giáo án ngữ văn lớp 8 cả năm kết nối tri thức 2023 2024 kế hoạch dạy hoc ngữ văn 8 năm học 2023 2024

-Năng lực tự chủ và tự học: sự tự tin và tinh thần lạc quan trong học tập và đời sống,khả năng suy ngẫm về bản thân, tự nhận thức, tự học và tự điều chỉnh để hoàn thiệnbản thân.. Năng lự

Trang 1

Ngày soạn: 4/9/2023 Ngày dạy: 5/9 Lớp 8A

- Vận dụng ngữ liêu các văn bản nắm được chủ đề, tính thống nhất của chủ đề vănbản, biết xây dựng môt đoạn văn có tính thống nhất đồng thời nắm được bố cục củavăn bản , cách sắp xếp nội dung trong phần thân bài

2 Năng lực

Có năng lực vận dụng phương pháp đọc- hiểu các văn bản truyện Biết cách tómtắc tác phẩm Cảm nhận được tâm trạng, tâm lý của nhân vật trong tác phẩm Vậndụng kĩ năng kết hợp 2 phân môn Văn, Tiếng việt, Tập làm văn

- Có kĩ năng xác định được tính thống nhất về chủ đề của văn bản và cách liên kếtchủ đề qua việc tìm hiểu phần ngữ liệu

- Rèn kĩ năng xây dựng bố cục của văn bản Thấy được sự mẫu mực trong cáchxây dựng bố cục của văn bản qua phần đọc hiểu

- Tích hợp kiến thức liên môn: Môn Âm nhạc, Mĩ thuật, Giáo dục công dân

C PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC PHẨM CHẤT.

2.1.Phẩm chất chủ yếu:- Nhân ái: Qua tìm hiểu văn bản, HS biết tôn trọng, yêu

thương người thân yêu Biết dũng cảm đấu tranh với hành vi làm tổn hại đến tình cảmgia đình, nhà trường, bạn bè Biết đồng cảm với những số phận bất hạnh

- Chăm học, chăm làm: HS có ý thức vận dụng bài học vào các tình huống, hoàn

cảnh thực tế đời sống của bản thân Chủ động trong mọi hoàn cảnh, biến thách thứcthành cơ hội để vươn lên Luôn có ý thức học hỏi không ngừng để đáp ứng yêu cầuhội nhập quốc tế, trở thành công dân toàn cầu

-Trách nhiệm: hành động có trách nhiệm với chính mình, có trách nhiệm với đất

nước, dân tộc để sống hòa hợp với môi trường

2.2 Năng lực

2.2.1.Năng lực chung:

Trang 2

-Năng lực tự chủ và tự học: sự tự tin và tinh thần lạc quan trong học tập và đời sống,

khả năng suy ngẫm về bản thân, tự nhận thức, tự học và tự điều chỉnh để hoàn thiệnbản thân

-Năng lực giao tiếp và hợp tác: thảo luận, lập luận, phản hồi, đánh giá về các vấn đềtrong học tập và đời sống; phát triển khả năng làm việc nhóm, làm tăng hiệu quả hợptác

-Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết đánh giá vấn đề, tình huống dưới nhữnggóc nhìn khác nhau

2.2.2 Năng lực đặc thù:

- Năng lực đọc hiểu văn bản: Cảm nhận được nội dung tư tưởng và giá trị nghệ thuật

của văn bản trong chủ đề để phát triển năng lực đọc hiểu những văn bản tương tự

- Năng lực tạo lập văn bản: Biết vận dụng kiến thức tiếng Việt cùng với những trải

nghiệm và khả năng suy luận của bản thân để hiểu văn bản;Trình bày dễ hiểu các ýtưởng ; có thái độ tự tin khi nói; kể lại mạch lạc câu chuyện; biết chia sẻ ý tưởng khithảo luận ý kiến về bài học

- Năng lực thẩm mỹ: Cảm nhận vẻ đẹp ngôn ngữ, nhận ra những giá trị thẩm mĩtrong văn học Trình bày được cảm nhận và tác động của tác phẩm đối với bản thân.Vận dụng suy nghĩ và hành động hướng thiện Biết sống tốt đẹp hơn

B CHUẨN BỊ :

a, Giáo viên:

- Phương pháp và kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật động não, thảo luận, Kĩ thụât viết tích

cực, Gợi mở, Nêu và giải quyết vấn đề, Thảo luận nhóm, Giảng bình, thuyết trình

- Thiết bị dạy học và học liệu; Thiết kể bài giảng điện tử Chuẩn bị phiếu học tập và

dự kiến các nhóm học tập Các phương tiện : Máy vi tính, máy chiếu đa năng

+Học liệu:Video clips , tranh ảnh, bài thơ, câu nói nổi tiếng liên quan đến chủ đề

b, Học sinh :

- Đọc trước và chuẩn bị các văn bản SGK

+ Sưu tầm tài liệu liên quan đến chủ đề

+ Thực hiện hướng dẫn chuẩn bị học tập chủ đề của GV

C TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

TIẾT 1: VĂN BẢN: TÔI ĐI HỌC

(Thanh Tịnh)

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức: Hướng dẫn HS hiểu sơ lược về tác giả Thanh Tịnh và hoàn cảnh ra đời

tác phẩm “ Tôi đi học” Nhận diện được phương thức mà văn bản thể hiện, biết phântích bố cục và bước đầu nêu nên cảm nhận chung về tác phẩm

2 Kĩ năng:- HS có kĩ năng đọc - hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm.

- Bồi dưỡng kĩ năng cảm nhận tác phẩm tự sự giàu chất trữ tình

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

3 Thái độ, tình cảm: - Bồi dưỡng tình cảm với ngôi trờng, với thầy cô bạn bè và gia

đình

Trang 3

4 Năng lực cần phát triển

- Tự học - Tư duy sáng tạo - Hợp tác - Sử dụng ngôn ngữ

– Năng lực đọc hiểu văn bản (văn bản truyện Việt Nam hiện đại)

– Năng lực sử dụng tiếng Việt và giao tiếp (qua việc thảo luận trên lớp, thuyết trìnhtrước lớp hệ thống tác phẩm văn học)

– Năng lực cảm thụ thẩm mĩ (nhận ra giá trị nội dung, nghệ thuật của văn bản)

Quan sát SGK Tìm chi ti t, hình nh ết, hình ảnh để hoàn thiện bảng sau: ảnh để hoàn thiện bảng sau: để hoàn thiện bảng sau: ho n thi n b ng sau:àn thiện bảng sau: ện bảng sau: ảnh để hoàn thiện bảng sau:

- Cho Hs hát tập thể bài “ Ngày đầu tiên đi học”.

- Như lời bài hát, trong mỗi chúng ta ai cũng có những ngày đầu tiên đi học với biếtbao bỡ ngỡ giờ đây mỗi khi nghĩ lại trong lòng mỗi người lại mơn man những cảmxúc khó tả Vậy nhà văn Thah Tịnh đã nhớ và ghi lại cái cảm xúc ấy của mình nhưthế nào? Chúng ta đi tìm hiểu qua văn bản “ Tôi đi học”

HOẠT ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

I TÌM HI U CHUNGỂU CHUNG

HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP

-HS đọc chú thích ( SGK 18)

- Nêu một vài nét chính về t/ giả Thanh

Tịnh và t/ phẩm “ Tôi đi học”?

- Gọi HS trả lời câu hỏi

- HS tham gia nhận xét, đánh giá, bổ

sung

- GV tổng hợp , bổ sung, kết luận

1.Tác giả:

- Thanh Tịnh ( 1911- 1988) tại Huế

- Tên khai sinh là Trần Văn Minh

- Bắt đầu sáng tác từ năm 22 tuổi vớiphong cách nhẹ nhàng, ngọt ngào và sâulắng

2 Tác phẩm:

- Trích từ tập truyện ngắn “ Quê mẹ” –1941

Trang 4

Thanh Tịnh là cây bút có mặt trên khá nhiều lĩnh vực: truyện ngắn, truyện dài, truyện thơ, bút kí song ông thành công nhất ở truyện ngắn và thơ Những truyện hay của ông toát lên tình cảm êm dịu, trong trẻo Văn ông nhẹ nhàng mà thấm sâu,

dư vị vừa man mác buồn thương vừa ngọt ngào quyến luyến “ Tôi đi học” là một tác phẩm như vậy Truyện ngắn là “ những k ni m m n man c a bu i t u trỉ niệm mơn man của buổi tựu trường” qua ện bảng sau: ơn man của buổi tựu trường” qua ủa buổi tựu trường” qua ổi tựu trường” qua ựu trường” qua ường” quang” qua

h i tồi tưởng của nhân vật “ tôi’ ưởng của nhân vật “ tôi’.ng c a nhân v t “ tôi’.ủa buổi tựu trường” qua ật “ tôi’

(3) Theo dòng hồi tưởng của nhân vật”

tôi” và trình tự thời gian của buổi tựu

trường, em hãy tìm bố cục của văn

bản?

- Cho biết nội dung từng phần?

- Gọi HS nhận xét phần chia đoạn của

Đ1: Từ đầu – rộn rã: Khơi nguồn nỗi nhớ

Đ 2: Tiếp – ngọn núi: Khi cùng mẹ trênđường tới trường

Đ 3: Tiếp – các lớp: Khi đưng giữa sântrường nhìn mọi người và các bạn

Đ 4: Tiếp – chút nào hết: Khi nghe gọi tên

và rời tay mẹ vào lớp cùng các bạn

Đ 5: Còn lại: Khi ngồi vào chỗ của mình

và đón nhận tiết học đầu tiên

Truyện ngắn bố cục theo dòng hồi tưởng của nhân vật “ tôi” Qua dòng hồi tưởng

đó mà tác giả diễn tả cảm giác, tâm trạng của” tôi” trong buỏi tựu trường đầu tiên Theo đó, trình tự diễn tả kỉ niệm từ hiện tại nhớ về dĩ vãng : Những biến chuyển của trời đất cuối thu và hình ảnh mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường khơi gợi trong lòng nhân vật “ tôi”những kỉ niệm trong sáng của ngày đầu

tiên đến trường II

C - HI U V N B N

ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN ỂU CHUNG ĂN BẢN ẢN

HS theo dõi phần 1 bố cục văn bản

(1) Nỗi nhớ buổi tựu trường của t/ giả

được khơi nguồn từ thời điểm nào? Vì

- HS tham gia nhận xét, bổ sung

1, Tâm trạng và cảm giác của nhân vật

“ tôi”:

- Thời điểm: cuối thu, mùa khai

trường-Gợi sự liên tưởng tự nhiên giữa hiện tại

và quá khứ của bản thân

-> Các từ láy tính từ tạo cảm giác: mơnman, náo nức, tưng bừng, rộn rã- Rútngắn khoảng t/ gian giữa quá khứ và hiệntại, làm cho người đọc thấy chuyện đãxảy ra từ bao năm mà như mới vừa xảy

Trang 5

- GV tổng hợp , bổ sung, kết luận ra.

Những kỉ niệm diễn tả theo trình tự thời gian (hiện tại → quá khứ), không gian (trên đường đến trường → sân trường Mĩ Lí → trong lớp học) và trình tự diễn biến tâm trạng nhân vật.

- Tổ chức cho HS báo cáo kết quả thảo luận

qua phiếu học tập- Đại diện nhóm trình bày kết

quả thảo luận

-Các nhóm khác tham gia ý kiến

-Nhận xét, rút kinh nghiệm

- GV tổng hợp- kết luận

- Tâm trạng

D ki n s n ph m c a h c sinh:ựu trường” qua ết, hình ảnh để hoàn thiện bảng sau: ảnh để hoàn thiện bảng sau: ẩm của học sinh: ủa buổi tựu trường” qua ọc sinh:

Trên đường

tới trường

-Trên đường cùng mẹ đến trường: thấy

“lạ”, trong lòng “đang có sự thay đổilớn”,

- Cảm thấy trang trọng và đứng đắn;

- Nâng niu mấy quyển vở, muốn thử sứccầm bút

-Kể+ tảTâm trạng hồi hộp, cảmgiác bỡ ngỡ pha lẫnniềm thích thú của cậu

- Không hề thấy xa lạ với người bạn mớingồi bên;

-Nhìn theo cánh chim

- Vừa ngỡ ngàng, vừa

tự tin- nghiêm trangbước vào lớp học đầutiên

Đoạn văn tái hiện dòng hồi tưởng của nhân vật bao gồm một chuỗi sự kiện mà yếu

tố xuyên suốt là dòng cảm xúc tha thiết tuôn trào Mạch chính của dòng cảm xúc ấy

là biểu hiện tâm lí của nhân vật “Tôi” Có thể xem thời điểm “cứ vào cuối mùa thu,

lá ngoài đường rụng nhiều ”là hoàn cảnh khơi gợi cảm xúc nền, tạo ấn tượng chung Hình ảnh “ mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ” là hình ảnh có tính chất qui tụ và định hướng liên tưởng, từ đó mở ra các tình huống cụ thể: Những quan sát dọc đường, trước sân trường, xếp hàng vào lớp

IV CỦNG CỐ

Nắm được những nét khái quát chung về văn bản như tác giả, tác phẩm Học sinhcủng cố bằng sơ đồ tư duy

Trang 6

V HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ.

- Đọc thuộc một đoạn văn trong vb mà em yêu thích nhất

TIẾT 2 - BÀI 1 VĂN BẢN: TÔI ĐI HỌC ( Tiếp theo)

(Thanh Tịnh)

Trang 7

- HS có năng lực đọc - hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm.

- Bồi dưỡng kĩ năng cảm nhận tác phẩm tự sự giàu chất trữ tình

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

3 Thái độ, tình cảm: - Bồi dưỡng tình cảm với ngôi trường, với thầy cô bạn bè và

gia đình

Quan sát SGK Tìm chi tiết, hình nh ảnh để hoàn thiện bảng sau: để hoàn thiện bảng sau: ho n thi n b ng sau:àn thiện bảng sau: ện bảng sau: ảnh để hoàn thiện bảng sau:

Mỗi khi mùa thu sang, nắng vàng như màu những bông cúc đại đoá vàng tươi, rực

rỡ, lòng mỗi chúng ta cũng như nhà văn Thanh Tịnh lại bồi hồi nhớ đén cảm giác ngày đầu tiên được đến trường với cặp mới, vở mới, bạn mới lần đầu tiên rời bàn tay mẹ xung quanh có biết bao người xa lạ lần đầu tiên được bước vào ngôi trường lớn vừa trang nghiêm vừa ấm cúng tình người Và rồi bài học đầu tiên Cái cảm giác đó thật khó tả.

HO T ẠT ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨC ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨCNG II HÌNH THÀNH KI N TH CẾN THỨC ỨC

Trang 8

PHI U H C T PẾN THỨC ỌC - HIỂU VĂN BẢN ẬP

Các bậc phụ

huynh

- Chuẩn bị chu đáo cho con mình

- Trân trọng tham dự buổi lễ

- Lo lắng, hồi hộp cùng các em

-Đó là nghĩa vụ, là tráchnhiệm và tấm lòng của giađình, nhà trường đối với các

em (Thế hệ tương lai của đấtnước)

- Tạo ấn tượng và niềm tinvới học trò

Ông đốc -Hiền từ, giọng nói căn dặn, động

viên, tươi cười nhẫn nại

Thầy giáo trẻ -Tươi cười chờ đón.

- Đó là một môi trường” quang giáo d c m áp, l ngu n c v , ục ấm áp, là nguồn cổ vũ, động viên, giúp cho các ấm áp, là nguồn cổ vũ, động viên, giúp cho các àn thiện bảng sau: ồi tưởng của nhân vật “ tôi’ ổi tựu trường” qua ũ, động viên, giúp cho các động viên, giúp cho cácng viên, giúp cho các

em trưởng của nhân vật “ tôi’.ng th nh M t th gi i m i r ng m tình yêu thàn thiện bảng sau: ộng viên, giúp cho các ết, hình ảnh để hoàn thiện bảng sau: ới mới rộng mở tình yêu thương, mơ ước, niềm ới mới rộng mở tình yêu thương, mơ ước, niềm ộng viên, giúp cho các ởng của nhân vật “ tôi’ ươn man của buổi tựu trường” quang, m ơn man của buổi tựu trường” qua ưới mới rộng mở tình yêu thương, mơ ước, niềmc, ni mềmtin ang ch o ón các em đ àn thiện bảng sau: đ

(1) Để diễn tả tâm trạng của n/ vật “

Tôi” trong truyện, t/ giả đã sử dụng

những biện pháp nghệ thuật nào?

- Theo dòng hồi tưởng của n/ vật “ Tôi”

và theo trình tự t/gian của buổi tựutrường

- Kết hợp giữa tự sự + m/ tả + bộc lộcảm xúc

- Sử dụng nhiều h/ ảnh so sánh đẹp:

+ Tôi quên như mấy cành hoa tươi + Ý nghĩ ấy nhẹ nhàng như một lànmây lướt trên đỉnh núi

+ Họ như những con chim

+ Họ thèm như những học trò cũ

+ Tôi cảm thấy như quả tim tôi ngừngđập

GV: Các so sánh giầu hình ảnh Nguyễn Trọng Hoàn: Khảo sát gần hai mươi lần

so sánh trực tiếp và so sánh ngầm xuất hiện trong truyện rất giầu sức gợi cảm xuất hiện ở những thời điểm khác nhau để diễn tả cảm xúc tâm trạng n/ vật tôi khiến cho người đọc cảm nhận cụ thể, rõ ràng hơn và làm cho truyện man mác chất trữ tình trong trẻo.

- Cho HS thảo luận:

Vì sao nói: truyện ngắn Tôi di

học của Thanh Tịnh man mác

chất trữ tình trong trẻo?

4 Tổng kết:

+ Kết hợp giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm.+ Bố cục theo dòng hồi tưởng của nhân vật + Các tình huống truyện chan chứa những cảm

Trang 9

- Gọi đại diện các nhóm trình

HO T ẠT ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨC ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨCNG III LUY N T PỆN TẬP ẬP

1.Phát biểu cảm nghĩ của em về dòng

cảm xúc của n/vật “ tôi” ?

3 Viết đoạn văn ngắn trình bày cách

hiểu của em về hình ảnh: Một con chim

con liệng đến đứng bên bờ cửa sổ, hót

mấy tiếng rồi rụt rè vỗ cánh bay cao?.

 HS chuẩn bị rồi trình bày trướclớp

 Nhận xét:

- Hs chia nhóm thảo luận

- Trình bày theo tinh thần xung phong

HO T ẠT ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨC ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨCNG IV V N D NGẬP ỤNG

- Đọc thuộc một đoạn văn trong vb mà em yêu thích nhất

- Soạn bài mới " Trong lòng mẹ".

TIẾT 3- VĂN BẢN: TRONG LÒNG MẸ

(Những ngày thơ ấu- Nguyên Hồng)

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức: HS có khái niệm về thể hồi kí Nắm được cốt truyện, nhân vật, sự việc

trong đoạn trích “ Trong lòng mẹ”

Trang 10

- Học sinh đồng cảm với nỗi đau tinh thần, tình yêu mãnh liệt, nồng nàn của chú béHồng đối với người mẹ đáng thương được biểu hiện qua ngòi bút hồi ký tự truyệnđượm chất trữ tình và truyền cảm

2 Năng lực:

- Bước đầu biết Đọc - Hiểu một văn bản hồi kí

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các PTBĐ trong VB tự sự để phân tích tác phẩm

- Rèn kỹ năng phân tích diễn biến tâm lý nhân vật

3 Thái độ, tình cảm:

- Giáo dục các em ý thức học tập tốt, biết yêu thương và kính trọng mọi người

Quan sát SGK Tìm chi ti t, hình nh ết, hình ảnh để hoàn thiện bảng sau: ảnh để hoàn thiện bảng sau: để hoàn thiện bảng sau: ho n thi n b ng sau:àn thiện bảng sau: ện bảng sau: ảnh để hoàn thiện bảng sau:

- Em hãy kể tên bài hát hoặc đọc một đoạn thơ viết về mẹ mà em biết ?

Có một bài hát trong đó có câu: Như mặt trời chỉ có một mà thôi

Và mẹ em chỉ có một trên đời.

Quả đúng như vậy, tình mẹ bao la như biển Thái Bình dạt dào Còn gì hạnh phúc hơn được sống trong sự yêu thương che chở của mẹ Nhưng một tuổi thơ không có được điều đó Và có những tháng ngày em luôn ấp ủ khát khao tình mẹ Đó là tình cảm của chú bé Hồng trong chương IV của tập hòi kí “ Nhứng ngày thơ ấu”- Nguyên Hồng.

I TÌM HIỂU CHUNG

HOẠT ĐỘNG CHUNG CẢ LỚP 1-Tác giả:

Trang 11

(1) HS đọc SGK

(2) Em hãy cho biết vài nét về cuộc

đời và sự nghiệp của Nguyên Hồng ?

(3) Nêu hiểu biết của em về thể hồi

ký và tập “ Những ngày thơ ấu”?

Chương IV “ Trong lòng mẹ”?

- HS tham gia nhận xét

- Gv giới thiệu về tác giả, tác phẩm

- Nguyên Hồng (1918 - 1982 ) tên khai sinh

là Nguyễn Nguyên Hồng quê ở Nam Định,nhưng ông sống chủ yếu ở Hải Phòng trongmột xóm lao động nghèo

- Tác giả viết tiểu thuyết, kí, thơ Tác phẩmchính: Bỉ vỏ, Những ngày thơ ấu

2- Tác phẩm: TP gồm 9 chương

- Tóm tắt: Chú bé Hồng sinh ra là kết quảcủa cuộc hôn nhân miễn cưỡng không tìnhyêu: Người bố nghiện ngập, người mẹ trẻtrung luôn khao khát tình yêu thương songđành chôn vùi tuổi xuân bên người chồngnghiện ngập Cuối cùng người bố chết,người mẹ bỏ lại hai anh em Hồng để đi "thahương cầu thực" trong sự ghẻ lạnh của họhàng Còn bà cô bên nội thì luôn gieo rắcvào đầu chú bé những rấp tâm tanh bẩn đểchú cũng hoài nghi và ghét bỏ người mẹ củamình Nhưng Hồng không những khôngghét mẹ mà còn hiểu, thông cảm cho mẹ, lạicòn càng ghét những cổ tục đã đày đọa mẹ.Chiều hôm ấy khi vừa tan học, thoáng thấybóng người ngồi trên xe kéo giống mẹ, chúliền gọi theo với giọng bối rối Khi người

mẹ quay đầu lại, Hồng liền sà vào lòng mẹrồi hai mẹ con cùng sụt sùi hỏi thăm nhau.Khi ở trong lòng mẹ, chú chẳng còn mảymay đến những lời nói thâm độc của bà cônữa

Quan sát các hình ảnh về nhà văn Nguyên Hồng

Trong sự nghiệp sáng tác của ông, “Những ngày thơ ấu” là tập hồi kí viết về tuổi thơ cay đắng của tác giả Từ cảnh ngộ và tâm sự của chú bé Hồng - nhân vật chính- tác giả còn cho thấy bộ mặt lạnh lùng của một xã hội chỉ coi trọng đồng tiền, đầy rẫy

Trang 12

nhữg thành kiến cổ hủ, thói nhỏ nhen, độc ác của đám thị dân tiểu tư sản khiến cho tình máu mủ ruột thịt cũng trở thành khô héo Đoạn trích học là chương IV của TP.

- GV hướng dẫn HS đọc - Đọc chậm, chú ý

các từ ngữ thể hiện cảm xúc thay đổi của

nhân vật tôi, nhất là đoạn cuối khi bé Hồng

trò chuyện với bà cô Ngữ điệu của lời nhân

- Đầu => Người ta hỏi đến chứ:

Cuộc trò chuyện của bé Hồng với

bà cô

- Tiếp => Hết : Cuộc gặp gỡ giữa 2

mẹ con bé Hồng

II TÌM HI U CHI TI T V N B NỂU CHUNG ẾN THỨC ĂN BẢN ẢN

-Xoáy sâu vào sự thiếu thốn tìnhmẫu tử của bé Hồng

-Cố gieo rắc vào đầu đứa cháu hoàinghi để chia rẽ tình mẹ con

- Những cử chỉ ngọt ngào nhưng rấtkịch, hành động quan tâm giả dối,lời nói cay độc, nhẫn tâm, ý nghĩxấu xa, nham hiểm

Trang 13

-> Tố cáo hạng ngời sống tàn nhẫn khô héo cả tình máu mủ trong xã hội thực dân nửaphong kiến cổ hủ phi nhân đạo.

GV BèNH- Quan sỏt lại văn bản chung ta thấy: khi núi chuyện với cụ, Bộ Hồng trả lời khụng vào - Khúc thỡ Bà cụ an ủi, khớch lệ “ Cứ vào đi “ nhưng lại ngõn dài hai chữ em bộ Bà cụ là người săm súi, độc địa, cứ hành hạ, nhục mạ đứa trẻ bằng cỏch xoỏy sõu vào nỗi đau, nỗi khổ tõm của nú Bà cụ tỏ ra lạnh lựng trước sự đau đớn đến tột cựng của đứa chỏu Bà lại tiếp tục kể về sự nghốo tỳng, đúi rỏch của người

mẹ và đến khi cổ bộ Hồng đó nghẹn ứ, khúc khụng ra tiếng, bà cụ lại đổi giọng ngậm ngựi xút thương người đó mất Bà cụ là người độc ỏc Hỡnh ảnh bà mang ý nghĩa tố cỏo hạng người nhẫn tõm đến khụ hộo cả tỡnh cảm ruột thịt

-Chỉ cần kể lại, ghi lại một cuộc trũ chuyện đối thoại Nguyờn Hồng vừa khắc hoạ bức chõn dung tiờu biểu cho một hạng người vừa bộc lộ thỏi độ dứt khoỏt, quyết liệt của mỡnh.Bằng mấy cõu núi cú kốm theo vài chi tiết gợi tả giọng điệu, cử chỉ, nhà văn dựng lại khỏ sinh động chõn dung nhõn vật bà cụ Nhõn vật này chẳng những tiờu biểu cho hạng đàn bà “ miệng nam mụ, bụng bồ dao găm” mà cũn là hiện thõn của cỏi thành kiến cổ hủ, phi nhõn đạo của xó hội ngày đú

HOẠT ĐỘNG III LUYỆN TẬP/ VẬN DỤNG

1) TP “ Những ngày thơ ấu “của Nguyờn Hồng đượcviết theo thể loại nào?

A- Bỳt ký B- truyện ngắn C- Hồi ký D- Tiểu thuyết

Đỏp ỏn:B

2) Em hiểu gỡ về sự kiện được núi tới trong hồi ký?

A- Là những sự kiện xảy ra trong quỏ khứ mà tỏc giả là người tham dự hoặc chứngkiến

B- Là những sự kiện do nhà văn hoàn toàn hư cấu để thể hiện tư tưởng, nghệ thuậtcủa mỡnh

C- Là những sự kiện do nhà văn hư cấu dựa trờn những tưởng tượng suy đoỏn củangười ta về tương lai

D- Cả 3 ý trờn đều đỳng

Đỏp ỏn: A

3) Mục đớch chớnh của tỏc giả khi viết: “ Tụi cười dài trong tiếng khúc “ là gỡ ?

A- Núi lờn sự đồng tỡnh của bộ Hồng với những lời núi của bà cụ về mẹ mỡnh B- Núi lờn trạng thỏi phức tạp của bộ Hồng: Vừa đau đớn, vừa uất ức, căm giận khinghe những lời núi của bà cụ về mẹ mỡnh

C- Núi lờn sự căm giận mẹ của bộ Hồng khi nghe bà cụ núi về những việc làm của

Trang 14

TIẾT 4- VĂN BẢN: TRONG LÒNG MẸ

(Những ngày thơ ấu- Nguyên Hồng)

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức: HS có khái niệm về thể hồi kí Nắm được cốt truyện, nhân vật, sự việc

trong đoạn trích “ Trong lòng mẹ”

- Học sinh đồng cảm với nỗi đau tinh thần, tình yêu mãnh liệt, nồng nàn của chú béHồng đối với người mẹ đáng thương được biểu hiện qua ngòi bút hồi ký tự truyệnđượm chất trữ tình và truyền cảm

2 Năng lực :

Trang 15

- Bước đầu biết Đọc - Hiểu một văn bản hồi kí.

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các PTBĐ trong VB tự sự để phân tích tác phẩm

- Rèn kỹ năng phân tích diễn biến tâm lý nhân vật

3 Thái độ, tình cảm:

- Giáo dục các em ý thức học tập tốt, biết yêu thương và kính trọng mọi người

Quan sát SGK Tìm chi tiết, hình ảnh để hoàn thiện bảng sau:

Bé Hồng trong cuộc trò chuyện với bà cô

HO T ẠT ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨC ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨCNG II HÌNH THÀNH KI N TH CẾN THỨC ỨC

- Tổ chức cho HS báo cáo kết quả thảo

luận qua phiếu học tập

- Tổ chức cho HS nhận xét

2- Nhân vật bé Hồng với những rung động cực điểm của một linh hồn trẻ thơ.

*) Diễn biến tâm trạng của bé Hồng trong cuộc thoại với bà cô.

Trang 16

- Mẹ phải xa con đi tha hương cầu thực

- Hồng sống với bà cụ lạnh lựng, thõmhiểm

- Tuổi thơ cụ đơn, thiếu tỡnh thương.

Cử chỉ- Lời

núi- suy nghĩ

-Hồng cỳi đầu khụng đỏp -Cười đỏp lại cụ tụi “ Khụng chỏukhụng muốn vào, mợ chỏu cũng về”

-Bộ Hồng nhận ra những ý nghĩ cay độctrong giọng núi và trờn nột mặt của bàcụ=> Cổ họng nghẹn ứ Khoộ mắt caycay -> Nước mắt rũng rũng -> Cười dàitrong tiếng khúc

-Bộ Hồng khúc khụng ra tiếng

- “Giỏ như những cổ tục đó đày đoạ

mẹ tụi là cục thuỷ tinh hay đầu mẩu gỗ ”

-Miờu tả diễn biến nộitõm tinh tế

- Thể hiện rừ nỗi đau

đớn, uất hận của chỳ bộ

Hồng đó lờn đến đỉnhđiểm

-Tõm trạng đau đớn , thương mẹ, căm thự cổ tục PK

-> NT: tơng phản - tính cách trái ngợc nhau: hẹp hòi, tàn nhẫn của cô >< trong sáng

giàu tình thơng yêu của bé Hồng

=> Làm nổi bật tính cách tàn nhẫn của cô, khẳng định tình mẫu tử trong sáng cao cảcủa bé Hồng

GV bỡnh : Đoạn văn thuật lại quỏ trỡnh diễn biến tõm trạng của bộ Hồng từ chỗ nớn

nhịn, ghỡm nộn tới sự bựng nổ niềm xút xa, uất hận, Nguyờn Hồng đó núi to lờn nỗi bất hạnh của phụ nữ và trẻ em trong xó hội cũ Qua đú ụng kết ỏn đanh thộp sự tàn nhẫn, bất cụng của xh đương thời

(1) HS đọc đoạn đầu phần 2?

(2) Lũng khao khỏt được gặp mẹ của

bộ Hồng được biểu hiện như thế nào?

Biện phỏp nghệ thuật?

(3) Khi nhận ra đỳng là mẹ rồi thỡ cử

chỉ, thỏi độ của bộ Hồng ra sao?

(4) Tại sao khi gặp được mẹ rồi,

Hồng lại nức nở khúc? Giọt nước mắt

ở đõy cú khỏc với giọt nước mắt khi

bộ Hồng trũ chuyện với bà cụ khụng?

(5) HS đọc diễn cảm đoạn cuối?

Đõy cú phải là đoạn văn hay nhất

- Ảo ảnh của dũng nước trong suốt chảydưới búng rõm ngó gục giữa sa mạc =>

So sỏnh cú ý nghĩa cực tả , thể hiện thấmthĩa , xỳc động nỗi khao khỏt tỡnh mẹ

- Đuổi kịp xe - thở hồng hộc - Rớu cả chõnlại - Oà khúc nức nở

=> Giọt nước mắt hạnh phỳc, sung sướng,món nguyện, khỏc với giọt nước mắt khi trũchuyện với bà cụ

_ Cảm giỏc sung sướng, món nguyện đượcthể hiện ở đoạn: “ Phải bộ lại lăn vào lũngmột người mẹ

Trang 17

(6) Qua đây, em có nhận xét gì về bé

Hồng ?

sung

- GV tổng hợp , bổ sung, kết luận

=> Niềm sung sướng vô bờ, được nằmtrong lòng mẹ, được cảm nhận bằng tất cảcác giác quan Đó là những giây phút thầntiên, hạnh phúc hiếm hoi nhất, đẹp đẽ nhấtcủa con người Được ở trong lòng mẹ, tất

cả những phiền muộn, sầu đau, tủi hổ cũngchỉ như bọt xà phòng, như những áng mâythoảng qua

mẹ êm dịu vô cùng” Phải chăng tình mẫu tử thiêng liêng là niềm hạnh phúc lớn lao nhất, kì diệu nhất trong cuộc đời Hãy biết trân trọng người mẹ và tình mẹ.

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI

- Tổ chức cho HS thảo luận

.(1) Những nội dung chính của văn

- Nội dung: Cảnh ngô đáng thương của chú

bé Hồng Nỗi cô đơn và niềm khao kháttình mẹ cuỉa bé bất chấp sự tàn nhẫn, vôtình của bà cô và cảm nhận về tình mẫu tửsâu nặng thiêng liêng khi được ở bên mẹ

- Nghệ thuật: - Hòi kí: Viết lại những kỉniệm đã qua do chính tác giả kể lại

Mạch truyện, cảm xúc tự nhiên, chan thực.Khắc hoạ nhân vật qua lời nói, tâm trạng,hành động Kết hợp kể-tả- biểu cảm

- Tình mẫu tử là thiêng liêng, bền vữngkhông bào giờ vơi cạn trong tâm hồn conngười

* Ghi nhớ: SGK

HOẠT ĐỘNG III LUYỆN TẬP

1)Những câu văn sau sử dụng biện pháp tu từ nào để diễn tả các trạng thái tình cảmcủa bé Hồng?

“ Giá như những cổ tục đã đày đoạ Kì nát vụn mới thôi Và cái lầm đó khôngnhững Ngã gục giữa xa mạc.”

A-Nhân hoá B- ẩn dụ C- Tương phản D- So sánh

Đáp án: D

2 Chọn và đọc diễn cảm một đoạn văn ngắn trong “ Trong lòng mẹ” có yếu tố miêu

tả và biểu cảm Cho biết tác dụng của các yếu tố đó?

HOẠT ĐỘNG IV VẬN DỤNG

ĐOẠN THAM KHẢO:

Trang 18

Văn Nguyên Hồng bao giờ cũng lấp lánh sự sống Những dòng chữ đầy chi tiết cứcựa quậy, phập phồng Một thứ văn bám riết lấy cuộc đời, quấn quít lấy conngười.Người ta thường nói nhà văn, nhà thơ cần có ba yếu tố chủ quan: tài, trí vàtâm.Có cây bút chỉ mạnh về tài, về trí Đọc Nguyên Hồng, thấy tài và tâm, nhất là

tâm nổi lên hàng đầu.Mà Chữ tâm kia mời bằng ba chữ tài, ở những nhà văn chân

chính xưa nay, tâm bao giờ cũng là cái gốc.tài và trí chỉ là cành, là ngọn Nguyênhồng viết văn như là đặt luôn cái “tâm” nóng hổi của mình lên trang sách Nếu cầnnói thật khái quát một cái gì chung nhất cho mọi chủ đề tác phẩm của Nguyên Hồng,thì đó là lòng nhân đạo, bao giờ cũng thống thiết, mãnh liệt

( Nguyễn Đăng Mạnh, con đường đi vào thế giới nghệ thuật của nhà văn, NXB

Giáo

IV.CỦNG CỐ

- Tâm trạng của bé Hồng khi gặp mẹ

- Những cảm giác khi ở trong lòng mẹ

V HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

- Trả lời câu hỏi 5 phần Đọc- hiểu văn bản vào vở

- Soạn bài: “Trường từ vựng”

-

TIẾT 5- TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức: - Giúp HS: Nắm được c hủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề

của văn bản.Những thẻ hiện của chủ đề một văn bản

2 Năng lực:

- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân

- Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học

3 Phẩm chất:

Ý thức sử dụng quan hệ từ có hiệu quả, tạo cho lời nói và câu văn gợi hình, gợi cảm

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Chuẩn bị của giáo viên:

Trang 19

+ Nghiên cứu SGK, SBT, SGV, chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo.

+ Chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị, phương tiện dạy học (bảng phụ, phiếu học tập

2 Chuẩn bị của học sinh:

+ Đọc kĩ SGK, tài liệu liên quan

+ Soạn bài

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

HOẠT ĐỘNG I KHỞI ĐỘNG

Câu chuyện “ Dê đen và dê trắng” được kể như sau:

a Dê đen và dê trắng cùng đi qua một chiếc cầu hẹp Dê đen đi từ đằng này lại Chúng húc nhau Chẳng con nào chịu nhường con nào Dê trắng đi từ đằng kia sang Con nào cũng muốn tranh sang trước Cả hai con lăn tòm xuống suối

b Dê đen và dê trắng cùng đi qua một chiếc cầu hẹp Dê đen đi từ đằng này lại Dê trắng đi từ đằng kia sang Cảnh Hương Sơn rất đẹp Tiếng giọt gianh đổ ồ ồ Con nào cũng muốn tranh sang trước Chúng húc nhau Cả hai con lăn tòm xuống suối

Theo em các chi tiết chính của câu

chuyện có đảm bảo không? ở mỗi cách

kể có điểm nào không chấp nhận được?

Hai cách kể trên đều không được chấp nhận vì các chi tiết chính được đảm bảo song VBa sắp xếp lộn xộn, không hợp lí

VB có những câu không liên quan gì đến

đề tài câu chuyện

Vậy để hiểu rõ về vấn đề này, ta đi tìm hiểu bài học.

(1)Trong v/ bản, t/ giả nhớ lại những kỉ

niệm sâu sắc nào trong thời thơ ấu của

mình?

(2) Sự hồi tưởng ấy gợi nên những ấn

tượng gì trong lòng t/ giả?

(3)Vậy chủ đề của v/ bản này là gì?

(4) Từ đó hãy cho biết: chủ đề của v/

+ Khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học đầu tiên

Cảm xúc về một kỉ niệm sâu sắc thuở thiếu thời

- Đó là những hồi tưởng, tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của t/ giả về ngày đầu tiên đi học

2 Nhận xét: Chủ đề của văn bản là đ/

tượng và vấn đề chủ chốt được t/ giả nêulên, đặt ra trong văn bản

3 Kết luận: Ghi nhớ 1: SGK/ 12.

II Tính th ng nh t v ch ống nhất về chủ đề của văn bản: ấm áp, là nguồn cổ vũ, động viên, giúp cho các ềm ủa buổi tựu trường” qua đềm ủa buổi tựu trường” qua ăn bản: c a v n b n:ảnh để hoàn thiện bảng sau:

Trang 20

(1) Căn cứ vào đâu em biết v/ bản Tôi đi

học nói lên những kỉ niệm của t/ giả về

buổi tựu trường?

+ Từ ngữ?

+ Câu văn?

+ Các đoạn văn? cảnh vật mà tác giả ấn

tượng?

+ Cách sắp xếp chi tiết trong VB?

(2) Để tô đậm cảm giác trong sáng của

n/ vật “ tôi” trong ngày đầu tiên đi học,

- Tổ chức trao đổi, thống nhất ý kiến,

- Gọi HS đọc ghi nhớ

1.Tìm hiểu ví dụ

- Nhan đề: có nghĩa tường minh

- Từ ngữ : Những kỉ niệm mơn man lần đầu tiên đến trường, đi học, hai quyển vở mới,

- Câu: + Hôm nay tôi đi học

+ Hàng năm , tựu trường

+ Tôi quên trong sáng ấy

a, Trên đường đi học:

- Con đường quen đi lại lắm lần mới mẻ

- Hành động: Thả diều đã chuyển thành việc đi học thật thiêng liêng tự hào

b, Trên sân trường:

- Ngôi trường cao ráo lo sợ vẩn vơ

- Cảm giác ngỡ ngàng, lúng túng khi xếphàng vào lớp

c, Trong lớp học:

- Cảm giác bâng khuâng khi xa mẹ

- Tính thống nhất về chủ đề của văn sự nhất quán về ý đồ, ý kiến, cảm xúc của t/giả được thể hiện trong v/ bản

2 Nhận xét:- Tính thống nhất thể hiện ở

các phương diện:

+ Hình thức: mạch lạc, chi tiết hợp lý + Nội dung: Nhan đề của v/ bản Các câu hướng về cùng một đề tài, chủ đề

3 Kết luận:Ghi nhớ 2+ 3 SGK/ 12 Tính thống nhất của chủ đề văn bản là sự thể hiện tập trung chủ đề đã xác định

trong văn bản ấy, không xa rời hay lạc sang chủ đề khác Để đảm bảo tính thống nhất đó, từ nhan đề đến các đề mục, nhiều câu trong văn bản đề thể hiện ý nghĩa của chủ đề văn

Bài tập 1.- Văn bản trên nói về rừng cọ quê

tác giả về nỗi nhớ rừng cọ Các đoạn văn

đã trình bày đối tượng và vấn đề theo trình tự:

- Nêu khái quát về vẻ đẹp của rừng cọ:trậptrùng

- Miêu tả hình dáng cây cọ (thân, lá) + Thân cọ, búp cọ, cây non, lá cọ

- Kỉ niệm gắn bó với cây cọ + Căn nhà + Trường học + Đi trongrừng cọ

- Cuộc sống ở quê gắn bó với cây cọ

Trang 21

Văn bản tập trung thể hiện sự gắn bó

và tình cảm yêu thương của người

dân sông Thao với rừng cọ quê mình.

- Khẳng định nỗi nhớ về cây cọ

=>Trật tự sắp xếp như trên là hợp lí, không nên thay đổi

b, Chủ đề văn bản : Rừng cọ quê tôi ( nhanđề)

c, Chủ đề ấy được thể hiện trong toàn bộ văn bản, từ việc miêu tả rừng cọ đến cuộc sống của người dân

d, Hai câu hát: Dù ai đi ngược về xuôi Cơm nắm lá cọ là người sông Thao.

-HS đọc yêu cầu bài tập

-HS suy nghĩ- phân tích ví dụ

-Xung phong trả lời câu hỏi

- Tham gia nhận xét, đánh giá, bổ

b, Con đường đến trường trở nên kì lạ dolòng nhân vật “tôi” đang có sự thay đổilớn

c, Mẹ âu yếm dắt tay “tôi” đi trên conđường làng dài và hẹp

d, Muốn thử sức mình tự mang sách vởnhư một cậu học trò thực sự

V HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ.

- Học bài cũ

- Làm bài tập

TIẾT 6- BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN

I.MỤC TIÊU:

1 Kiến thức: Hướng dẫn học sinh nắm được bố cục của văn bản và tác dụng của nó.

Đặc biệt là cách sắp xếp nội dung trong phần thân bài

2 Năng lực:

- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân

- Năng lực giao tiếp

Trang 22

1 Chuẩn bị của giáo viên:

+ Nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướng dẫn chuẩn kiếnthức kĩ năng, tư liệu tham khảo

+ Đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

.HOẠT ĐỘNG I KHỞI ĐỘNG

- Mỗi văn bản đều được bố trí, sắp xếp như một công trình kiến trúc Và ở mỗi kiểu văn bản lại có những cách sắp xếp khác nhau Nhưng thông thường văn bản có bố cục như thế nào? Cách sắp xếp phần thân bài ra sao cho hợp lí? Để trả lời câu hỏi

đó, chúng ta đi tìm hiểu bài.

I B c c c a v n b nống nhất về chủ đề của văn bản: ục ấm áp, là nguồn cổ vũ, động viên, giúp cho các ủa buổi tựu trường” qua ăn bản: ảnh để hoàn thiện bảng sau:

-Xung phong trả lời câu hỏi

- Khái quát kiến thức

- Tham gia nhận xét, đánh giá, bổ

có mối quan hệ khăng khít với nhau để bổsung hỗ trợ cho nhau

* Ghi nhớ: SGK

II Cách bố trí sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản

(1) VB “ Tôi đi học “ được bố trí

sắp xếp theo trình tự nào?

GV hướng dẫn HS tìm hiểu đoạn

trích “ Trong lòng mẹ” của Nguyên

Hồng

(2) Diễn biến tâm trạng của bé Hồng

qua phần thân bài?

VB “ Tôi đi học “ sắp xếp theo sự hồitưởng

+ Cảm xúc sắp xếp theo thứ tự thời gian,không gian

+ Sắp xếp theo sự liên tưởng đối lập: Conđường, ngôi trường

- Đoạn trích “ Trong lòng mẹ “:

+ Những phản ứng tâm lý của chú bé khi bà

cô nói xấu, xúc phạm đến người mẹ

+ Những cảm giác sung sướng cực điểm

Trang 23

(3) Khi tả người, phong cảnh, vật,

em sẽ tả theo trình tự nào?

(4) Cách sắp xếp các sự việc trong

văn bản “ người thày đạo cao đức

trọng “?

(5) Nêu cách sắp xếp nội dung phần

thân bài của văn bản nói chung?

- Phong cảnh: Gần -> xa, chung -> riêng

- VB “ Người thày đạo cao đức trọng “ + Dạy giỏi: Học trò theo đông

+ Biết can ngăn, tránh điều xấu + Học trò biết giữ lễ, thày nghiêm khắc

=> Thân bài được trình bày một cách mạchlạc Có thể theo trình tự:+ Thời gian, khônggian

+ Theo sự phát triển của sự việc + Mạch suy luận

=> Phù hợp với chủ đề văn bản và sự tiếpnhận của người đọc

- Tổ chức cho HS báo cáo kết quả

thảo luận qua phiếu học tập

+ Giới thiệu đàn chim từ xa đến gần

+ Miêu tả đàn chim bằng những quan sát màmắt thấy tai nghe xen với miêu tả, cảm xúc

và những liên tưởng so sánh

b.Miêu tả Ba vì:

+ Theo không gian hẹp: Miêu tả trực tiếp Ba

vì + Theo không gian rộng: Miêu tả Ba vìtrong mối quan hệ hài hoà với sự vật xungquanh

Trang 24

Tiết 7: Trờng từ vựng.

I Mục tiêu cần đạt:

Qua bài học, học sinh hiểu đợc:

1 Kiến thức :

- Hiểu đợc thế nào là trờng từ vựng, biết xác lập các trờng từ vựng đơn giản

- Bớc đầu hiểu đợc mối liên quan giữa trờng từ vựng với các hiện tợng ngôn ngữ đãhọc: đồng nghĩa, trái nghĩa, ẩn dụ, hoán dụ nhân hoá… giúp ích cho việc học văn vàlàm văn

2 Năng lực

- Năng lực giải quyết vấn đề, sỏng tạo, hợp tỏc, tự quản bản thõn

í thức sử dụng quan hệ từ cú hiệu quả, tạo cho lời núi và cõu văn gợi hỡnh, gợi cảm

Trang 25

1 Chuẩn bị của giỏo viờn:

+ Nghiờn cứu SGK, SBT, SGV, chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo

+ Chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị, phương tiện dạy học (bảng phụ, phiếu họctập), Cuốn Từ vựng ngữ nghĩa Tiếng việt

+ Đọc kĩ SGK, tài liệu liờn quan

+ Soạn bài

III TIẾN TRèNH DẠY HỌC

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

? Thế nào là từ ngữ theo nghĩa rộng, từ ngữ theo nghĩa hẹp? Cho ví dụ?

Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khỏi quỏt của nghĩa từ ngữ trong mỗi nhúm từ ngữ sau: a) yphục, quần, ỏo, quần đựi, quần dài, ỏo dài, ỏo sơ mi b) vũ khớ, sỳng, bom, sỳngtrường, đại bỏc, bom ba càng, bom bi

3 Bài mới: ở lớp 6 c/ta đã học về các loại từ (dt, đt, tt…) Các loại từ này đều nằmtrong hệ thống từ vựng VN Trờng từ vựng là gì? Có nằm trong hệ thống từ vựng haykhông, chúng ta cùng tìm hiểu qua nội dung bài học hôm nay

Hoạt động của thầy va trũ Nội dung kiến thức cần đạt.

* Hoạt động 1: Hỡnh thành khỏi niệm.

KTDH: Động nóo

- HS đọc và quan sát ví dụ

? Các từ in đậm trong đoạn trích dùng để

chỉ đối tợng là ngời, động vật hay sự vật?

? Tại sao em biết đợc điều đó?

-> Ta biết đợc điều đó vì các từ ấy đều

nằm trong những câu văn cụ thể, có ý

nghĩa xác định

? Vậy nét nghĩa chung của nhóm từ trên

là gì?

- > Những từ nh vậy gọi là trờng từ vựng

? Vậy em hiểu thế nào là trờng từ vựng?

những trờng từ vựng nhỏ nào? Cho ví dụ?

- Tiếp tục xem các ví dụ ở mục a

? Trong một trờng từ vựng có thể tập hợp

những từ có từ loại khác không?

? Do hiện tợng nhiều nghĩa, một từ có thể

thuộc nhiều trờng từ vựng khác nhau

+ Cơ sở để hình thành trờng từ vựng là

đặc điểm chung về nghĩa

+ Không có đặc điểm chung về nghĩathì không có trờng từ vựng

2 L u ý:

a Một trờng từ vựng có thể bao gồmnhiều trờng từ vựng nhỏ hơn hơn

Trang 26

? Dùng nh vậy có tác dụng gì? Cõu hỏi

* Hoạt đụng 2: Luyện tập.

Gv yờu cầu học sinh đọc yờu cầu của bài

tập 2 và lần lượt thực hiện bài tập

Gv yờu cầu học sinh đọc yờu cầu của bài

tập 3 và thực hiện bài tập

b Một trờng từ vựng có thể bao gồmnhững từ khác biệt nhau về từ loại

c Do hiện tợng nhiều nghĩa, một từ cóthể thuộc nhiều trờng từ vựng khácnhau

Ví dụ (sgk)

d Trong thơ văn, cuộc sống, dùng cáchchuyển trờng từ vựng để tăng thêm tínhnghệ thuật của ngôn từ và khả năngdiễn đạt

3 B i t p 4:àn thiện bảng sau: ật “ tụi’

Khứu giỏc Thớnh giỏcMũi

ThơmĐiếcThớnh

TaiNgheĐiếcRừ,Thớnh

* Hoạt động 3: Củng cố

? Phân biệt trờng từ vựng và cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ xem có đặc điểm gì

khác nhau? Cho ví dụ minh hoạ? Cõu hỏi dành cho HS khỏ-Giỏi)

- Trờng từ vựng - Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

Là tập hợp những từ có ít nhất một nét Là một tập hợp từ có quan hệ so sánh về

chung về nghĩa nghĩa rộng hay nghĩa hẹp,

VD: trờng về cây: VD: - đánh (nghĩa rộng); - đá (nghĩa hẹp)

- Bộ phận của cây: thân, rễ, cành DT -> Cùng là Động từ

- Hình dáng cây: cao, thấp, to, bé TT - bàn (nghĩa rộng); - bàn gỗ(nghĩa hẹp)-> Cùng Dt

4 Hớng dẫn hs học bài:

+ Viết 1 đoạn văn ngắn cú sử dụng ớt nhất 5 từ thuộc 1 trường từ vựng nhất định.+ Chuẩn bị bài: Bố cục của văn bản

- Đọc VB: Người thầy đạo cao đức trọng và trả lời 4 cõu hỏi 24 SGK

- Xem và trả lời 5 cõu hỏi tr 25 SGK

- Xem ghi nhớ và làm bài tập luyện tập 1/26 SGK

Trang 27

Tiết 8: Tức nớc vỡ bờ.

( Trích Tắt đèn - Ngô Tất Tố )

I MỤC TIấU

1 Kiến thức

- Nắm được cốt truyện, nhõn vật, sự kiện trong đoạn trớch Tức nước vỡ bờ

- Thấy được giỏ trị hiện thực và nhõn đạo qua một đoạn trớch trong tỏc phẩm Tắt đốn

- Hiểu được thành cụng của nhà văn chớnh là việc tạo tỡnh huống truyện, miờu tả, kểchuyện và xõy dựng nhõn vật

2 Năng lực

+ Nghiờn cứu kĩ sỏch giỏo khoa, sỏch bài tập, sỏch giỏo viờn, hướng dẫn chuẩn kiếnthức kĩ năng, tư liệu tham khảo

+ Chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị, phương tiện dạy học (mỏy chiếu), chõn dungnhà văn Ngụ Tất Tố

+ Trớch đoạn clip Làng Vũ Đại ngày ấy

+ Đọc kĩ sỏch giỏo khoa, sỏch bài tập, những tài liệu liờn quan

+ Sưu tầm tư liệu về tỏc giả Ngụ Tất Tố, cỏc bài viết về tỏc giả, tỏc phẩm

+ Soạn bài và chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giỏo viờn

Trang 28

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ: Thế nào là bố cục của văn bản?

- Nêu cách bố trí, sắp xếp cấp phần của văn bản

3 Bài mới: Giới thiệu bài :

NTT là n/v xuất sắc nhất của trào lu văn học hiện thực trớc CM T.8 Nhắc đến tên

ông là c/ta nhớ đến t/p “Tắt đèn” viết năm 1938 T/p viết về tình cảnh khốn khổ củachị Dậu trong một vụ su thuế, đến mức phải bán con, bán chó Qua đó, truyện cũng p/

a tâm hồn trong sạch, vẻ đẹp thuần khiết của ngời phụ nữ VN Truyện cũng tố cáo gaygắt XHTDPKVN trớc cách mạng tháng Tám

Hoạt động của thầy và trũ Nội dung kiến thức cần đạt.

*Hoạt động1: KTDH trỡnh bày một

phỳt

- GV yờu cầu Hs dựa vào chỳ thớch nờu

vài nột cơ bản về tỏc giả và tỏc phẩm

NTT là một trong những nhà văn xuất

sắc nhất của trào lưu văn học hiện

thực trước CM ễng được coi là “nhà

văn của nụng thụn và nụng dõn”

Tiểu thuyết “Tắt đốn” là một tỏc phẩm

tiờu biểu trong sự nghiệp VH của NTT.

Tỏc phẩm là một bức tranh thu nhỏ

của xó hội nước ta trước CMT8 Đú

cũn là bản ỏn đanh thộp tố cỏo xó hội

“ăn thịt người” ấy.

*Gv giới thiệu Tp “ Tắt đốn”

- Sau đú HS đọc cỏc chỳ thớch cũn lại

(SGK)

-Thể loại, PTBĐ của văn bản?

-Ngụi kể và tỏc dụng của ngụi kể đú?

thỏi biểu cảm, nhất là ngụn ngữ đối

thoại củacỏc nhõn vật

- Nhận xột cỏch đọc của học sinh

- GV hướng dẫn túm tắt truyện:

Bài này cú thể chia làm mấy đọan?

Túm tắt nội dung từng đoạn

+ Là một nhà văn hiện thực xuất sắcchuyờn viết về nụng thụn trước CM thỏngTỏm

2 Tỏc phẩm:

- “Tắt đốn”là tỏc phẩm tiờu biểu nhấtcủa Ngụ Tất Tố

- Đoạn trớch “Tức nước vỡ bờ” nằm trong

+ g/c bị trị: anh Dậu, chị Dậu

- Nhõn vật chớnh : chị Dậu -> thể hiện chủ đề, tư tưởng cơ bản của đoạn trớch

Trang 29

*Hoạt động 2

KTDH: Động não

? Khi bọn tay sai xông vào nhà, gia

đình chị Dậu ở trong tình thế như thế

trước cái không khí ngột ngạt của làng

quê trong kì sưu thuế Nhà thơ Tố Hữu

cũng đã khắc hoạ: “Nửa đêm thuế thúc

trống dồn/ Sân đình máu chảy, đường

thôn lính đầy

-> gia cảnh vô cùng nguy ngập

? Cảnh chị Dậu chăm sóc người chồng

ốm yếu được tác giả miêu tả qua những

chi tiết nào?

- Những chi tiết đó cho ta thấy chị là

người như thế nào?

- Gia đình chị Dậu thuộc hạng cùng đinh,không có tiền nộp sưu,phải bán con, bánchó,bán cả gánh khoai để có đủ tiền nộpsưu cho chồng nhưng bọn hào lí lại bắtphải nộp cả suất sưu cho người em chồng

đã chết -> anh Dậu vẫn là người thiếu sưu

- Anh Dậu đang ốm đau, tưởng đã chếtđêm qua, vừa mới tỉnh , nếu bị đánh tróinữa khó mà sống nổi

=>Tình thế hết sức nguy ngập, gay go, thê thảm và khốn đốn khiến bất cứ ai còng xót xa.

* Chị Dậu chăm sóc chồng

+ Cháo chín, bắc mang ra giữa nhà, múccháo, quạt cho chóng nguội để cho chồngăn

+ Rón rén bưng cháo đến chỗ chồng,động viên chồng ăn, chờ xem chồng ăn

có ngon miệng không

=>hết lòng thương yêu, chăm sóc ân cần, chu đáo

4 Củng cố:

- Giúp học sinh cách đọc văn bản cho phù hợp trong các lời đối thoại

- Cho h/s nhập vai và diễn tại lớp (lược bỏ các tình huống lời dẫn)

5 Híng dÉn häc ë nhµ :

- Häc bµi cò, lµm bµi tËp.-BT

- ChuÈn bÞ bµi míi: Tiết 2: Tức nước vỡ bờ

Trang 30

Tiết 9: Tức nớc vỡ bờ.

( Trích Tắt đèn - Ngô Tất Tố )

I MỤC TIấU

1 Kiến thức

- Nắm được cốt truyện, nhõn vật, sự kiện trong đoạn trớch Tức nước vỡ bờ

- Thấy được giỏ trị hiện thực và nhõn đạo qua một đoạn trớch trong tỏc phẩm Tắt đốn

- Hiểu được thành cụng của nhà văn chớnh là việc tạo tỡnh huống truyện, miờu tả, kểchuyện và xõy dựng nhõn vật

2 Năng lực

+ Chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị, phương tiện dạy học (mỏy chiếu), chõn dungnhà văn Ngụ Tất Tố

+ Trớch đoạn clip Làng Vũ Đại ngày ấy

+ Sưu tầm tư liệu về tỏc giả Ngụ Tất Tố, cỏc bài viết về tỏc giả, tỏc phẩm

1 Ổn định tổ chức.

2.Kiểm tra bài cũ: KT sự chuẩn bị của HS

Trang 31

3 Bài mới: Giới thiệu bài :

Cho HS theo dừi đoạn 2 của VB Nờu

yờu cầu:

- Bọn tay sai gồm cú những ai? Em hóy

tỡm những chi tiết miờu tả bọn chỳng?

Bọn chỳng đến nhà anh Dậu nhằm mục

đớch gỡ?

- Em cú nhận xột gỡ về sự xuất hiện của

chỳng?

?Hỡnh ảnh tờn cai lệ được khắc họa

bằng những chi tiết điển hỡnh nào về

ngụn ngữ, hành động?

- Em cú nhận xột gỡ về hành động,

ngụn ngữ của hắn?

- Em cú nhận xột gỡ về nghệ thuật khắc

hoạ nhõn vật tờn cai lệ của tỏc giả?

- Qua cử chỉ hành động, ngụn ngữ của

tờn cai lệ đó bộc lộ bản chất gỡ của

hắn?

* Gv mở rộng: Trong xó hội đương

thời, cai lệ chỉ là một tờn tay sai mạt

hạng nhưng lại cú ý nghĩa tiờu biểu,

hắn là một tờn tay sai đắc lực của quan

phủ vỡ vậy hắn cậy thế quan, đỏnh trúi

người vụ tội vạ, sẵn sàng gõy tội ỏc mà

khụng hề bị trừng trị Dường như trong

ý thức của tờn cai lệ chỉ là đỏnh trúi

người thiếu thuế Hắn khụng hề bận

tõm đến việc anh Dậu đang thập tử nhất

sinh, hắn bỏ ngoài tai mọi lời van xin

tha thiết của chị Dậu Chỉ trong một

đoạn ngắn nhưng tờn cai lệ đó được

2 Cuộc đối mặt với Cai Lệ – người nhà

+ bịch vào ngực chị Dậu, sấn đến để trúianh

Dậu+ tỏt vào mặt chị Dậu đỏnh bốp một cỏi,nhảy vào cạnh anh Dậu

-> đểu cỏng, hung hón, tỏng tận lương tõm

- Ngụn ngữ:

+ Thột, quỏt, hằm hố+ Xưng hụ : xưng ụng , gọi mày, thằng kia

->Ngụn ngữ thụ tục

*Nghệ thuật khắc hoạ nhõn vật: bằng ngũibút hiện thực với thỏi độ phờ phỏn rừ nột,nhiều chi tiết cú tớnh hài hước thể hiện ý

đồ chõm biếm -> tớnh cỏch nhõn vật đượckhắc họa sống động, nổi bật và cú giỏ trịđiển hỡnh

=> hống hỏch, thụ bạo, khụng cũn nhõn tớnh

+ Sử dụng những động từ mạnh: tỳm, ấn,dỳi, xụ

+ Dựng những hỡnh ảnh đối lập giữa bộdạng hết sức thảm hại, hài hước của bọntay sai với sức mạnh ghờ gớm và tư thếngang tàng của chị Dậu

=>Cú sức sống tiềm tàng, mạnh mẽ, tư thế bất khuất, hiờn ngang.

-> là lời cảnh cỏo, mỉa mai, giễu cợt bộ mỏy thống trị, quan lại cường hào và lũ

Trang 32

khắc hoạ thật sinh động, nổi bật và có

giá trị điển hình rõ rệt Có thể nói, tên

cai lệ vô danh không chút tình người

này là hiện thân sinh động, đầy đủ, rõ

rệt nhất của cái nhà nước lúc bấy giờ

? Qua nhân vật tên cai lệ, em hiểu gì về

bản chất của xã hội phong kiến đương

thời?

- Là chế độ tàn ác , đã đẩy người dân

vào tình cảnh khổ cực, đau thương

( Chồng thì mất vợ, mẹ thì mất con,

nhà tan cửa nát)

Khi tên cai lệ và người nhà lí trưởng

tiến vào, hình ảnh chị Dậu được khắc

họa qua những chi tiết nào? (hành

động, lời nói, cách xưng hô )

- Thái độ và hành động đú của chị biểu

hiện điều gì?

- Nhận xét NT miêu tả diễn biến tôi lí

nhân vật chị Dậu của tác giả trong

đoạn? Qua NT đú cho ta hiểu được

điều gì về chị

Cái hình ảnh bọn chúng “ngã chỏng

quèo” ở đoạn cuối có ý nghĩa gì?

Theo em, do đâu mà chị Dậu có sức

mạnh và tư thế như vậy?

Em có nhận xét gì về lời can

vợ của anh Dậu và câu trả lời của chị

Dậu?

Đoạn trích cho ta thấy bản chất tính

cách gì của nhân vật chị Dậu ?

- Qua hình tượng nhân vật chị Dậu, em

hiểu được gì về người nông dân, người

3 Nhân vật chị Dậu :

- Lúc đầu :

+ cố van xin tha thiết bằng thái độ nhẹ

nhàng, giọng run run: xin ông trông lại, cháu van ông, xin ông tha cho

+ gọi ông, xưng cháu

->Nhẫn nhục chịu đựng mong gợi chút từ tâm và lòng thương người của tên cai lệ

->Cách xưng hô đanh đá, thể hiện sự căm giận , khinh bỉ cao độ và tư thế đứng trên đầu thự; chống trả quyết liệt, sẵn sàng đố bẹp đối phương.*Nghệ thuật:

->Là ngưòi phụ nữ giàu tình thương yêu, mộc mạc, hiền dịu, biết nhẫn nhục chịu đựng nhưng không yếu đuối mà có một sức sống tiềm tàng mạnh mẽ và tinh thần phản kháng mãnh liệt

->Là hình tượng điển hình về người phụ nữ nông dân đương thời

Trang 33

=>Qua hình ảnh chị Dậu trong đoan trích, ta thấy chân dung người phụ nữ đã có một bước phát triển mới cả về tâm hồn và ý chí Hành động của chị Dậu tuy chỉ là bột phát và về căn bản chưa giải quyết được gì (chỉ một lúc sau, cả nhà chị bị trói ra đình trình quan) tức là vẫn bế tắc Nhưng nếu có ánh sáng của cách mạng rọi tới thì chị Dậu sẽ là người đi đầu trong cuộc đấu tranh ấy Nhà văn Nguyễn Tuân khi nhân xét về nhân vật này đã viết: “Tôi nhớ như có lần nào, tôi đã gặp chị Dậu ở một đám đông phá kho thóc Nhật, ở một cuộc cướp chính quyền huyện kì Tổng khởi nghĩa”

- GV hỏi: Em hiểu như thế nào về nhan

đề “Tức nước vỡ bờ”? Theo em cách

đặt tên như vậy có thỏa đáng không?

Câu hỏi dành cho HS khá -giỏi)

Qua đoạn trích, em hiểu gì về thái độ

của nhà văn Ngô Tất Tố đối với thực

trạng xã hội và đối với tình cảnh của

người nông dân trong xã hội cũ

- GV chốt và nói rõ hơn ý nghĩa của

nhan đề đoạn trích

Chốt ý: (Cơn tức nước vỡ bờ trong

đoạn trích nó đã dự được 1 cơn bão táp

cho quần chúng cách mạng sẽ nổi dậy

2 Nghệ thuật:

-Tạo tình huống truyện có tính kịch tức

nước vỡ bờ

? Viết đoạn văn ngắn phân tích diễn biến tâm lí của chị dậu qua đoạn trích

- Qua bài này em có nhận thức gì về XH nông thôn VN trước CM về người nông dânđặc biệt là người phụ nữ? Về NT kể chuyện và miêu tả nhân vật có gì đặc sắc?

Hướng dẫn h/s ghi nhớ

GV phân tích, bình: Nhan đề rất hợp lí vì người biên soạn SGK đà mượn câu tục ngữ

“Tức nước vỡ bờ” - một chân lí đời sống theo quan niệm dân gian để đặt nhan đề chođoạn trích Đây là một nhan đề thỏa đáng, phù hợp với nội dung văn bản Đoạn trích

đã làm toát lên lô-gíc hiện thực : có áp bức, có đấu tranh; làm toát lên chân lí : conđường sống của quần chúng bị áp bức chỉ có thể là con đường đấu tranh để tự giảiphóng mình

GV phân tích, bình: Miêu tả các nhân vật và cuộc ẩu đả trong đoạn trích, Ngô Tất Tố

cũng thể hiện một ngòi bút linh hoạt, sống động Ngôn ngữ nhân vật rất độc đáo, thểhiện tính cách và những diễn biến tinh tế trong cảm xúc nhân vật Chị Dậu ban đầuxưng “cháu” gọi “ông” với cai lệ Khi ấy chị đang lo lắng cho sức khỏe của chồng và

sợ hãi vì thái độ hung hãn của hai tên tay sai Nhưng khi bị chúng "bịch vào ngực”,lòng càm phẫn trào lên, chị “cự lại” xưng “tôi” gọi “ông” Và khi lòng cămphẫn dâng lên tột điểm, chị đã vùng lên xưng “bà" đầy uy quyền và gọi “mày” rất coithường, khinh bỉ Cuộc ẩu đả giữa chị Dậu và hai tên tay sai cũng được miêu tả rất

Trang 34

chi tiết, tỉ mỉ và sinh động Hành động của tên cai lệ được diễn tả bằng những động

từ, tính từ giàu sức biểu cảm “sầm sập”, “trợn ngược”, “đùng đùng giật phắt” Hànhđộng vùng lên đánh lại hai tên tay sai lại càng đặc biệt Chỉ trong một câu văn, NgôTất Tố dùng đến bốn động từ diễn tả sức mạnh và hành động chớp nhoáng của chịDậu: “túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa, túm tóc lẳng cho một cái ” Trước sức mạnh củangười đàn bà lực điền, hai tên mạt hạng “chổng quèo”, “ngã nhào” ra hè

VII Củng cố: HS tóm tắt đoạn trích

Câu 1: Ai là nhân vật chính trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ?

Câu 2: Tâm lí chị Dậu diễn biến ntn? Sự thay đổi đó cho thấy tính cách gì của chị?

- Chuẩn bị bài mới: Xây dựng đoạn văn trong văn bản tự sự

Trang 35

- Nắm được sự thể hiện tinh thần nhõn đạo của nhà văn

- Thấy được tài năng nghệ thuật xuất sắc của nhà văn Nam Cao trong việc xõy dựng tỡnh huống truyện, miờu tả, kể chuyện, khắc họa hỡnh tượng nhõn vật

2 Năng lực

- Giỏo dục sự cảm thụng, chia sẻ với cuộc đời những người nụng dõn nghốo trướcCỏch Mạng

- Trõn trọng tỡnh cảm gia đỡnh, tỡnh mẫu tử

+ Chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị, phương tiện dạy học (mỏy chiếu), chõn dungnhà văn Nam Cao

+ Sưu tầm tư liệu về tỏc giả Nam Cao, cỏc bài viết về tỏc giả, tỏc phẩm

1 Kiểm tra bài cũ:

Qua nhõn vật chị Dậu trong tỏc phẩm “Tắt đốn” của Ngụ Tất Tố (vb “Tức nước vỡ bờ”) em cú thể khỏi quỏt điều gỡ về số phận và phẩm chất của người nụng dõn VN trước CM8

2 Bài mới

* Giới thiệu bài: Cùng với NTT, NC đã đợc coi là nhà văn của nông dân Ngay

từ những tác phẩm đầu tay của mình NC đã chứng tõ mình là cây bút có những tìm

Trang 36

tòi, khám phá và đã sớm phát hiện đợc tâm hồn cao đẹp của ngời nông dân lao động cần cù, chất phác tuy có núp dới vẻ ngoài xấu xí Chính ông đã tâm sự trong truyện ngắn Lão Hạc rằng: “Chao ôi Đối với những ngời xung quanh ta, nếu ta không cố tìm

mà hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi…” NC cũng

đã cố tìm và đã thật sự hiểu lão Hạc Vậy Lão Hạc là ngời ntn?

Hoạt động 1: KT Trỡnh bày một phỳt

Yeõu caàu hs ủoùc chuự thớch *

- GV yeõu caàu HS dửùa vaứo chuự thớch

(*) tỡm hieồu vaứi neựt veà taực giaỷ Nam

Cao vaứ taực phaồm “Laừo Haùc”

- GV hửụựng daón caựch ủoùc: chuự yự

gioùng ủieọu bieỏn hoựa ủa daùng cuỷa taực

phaồm

GV goùi HS ủoùc vaờn baỷn

? Truyện ngắn Lão Hạc viết về đề tài

gì? Ra đời trong h/cảnh nào?

? Em hiểu gì về hoàn cảnh LS XHVN

trớc CMT8 - 1945?

? Nhân vật chính trong truyện là ai?

N/vật nào là trung tâm? TS ?

? Câu chuyện đợc kể từ nhân vật nào?

Thuộc ngôi thứ mấy? Tác dụng của

-Nh/xeựt phaàn trỡnh baứy cuỷa hs

- GV yeõu caàu Hs keồ toựm taột truyeọn

- Quê: Làng Đại Hoàng, phủ Lí Nhân (nay

là xã Hoà Hậu Huyện Lí Nhân), tỉnh HàNam

- Nhà văn hiện thực xuất sắc giai đoạn1930-1945 về đề tài nông dân và trí thứcnghèo

- Sau CMT/8, NC tận tuỵ sáng tác phục vụkháng chiến Ông đã hi sinh trên đờng côngtác sau lng địch

- NC đợc nhà nớc truy tặng giải thởngHCM về VHNT năm 1996

2 Tác phẩm:

- Truyện ngắn Chí Phèo(1941) Trăngsáng(1942) Đời thừa(1943) L/H (1943).Một đám cới (1944) Đôi mắt (1948)

và cú một đứa con trai nhưng vỡ quỏ nghốonờn khụng thể lo cho người con trai mộtcuộc sống hạnh phỳc Người con trai lóo doquẫn trớ đó đăng kớ đi làm ở đồn điền cao

su ở miền nam Lóo luụn trăn trở, suy nghĩ

về tương lai của đứa con Lóo sống bằngnghề làm vườn, mảnh vườn mà vợ lóo đómẫt bao cụng sức để mua về và để lại chocon trai lóo Nhưng do một trận bóo mà cảmột sào hoa màu đó mất trắng Lại bởi domột trận ốm nờn bao nhiờu tiền bạc lóodành dụm đó mang ra dựng gần hết và vỡlóo cũng đó "tàn sức" rồi, người ta làmtranh hết việc của lóo.Lóo cú một con chútờn là Vàng - một con chú mà lóo vừa coi

Trang 37

Đoạn trích kể chuyện gì và có thể

chia làm mấy đoạn nhỏ?

như con vừa coi như một người bạn trungthành Nhưng vì cần tiền để lo cho con trainên lão đã quyết định bán con chĩ đi Lão

đã rất dằn vặt bản thân mình khi mang một

"tội lỗi" là đã nỡ tâm "lừa một conchĩ".Lão tự dành tiền cho đám ma củachính mình để khơng làm phiền đến hàngxĩm láng giềng Lão khơng nhận bất kỳ sựgiúp đỡ của bất kỳ ai Lão đã chọn một cáichết bằng bả chĩ, một cái chết dữ dội vàđau đớn Lão làm thế là để trừng phạt bảnthân mình đã làm cái việc dằn vặt, tội lỗi

ấy và cĩ thể lão đã được giải thốt sau baotháng ngày cùng cực, đau khổ.Truyện đượcthể hiện qua lời kể của nhân vật tơi - mộtơng giáo và dường như đâu đĩ trong nhânvật này ta thấy hiện lời giọng kể của tácgiả

Cách 2 :Lão Hạc là 1 người nơng dân nghèo, sống

cơ độc, chỉ cĩ 1 con chĩ mà lão gọi là cậuVàng để làm bạn Con trai lão do khơng cĩtiền lấy vợ nên bỏ đi làm ở đồn điền cao

su Lão phải đi làm thuê làm mướn để kiếmsống Sau 1 trận ốm dai dẳng lão khơngcịn đủ sức để đi làm thuê Cùng đường,Lão phải bán con chĩ mà lão rất mực yêuthương Rồi Lão mang số tiền dành dụmđược và mảnh vườn sang gửi ơng Giáo.Sau đĩ mấy hơm liên lão chỉ ăn khoai,sung luộc, rau má Một hơm lão sao nhàBinh tư xin ít bả chĩ nĩi là đánh bả conchĩ nhà nào đĩ để giết thịt nhưng thực ralão dùng bả chĩ để kiết liễu đời mình Cáichết của lão rất dữ dội, chẳng ai hiểu vì saolão chết trừ ơng Giáo và Binh Tư

4 Tõ ng÷ khã: sgk.

5 Bè cơc:

2 phÇn

- P1: Tõ ®Çu… råi cịng xong

Trang 38

Hoạt động2:

KTDH: động não

? Trong truyện tác giả giới thiệu về

hoàn cảnh gia đình lão Hạc qua chi

tiết nào?

? Với các chi tiết đó cho em hiểu gì về

hoàn cảnh, con ngời lão?

? Tại sao con vàng đợc lão Hạc yêu

quý nh vậy

GV bình: Ngời con lặng lẽ rời bỏ cha

già, bỏ làng mạc ra đi Ngời cha lng

còng tóc bạc dõi theo con bất lực Và

thế là trong mảnh vờn hoang vắng ,

bây gìơ chỉ còn lại ông lão với những

đêm dằng dặc một nỗi lòng nung nấu

âm thầm, bên cạnh sự khôn lớn hồn

nhiên của con chó -> chứng tích cho

kỳ vọng không nguôi

của ngời con phẫn chí đã đi xa

? Vậy thì vì lý do gì khiến lão Hạc

phải bán cậu Vàng

-> Sợ tiêu lạm vào số dành dụm cho

ngời con đang xa nhà

? Cuộc bán cậu Vàng đã lu lại trong

tâm trí lão Hạc nh thế nào

? Tìm đoạn văn diễn tả điều này

-> Trong đoạn văn này việc bán cậu

Vàng lại bồi thêm cho lão một niềm

đau Đối với Lão đó là một tội không

thể tha thứ đợc và coi mình là ngời lừa

gạt, phản phúc

? Thái độ, cử chỉ của Lão Hạc khi báo

tin bán chó thể hiện ở những chi tiết

*Câu hỏi dành cho HS khá

? Việc lão Hạc kể tỉ mỉ với ông giáo

Lão Hạc bớt ân hận, xót xa, lão Hạc

đã quyết định nhờ ông giáo 2 việc, sau

đó lão đã âm thầm chuẩn bị cho việc

đi đến chặng cuối cùng của cuộc đời

mình

? Sau khi bán cậu Vàng lão Hạc nhờ

cậy ông giáo những việc gì

- Hoàn cảnh: * Nhà rất nghèo

* Vợ mất sớm

* Con bỏ đi làm ăn xa

=> Sống cô độc

- Nuôi con chó làm bạn: Cậu Vàng

-> Bắt rận, tắm, cho ăn trong bát, chửi yêu,nói chuyện

=> Rất yêu quý nó

-> Cậu Vàng thế chỗ đứa con, cùng lão Hạcchia sẻ niềm đau, nỗi hiu quạnh

*Lý do bán cậu Vàng:

+ Lão bị ốm+ Cuộc sống quá khó khăn: Thóc cao gạokém; mùa màng mất; việc không có

-> Lão nuôi thân không nỗi

Lão kể xng tội với ông giáo->mong làm dịubớt nỗi cào xé tâm can

=> Lão Hạc là ngời sống tình nghĩa, thuỷchung, giàu lòng nhân ái

có đất ở, có vốn sinh nhai

-> Gắn với danh dự, bổn phận của kẻ làmcha

Trang 39

? Mảnh vờn lão gửi ông giáo có ý

nghĩa gì

? Gửi 30đ bạc có ý nghĩa gì

GV:Đến đây chúng ta đã thấy ông cụ

đã chuẩn bị cái chết của mình thật là

bình tĩnh, chủ động, tự nguyện

*Câu hỏi dành cho HS khá :

? Em nghĩ gì về việc lão Hạc từ chối

mọi sự giúp đở trong cảnh ngộ gần

nh không kiếm đợc gì ăn ngoài rau

má, sung luộc?

-Giaỷng:Laừo Haùc laõm vaứo caỷnh khoỏn

cuứng neõn laừo phaỷi baựn choự.Laừo ủaừ

phaỷi ủaộn ủo suy nghú nhieàu laộm vỡ

vieọc naứy raỏt heọ troùng bụỷi “caọu

Vaứng”laứ ngửụứi baùn thaõn thieỏt vaứ laứ

kổ vaọt cuỷa con trai laừo.Laừo baựn caọu

Vaứng –laừo raỏt ủau xoựt vaứ aờn naờn vỡ

“troựt lửứa moọt con choự” nhửng vỡ quaự

thửụng con neõn laừo phaỷi baựn noự duứ

coự ủau khoồ caựch maỏy laừo cuừng

chũu -Hoỷi: Qua lụứi keồ cuỷa Laừo Haùc

vụựi oõng giaựo ta thaỏy roừ hụn taõm

traùng, taõm hoàn vaứ tớnh caựch cuỷa Laừo

Haùc nhử theỏ naứo?

- Nh/xeựt phaàn trỡnh baứy cuỷa hs

+ Gửi 30 đồng bạc:

25đ tích cóp tằn tiện hơn 1 năm trời

5đ vừa bán chó-> phòng khi lão chết chitiêu cho việc ma chay->món tiền mangdanh dự của kẻ làm ngời

-> Từ chối mọi giúp đỡ=> Lão Hạc là ngời

tự trọng, không để ngời đời thơng hại hoặcxem thờng

=>Trọng danh dự, tự trọng, thơng con

Hoạt động2* Hớng dẫn về nhà:

- Học thuộc túm tắt truyện ngắn

- Nêu diễn biến tâm trạng của lão Hạc trớc và khi bán cậu Vàng

- Chuẩn bị nội dung tiết 2

Trang 40

- Thấy được tài năng nghệ thuật xuất sắc của nhà văn Nam Cao trong việc xõy dựng tỡnh huống truyện, miờu tả, kể chuyện, khắc họa hỡnh tượng nhõn vật.

2 Năng lực

- Giỏo dục sự cảm thụng, chia sẻ với cuộc đời những người nụng dõn nghốo trướcCỏch Mạng

- Trõn trọng tỡnh cảm gia đỡnh, tỡnh mẫu tử

+ Chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị, phương tiện dạy học (mỏy chiếu), chõn dungnhà văn Nam Cao

+ Sưu tầm tư liệu về tỏc giả Nam Cao, cỏc bài viết về tỏc giả, tỏc phẩm

1.Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ:

Túm tắt truyện Lóo Hạc?

3 Bài mới: GV túm tắt nội dung tiết 1

Hoạt động của thầy Nội dung kiến thức cần đạt.

Hoạt động 1

KTDH: động não

? Trớc khi chết, lão đã làm gì?

- Lão thu xếp cuộc sống sau này cho

con trai và chuẩn bị chu đáo cho cái

chết của mình

? Lão đã chọn cái chết ntn?

? Nhận xét về cái chết của Lão Hạc?

? Cái chết của Lão Hạc bình thờng hay

khác thờng?

*Câu hỏi dành cho HS khá- Giỏi

? Tại sao lão lại chọn cái chết đau đớn

-> Cái chết thật là dữ dội, đau đớn bấtthình lình

Cái chết khác thờng, chết nh một con vật

- Lão tự chọn cái chết đau đớn -> đểtrừng phạt mình

- Lóo chết để tạ tội với cậu vàng, thể hiện

rừ tỡnh yờu thương con õm thầm lớn lao,

hi sinh cho con, chết để bảo toàn nhõn cỏch làm người

-> Lão chết đau đớn nhng tâm hồn thanhthản

Tiêu đề	Kế Hoạch Dạy Học Ngữ Văn 8
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Kế Hoạch Dạy Học
Năm xuất bản	2023 - 2024

Định dạng
Số trang	270
Dung lượng	3,19 MB