Tổ chức thực hiện luật dân quân tự vệ thực tiễn tại thị trấn Kiến Đức, huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông

Chuyên đề tốt nghiệp “TỔ CHỨC THỰC HIỆN LUẬT DÂN QUÂN TỰ VỆ THỰC TIỄN TẠI THỊ TRẤN KIẾN ĐỨC, HUYỆN ĐẮK R’LẤP, TỈNH ĐẮK NÔNG” là công trình nghiên cứu vừa đạt được giá trị về mặt lý luận vừa đạt được giá trị về mặt thực tiễn. Về mặt lý luận, chuyên đề đã làm rõ một số vấn đề khái quát về dân quân tự vệ và tổ chức thực hiện Luật Dân quân tự vệ. Về mặt thực tiễn, chuyên đề đã tổng kết được những thành tựu và khó khăn, hạn chế trong việc tổ chức thực hiện Luật Dân quân tự vệ tại thị trấn Kiến Đức trong những năm qua và luận giải nguyên nhân của những khó khăn, hạn chế. Trên cơ sở đó, chuyên đề đã đưa ra các kiến nghị và giải pháp cụ thể nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện Luật Dân quân tự vệ trong giai đoạn hiện nay.

CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP

TỔ CHỨC THỰC HIỆN LUẬT DÂN QUÂN TỰ

VỆ - THỰC TIỄN TẠI THỊ TRẤN KIẾN ĐỨC, HUYỆN ĐẮK R' LẤP, TỈNH ĐẮK NÔNG

Đà Lạt, năm 2022

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

BCHQS Ban chỉ huy quân sự DQTV Dân quân tự vệ LDQTV Luật Dân quân tự vệ LLVT Lực lượng vũ trang UBND Ủy ban nhân dân

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Sự cần thiết nghiên cứu chuyên đề 1

2 Tình hình nghiên cứu 2

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

5 Phương pháp tiến hành nghiên cứu 4

6 Ý nghĩa khoa học và giá trị ứng dụng của chuyên đề 5

7 Bố cục của chuyên đề tốt nghiệp 5

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ DÂN QUÂN TỰ VỆ VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN LUẬT DÂN QUÂN TỰ VỆ 6

1.1 Khái niệm, thành phần, vị trí, chức năng và nhiệm vụ của Dân quân tự vệ 6

1.2 Khái niệm, ý nghĩa và nguyên tắc tổ chức thực hiện Luật Dân quân tự vệ 14

1.3 Chủ thể và nội dung tổ chức thực hiện Luật Dân quân tự vệ 18

Tiểu kết Chương 1 29

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC HIỆN LUẬT DÂN QUÂN TỰ VỆ TẠI THỊ TRẤN KIẾN ĐỨC, HUYỆN ĐẮK R'LẤP, TỈNH ĐẮK NÔNG – KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP 30

2.1 Thành tựu trong việc tổ chức thực hiện Luật Dân quân tự vệ tại thị trấn Kiến Đức, huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông trong những năm qua 30

2.2 Khó khăn, hạn chế và nguyên nhân của khó khăn, hạn chế trong việc tổ chức thực hiện Luật Dân quân tự vệ tại thị trấn Kiến Đức, huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông trong những năm qua 37

2.3 Kiến nghị và giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện Luật Dân quân tự vệ tại thị trấn Kiến Đức, huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông trong giai đoạn hiện nay 40

Tiểu kết Chương 2 47

KẾT LUẬN 49 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

LỜI MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết nghiên cứu chuyên đề

Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta thường xuyên quan tâm và có chủ trương, giải pháp xây dựng DQTV, giáo dục quốc phòng và an ninh; từng bước bổ sung, xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật, nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về DQTV, góp phần xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Đảng và Nhà nước xác định lực lượng DQTV có vai trò quan trọng, là LLVT quần chúng ở cơ sở, không thoát ly sản xuất, công tác; đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý, điều hành của chính quyền, sự chỉ huy trực tiếp của

cơ quan quân sự các cấp; là một trong những công cụ chủ yếu để bảo vệ Đảng, bảo

vệ chính quyền, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, của Nhà nước ở cơ sở Trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, lực lượng này càng trở nên quan trọng và cần thiết, ngoài việc xây dựng, bảo vệ an ninh quốc phòng, DQTV còn là lực lượng bám sát cơ sở, đi đầu trong thực hiện những chủ trương, chính sách của Đảng,

tham gia các hoạt động xã hội,… Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “DQTV và

du kích là lực lượng của toàn dân tộc, là một lực lượng vô địch, là bức tường sắt của

Tổ quốc, vô luận kẻ địch hung bạo thế nào hễ đụng vào lực lượng đó, bức tường đó, thì địch nào cũng phải tan rã” (Thư “Gửi nam nữ dân quân, tự vệ và du kích toàn

quốc” nhân dịp Hội nghị dân quân, tự vệ và du kích toàn quốc diễn ra tại Việt Bắc, ngày 27/5/1947) Vì vậy, xây dựng DQTV vững mạnh và rộng khắp là vấn đề có ý nghĩa chiến lược cần phải thực hiện ngay từ thời bình, góp phần củng cố, tăng cường nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân, gắn với nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân, sẵn sàng chuyển sang thế trận chiến tranh nhân dân, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc

Để xây dựng DQTV vững mạnh và rộng khắp, làm nòng cốt ở cơ sở trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, ngày 22/11/2019, tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIV đã biểu quyết thông qua LDQTV số 48/2019/QH14 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2020, thay thế LDQTV năm 2009 LDQTV hiện hành gồm

8 Chương, 50 Điều, quy định về nghĩa vụ tham gia DQTV; vị trí, chức năng, nhiệm

vụ, nguyên tắc, tổ chức, hoạt động, chế độ, chính sách và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân đối với DQTV LDQTV là cơ sở pháp lý quan trọng, bảo đảm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của lực lượng DQTV, góp phần thực hiện công tác quốc phòng, quân sự địa phương, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới Với ý nghĩa đó, việc đưa LDQTV thực sự đi vào cuộc sống

là nhiệm vụ đòi hỏi các cấp, ngành, địa phương tiếp tục quán triệt, đẩy mạnh thực hiện hơn nữa Điều này, đòi hỏi các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức và nhân dân phải nắm rõ vấn đề lý luận về tổ chức thực hiện LDQTV để đề cao trách nhiệm, tích cực quán triệt, triển khai thực hiện, từng bước đưa LDQTV vào cuộc sống, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Chính vì những lý do đó mà tác giả đã lựa

chọn đề tài “Tổ chức thực hiện Luật Dân quân tự vệ - thực tiễn tại thị trấn Kiến

Đức, huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông” để làm chuyên đề tốt nghiệp của mình

2 Tình hình nghiên cứu

Qua quá trình tìm hiểu và nghiên cứu, tác giả nhận thấy nhiều công trình nghiên cứu như Luận văn Thạc sĩ, sách, tạp chí, báo in, báo điện tử,… có nghiên cứu các nội dung liên quan đến đề tài, cụ thể như:

Luận văn Thạc sĩ Luật học của tác giả Cao Hợp Thanh bảo vệ tại Học viện Hành chính quốc gia vào năm 2017 với tên gọi “Tổ chức thực hiện LDQTV từ thực tiễn thành phố Hà Nội” đã làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về DQTV và quản lý nhà nước về DQTV; đánh giá việc tổ chức thực hiện pháp luật về DQTV trên địa bàn thành phố Hà Nội thời gian qua và đề xuất quan điểm, giải pháp nâng cao chất lượng

tổ chức thực hiện LDQTV trong thời gian tới

Luận văn Thạc sĩ Luật học của tác giả Thái Đình Quốc bảo vệ tại Học Viện khoa học xã hội, Viện hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam vào năm 2019 với tên gọi

“Thực hiện pháp luật về DQTV của UBND phường từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng”

đã làm sáng tỏ những vấn đề lý luận, thực trạng vai trò của UBND phường trong việc thực hiện pháp luật về DQTV và việc quản lý nhà nước đối với DQTV ở cấp phường, trên cơ sở đó đưa ra những quan điểm, giải pháp thực hiện có hiệu quả trong thực hiện pháp luật về DQTV đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ mới của nước ta nói chung và của thành phố Đà Nẵng nói riêng trong giai đoạn hiện nay

Bài viết của tác giả Phạm Quang Ngân đăng trên Tạp chí Tổ chức Nhà nước số 4/2021 với tên gọi “Nâng cao chất lượng, hiệu quả phối hợp hoạt động của DQTV với các lực lượng giữ vững an ninh chính trị trật tự an toàn xã hội” đã trình bày khái quát sự phối hợp hoạt động của DQTV với các lực lượng để giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả cơ chế phối hợp hoạt động của lực lượng DQTV trong thời kỳ hiện nay

Bài viết của tác giả Nguyễn Duy Nguyên đăng trên báo Quân đội nhân dân ngày 31/8/2016 với tên gọi “Thống nhất, đồng bộ trong triển khai các văn bản pháp luật về dân quân, tự vệ” đã chỉ ra một số vướng mắc, bất cập sau thời gian thực hiện LDQTV dẫn đến tốc độ triển khai LDQTV còn chậm, từ đó, chỉ ra những lưu ý các

bộ, ngành, địa phương trong quán triệt, triển khai thực hiện các văn bản mới ban hành

để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác DQTV

Những phân tích nghiên cứu, cũng như những ý kiến đánh giá cá nhân của các tác giả trong các công trình nghiên cứu nêu trên là tài liệu có ý nghĩa khoa học rất lớn giúp cho tác giả có thêm các cơ sở khác nhau dưới góc độ các quan điểm liên quan đến nội dung về lý luận, nội dung pháp luật thực định lẫn thực tiễn thực thi của pháp luật về vấn đề nghiên cứu, làm nền tảng cho việc nghiên cứu chuyên đề tốt nghiệp

Có thể nhận thấy, hiện nay đã có công trình nghiên cứu vấn đề tổ chức thực hiện LDQTV từ bao quát đến chi tiết, từ lý luận đến thực tiễn, tuy nhiên đề tài còn hạn chế về số lượng Đặc biệt, để tìm thấy một công trình nghiên cứu riêng biệt về tổ chức thực hiện LDQTV trên địa bàn tỉnh Đắk Nông nói chung và ở thị trấn Kiến Đức, huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông nói riêng còn rất hạn chế Chuyên đề này là công trình nghiên cứu chuyên biệt về “Tổ chức thực hiện Luật Dân quân tự vệ - thực tiễn tại thị trấn Kiến Đức, huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông” có ý nghĩa nhất định về lý luận và thực tiễn đối với trong phạm vi thị trấn Kiến Đức, hơn nữa là phạm vi cả nước

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Chuyên đề tốt nghiệp với mục đích nghiên cứu khái quát chung về DQTV và

tổ chức thực hiện LDQTV; nghiên cứu thực trạng tổ chức thực hiện LDQTV trên địa bàn thị trấn Kiến Đức, huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện LDQTV trên địa bàn thị trấn Kiến Đức, huyện Đắk

R’Lấp, tỉnh Đắk Nông trong giai đoạn hiện nay, với mục đích trên, việc nghiên cứu chuyên đề thực hiện những nhiệm vụ sau đây: tìm hiểu về khái niệm, thành phần, vị trí, chức năng và nhiệm vụ của DQTV; khái niệm, ý nghĩa và nguyên tắc tổ chức thực hiện LQDTV, chủ thể và nội dung tổ chức thực hiện LQDTV Sau đó, tổng kết những thành tựu và khó khăn, hạn chế trong việc tổ chức thực hiện LQDTV tại thị trấn Kiến Đức, huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông trong những năm qua, luận giải nguyên nhân của những khó khăn, hạn chế còn tồn tại đó; từ cơ sở lý luận và thực tiễn tổ chức thực hiện, tác giả kiến nghị và đề xuất một số giải pháp cụ thể nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện LDQTV tại thị trấn Kiến Đức, huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông nói riêng

cả nước nói chung trong giai đoạn hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Chuyên đề có đối tượng nghiên cứu chủ yếu là lý luận và thực tiễn tổ chức thực hiện LDQTV Trong phạm vi chuyên đề, tác giả chủ yếu nghiên cứu và phân tích các vấn đề pháp lý có liên quan đến tổ chức thực hiện LDQTV, phần thực tiễn tổ chức thực hiện LDQTV được lấy từ thực tiễn thị trấn Kiến Đức Chuyên đề nghiên cứu quy định của pháp luật Việt Nam, trong đó chủ yếu là khai thác các quy định chung của LDQTV và các văn bản hướng dẫn về tổ chức thực hiện LDQTV Chuyên đề tiến hành nghiên cứu việc tổ chức thực hiện LDQTV tại thị trấn Kiến Đức, huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông trong những năm qua và đề xuất các kiến nghị, giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện LDQTV trong giai đoạn hiện nay Các nội dung được nghiên cứu theo pháp luật để điều chỉnh về tổ chức thực hiện LDQTV là quy định của pháp luật hiện hành, các quy định trước đó chủ yếu có tính đối chiếu, tham khảo

5 Phương pháp tiến hành nghiên cứu

Chuyên đề được nghiên cứu dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác – Lênin và dựa trên quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về xây dựng lực lượng DQTV trong tình hình mới Đồng thời, tác giả còn vận dụng kết hợp các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê, quy nạp, hệ thống hoá vấn đề,… sử dụng xuyên suốt trong các chương

để hoàn thành chuyên đề Ngoài ra, chuyên đề còn có sử dụng một số phương pháp

khác như khảo sát thực tế, thu thập kết hợp nghiên cứu dữ liệu, tài liệu là sách, báo, tài liệu tuyên truyền, tạp chí điện tử có liên quan đến lĩnh vực DQTV

6 Ý nghĩa khoa học và giá trị ứng dụng của chuyên đề

Chuyên đề tốt nghiệp là công trình nghiên cứu vừa đạt được giá trị về mặt lý luận vừa đạt được giá trị về mặt thực tiễn Về mặt lý luận, chuyên đề đã làm rõ một

số vấn đề khái quát về DQTV và tổ chức thực hiện LQDTV Về mặt thực tiễn, chuyên

đề đã tổng kết được những thành tựu và khó khăn, hạn chế trong việc tổ chức thực hiện LDQTV tại thị trấn Kiến Đức trong những năm qua và luận giải nguyên nhân của những khó khăn, hạn chế đó Trên cơ sở đó, chuyên đề đã đóng góp được các kiến nghị và giải pháp cụ thể nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện LDQTV tại thị trấn Kiến Đức, huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông trong giai đoạn hiện nay Chuyên đề là cơ sở

để tác giả phát triển cho các nghiên cứu tiếp theo của mình và có thể được dùng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu thực tiễn về tổ chức LDQTV ở nước ta cho các nhà nghiên cứu tiếp theo

7 Bố cục của chuyên đề tốt nghiệp

Chuyên đề tốt nghiệp bao gồm Lời nói đầu, 02 chương, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo Trong đó, nội dung của 02 chương được kết cấu như sau:

Chương 1: Khái quát chung về Dân quân tự vệ và tổ chức thực hiện Luật Dân quân tự vệ

Chương 2: Thực trạng tổ chức thực hiện Luật Dân quân tự vệ tại thị trấn Kiến Đức, huyện Đắk R’Lấp, tỉnh Đắk Nông – Kiến nghị và giải pháp

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ DÂN QUÂN TỰ VỆ VÀ

TỔ CHỨC THỰC HIỆN LUẬT DÂN QUÂN TỰ VỆ 1.1 Khái niệm, thành phần, vị trí, chức năng và nhiệm vụ của Dân quân

tự vệ

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ nhất thông Nghị quyết về đội tự vệ vào ngày 28/3/1935, đây là Nghị quyết đầu tiên của Đảng về tổ chức, chỉ đạo xây dựng, huấn

luyện và hoạt động của lực lượng tự vệ Nghị quyết về Đội tự vệ đã khẳng định “Tự

vệ đội càng mạnh thì tức là có điều kiện thuận lợi để sau này tổ chức du kích chiến tranh và vũ trang bạo động” và khẳng định khẩu hiệu hành động là “Không có một sản nghiệp nào, một làng nào có cơ sở của Đảng của Đoàn của các hội quần chúng cách mạng mà không có tổ chức Đội tự vệ” Có thể nói Nghị quyết về Đội tự vệ là

khởi đầu của tư tưởng vũ trang toàn dân và tư tưởng chiến tranh nhân dân với phong trào toàn dân đánh giặc; đây là mốc son lịch sử của DQTV Việt Nam và hằng năm, ngày 28/3 cũng được coi là ngày truyền thống của lực lượng DQTV Việt Nam Trong lịch sử phát triển của DQTV đã gắn liền với sự nghiệp giành độc lập, xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Từ năm 1935 đến năm 1945, các đội tự vệ ở cả nông thôn và thành thị ra đời, làm nòng cốt cho quần chúng thực hiện vũ trang khởi nghĩa, tiến hành chiến tranh

du kích, xây dựng và mở rộng các căn cứ địa Tháng 8/1945, lực lượng DQTV đã cùng toàn dân thực hiện thắng lợi cuộc Tổng khởi nghĩa giành độc lập Sau ngày 02/9/1945, DQTV trở thành LLVT của Nhà nước Việt Nam độc lập, một trong ba thứ quân của LLVT nhân dân, được tổ chức rộng khắp ở các làng xã, đường phố trong cả nước, thực sự là công cụ bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ, bảo vệ thành quả cách mạng Hưởng ứng Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 19/12/1946, lực lượng DQTV được nhanh chóng phát triển rộng khắp trong cả nước ngày càng lớn mạnh, là LLVT quần chúng do mặt trận chỉ đạo đã từng bước được thống nhất về tổ chức là một bộ phận trong LLVT nhân dân Việt Nam do các xã đội, huyện đội, tỉnh đội chỉ đạo, chỉ huy và đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của cấp uỷ Đảng các cấp, đây là bước phát triển mới về chất lượng của lực lượng DQTV Việt Nam

Để phát huy truyền thống và tăng cường xây dựng lực lượng DQTV đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới và quán triệt thực hiện đường lối đổi mới trong các Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc khoá VI, VII, VIII và các Nghị quyết của Đảng về quốc phòng - an ninh Ngày 29/9/1989, Ban

Bí thư Trung ương Đảng ra Chỉ thị số 55/BBT về tăng cường lãnh đạo xây dựng lực lượng dự bị động viên và DQTV trong tình hình mới và đến ngày 29/01/1990, Hội đồng Bộ trưởng đã ban hành Nghị định số 29/HĐBT về ban hành Điều lệ DQTV, Điều lệ này quy định về tổ chức và hoạt động của DQTV, trách nhiệm của các cấp, các ngành, và các đoàn thể đối với nhiệm vụ xây dựng DQTV Điều lệ DQTV ban hành kèm theo Nghị định số 29-HĐBT ngày 29/01/1990 của Hội đồng Bộ trưởng đã

xây dựng khái niệm về DQTV, theo đó, “DQTV là LLVT quần chúng không thoát ly

sản xuất, do Đảng Cộng sản Việt Nam tổ chức và lãnh đạo, là một trong ba thứ quân của LLVT nhân dân nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam”1

Tiếp tục quán triệt các Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc về tăng cường quốc phòng và an ninh, Nghị quyết Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 8 (khoá IX) về chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Chỉ thị số 16/CT-TW của Ban Bí thư Trung ương về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với lực lượng DQTV và lực lượng DBĐV trong tình hình mới; Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Pháp lệnh số 45-L/CTN ngày 09/01/1996 của Chủ tịch nước về DQTV và Pháp lệnh số 9/2004/PL-UBTVQH11 ngày 29/4/2004 Pháp lệnh số 45-L/CTN nêu rõ:

“DQTV là LLVT quần chúng, không thoát ly sản xuất, công tác, là một bộ phận của

LLVT nhân dân của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự quản lý, điều hành của Chính phủ và của UBND,

sự chỉ đạo, chỉ huy trực tiếp của cơ quan quân sự các cấp; là một trong những công

cụ chủ yếu để bảo vệ Đảng, bảo vệ Chính quyền, bảo vệ tính mạng tài sản của nhân dân, tài sản của Nhà nước ở cơ sở Lực lượng này được tổ chức ở xã, phường, thị trấn gọi là dân quân; được tổ chức ở các cơ quan Nhà nước, đơn vị hành chính sự nghiệp, tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị - xã hội gọi là tự vệ.”2 Pháp lệnh số

1 Điều 1 Điều lệ DQTV ban hành kèm theo Nghị định số 29-HĐBT ngày 29/01/1990

2 Điều 1 Pháp lệnh số 45-L/CTN ngày 09/01/1996

9/2004/PL-UBTVQH11 khẳng định: “DQTV là LLVT quần chúng không thoát ly sản

xuất, công tác, là một bộ phận của LLVT nhân dân của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự quản lý, điều hành của Chính phủ và của UBND các cấp, sự chỉ đạo, chỉ huy thống nhất của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và sự chỉ đạo, chỉ huy trực tiếp của cơ quan quân sự địa phương Lực lượng này được tổ chức ở xã, phường, thị trấn gọi là dân quân; được tổ chức ở cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là cơ quan, tổ chức) gọi là tự vệ”3

Đặc biệt, ngày 23/11/2009, Quốc hội nước ta đã thông qua và ban hành LDQTV năm 2009, đây là văn bản có tính pháp lý cao nhất của Nhà nước thời bấy giờ nhằm tiếp tục tăng cường chỉ đạo xây dựng lực lượng DQTV vững mạnh toàn diện cả về tổ chức, huấn luyện, hoạt động và công tác bảo đảm theo chức năng, nhiệm vụ chặt chẽ thống nhất với cơ chế Đảng lãnh đạo, chính quyền điều hành, cơ quan quân sự làm tham mưu Tại LDQTV năm 2009, khái niệm DQTV được thể hiện đồng nhất với vị

trí, chức năng của lực lượng này, cụ thể thì “DQTV là LLVT quần chúng không thoát

ly sản xuất, công tác; là thành phần của LLVT nhân dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; là lực lượng bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, tài sản của Nhà nước, làm nòng cốt cùng toàn dân đánh giặc ở địa phương, cơ sở khi có chiến tranh Lực lượng này được tổ chức ở xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã) gọi là dân quân; được tổ chức ở cơ quan của Nhà nước,

tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế (sau đây gọi chung là cơ quan, tổ chức) gọi là tự vệ.”4

Qua quá trình tổng kết việc thực hiện LDQTV năm 2009 trên toàn quốc những năm qua, cho thấy đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, tạo cơ sở pháp lý để xây dựng DQTV vững mạnh và rộng khắp, nâng cao chất lượng tổng hợp và khả năng sẵn sàng chiến đấu của DQTV, góp phần xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với xây dựng nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân vững chắc, củng cố và tăng cường tiềm lực quốc phòng, tạo môi trường thuận lợi

3 Điều 1 Pháp lệnh số 9/2004/PL-UBTVQH11 ngày 29/4/2004

4 Điều 3 LDQTV năm 2009

để phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở địa phương, cơ sở Tuy nhiên, nhiều chủ trương, quan điểm mới của Đảng, quy định của Hiến pháp năm 2013 liên quan đến DQTV chưa được thể chế và cụ thể hóa Một số quy định của LDQTV năm 2009 chưa thống nhất, đồng bộ với hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quốc phòng và các văn bản pháp luật có liên quan Nhiều vấn đề mới phát sinh trên thực tiễn liên quan đến DQTV chưa được điều chỉnh, hoặc điều chỉnh chưa đầy đủ, đã bộc lộ những hạn chế, vướng mắc, bất cập về xây dựng, huấn luyện, đào tạo, hoạt động và bảo đảm chế độ, chính sách cho DQTV5 Trước tình hình đó, ngày 22/11/2019, tại kỳ họp thứ 8, Quốc

hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIV đã biểu quyết thông qua LDQTV số 48/2019/QH14 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2020, thay thế cho LDQTV năm 2009 So với Luật DQTV năm 2009, LDQTV năm 2019 có sự kế thừa, phát triển với nhiều điểm mới; sự ra đời của LDQTV năm 2019 là cơ sở pháp lý quan trọng, bảo đảm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của lực lượng DQTV, góp phần thực hiện công tác quốc phòng, quân sự địa phương, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ

xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới

Tại khoản 1 Điều 2 LDQTV năm 2019 quy định DQTV là LLVT quần chúng không thoát ly sản xuất, công tác, được tổ chức ở địa phương gọi là dân quân, được

tổ chức ở cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế gọi là tự vệ Đồng thời, Điều 27 Luật Quốc phòng năm 2018 cũng đưa ra khái niệm DQTV, theo đó, DQTV là LLVT quần chúng không thoát ly sản xuất, công tác; là lực lượng bảo vệ Đảng, chính quyền, tính mạng, tài sản của Nhân dân, tài sản của Nhà nước ở địa phương, cơ sở; sẵn sàng chiến đấu, chiến đấu, phục vụ chiến đấu, làm nòng cốt cùng toàn dân đánh giặc ở địa phương, cơ sở khi có chiến tranh; tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân, khu vực phòng thủ, phòng thủ dân sự, bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm Có thể thấy, ngoài lực lượng Quân đội nhân dân và Công an nhân dân thì lực lượng DQTV cũng là LLVT nhân dân6, cùng các lực lượng khác

5 Lê Duy Hồng (2018), “Sự cần thiết của việc sửa đổi Luật DQTV”, Báo điện tử Quân đội nhân dân, Cơ quan của Quân

ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, viec-sua-doi-luat-dan-quan-tu-ve-553433, truy cập ngày 15/6/2022

https://www.qdnd.vn/quoc-phong-an-ninh/xay-dung-quan-doi/su-can-thiet-cua-6 Khoản 1 Điều 23 Luật Quốc phòng năm 2018

tham gia vào quá trình bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội Trước tiên, khái niệm DQTV tại LDQTV năm 2019 đã ngắn gọn hơn rất nhiều so với các khái niệm được nêu tại các văn bản trước đó Trong lực lượng DQTV, ngoài việc được tổ chức ở các địa phương thì gọi là dân quân thì lực lượng này còn được tổ chức tại các

cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế và được gọi chung là tự vệ

Điều 6 LDQTV năm 2019 quy định thành phần của DQTV gồm DQTV tại chỗ, DQTV cơ động, Dân quân thường trực, DQTV biển và DQTV phòng không, pháo binh, trinh sát, thông tin, công binh, phòng hóa, y tế Trong đó, DQTV tại chỗ là lực lượng làm nhiệm vụ ở thôn, ấp, bản, làng, buôn, bon, phum, sóc, tổ dân phố, khu phố, khối phố, khóm, tiểu khu và ở cơ quan, tổ chức7; DQTV cơ động là lực lượng cơ động làm nhiệm vụ trên các địa bàn theo quyết định của cấp có thẩm quyền8; Dân quân thường trực là lực lượng thường trực làm nhiệm vụ tại các địa bàn trọng điểm về quốc phòng9; DQTV biển là lực lượng làm nhiệm vụ trên các hải đảo, vùng biển Việt Nam10 LDQTV năm 2019 không giải thích về khái niệm DQTV phòng không, pháo binh, trinh sát, thông tin, công binh, phòng hóa, y tế; theo tác giả bởi vì tên gọi nó đã

rõ ràng, có thể thấy được là DQTV phòng không, pháo binh, trinh sát, thông tin, công binh, phòng hóa, y tế là một bộ phận của lực lượng DQTV Việt Nam, đảm nhiệm một

số chuyên môn cụ thể như phòng không, pháo binh, trinh sát, thông tin, công binh, phòng hóa, y tế

Trước đây, LDQTV năm 2009 quy định thành phần của DQTV bao gồm DQTV nòng cốt và DQTV rộng rãi11; tuy nhiên, LDQTV hiện hành đã bỏ quy định về

“DQTV nòng cốt”, “DQTV rộng rãi”, chỉ sử dụng khái niệm “DQTV” để phù hợp với Hiến pháp năm 201312, thống nhất với Luật Quốc phòng13, Luật Quản lý, sử dụng

vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ14 và các văn bản luật khác có liên quan Ngoài

7 Khoản 2 Điều 2 LDQTV năm 2019

8 Khoản 3 Điều 2 LDQTV năm 2019

9 Khoản 4 Điều 2 LDQTV năm 2019

10 Khoản 5 Điều 2 LDQTV năm 2019

11 Khoản 1 Điều 4 LDQTV năm 2009

12 Điều 66 Hiến pháp năm 2013

13 Điều 27 Luật Quốc phòng năm 2018

14 Điều 28, Điều 55 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2017

ra, LDQTV hiện hành cũng đã quy định dân quân thường trực là một trong những thành phần của DQTV, không luân phiên trong dân quân cơ động để khẳng định địa

vị pháp lý của dân quân thường trực, phù hợp với thực tế hiện nay các địa phương đã

và đang thực hiện Trên thực tiễn, dân quân thường trực hoạt động rất hiệu quả, nhất

là ở địa bàn biên giới, ven biển, đảo, mô hình hoạt động của dân quân thường trực, chốt chiến đấu của dân quân thường trực biên giới đất liền gắn với dân cư đã góp phần bảo vệ vững chắc biên giới quốc gia

Về vị trí, chức năng của DQTV được quy định tại Điều 3 LDQTV năm 2019, theo đó, “DQTV là thành phần của LLVT nhân dân; là lực lượng bảo vệ Đảng, chính quyền, tính mạng, tài sản của Nhân dân, tài sản của cơ quan, tổ chức ở địa phương,

cơ sở; làm nòng cốt cùng toàn dân đánh giặc ở địa phương, cơ sở khi có chiến tranh”

So với LDQTV năm 2009, LDQTV năm 2019 đã bổ sung cụm từ “tài sản của cơ quan, tổ chức” làm hoàn chỉnh địa vị pháp lý về vị trí, chức năng của DQTV Với quy định trên, có thể khái quát, DQTV có vị trí là thành phần của LLVT nhân dân và có chức năng là bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền, bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân, tài sản của cơ quan, tổ chức ở địa phương, cơ sở và đóng vai trò làm nòng cốt cùng toàn dân đánh giặc ở địa phương, cơ sở khi có chiến tranh

Có thể thấy, DQTV với vị trí là một thành phần của LLVT nhân dân nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam,

sự quản lý điều hành của Chính phủ, trực tiếp là sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, người đứng đầu cơ quan, tổ chức; sự chỉ huy cao nhất của

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; sự chỉ huy của Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, người chỉ huy đơn vị quân đội để thực hiện chức năng của mình

Cụ thể, trong thời bình, DQTV có chức năng là lực lượng nòng cốt có nhiệm

vụ vừa lao động sản xuất, vừa đóng vai trò xung kích trong bảo vệ sản xuất, phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, địch hoạ và các sự cố nghiêm trọng khác, đồng thời phối hợp với lực lượng an ninh cơ sở giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở địa phương, cơ sở; tham gia xây dựng cơ sở vững mạnh toàn diện góp phần xây dựng khu vực phòng thủ địa phương ngày càng vững chắc; ở biên giới, biển, đảo, DQTV phối hợp với Bộ đội Biên phòng giữ vững chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an

ninh biên giới của Tổ quốc Hơn nữa, trong thời chiến, DQTV là lực lượng chiến lược của chiến tranh nhân dân, làm nòng cốt cho phong trào toàn dân đánh giặc, tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu, phối hợp với các lực lượng khác bảo vệ địa phương, đơn vị theo kế hoạch tác chiến của khu vực phòng thủ Đặc biệt, trong cả thời bình và thời chiến thì DQTV có trách nhiệm thực hiện phòng thủ dân sự theo quy định của pháp luật15, cụ thể là thực hiện bộ phận của phòng thủ đất nước bao gồm các biện pháp phòng, chống chiến tranh; phòng, chống, khắc phục hậu quả thảm họa, sự cố, thiên tai, dịch bệnh; bảo vệ Nhân dân, cơ quan, tổ chức và nền kinh tế quốc dân16

Như vậy, lực lượng DQTV có vai trò quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng đất nước; là lực lượng nòng cốt, có vị trí, chức năng vô cùng quan trọng trong việc bảo vệ Đảng, chính quyền, tính mạng, tài sản của Nhân dân, tài sản của cơ quan, tổ chức ở địa phương; giúp đỡ nhân dân, cùng với lực lượng Công an nhân dân, Quân đội nhân dân để thực hiện chức năng quản lý trật tự, an toàn, an ninh xã hội, vai trò này được thể hiện cả trong thời chiến và thời bình Trên thực tế, DQTV là lực lượng đầu tiên được huy động để làm nhiệm vụ ở địa phương, khi chiến tranh xảy ra, DQTV cũng là lực lượng đầu tiên nổ súng để bảo vệ địa phương, địa bàn cơ sở và tạo thế cho lực lượng chủ lực tác chiến trên địa bàn Đối với thời bình, DQTV cũng là là lực lượng đầu tiên được huy động phối hợp với bộ đội chủ lực tham gia các nhiệm vụ như khắc phục hậu quả thiên tai, giữ vững an ninh chính trị, an ninh trật tự trên địa bàn hoặc tham gia nhiệm vụ phát triển kinh tế Thực tế khẳng định DQTV là lực lượng được cấp ủy chính quyền địa phương đánh giá cao, được nhân dân tin cậy; chính vì thế, xây dựng lực lượng DQTV “vững mạnh, rộng khắp” làm nòng cốt thực hiện công tác quân

sự - quốc phòng ở cơ sở là một trong những chủ trương, chiến lược lớn của Đảng, Nhà nước

Về nhiệm vụ của DQTV, Điều 66 Hiến pháp năm 2013 quy định “Nhà nước xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, có lực lượng thường trực hợp lý, lực lượng dự bị động viên hùng hậu, lực lượng DQTV

15 Khoản 3 Điều 13 Luật Quốc phòng năm 2018

16 Khoản 1 Điều 13 Luật Quốc phòng năm 2018

vững mạnh và rộng khắp, làm nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng” Hơn nữa, Luật Quốc phòng năm 2018 quy định “LLVT nhân dân tuyệt đối trung thành với

Tổ quốc, Nhân dân, Đảng và Nhà nước; có nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, chiến đấu, phục vụ chiến đấu, bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội; bảo vệ Nhân dân, Đảng, Nhà nước, chế

độ xã hội chủ nghĩa, thành quả cách mạng; cùng toàn dân xây dựng đất nước và thực hiện nghĩa vụ quốc tế”17 Cụ thể hơn về nhiệm vụ của DQTV, Điều 5 LDQTV năm

2019 quy định DQTV có các nhóm nhiệm vụ như sau: (i) Sẵn sàng chiến đấu18, chiến đấu và phục vụ chiến đấu19 bảo vệ địa phương, cơ sở, cơ quan, tổ chức; (ii) Phối hợp với các đơn vị Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và lực lượng khác trên địa bàn bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, hải đảo, vùng biển, vùng trời Việt Nam; tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân, khu vực phòng thủ, bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật theo quy định của pháp luật20; (iii) Thực hiện nhiệm vụ huấn luyện quân sự, giáo dục chính trị, pháp luật, hội thi, hội thao, diễn tập; (iv) Tham gia thực hiện các biện pháp về chiến tranh thông tin, chiến tranh không gian mạng theo quy định của pháp luật, quyết định của cấp có thẩm quyền; (v) Phòng, chống, khắc phục hậu quả thảm họa, sự cố, thiên tai, dịch bệnh, cháy, nổ; tìm kiếm, cứu nạn, cứu hộ; bảo vệ rừng, bảo

vệ môi trường và nhiệm vụ phòng thủ dân sự khác theo quy định của pháp luật; (vi) Tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về quốc phòng, an ninh; tham gia xây dựng địa phương,

cơ sở vững mạnh toàn diện, thực hiện chính sách xã hội; (vii) Thực hiện các nhiệm

vụ khác theo quy định của pháp luật Đây là những nhiệm vụ cơ bản, thường xuyên trong mọi giai đoạn cách mạng đối với mọi tổ chức DQTV; đồng thời là phương hướng, mục tiêu cơ bản chỉ đạo xây dựng và hoạt động của lực lượng DQTV

Kế thừa LDQTV năm 200921, LDQTV năm 2019 quy định các nhiệm vụ của DQTV, trong đó, bổ sung nhiệm vụ “Tham gia thực hiện các biện pháp về chiến tranh

17 Khoản 2 Điều 23 Luật Quốc phòng năm 2018

18 Điều 29 LDQTV năm 2019

19 Điều 30 LDQTV năm 2019

20 Điều 31 LDQTV năm 2019

21 ĐIỀU 8 LDQTV NĂM 2009

thông tin, chiến tranh không gian mạng theo quy định của pháp luật quyết định của cấp có thẩm quyền” tại khoản 4 Điều 5 để thống nhất với Luật Quốc phòng năm

201822, đáp ứng yêu cầu hoạt động của DQTV trong tình hình mới và các loại hình chiến tranh mới trong tương lai Cụ thể việc bổ sung quy định này là cần thiết, vì các

lý do cơ bản sau: Một là, thực hiện chiến tranh thông tin phải vận dụng nhiều biện pháp như sử dụng hạ tầng kỹ thuật thông tin, báo chí, phát thanh, truyền thanh, truyền hình, tờ rơi, truyền miệng,… chiến tranh không gian mạng là một loại hình thái chiến tranh chủ yếu sử dụng các biện pháp công nghệ cao kết hợp với biện pháp truyền thống; Hai là, để tiến hành “chiến tranh thông tin”, “chiến tranh không gian mạng” cần phát huy sức mạnh tổng hợp của cả lực lượng chuyên trách, chính quy và lực lượng rộng rãi, DQTV có phương tiện, vũ khí được trang bị để thực hiện các biện pháp như làm giả mục tiêu, ngụy trang, nghi binh, thiết bị hấp thụ sóng điện từ, sóng rada để nghi binh, lừa địch, phân tán, đối phó hỏa lực của đối phương; đồng thời, có khả năng tiêu diệt máy bay, phương tiện bay, tên lửa hành trình ở độ cao thấp, cực thấp của địch; Ba là, DQTV là LLVT quần chúng không thoát ly sản xuất, công tác

có điều kiện tiếp cận khoa học công nghệ, nhất là tự vệ ở các cơ quan, đơn vị thông tin và truyền thông, doanh nghiệp các khu công nghệ cao Vì lực lượng DQTV là LLVT quần chúng không thoát ly sản xuất, công tác, có điều kiện tiếp cận với khoa học công nghệ nên có đủ khả năng để thực hiện nhiệm vụ trên Như vậy, DQTV có trách nhiệm thực hiện tốt các nhiệm vụ pháp luật quy định, nhiệm vụ được các cấp có thẩm quyền giao phó

1.2 Khái niệm, ý nghĩa và nguyên tắc tổ chức thực hiện Luật Dân quân tự

vệ

Để tìm hiểu về khái niệm tổ chức thực hiện LDQTV, trước hết cần tìm hiểu khái niệm chung về tổ chức thực hiện pháp luật, hiện nay có nhiều nghiên cứu đưa ra định nghĩa về thực hiện pháp luật dưới các góc độ khác nhau, có quan điểm cho rằng

thực hiện pháp luật “là quá trình hoạt động có mục đích làm cho những quy định của

pháp luật trở thành hiện thực trong cuộc sống, tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động thực

22 Điểm e khoản 2 Điều 7 Luật Quốc phòng năm 2018

tế của các chủ thể pháp luật”23; hoặc thực hiện pháp luật “là một quá trình hoạt động

có mục đích làm cho những quy định của pháp luật đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi thực tế, hợp pháp của các chủ thể pháp luật”24; ngoài ra, nghiên cứu khác thể

thiện thực hiện pháp luật “là hiện tượng, quá trình có mục đích làm cho những quy

định của pháp luật trở thành hoạt động thực tế của các chủ thể pháp luật”25 Với các định nghĩa và cách tiếp cận như trên, thực hiện pháp luật có những dấu hiệu cơ bản chung nhất là quá trình hoạt động của những chủ thể nhất định và có mục đích đưa những quy định của pháp luật đi vào cuộc sống Từ các dấu hiệu này, theo tác giả, khái niệm thực hiện pháp luật có thể hiểu là việc thực hiện các hoạt động có mục đích nhằm hiện thực hóa các quy định của pháp luật, làm cho chúng đi vào cuộc sống, trở thành những hành vi thực tế hợp pháp của các chủ thể pháp luật Theo đó, thực hiện pháp luật về DQTV là một quá trình hoạt động có mục đích làm cho các quy định của pháp luật về DQTV đi vào thực tiễn cuộc sống, trở thành những hành vi thực tế hợp pháp của các chủ thể pháp luật

Dưới góc độ thực tiễn, để đưa một đạo luật vào cuộc sống, các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thường sử dụng thuật ngữ “tổ chức thi hành pháp luật”; đồng thời, trong các văn bản mang tính chỉ đạo hành chính thường sử dụng thuật ngữ “triển

khai thi hành Luật ” Tuy nhiên, cho tới nay, trong khoa học pháp lý Việt Nam, nội

hàm, ý nghĩa của thuật ngữ “tổ chức thi hành pháp luật” vẫn chưa được hiểu một cách thống nhất26 Nội hàm của thuật ngữ “tổ chức thi hành pháp luật” thường được hiểu bao gồm các yếu tố như là xác định rõ các công việc cần thực hiện; xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan có liên quan khi thực hiện các công việc đó và trách nhiệm báo cáo, phản ánh về kết quả và những khó khăn, vướng mắc gặp phải thi thực hiện các công việc được giao Như vậy, có thể thấy, giữa thực tiễn và lý luận thì “tổ chức thực hiện pháp luật” (dưới góc độ lý luận) và “tổ chức thi hành pháp luật” (dưới

23 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2004), Tài liệu học tập, nghiên cứu lý luận chung về Nhà nước và pháp

luật, Nxb lý luận chính trị, Học viện Chính trị quốc gia, Hà Nội, Tập 1, tr 270

24 Trường Đại học Luật Hà Nội (2011), Giáo trình Lý luận nhà nước và pháp luật, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, tr

463

25 Đại học Quốc gia Hà Nội (2003), Giáo trình Lịch sử Nhà nước và pháp luật Việt Nam, Nxb Đại học Quốc gia, Hà

Nội, tr 369

26 Nguyễn Văn Cương (2021), “Một số vấn đề lý luận về tổ chức thi hành pháp luật”, Cổng thông tin điện tử Bộ Tư

pháp, Bộ Tư pháp, https://moj.gov.vn/qt/tintuc/Pages/nghien-cuu-trao-doi.aspx?ItemID=2605, truy cập ngày

15/6/2022

góc độ thực tiễn) có nội hàm tương tự nhau, là quá trình tổ chức các hoạt động để đưa pháp luật vào cuộc sống và hiện thực hoá các quy định của pháp luật

Như vậy, thuật ngữ “tổ chức thực hiện pháp luật” được hiểu là việc lên kế hoạch, sắp xếp các hoạt động và phân công trách nhiệm rõ ràng, cụ thể cho các chủ thể là các cơ quan Nhà nước trong việc thực hiện các hoạt động đó, đồng thời, sử dụng toàn bộ những yếu tố, phương tiện, công cụ và những điều kiện cần thiết được xác lập, tổ chức và sử dụng trong quá trình đưa pháp luật vào cuộc sống, bảo đảm cho pháp luật được thi hành một cách nghiêm chỉnh, thống nhất và hiệu quả Từ đó, có thể thấy được rằng, tổ chức thực hiện LDQTV là hình thức tổ chức thực hiện pháp luật, theo đó, tổ chức thực hiện LDQTV là việc lên kế hoạch, sắp xếp các hoạt động

và phân công trách nhiệm rõ ràng, cụ thể cho các chủ thể là các cơ quan Nhà nước trong việc thực hiện các hoạt động liên quan đến DQTV, đồng thời, sử dụng toàn bộ những yếu tố, phương tiện, công cụ và những điều kiện cần thiết được xác lập, tổ chức

và sử dụng trong quá trình đưa LDQTV vào cuộc sống, bảo đảm cho LQDTV được thi hành một cách nghiêm chỉnh, thống nhất và hiệu quả Việc tổ chức thực hiện LDQTV có ý nghĩa quan trọng trong công tác tổ chức thực thi pháp luật và công tác quốc phòng - an ninh của cả nước nói chung và từng địa phương nói riêng, điều đó thể hiện ở những điểm cụ thể là:

Thứ nhất, thông qua việc tổ chức thực hiện LDQTV, các quy định của pháp

luật từ LDQTV năm 2019, Luật Quốc phòng năm 2018 và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan,… được hiện thực hóa, đi vào đời sống, trở thành hành vi thực

tế, cụ thể của các chủ thể tham gia vào các quan hệ xã hội được LDQTV điều chỉnh

Từ đó, ý chí, mục đích của Nhà nước thể hiện trong các văn bản quy phạm pháp luật trở thành hiện thực trong thực tế; các đường lối, chủ trương, của Đảng và chính sách Nhà nước về xây dựng nền quốc phòng toàn dân, về xây dựng, củng cố và phát huy lực lượng DQTV mới đi vào cuộc sống, phát huy được vai trò, tác dụng và hiệu quả; làm cho đời sống xã hội ổn định, trật tự và có điều kiện phát triển bền vững, các quyền, lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức được bảo đảm, bảo vệ, đời sống xã hội được

an toàn

Thứ hai, tổ chức thực hiện LDQTV đúng đắn, hợp lý thì sẽ giúp củng cố và

nâng cao chất lượng của lực lượng DQTV, trở thành một trong những lực lượng chính yếu trong nền quốc phòng toàn dân, góp phần giữ vững an ninh - quốc phòng, an toàn chính trị, an sinh cho nhân dân

Thứ ba, tổ chức thực hiện LDQTV giúp nâng cao trách nhiệm của hệ thống cơ

quan hành chính trong việc thực hiện nhiệm vụ quốc phòng - an ninh toàn dân toàn diện, cụ thể là phân định rạch ròi trách nhiệm của các cơ quan nhà nước từ trung ương đến địa phương trong công tác xây dụng, củng cố, phát triển lực lượng DQTV; đặt ra yêu cầu phải nâng cao năng lực chuyên môn, trình độ kiến thức, hiểu biết pháp luật của đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở, từ đó giúp giải quyết nhanh chóng hiệu quả, các công việc chuyên môn thuộc phạm vi chức năng được giao một cách đúng nguyên tắc, đúng quy định của pháp luật

Thứ tư, tổ chức thực hiện LDQTV có ý nghĩa quan trọng đối với mỗi công dân

Việt Nam, giúp mỗi cá nhân nhận thức đúng đắn, đầy đủ vị trí, vai trò, trách nhiệm của mình đối với công tác xây dựng lực lượng DQTV nói riêng và cả nền quốc phòng toàn dân nói chung Trong quá trình tổ chức thực hiện LDQTV, thông qua hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật sẽ giúp cho các chủ thể có điều kiện nâng cao nhận thức pháp luật, hiểu rõ hơn các quyền và nghĩa vụ pháp lý của mình trong các quan hệ pháp luật về DQTV Từ sự nhận thức, hiểu biết pháp luật về DQTV, các chủ thể sẽ chủ động hơn trong việc sử dụng các quy định của pháp luật về DQTV để góp phần củng

cố, phát huy lực lượng DQTV từ địa phương cho đến cả nước

Thứ năm, thông qua việc tổ chức thực hiện LDQTV, những hạn chế, khiếm

khuyết tồn tại trong văn bản quy phạm pháp luật và những khó khăn trong việc thực thi LDQTV sẽ được bộc lộ, được phát hiện; từ đó, có được hướng xử lý như sửa đổi,

bổ sung hoặc thay thế kịp thời, nhờ đó, pháp luật ngày càng hoàn thiện hơn, phù hợp hơn với thực tế cuộc sống Thực tiễn cho thấy, nếu các quy định pháp luật được ban hành mà có sự tính toán kỹ về tính hợp lý, khả thi, có tác dụng tích cực cho đối tượng chịu sự tác động, thì các văn bản quy phạm pháp luật đó dễ được người dân, doanh nghiệp đón nhận và từ đó, việc đi vào đời sống thông qua các hoạt động tổ chức thi hành pháp luật cũng thuận lợi, dễ dàng hơn Nếu quy định pháp luật được ban hành

xa rời thực tế, không khả thi, thậm chí là không có lợi cho sự phát triển chung của xã hội thì việc tổ chức thi hành pháp luật thường gặp nhiều khó khăn

Việc tổ chức thực hiện LDQTV cũng phải tuân thủ nguyên tắc tổ chức, hoạt động của DQTV được quy định tại Điều 4 LDQTV năm 2019, cụ thể là: (i) Tổ chức thực hiện LDQTV phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự thống lĩnh của Chủ tịch nước, sự quản lý thống nhất của Chính phủ, trực tiếp là sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, người đứng đầu cơ quan, tổ chức;

sự chỉ huy cao nhất của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; sự chỉ huy của Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, người chỉ huy đơn vị quân đội; (ii) Tổ chức thực hiện LDQTV phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên; dựa vào dân, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc và hệ thống chính trị để thực hiện nhiệm vụ; (iii) Tổ chức thực hiện LDQTV nhằm xây dựng DQTV vững mạnh và rộng khắp; tổ chức, biên chế của DQTV phải đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, gắn với địa bàn và nhiệm

vụ của địa phương, cơ quan, tổ chức; thuận tiện cho lãnh đạo, chỉ đạo, chỉ huy, quản

lý và phù hợp với tình hình, điều kiện kinh tế - xã hội của từng địa phương, cơ quan,

tổ chức Ngoài ra, Điều 24 Luật Quốc phòng năm 2018 cũng quy định hoạt động của LLVT nhân dân phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên; đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự thống lĩnh của Chủ tịch nước, sự quản lý thống nhất của Chính phủ

1.3 Chủ thể và nội dung tổ chức thực hiện Luật Dân quân tự vệ

Kế thừa LDQTV năm 2009, LDQTV năm 2019 đã điều chỉnh, bổ sung một số quy định mới để thống nhất với các luật có liên quan, bảo đảm tính minh bạch, quy định rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, cơ quan, tổ chức và chính quyền địa phương trong việc tổ chức thực hiện LDQTV như sau:

Đối với Chính phủ, LDQTV năm 2019 xác định Chính phủ thống nhất quản lý

nhà nước về DQTV27 Nội dung quản lý nhà nước về DQTV của Chính phủ bao gồm: Ban hành, trình cấp có thẩm quyền ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm

27 Khoản 1 Điều 40 LDQTV năm 2019

pháp luật về DQTV; xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, chính sách, đề án, dự

án, kế hoạch về DQTV; tổ chức xây dựng lực lượng, đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng, huấn luyện, hoạt động và bảo đảm cho DQTV; tuyên truyền, phổ biến đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về DQTV; hợp tác quốc tế về DQTV; kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo, sơ kết, tổng kết, thi đua, khen thưởng về DQTV28

Đối với Bộ Quốc phòng, LDQTV năm 2019 quy định Bộ Quốc phòng chịu

trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về DQTV và có trách nhiệm thực việc các việc sau đây: Trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành và ban hành theo thẩm quyền văn bản quy phạm pháp luật về DQTV; chủ trì, phối hợp với

cơ quan, tổ chức liên quan xây dựng chiến lược, chính sách, đề án, dự án, kế hoạch, nghiên cứu khoa học về DQTV; chủ trì, phối hợp với cơ quan, tổ chức liên quan đào tạo Chỉ huy trưởng BCHQS cấp xã ngành quân sự cơ sở; tập huấn, bồi dưỡng các chức vụ chỉ huy DQTV; chỉ đạo, hướng dẫn xây dựng lực lượng, huấn luyện quân sự, hoạt động, xây dựng kế hoạch và mở rộng lực lượng DQTV; phối hợp với Bộ, ngành trung ương chỉ đạo, hướng dẫn địa phương, cơ quan, tổ chức liên quan thực hiện chế

độ, chính sách cho DQTV theo quy định của LDQTV và quy định khác của pháp luật

có liên quan; chủ trì, chỉ đạo, hướng dẫn địa phương, cơ quan, tổ chức liên quan xây dựng mô hình điểm về DQTV, công trình chiến đấu cho DQTV; thực hiện hợp tác quốc tế về DQTV; chủ trì hoặc phối hợp với Bộ, ngành trung ương, địa phương và cơ quan, tổ chức liên quan kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo,

sơ kết, tổng kết, thi đua, khen thưởng về DQTV theo thẩm quyền; tuyên truyền, phổ biến đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về DQTV; thực hiện các nhiệm vụ khác về DQTV theo quy định của pháp luật29

Đối với Bộ Công an, thực hiện việc chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng chỉ

đạo, hướng dẫn và tổ chức thực hiện việc phối hợp hoạt động giữa các đơn vị Công

an nhân dân và DQTV trong bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật Đồng thời, thực hiện chỉ đạo

28 Khoản 2 Điều 40 LDQTV năm 2019

29 Điều 40 LDQTV năm 2019

công an các địa phương phối hợp với cơ quan quân sự cùng cấp, cơ quan, tổ chức liên quan thực hiện pháp luật về DQTV30

Đối với các Bộ, cơ quan, tổ chức khác ở trung ương, Bộ, cơ quan, tổ chức ở

trung ương (trừ Bộ Công an), trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, phối hợp với Bộ Quốc phòng thực hiện quản lý nhà nước về DQTV và có trách nhiệm thực hiện các việc sau đây: Ban hành văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về DQTV liên quan đến ngành, lĩnh vực quản lý; tổ chức xây dựng, tập huấn, bồi dưỡng, huấn luyện quân sự, hội thi, hội thao, diễn tập và hoạt động của tự vệ; chỉ đạo và tổ chức thực hiện đề án,

dự án, kế hoạch về DQTV theo nhiệm vụ được giao; chủ trì hoặc phối hợp với Bộ Quốc phòng, cơ quan, tổ chức, địa phương liên quan kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo, sơ kết, tổng kết, thi đua, khen thưởng về DQTV theo thẩm quyền; tuyên truyền, phổ biến đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về DQTV Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, các Bộ thực hiện quy định nêu trên và có trách nhiệm cụ thể sau đây:

Bộ Tài chính thực hiện việc chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Quốc phòng, địa phương, cơ quan, tổ chức liên quan lập, trình Chính phủ dự toán ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương bảo đảm cho các nhiệm

vụ thường xuyên về DQTV do trung ương quản lý và tổng hợp chung vào dự toán ngân sách, trình cấp có thẩm quyền31 Bộ Kế hoạch và Đầu tư thực hiện việc chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Quốc phòng, cơ quan, tổ chức liên quan phân bổ, bố trí ngân sách về các nhiệm vụ đầu tư cho DQTV do trung ương quản lý32 Bộ Nội vụ thực hiện việc chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng chỉ đạo, hướng dẫn địa phương,

cơ quan, tổ chức liên quan về quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí sử dụng Chỉ huy trưởng, Phó Chỉ huy trưởng BCHQS cấp xã; về thực hiện chế độ, chính sách đối với các chức vụ chỉ huy của BCHQS cấp xã33 Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội thực hiện việc chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ hướng dẫn địa phương, cơ quan, tổ chức thực hiện chế độ, chính sách đối với DQTV theo quy

30 Điều 42 LDQTV năm 2019

31 Điểm a khoản 2 Điều 43 LDQTV năm 2019

32 Điểm b khoản 2 Điều 43 LDQTV năm 2019

33 Điểm c khoản 2 Điều 43 LDQTV năm 2019

định của pháp luật; phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Quốc phòng, cơ quan,

tổ chức, địa phương liên quan chỉ đạo hướng dẫn về đào tạo Chỉ huy trưởng BCHQS cấp xã trình độ trung cấp, cao đẳng ngành quân sự cơ sở34 Bộ Giáo dục và Đào tạo thực hiện việc chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng, cơ quan, tổ chức liên quan chỉ đạo cơ sở giáo dục đại học xây dựng chương trình, hướng dẫn về đào tạo Chỉ huy trưởng BCHQS cấp xã trình độ đại học ngành quân sự cơ sở35 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thực hiện việc chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng, cơ quan, tổ chức liên quan chỉ đạo cơ quan, đơn vị thuộc quyền phối hợp với DQTV trong bảo vệ hải đảo, vùng biển, phòng, chống thiên tai, tìm kiếm, cứu nạn, cứu hộ, bảo vệ và phòng, chống cháy rừng; chỉ đạo, hướng dẫn việc đăng ký, đăng kiểm, cấp giấy phép khai thác thủy sản đối với tàu, thuyền trang bị cho DQTV biển theo quy định của pháp luật36

Đối với chính quyền địa phương các cấp, bao gồm Hội đồng nhân dân các cấp

và UBND các cấp, LDQTV năm 2019 quy định cụ thể như sau: Hội đồng nhân dân các cấp, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, có trách nhiệm thực hiện việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật; phê chuẩn, quyết định đề án, dự án, kế hoạch

về DQTV theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan; quyết định ngân sách bảo đảm cho DQTV của địa phương; giám sát việc tuân thủ Hiến pháp, pháp luật và thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân về DQTV37

UBND các cấp, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, thực hiện quản

lý nhà nước về DQTV và có trách nhiệm thực hiện việc trình Hội đồng nhân dân ban hành; ban hành văn bản quy phạm pháp luật, văn bản chỉ đạo, hướng dẫn và tổ chức thực hiện công tác DQTV theo quy định của LDQTV và quy định khác của pháp luật

có liên quan; trình Hội đồng nhân dân cùng cấp phê chuẩn, quyết định đề án, dự án,

kế hoạch về DQTV; chỉ đạo cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc quyền tổ chức xây dựng lực lượng, tập huấn, bồi dưỡng, huấn luyện quân sự, hội thi, hội thao, diễn tập và hoạt động của DQTV; huy động tàu, thuyền, phương tiện dân sự bảo đảm cho DQTV tham

34 Điểm d khoản 2 Điều 43 LDQTV năm 2019

35 Điểm đ khoản 2 Điều 43 LDQTV năm 2019

36 Điểm e khoản 2 Điều 43 LDQTV năm 2019

37 Khoản 1 Điều 44 LDQTV năm 2019

gia bảo vệ hải đảo, vùng biển Việt Nam theo quy định của pháp luật; thực hiện hợp tác quốc tế về DQTV được giao; xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện quyết định

mở rộng lực lượng DQTV của cấp có thẩm quyền; kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo, sơ kết, tổng kết, thi đua, khen thưởng về DQTV theo thẩm quyền; tuyên truyền, phổ biến đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về DQTV; thực hiện các nhiệm vụ khác về DQTV của địa phương theo quy định của pháp luật và cấp có thẩm quyền giao38

Đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận,

trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, có trách nhiệm thực hiện việc tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện pháp luật về DQTV và giám sát việc thực hiện pháp luật về DQTV39

LDQTV năm 2019 là cơ sở pháp lý quan trọng, bảo đảm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của lực lượng DQTV, góp phần thực hiện công tác quốc phòng, quân sự địa phương, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; tổ chức thực hiện LDQTV được thực hiện trên các nội dung chủ yếu như sau:

Thứ nhất, về tổ chức của DQTV Tổ chức của DQTV được quy định tại

Chương II của LDQTV năm 2019 trong đó gồm có quy định về tổ chức DQTV; mở rộng lực lượng DQTV; điều kiện tổ chức tự vệ trong doanh nghiệp; hệ thống chỉ huy DQTV; chức vụ chỉ huy DQTV; BCHQS cấp xã, thôn đội trưởng; BCHQS cơ quan,

tổ chức; BCHQS cấp xã, BCHQS cơ quan, tổ chức,… cụ thể như sau:

Đối với tổ chức DQTV, Điều 15 LDQTV năm 2019 quy định: Thôn tổ chức tổ,

tiểu đội hoặc trung đội dân quân tại chỗ Cấp xã tổ chức trung đội dân quân cơ động; cấp xã ven biển, đảo tổ chức trung đội dân quân cơ động và tiểu đội hoặc trung đội dân quân biển; căn cứ yêu cầu nhiệm vụ quốc phòng, quân sự, cấp xã tổ chức khẩu đội cối, tổ hoặc tiểu đội dân quân trinh sát, thông tin, công binh, phòng hóa, y tế; cấp

xã trọng điểm về quốc phòng tổ chức tiểu đội hoặc trung đội dân quân thường trực

Cơ quan, tổ chức tổ chức tiểu đội, trung đội, đại đội hoặc tiểu đoàn tự vệ Cơ quan, tổ

38 Khoản 2 Điều 44 LDQTV năm 2019

39 Điều 45 LDQTV năm 2019

chức có phương tiện hoạt động trên biển tổ chức tiểu đội, trung đội, hải đội hoặc hải đoàn tự vệ Trên cơ sở tổ chức đơn vị DQTV nêu trên, căn cứ yêu cầu nhiệm vụ quốc phòng, quân sự, cấp huyện tổ chức trung đội hoặc đại đội DQTV cơ động, trung đội DQTV phòng không, pháo binh, tiểu đội hoặc trung đội dân quân thường trực; cấp tỉnh tổ chức đại đội DQTV phòng không, pháo binh; cấp tỉnh ven biển tổ chức hải đội dân quân thường trực So với LDQTV năm 2009, LDQTV năm 2019 đã bổ sung quy định các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ven biển tổ chức hải đội dân quân thường trực tại khoản 4 Điều 15 Luật này, đây là sự phát triển mới nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo trong tình hình mới

Đối với hệ thống chỉ huy DQTV, Điều 18 LDQTV năm 2019 đã bổ sung quy

định hệ thống chỉ huy DQTV để phù hợp với Luật Quốc phòng và tạo cơ sở pháp lý

để chỉ huy DQTV, bảo đảm thống nhất và hiệu quả; cụ thể, hệ thống chỉ huy DQTV bao gồm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam; Tư lệnh quân khu, Tư lệnh quân chủng, Tư lệnh Bộ đội Biên phòng Tư lệnh Cảnh sát biển, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Tư lệnh binh chủng, Tư lệnh binh đoàn; Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh, Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy quân

sự cấp tỉnh; Chỉ huy trưởng BCHQS cấp huyện; Người đứng đầu doanh nghiệp quân đội có tổ chức tự vệ; Chỉ huy trưởng BCHQS cơ quan, tổ chức; Chỉ huy trưởng BCHQS cấp xã; Tiểu đoàn trưởng, Hải đoàn trưởng, Đại đội trưởng, Hải đội trưởng, Trung đội trưởng, Tiểu đội trưởng, Thuyền trưởng, Khẩu đội trưởng đơn vị DQTV và Thôn đội trưởng

Đối với chức vụ chỉ huy DQTV, Điều 19 LDQTV năm 2019 đã bổ sung đầy đủ

các chức vụ chỉ huy DQTV, kể cả cấp phó để thực hiện thống nhất, nâng cao hiệu lực, hiệu quả chỉ huy DQTV; đồng thời, làm cơ sở để quy định chế độ, chính sách đối với các chức vụ chỉ huy DQTV Trong đó, các chức vụ chỉ huy của BCHQS cấp xã, BCHQS cơ quan, tổ chức bao gồm: Chỉ huy trưởng, Chính trị viên; Phó Chỉ huy trưởng, Chính trị viên phó Các chức vụ chỉ huy của đơn vị DQTV bao gồm: Tiểu đoàn trưởng, Chính trị viên tiểu đoàn, Phó Tiểu đoàn trưởng, Chính trị viên phó tiểu đoàn; Hải đoàn trưởng, Chính trị viên hải đoàn, Phó Hải đoàn trưởng, Chính trị viên phó hải đoàn; Đại đội trưởng, Chính trị viên đại đội, Phó Đại đội trưởng, Chính trị

viên phó đại đội; Hải đội trưởng, Chính trị viên hải đội, Phó Hải đội trưởng, Chính trị viên phó hải đội; Trung đội trưởng; Tiểu đội trưởng, Thuyền trưởng, Khẩu đội trưởng; Thôn đội trưởng kiêm chỉ huy đơn vị dân quân tại chỗ Ngoài ra, tại điểm đ khoản 2 Điều 19 LDQTV năm 2019 đã bổ sung quy định thôn đội trưởng kiêm tiểu đội trưởng hoặc trung đội trưởng dân quân tại chỗ ở thôn, để thể chế Nghị quyết Trung ương 7 khóa XII nhằm tinh gọn, nâng cao hiệu quả hoạt động của dân quân ở thôn Quy định này giảm trên 130.000 dân quân ở thôn và giảm trên 608 tỷ đồng/năm40

Đối với BCHQS cấp xã, thôn đội trưởng, Điều 20 LDQTV năm 2019 quy định

BCHQS cấp xã là cơ quan thường trực công tác quốc phòng ở cấp xã Thành phần BCHQS cấp xã bao gồm: Chỉ huy trưởng là Ủy viên UBND cấp xã, sĩ quan dự bị; trong tình trạng khẩn cấp về quốc phòng, tình trạng chiến tranh được gọi vào phục vụ tại ngũ theo quy định của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam và tiếp tục đảm nhiệm chức vụ Chỉ huy trưởng BCHQS cấp xã; Chính trị viên do Bí thư cấp ủy cấp

xã đảm nhiệm; Chính trị viên phó do Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cấp xã đảm nhiệm; Phó Chỉ huy trưởng là người hoạt động không chuyên trách ở cấp

xã

Đồng thời, LDQTV năm 2019 cũng quy định cụ thể chức năng, nhiệm vụ của BCHQS cấp xã bao gồm: (i) Tham mưu cho cấp ủy Đảng, chính quyền cấp xã lãnh đạo, chỉ đạo quản lý, điều hành thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự theo quy định của pháp luật; (ii) Chủ trì, phối hợp với ban, ngành, đoàn thể xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch công tác quốc phòng và kế hoạch khác có liên quan đến nhiệm vụ quốc phòng, quân sự ở cấp xã; (iii) Phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, ban, ngành, đoàn thể ở cấp xã tuyên truyền đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thực hiện giáo dục quốc phòng và an ninh; tham gia xây dựng cơ sở vững mạnh toàn diện; thực hiện chính sách hậu phương quân đội, chính sách ưu đãi người có công với cách mạng; (iv) Tổ chức huấn luyện quân sự, giáo dục chính trị, pháp luật, hội thi, hội thao, diễn tập cho dân quân; chỉ huy dân

40 Hồ Hương (2021), “Luật Dân quân tự vệ năm 2019 có một số quy định mới về Ban chỉ huy quân sự cấp xã, thôn đội trưởng”, Cổng thông tin điện tử Quốc hội Việt Nam, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, https://quochoi.vn/UserControls/Publishing/News/BinhLuan/pFormPrint.aspx?UrlListProcess=/content/tintuc/Lists/N ews&ItemID=51336, truy cập ngày 15/6/2022