Những giải pháp chủ yếu nhằm sử dụng có hiệu quả hơn nhân tố xã hội nhân văn trong quản lý nhà nước về tài nguyên thiên nhiên và môi trường

B ởi vậy, để nâng cao hi ệu qủa củ a ho ạt độn g quản l ý nhà nư ớc đối v ới tài nguyên, môi trường nhằm thực hiện chiến lược phát triển bền vững, cần sử dụng m ột cách đ ồng bộ và hợp

NHỮNG GI ẢI PHÁP CH Ủ YẾU NH ẰM SỬ DỤNG CÓ HIỆ U Q UẢ HƠN NHÂN TỐ XÃ HỘ I - NHÂN VĂN T RO NG Q U ẢN L Ý NHÀ NƯ Ớ C VỀ

TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN VÀ MÔI TRƯ ỜNG

Quản lý nh à nư ớc v ề tài n guyên và môi trư ờn g l à m ột tron g nh ững nhiệm vụ qu an tr ọn g, đư ợc ti ến hành trên cơ s ở s ử dụng hai nhóm công

cụ cơ bản : Công cụ kỹ thu ật và công cụ xã h ội - nhân văn Nhóm công

cụ xã hội - nhân văn bao g ồm: luậ t pháp, kinh t ế, con n gư ời và văn h oá Mỗi một công cụ xã hội - nhân văn n ày có nh ững chứ c n ăng cụ th ể; song, giữa chúng có s ự gắn b ó ch ặt chẽ, bổ sung và h ỗ trợ l ẫn nhau B ởi vậy, để nâng cao hi ệu qủa củ a ho ạt độn g quản l ý nhà nư ớc đối v ới tài nguyên, môi trường nhằm thực hiện chiến lược phát triển bền vững, cần

sử dụng m ột cách đ ồng bộ và hợp lý các công c ụ xã hội - n hân văn đó

Hiện nay, phát t ri ển bền v ững với ba mụ c tiêu cơ b ản: b ền v ững v ề kinh tế, bền v ững v ề xã hội - nhân văn và b ền vững v ề si nh thái, môi t rư ờng đang thực s ự t rở thành m ột xu th ế, m ột chi ến l ược phát tri ển t ất yếu của thờ i đ ại Một t rong những nhân t ố quan tr ọng nh ất, có tính ch ất quy ết đ ịnh đ ến ti ến trình th ực hi ện chi ến lượ c phát t ri ển bền vững đó chính l à s ự quản l ý củ a nhà nước đối với việc khai thác, sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên thiên nhi ên và b ảo vệ môi trư ờng Tuy nhi ên, ở nướ c ta, như Ngh ị quyết số 41 - NQ/ TW c ủa Bộ Chính tr ị đã nh ận định, “công t ác qu ản l ý nhà nư ớ c v ề môi trường còn có nhiều yếu kém, phân công, phân cấp trách nhiệm chưa rõ ràng; vi ệc thi hành pháp lu ật chưa nghi êm”

Để khắc phục những yếu kém trong công tác qu ản lý nhằm góp phần tích cực vào việc t hực hi ện các mục tiêu phát tri ển bền v ững, đặc biệt l à mụ c tiêu v ề môi t rườ ng, quản lý Nhà nư ớc v ề t ài nguyên thiên nhiên và m ôi

trường cần phải được tiến hành theo phương thức quản lý đồng bộ, có hệ thống và nhất quán t hông qua vi ệc sử dụ ng các công cụ qu ản l ý: t ừ các công cụ kinh t ế - kỹ thu ật đ ến các công c ụ xã h ội - nhân văn, như pháp lu ật

và các chính s ách xã h ội, kinh t ế, con ngư ời, văn hóa (đ ạo đ ức, lối sống, phong tụ c tập quán ) Th ực chất, đó chí nh l à khai thác nhân t ố con người với t ư cách v ừa l à đ ộng l ực, v ừa l à m ục ti êu của qu ản lý nhà nư ớc v ề t ài

nguyên thiên nhiên và môi trường nói riêng, của sự phát triển bền vững nói chung

Một t rong những ch ức năng quan t r ọ ng nh ất củ a qu ản l ý nhà nư ớc t rong

lĩnh vực này là quản lý, điều hành, kiểm tra, giám sát việc khai thác, sử

dụng t ài nguyên thi ên nhi ên và các đi ều kiện tự nhi ên nh ằm sử dụng h ợp l ý, tiết ki ệm các nguồn t ài nguyên thiên nhiên và b ảo v ệ m ôi t rư ờ ng đ ể phát tri ển kinh t ế - xã hội , nhưng không l àm t ổn thươ ng đến những đi ều kiện t ự nhiên như đất đai, rừng, nước, không khí, đa dạng sinh học, v.v Để có thể thực hiện tốt chức năng này, công t ác qu ản lý nhà nướ c ph ải d ựa trên cơ s ở

sử dụng s ức m ạnh tổ ng hợp của các bi ện pháp, các lo ại công c ụ quản lý một cách đồng bộ, thích hợp Mỗi một công cụ quản lý chỉ có một số chức năng

và ph ạm vi t ác đ ộng nhất đị nh Nhiệm v ụ củ a Nhà nướ c l à ph ải liên k ết chúng lại với nhau m ột cách hợ p lý, đ ể chúng có th ể hỗ t rợ lẫn nhau Vì

rằng, công cụ quản l ý nhà nư ớc v ề t ài nguyên và môi trư ờng chí nh l à sự cụ thể hóa các bi ện pháp, các phương ti ện nhằm thự c hi ện nhữ ng nội dung của công t ác qu ản l ý môi trư ờng của Nhà nư ớc ở tất cả các c ấp, c ủ a các tổ ch ức

khoa h ọc và s ản xuất

Về mặt b ản chất, các công c ụ qu ản lý nhà nướ c v ề t ài nguyên và môi t rư ờng gồm hai nhóm cơ b ản: C ác công c ụ k ỹ t huật của qu ản lý và các công c ụ quản l ý s ử d ụng nhân t ố xã h ội - nhân văn

Các công c ụ kỹ thu ật của quản l ý l à các h ệ t hống m áy móc k ỹ thu ật, các

quy t rì nh công ngh ệ, các lo ại hóa ch ất, các m ô hì nh, các phương ti ện quan trắc môi trường, v.v đư ợ c cơ quan qu ản l ý Nhà nước v ề t ài nguyên và môi trường ở các cấp sử dụng Các công cụ kỹ thuật quản lý gồm có: đánh giá môi trường, Monitorring môi trường, kiểm toán môi trường, kế toán tài nguyên, v.v Nh ờ sự hỗ t rợ của các công cụ kỹ thu ật qu ản lý mà các nhà

ch ức trách trong b ộ máy qu ản lý nhà nướ c v ề tài nguyên thi ên nhi ên và môi trường có điều kiện nhận thức đúng thực chất tình trạng môi trường, nắm được về số lượng và chất lượng các nguồn tài nguyên thiên nhiên Trên cơ

sở đó , các nhà qu ản lý có t hể dự báo một cách t ương đ ối chí nh xác t ác động do các hoạt động của con người, chủ yếu là hoạt động phát triển kinh

tế - xã hội , cũng như đ ề xuất kịp thờ i các chí nh s ách qu ản lý và phát t ri ển

kinh tế - xã h ội t hích h ợp với các điều ki ện của môi trườ ng t ự nhi ên ở t ại một đị a phương, m ột vùng nào đó hay c ủa cả đ ất nước C ác công c ụ kỹ thu ật quản l ý r ất c ần thi ết và r ất quan t rọng Tuy nhiên, cho dù các công c ụ

đó có tiên tiến, hiện đại đến mức nào thì chúng cũng chỉ giữ vai trò hỗ trợ cho công t ác qu ản lý ch ứ không t hể thay t hế cho con người , nói m ột cách

cụ th ể hơ n l à, không th ể thay t h ế cho công c ụ q uản l ý s ử dụng tr ực ti ếp các nhân t ố xã hội - nhân văn

Các nhân t ố xã hội - nhân văn theo nghĩ a rộng bao gồ m: con người (con

người cá nhân và con người cộng đồng đang trong quá trình hoạt động) trên khắp m ọi lĩ nh vực của đ ời s ống xã h ội; l u ật pháp, hành chính, các chính sách xã hội; ki nh t ế; văn hóa (đ ạo đ ức, l ối sống, phong t ục, t ập quán ), giáo d ục tuyên t ruy ền, các th ể chế, v.v Nếu xét v ề m ặt qu ản lý nhà nư ớc đối với tài nguyên thiên nhiên và môi trư ờng thì mỗi một nhân tố xã hội - nhân văn đều có một công cụ quản lý tương ứng: công cụ luật pháp, công

cụ kinh t ế, công c ụ văn hóa, công c ụ gi áo dụ c t uyên t ruy ền Ở đây, chúng tôi s ẽ t rình bày m ột số gi ải pháp chủ yếu nhằm s ử dụng một cách có hi ệu quả hơ n các công c ụ xã hội - nhân văn, và đ ặc bi ệt l à t ập t rung phân tích mối quan h ệ chặt chẽ giữa công c ụ lu ật pháp - hành chính, công c ụ kinh tế

và công c ụ văn hóa (đ ạo đ ức, lối s ống, phong t ụ c, t ập quán ) trong qu ản l ý Nhà nước đối với tài nguyên thiên nhiên và môi trư ờng

- M ột l à, giải pháp s ử dụng lu ật pháp và các chí nh sách xã h ộ i với tư cách

là công cụ quản l ý vĩ mô c ủa N hà nư ớc đố i với t ài nguyên thi ên nhi ên và môi trường

Ở nước ta, việc quản lý nhà nước về tài nguyên thiên nhiên và môi trư ờng được dựa trên những cơ sở pháp lý rõ ràng Tuy nhiên, v ới tư cách là một công cụ xã h ội - nhân văn củ a qu ản lý, lu ật pháp không t h ể ch ỉ là sự bắt buộc, sự cưỡng ch ế l ạnh lùng, c ứng nh ắc, vì đ ây l à v ấn đ ề đối với con

người Bao đời nay, con người sống gắn bó và nương nhờ vào tự nhiên, khai thác t ận dụ ng t ự nhi ên đ ể si nh t ồn, b ỗng ch ốc họ bị đưa vào khuôn phép t heo các lu ật l ệ củ a Nhà nư ớc, đi ều mà l âu nay h ọ chưa t ừng làm Do không có đủ sự hiểu biết cần thiết, người dân sẽ tìm cách để không thi hành luật , né t ránh lu ật, th ậm chí chống đ ối quyết liệt khi đ ụng ch ạm đ ến l ợi í ch

củ a h ọ Bởi vậy, để có th ể quản l ý đượ c m ột cách có hi ệu quả, việc xây dựng và t hực hi ện bộ lu ật “Bảo v ệ môi trư ờng” cũng như nh ững bộ luật cụ thể v ề t ừng lo ại t ài nguyên như đ ất đai, r ừng, nướ c, bi ển, tài nguyên

khoáng s ản, đa d ạng sinh họ c, d ầu khí, v.v và vi ệc tổ chức phân công, phân nhi ệm cụ th ể cho từng cấp qu ản lý t ừ Trung ương đ ến các đ ịa phương

là vô cùng quan t r ọn g và cần t hiết Nhưng n ếu ch ỉ có vậy t hì vẫn chưa đủ Điều quan trọng bậc nhất và có tính quyết định đối với sự thành công của

công t ác quản l ý nhà nư ớ c trong lĩnh v ực môi t rườ ng là ph ải làm cho ngư ời dân t hông hi ểu lu ật và tự gi ác làm theo l u ật Từ đó, biến nhữ ng đi ều lu ật

trong các văn bản pháp lý thành những hành động cụ thể, thiết thực của người dân

Thực t ế ở nướ c t a hi ện nay, các b ộ luật v ề bảo v ệ m ôi t rư ờng và khai t hác,

sử dụng hợ p l ý t ài nguyên thi ên nhi ên đ ều đã đượ c ban hành và có s ự phân c ấp quản l ý cụ thể Tuy nhi ên, vi ệc quản l ý nhà nư ớc đố i với t ài

nguyên thiên nhiên và môi trường còn gặp nhiều khó khăn và hiệu quả cũng chưa cao Nguyên nhân là do bộ máy quản lý nhà nước trên lĩnh vực này còn thi ếu và y ếu, ch ủ y ếu mới có ở cấp t rung ương, c ấp tỉ nh và các thành phố l ớn, còn ở cấp quận, huy ện, xã hầu như chưa có; s ố cán b ộ chuyên trách còn quá ít, trình độ chuyên môn còn bị hạn chế Các cấp chính quyền

ở nhiều địa phương chưa thực sự quan tâm đến công tác bảo vệ môi trường, như chưa chú ý đến việc tuyên truyền giáo dục sâu rộng cho dân chúng về luật “B ảo v ệ m ôi t rư ờng”, chưa lôi cu ố n đượ c qu ần chúng tham gi a các hoạt đ ộng b ảo vệ môi trường, chưa l àm đư ợc vi ệc x ử ph ạt nghiêm ch ỉ nh nghiêm minh đối với những hành vi vi phạm luật “Bảo vệ môi trường”, v.v M ột nguyên nhân quan t r ọng n ữa đó là ý th ức b ảo v ệ môi trư ờng (ý thức si nh thái) c ủa đa s ố ngườ i dân chưa cao, trong khi đó, nh ững tác động

về lợi í ch, lợi nhu ận kinh tế trướ c m ắt quá m ạnh m ẽ và h ấp dẫn Thêm vào

đó, lối tư duy còn hạn chế và lối sống, những thói quen, tập quán của người sản xu ất tiểu nông v ẫn còn khá ph ổ biến và nặng n ề t rong xã h ội Đó l à những t rở ngại làm cho lu ật pháp v ề b ảo vệ môi t rường khó đi vào đ ời s ống

xã hội và cũng không th ể phát huy đượ c hiệu l ực Bởi v ậy, ngoài công cụ quản l ý vĩ mô là lu ật pháp và các chí nh sách xã h ội , quản l ý nhà nư ớ c đối

với t ài nguyên t hiên nhi ên và môi trư ờng còn ph ải sử dụ ng các công c ụ quản l ý xã hội - nhân văn khác, đ ặc bi ệt l à công cụ kinh t ế và văn hóa

- Hai l à, giải pháp s ử dụng nhân tố ki nh tế với tư cách là m ột công cụ xã hội - nhân văn hữu hiệu nh ất của qu ản lý nhà nư ớc đối với t ài nguyên t hiên nhiên và môi trường

Kinh t ế l à lĩ nh vự c hoạt độ ng cơ b ản và chủ y ếu của con ngườ i nh ằm t hỏ a mãn các nhu c ầu sống của con người, s ự t ồn t ại và phát tri ển của xã hộ i Trong nền kinh tế hàng hóa thị trườ ng, m ọi ho ạt độ ng sản xuất, ki nh doanh, dịch v ụ đ ều tuân t heo nh ững quy l uật của thị t rường Bở i v ậy, con người sẵn s àng lao vào l àm b ất cứ vi ệc gì miễn là t hu đượ c lợi nhu ận nhanh nhất, cao nh ất, bất ch ấp m ọi hi ểm nguy C ác ho ạt độ ng như khai thác t ài nguyên thiên nhiên t rái phép, nh ập ph ế liệu và các si nh v ật có hại t ừ nước ngoài

về, l ạm d ụng các hóa ch ất độ c hại t rong s ản xu ất, buôn bán các ch ất kích thích s ự t hác l o ạn củ a con người như các lo ại ma túy, không quan t âm đ ến việc xử lý các ch ất t hải độ c hại v.v đ ều l à những việc làm phi pháp, gây hậu qu ả nghiêm t rọng cho tự nhi ên, cho con ngư ờ i; nhưng vì ph ải chi phí ít

mà l ợi nhu ận cao nên ngư ời ta v ẫn tìm m ọi cách đ ể l àm cho b ằng đượ c

Cơ chế lợi ích, trước hết là lợi ích kinh tế đang chi phối mạnh mẽ và toàn diện mọi ho ạt độ ng c ủa con ngư ời t rong n ền kinh t ế th ị t rườ ng Do đó, trong công t ác qu ản l ý nhà nư ớc đối với t ài nguyên thiên nhiên và m ôi

trường, cần phải sử dụng cơ chế lợi ích như một đòn bẩy thúc đẩy, khích lệ những ho ạt đ ộng tí ch cự c; đ ồng th ời, cũng là nh ữ ng công c ụ dùng đ ể trừ ng phạt, ngăn chặn nhữ ng hoạt động ti êu cực tr ong lĩnh vực môi trư ờn g

Các công cụ kinh t ế t rong quản l ý nhà nư ớc về t ài nguyên thi ên nhi ên và môi trường rất đa dạng, bao gồm các loại thuế, phí và lệ phí môi trường,

“côta ô nhiễm” (giấy phép chất thải có thể mua bán được); nhãn, mác sinh thái; t rợ cấp m ôi t rư ờng, b ảo hiểm môi t rường, “ký quỹ m ôi t rường”, h ệ thống các t iêu chu ẩn ISO, v.v C húng c ần được s ử d ụng triệt để nh ằm t ạo

ra cho người sản xuất, kinh doanh ý thức và trách nhiệm sử dụng hợp lý tài nguyên và b ảo vệ m ôi trường Kinh nghi ệm cho t hấy, vi ệc sử dụng các công

cụ kinh t ế t rong lĩ nh v ực này m ang l ại nh ững k ết quả rất tí ch cực Một m ặt,

nó góp ph ần đi ều chỉ nh các hành vi ứng x ử của con người đối với môi

trường Mặt khác, khuyến khích việc nghiên cứu, triển khai những kỹ thuật công ngh ệ có lợi cho bảo v ệ môi trường…

Với việc sử dụ ng đồ ng bộ các công c ụ ki nh t ế t rực ti ếp t ác đ ộ ng vào lợi ích kinh tế của con ngườ i, các cơ quan qu ản l ý nhà nư ớc s ẽ đạt đư ợc hiệu qu ả cao t rong qu ản l ý, đi ều hành, ki ểm tra, gi ám s át vi ệc khai thác, s ử dụ ng tài nguyên thi ên nhiên và b ảo v ệ m ôi t rư ờng Tuy nhiên, dù các công c ụ kỹ thu ật, l uật pháp, kinh t ế có m ạnh m ẽ đến đâu thì vi ệc quản lý Nhà nư ớ c v ề tài nguyên, môi trường cũng không thể bỏ qua nhân tố con người, nhân tố văn hóa

- B a l à, giải pháp s ử dụng nhân tố con ngư ời với tư cách là m ột công cụ xã hội - nhân văn đặ c biệt củ a quản l ý nhà nư ớc về tài nguyên thi ên nhi ên và môi t rường

Con người vừa l à ch ủ th ể s áng t ạo, xây d ựng lu ật, vừa là ngư ời qu ản lý, điều hành, giám sát việc thi hành luật, đồng thời cũng là người thực hiện luật Nhi ệm vụ củ a quản lý nhà nướ c về t ài nguyên thiên nhiên và m ôi trường là phải tìm mọi cách để phát huy vai trò của từng đối tượng trong hệ thống qu ản lý c ủa mì nh

Động viên được toàn thể cộng đồng cùng tham gia vào công tác b ảo vệ môi trường cũng có nghĩa là công tác b ảo vệ môi trường đã đạt đến trình độ xã

hội hóa Xã hội hóa công t ác b ảo vệ môi trườn g l à ph ải bi ến các chủ

trương, chính sách, các bộ luật về bảo vệ môi trường thành nghĩa vụ, trách nhi ệm và quy ền lợi của mọi t ầng l ớp t rong xã h ội nh ằm huy đ ộng t ối đa các nguồ n l ực tham gi a vào các ho ạt độ ng bảo vệ môi trường

Biện pháp này n ếu được l àm t ốt s ẽ t rở thành một công c ụ đ ắc lực cho công tác quản lý Nhà nư ớ c v ề môi t rường

- Bố n l à, sử dụng các nhân t ố văn hóa như m ột công c ụ xã hội - nhân văn đắc lực và nhiều tiềm năng trong quản lý nhà nước đối với tài nguyên thiên nhiên và môi trường

Với t ư cách m ột công c ụ xã hội - nhân văn, văn hoá gi ữ vai t rò đ ặc bi ệt quan t rọng t rong qu ản lý Nhà nư ớc đối vớ i tài nguyên thi ên nhiên và môi trường Bởi vì, chỉ có thông qua văn hóa, qu ản lý nhà nước đối với tài

nguyên thiên nhiên và môi trường mới có thể tiếp cận được với các giá trị Chân (cái đúng), Thi ện (cái tốt, cái có lợi) và Mỹ (cái đẹp) Để các nhân tố văn hóa trở thành một công cụ xã hội - nhân văn đắc lực, cần:

Nâng cao trình độ dân trí là yêu cầu quan trọng hàng đầu Chỉ có nâng cao

trình độ dân trí chung thì cả nhà quản lý lẫn người sử dụng môi trường mới

có được những hiểu biết một cách khoa học về các quy luật khách quan của

tự nhi ên, v ề mối quan h ệ g iữa con người với t ự nhi ên; và do v ậy, mới có những hành động đúng

Nội dung cơ bản củ a các thành tố văn hóa trong xã h ội là nh ững ki ến th ức

về tự nhi ên, v ề xã hộ i và lôgíc phát tri ển của b ản thân tri th ứ c, ki ến th ức

củ a con người Việc đưa những t ri t hức đó vào trong nhân dân thông qua nhà trường, thông qua công ngh ệ, thông qua các tổ chức xã hội có ý nghĩa

vô cùng t o l ớ n C ó th ể coi vi ệc nâng cao dân trí như m ột giải pháp ti ên quyết, làm n ền tảng cho vi ệc đưa t ri t h ức, nh ất là nh ững t ri t h ức v ề môi trường và bảo vệ môi trường vào cộng đồng xã hội, tạo nên “cái đúng” trong công t ác qu ản l ý nhà nư ớc về t ài nguyên t hiên nhi ên và môi t rư ờ ng theo chi ến lượ c phát tri ển bền v ững

Để nâng cao dân trí, công tác tuyên truy ền, giáo dục, cập nhật thông tin là

vô cùng c ần t hi ết Vi ệc gi áo dục về môi trường và bảo v ệ m ôi t rườ ng đượ c tiến hành b ắt buộ c ở tất cả các cấp họ c, c ả phổ thông l ẫn đ ại h ọc và t rên đại học, nhất là đối với những ngành nghề có liên quan nhiều đến tài

nguyên thiên nhiên và môi trường

Giáo dụ c đạo đứ c si nh thái - m ột giải pháp văn hóa quan t r ọng nh ằm tạo ra

“cái tốt”, “cái thiện” trong cách ứng xử của con người với tự nhiên, mà quản l ý nhà nư ớc v ề tài nguyên và môi t rư ờng cần phải quan t âm s ử dụng

Vì v ậy, t rong qu ản l ý nhà nư ớc v ề t ài nguyên và môi trư ờng, cần p h ải t ập trung xây d ựng và gi áo d ụ c các chu ẩn mực đ ạo đ ức sinh t hái Đó l à các chu ẩn mực g ắn đạo đức với trách nhi ệm t ái t ạo và phục h ồi các t hực t hể tự nhi ên; khai t hác, s ử dụng hợ p lý t ài nguyên và b ảo v ệ môi t rư ờng C ác chu ẩn mực đ ạo đứ c s inh t hái đư ợ c bi ểu hi ện ở vi ệc t hực hiện có lương tâm của những người s ản xu ất đối với sự an t oàn và v ệ sinh l ương th ực, th ực phẩm; đ ối v ới việc giữ vệ sinh môi trườ ng, v ệ sinh các ngu ồn nướ c, ph ải có

trách nhiệm đ ối v ới việc s inh đ ẻ có kế ho ạch, sử dụ ng t iết ki ệm các n guồn tài nguyên t hiên nhi ên, b ảo v ệ rừng, b ảo v ệ đa d ạng sinh h ọc, v.v

Thẩm mỹ hóa môi tr ư ờng là một gi ải pháp văn hóa c ần t hi ết t rong qu ản l ý

nhà nước về tài nguyên thiên nhiên và môi trư ờng Quản lý nhà nước đối với t ài nguyên và môi trư ờng không nh ững ph ải đ ạt đ ến cái đúng, cái t ốt

mà còn phải đ ạt đến cái đ ẹp, cái th ẩm mỹ C.M ác đã t ừng nói rằng, con người biến đổi tự nhiên theo quy luật của cái đẹp Bằng lao động sáng tạo, con người đã biến đổi tự nhiên, cải tạo nó nhằm đáp ứng nhu cầu của con người, của sự tồn tại và phát triển của xã hội Trong nhiều trường hợp, rất

có th ể “cái lợi ” (lợi í ch) không phù h ợp v ới cái đ ẹp, th ậm chí còn đ ố i l ập với cái đ ẹp Việc tỉnh Th ừa Thi ên - Hu ế quy ết định xây dựng khách s ạn trên đồi Vọng Cảnh là một ví dụ điển hình về sự đối lập giữa cái lợi trước mắt củ a con ngời với cái đẹp vốn có, vĩnh h ằng củ a tự nhi ên Vì v ậy, cần phải đưa gi ải pháp th ẩm m ỹ môi t rườ ng vào công tác qu ản lý nhà nư ớ c v ề tài nguyên và môi trường, coi đó như một nhiệm vụ bắt buộc khi đề xuất và thực t hi các dự án c ải tạo, biến đ ổi m ôi t rường

Như vậy, thực hiện giải pháp văn hóa trong qu ản lý nhà nước về tài nguyên thiên nhiên và môi trường chính là nhằm kết hợp hài hòa giữa cái đúng, cái tốt, cái có ích, cái đ ẹp trong mối quan h ệ giữa con người với môi t rườ ng sống

- Năm l à, kết h ợp đ ồ ng b ộ các công cụ xã hội - nhân văn tr ong qu ản l ý nhà nước đối với tài nguyên thiên nhiên và môi trư ờng

Mọi hoạt đ ộng của con ngườ i, suy đ ến cùng, đều xuất phát từ nhu c ầu và hướng đến những lợi ích nhất định Quan hệ lợi ích giữ vai trò quan trọng

trong việc đi ều chỉ nh mọi hành vi của con người t rong xã h ội Do đó, cơ

ch ế l ợi ích có t hể được sử dụng như một công cụ qu ản lý hữu hiệu nhằm

điều chỉnh hành vi của con người trong việc khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên và b ảo v ệ m ôi t rườ ng

Về mặt khách quan, l ợi í ch đượ c đi ều chỉ nh b ằng pháp l uật và kinh t ế Tuy nhi ên, trong cu ộc s ống đời thườ ng, hành vi của con người vô cùng đa d ạng

và ph ức t ạp, từ nh ững hành động to l ớn, quan t rọ ng cho đ ến những hành động nhỏ nhặt, vụn vặt hàng ngày Do vậy mà luật pháp không thể nào can

thiệp, điều chỉ nh m ọ i hành vi củ a con người Hơ n n ữa, có nh ững hành vi

mà tí nh ch ất vi ph ạm chưa đ ạt đ ến m ức đ ộ ph ải xử lý b ằng lu ật pháp Nói cách khác, trong m ột số t rường hợ p, để đi ều ch ỉnh hành vi của con ngư ời, phải cần đ ến đ ạo đức