cận[3] Ngoài ra, hậu quả của ô nhiễm tài nguyên nước còn ảnh hưởng đến các sinh vât, thực vật khác và ảnh hưởng đến nền kinh tế của đất nước khi chi ra nhiều kinh phí để khắc phục ô nhiễm tài nguyên nước

4.2, Hạn hán

Nước rất quan trọng đối với chúng ta nhưng hiện nay nước ngày càng suy giảm, nhiều vùng ở nước ta thiếu nước gây khó khăn cho sinh hoạt cũng như sản xuất dẫn đến tình trạng hạn hán kéo dài Việt Nam là đất nước chú trọng vào nền nông nghiệp Hạn hán làm cạn kiệt nguồn nước sinh hoạt và tưới tiêu, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền nông nghiệp của nước ta Tại Khánh Hòa, tình trạng nắng nóng kéo dài từ đầu năm đến nay khiến mực nước ở các sông và hồ chứa trên địa bàn tỉnh nhanh chóng xuống thấp Hệ thống hồ chứa nước trong đó

có chức năng cung cấp nước sinh hoạt được dự báo sẽ giảm xuống còn 30% và lượng dòng chảy trên các sông suối cũng thiếu hụt từ 40 - 60% so với cùng kỳ năm trước[6] Tại Thừa Thiên - Huế, nắng nóng tiếp tục xảy ra, lượng dòng chảy trên các sông suy giảm, nguy cơ hạn hán, thiếu nước ảnh hưởng tới sản xuất và sinh hoạt của nhân dân Hạn hán ở nước ta thường xảy ra ở Miền Trung, Tây Nguyên gây ảnh hưởng lớn đến việc sản xuất và kinh tế của người dân nơi đây Hơn nữa, chính con người đang sử dụng nước một cách bừa bãi, giờ đây phải đối mặt với hạn hán Bạn có nghe tiếng gào thét của thiên nhiên đang thịnh nộ chúng ta hay không? Hàng trăm cây cối, cảnh vật cũng dần mất đi sức sống, ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển kinh tế , xã hội

4.3, Lũ lụt

Ở Việt Nam , miền Trung chính là nơi ảnh hưởng nặng nề của lũ lụt đem lại, ảnh hưởng đến tài nguyên nước Nguồn gây ô nhiễm chủ yếu do phân, rác, nước thải, bãi thu gom, tập kết xử lý chất thải rắn, kho chứa hóa chất, kho chứa thuốc bảo vệ thực vật bị cuốn chung vào nguồn nước Các công trình xử lý nước

thải, hệ thống thoát nước thải bị phá hủy làm cho phân, rác, nước thải tồn đọng

từ các nhà vệ sinh, hệ thống cống rãnh, chuồng trại chăn nuôi tràn trực tiếp ra môi trường Do hậu quả của mưa lớn, nước lũ từ nguồn đổ về, dâng cao mang theo nhiều rác thải từ các loại thân, lá cây và bèo tây lấp đầy các đoạn sông làm cản trở dòng chảy, hoặc dạt vào bờ chất thành đống gây ô nhiễm môi trường Lượng rác hình thành sau lũ tăng lên rất nhiều, tràn ngập vườn tược, đường giao thông, ruộng đồng ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt của người dân, giao thông đi lại của người dân cũng trở nên khó khăn hơn[10] Sau mỗi trận lũ, người dân không chỉ mất đi tài sản, tiền bạc mà còn bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm nguồn nước do lũ lụt gây ra

4.4, Nguồn nước ngọt bị ô nhiễm

Ở Việt Nam, nền công nghiệp mới phát triển, các đô thị và khu công nghiệp còn

ít, hầu như chỉ tập trung ở Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Bắc Ninh, các

điểm tập trung dân cư chưa nhiều nên lượng nước dùng cho công nghiệp và sinh hoạt còn quá ít so với trữ lượng trong tự nhiên Tuy vậy, sự nhiễm bẩn nguồn nước đã bắt đầu xuất hiện do việc sử dụng thuốc trừ sâu trong nông nghiệp; lượng nước thải ra môi trường của các nhà máy luyện kim, nhiệt điện, hóa chất, thực phẩm ; cùng với lượng nước thải do sinh hoạt đã trở thành một vấn đề cấp bách cần phải được quan tâm Các nguồn nước ngọt đang gặp rất nhiều vấn

đề do con người và các nhà máy, khu công nghiệp gây ra

4.5, Sự xâm nhập mặn, cạn kiệt nguồn nước ngầm

Sự xâm nhập mặn vào sông xảy ra với quy mô ngày càng cao ở nước ta, đặc biệt là ở nhiều sông ở miền Trung, các vùng đồng bằng Tình trạng cạn kiệt nguồn nước ngầm, xâm nhập mặn và ô nhiễm nguồn nước ngầm hầu hết diễn ra

ở các đô thị lớn và các tỉnh đồng bằng Nguyên nhân chính là do con người khai thái quá mức, thiếu quy hoạch, nước thải không kịp xử lí và cũng do giảm rừng đầu nguồn , khí hậu thay đổi thấi thường

4.6, Biến đổi khí hậu

Như chúng ta đã biết, những năm gần đây hiện tượng “biến đổi khí hậu” đã làm ảnh hưởng đến rất nhiều thứ xung quanh chúng ta, một trong số đó chính là

tài nguyên nước Đối với Ninh Thuận là tỉnh thuộc vùng cực Nam Trung Bộ, do đặc thù về vị trí địa lý và địa hình, Ninh Thuận thường xuyên chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và các loại hình thiên tai khắc nghiệt Trong những thập kỷ gần đây, Ninh Thuận chịu ảnh hưởng lớn của các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, hoang mạc hóa, khô nóng, bão, mưa lớn, lũ quét, ngập lụt [7] Biến đổi khí hậu đã tác động xấu đến số lượng và chất lượng nguồn nước, làm suy giảm nguồn nước của các sông suối, gây xâm nhập mặn ở một số vùng cửa sông, ven biển, đồng thời mưa lớn kết hợp với nhiệt độ tăng cao làm tăng nguy

cơ sạt lở đất và gây áp lực lớn lên hệ thống hồ chứa[7] Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu và gia tăng nhiệt độ, sức gió tăng và độ ẩm lại giảm; làm gia tăng khả năng gây ra tình trạng thiếu nước vào mùa khô trong khu vực, thiếu nước sạch cho tưới tiêu, sản xuất và sinh hoạt Biến đổi khí hậu cùng với nước biển dâng

sẽ làm cho việc cung cấp nước ngọt trở nên khó khăn[7] Thiếu hụt nguồn nước cho sản xuất và sinh hoạt dẫn đến việc khai thác quá mức và không thể kiểm soát môi trường của việc khai thác nước ngầm Ngoài ra, trái đất nóng lên sẽ làm cho nước biển có thể dâng cao thêm 0,3 - 1,0 m và do đó nhiều vùng thấp ở đồng bằng sông Cửu Long, vùng đồng bằng châu thổ Bắc Bộ và ven biển Trung

Bộ sẽ bị ngập chìm trong nước biển Nếu nước biển dâng 1 m, diện tích ngập lụt

là 40.000km2 , chủ yếu ở đồng bằng sông Cửu Long, 1700 km2 vùng đất ngập nước cũng bị đe doạ và 17 triệu người sẽ chịu hậu quả của lũ lụt.[7]

4.7, Ý thức của con người

Nước là tài nguyên tự nhiên nhưng nó sẽ không vô tận nếu con người sử dụng

nó một cách bất hợp lí Từ những hành động tưởng chừng như nhỏ nhất của con người như vứt rác xuống sông, hồ, suối dần dần tích tụ gây ra ô nhiễm nguồn nước Ở Việt Nam, bên cạnh công nghiệp hóa còn có nông nghiệp hóa, và chính việc sử dụng các hóa chất như thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ cũng gây hại cho nguồn nước hay là nếu bón phân không hợp lí,cũng có thể làm ô nhiễm nguồn nước ngầm sâu dưới lòng đất Nước là nguồn sản phẩm vô tận nhưng con người không có ý thức , sử dụng một cách tùy tiện thì tương lai của nước cũng dần trở nên cạn kiệt

Liệu chúng ta có một lần tự hỏi nếu một ngày trên Trái Đất không còn nước thì chúng ta có thể sống trên Trái Đất xanh được nữa không? Chắc chắn là không phải không Nước chính là nguồn sống, là hơi thở của chúng ta , sao nỡ lòng nào mà chúng ta lại đối xử với chúng như thế, chúng ta có nghe tài nguyên nước đang kêu cứu, có nghe chúng đang khóc than? Ngay từ bây giờ , chúng ta hãy cùng nhau hành động và nhận thức rõ tầm quan trọng của nước để bảo vệ nguồn nước- tài sản quý hiếm này

5, Giải pháp tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nước sạch ở hộ gia đình

Hiện nay, tài nguyên nước đang gặp nhiều vấn đề vì vậy chúng ta cần phải có những giải pháp tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nước sạch, đặc biệt là từ các hộ gia đình

+ Tận dụng nước tối đa: Khi chúng ta rửa rau, củ quả hay rửa bát, … nên hứng sẵn một chậu nước sạch Nước rửa lần cuối có thể dùng lại vào việc khác như cọ rửa hoặc lau nhà, tưới rau, củ[11] Còn nước bẩn (không có xà phòng) có thể được dùng để tưới cây, tưới đất hoặc tưới ngoài mặt đường nhiều người đi lại cho ít bụi…Chỉ rửa trực tiếp dưới vòi nước khi thật cần thiết và điều chỉnh vòi vừa đủ dùng, không dùng nước khi không cần thiết Bên cạnh đó, chúng ta cũng có thể tiết kiệm nước khi nấu ăn, chúng ta nên đặt một chậu nước nhỏ bên cạnh để sau mỗi lần cắt rau, củ, hành, tỏi…ta rửa tay Trừ khi cần làm sạch dầu mỡ còn thì ta chỉ cần nhúng tay vào chậu nước rồi lau khô bằng khăn sạch, thay vì rửa dưới vòi nhiều lẫn gây lãng phí nước Tiết kiệm nước khi giặt quần áo, khi

giặt quần áo bằng tay, ta nên dùng phèn chua hoặc chanh rửa tay để tiết kiệm nước[11] Ta cũng có thể mang găng cao su để hạn chế rửa tay nhiều lần Khi xả quần áo lần cuối, ta giữ lại nước này để làm sạch sàn nhà, lau nhà hoặc rửa xe Nếu dùng máy giặt thi ta chỉ giặt khi có đủ khối lượng theo công suất của máy

để tiết kiệm nước một cách tốt nhấ[11]t, dùng nước xả của máy giặt để rửa bồn cầu, sàn nhà vệ sinh; chỉ dùng ½ lượng nước trong bồn cầu xả có thể làm sạch cầu sau khi đi vệ sinh Đồng thời, ta nên tránh chu trình giặt cố định; với mỗi lần giặt, ta điều chỉnh mức nước phù hợp với khối lượng quần áo cần giặt Chúng ta