(TIỂU LUẬN) tìm hiểu về lễ hội lồng tồng nét đẹp văn hóa của dân tộc tày tỉnh lào cai

LỄ HỘI LỒNG TỒNG- NÉT ĐẸP VĂN HÓA DÂN TỘC TÀY TỈNH LÀO CAI Lễ hộị truyền thống luôn mang trong mình những đặc trưng của tự nhiên và xã hội; thể hiện bản sắc văn hóa dân tộc độc đáo, đa d

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP HỒ CHÍ MINH

KHOA KẾ TOÁN KIỂM TOÁN

TIỂU LUẬN

đẹp văn hóa của dân tộc Tày tỉnh Lào Cai

Giáo viên hướng dẫn : Hoàng Thị Tuyết

Môn học : Cơ sở văn hóa Việt Nam

Lớp : D03

Nhóm thực hiện : Nhóm 03

DANH SÁCH NHÓM 03

Nhóm trưởng: Trần Thị Huyền Trang

SDT: 0966512148

Mail: nagitran2011@gmail.com

ST

T

H và tên ọ Mã sốố sinh viên M c đ đóng góp ứ ộ

1 Trương Hùng Anh 030536200009 100%

2 Nguyễễn Thúy Hằằng 030536200017 100%

3 Nguyễễn Th Th oị ả 030536200183 100%

4 Ph m Th Phạ ị ương Th oả 030536200184 100%

5 Lễ Th Bích Th yị ủ 030536200198 100%

6 Nguyễễn Vằn Th nhị 030536200191 100%

7 Nguyễễn Th Huyễằnị 030536200073 100%

8 Trầằn Th Huyễằn Trangị 030536200287 100%

9 Nguyễễn Th Bích Trầmị 030536200233 100%

MỤC LỤC

I GIỚI THIỆU VỀ LỄ HỘI LỒNG TỒNG

II LỄ HỘI LỒNG TỒNG- NÉT ĐẸP VĂN HÓA DÂN TỘC TÀY TỈNH LÀO CAI

III NGUỒN GỐC LỄ HỘI LỒNG TỒNG

1 Lễ hội lồng tồng

2 Thời gian tổ chức

3 Hoạt động trong lễ hội

4 Hội tung còn

5 Đặc sắc lễ hội lồng tồng

6 Tua du lịch hấp dẫn

IV LỄ HỘI LỒNG TỒNG CỦA NGƯỜI TÀY, XÃ KIÊN THÀNH, HUYỆN TRẤN YÊN, TỈNH YÊN BÁI

V GIÁ TRỊ CỦA LỄ HỘI LỒNG TỒNG

VI THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP GIỮ GÌN NÉT VĂN HÓA Ở LỄ HỘI LỒNG TỒNG

VII KẾT LUẬN

Thành phố Thủ Đức Ngày 27 tháng 03 năm 2021

Nhận xét của giáo viên

I GIỚI THIỆU VỀ LỄ HỘI LỒNG TỒNG

Từ xưa đến nay lễ hội là một món ăn tinh thần không thế thiếu đối với mỗi người dân Việt Lễ hội cũng là nơi thế hiện truyền thống quý báu cho dân tộc, đó là truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, là nơi mọi người cùng sinh hoạt văn hóa, giao lưu cộng cảm trong không khí thiêng liêng

nhưng cũng không kém phần nhộn nhịp Lễ hội được tổ nhằm tưởng nhớ

và tôn vinh những hiện tượng tự nhiên được định danh là các vị thần, các

vị anh hùng có thật trong lịch sử dân tộc, các vị tố nghề

Đến với bất kì vùng miền nào trên đất nước Việt NAM vào bất kì một khoảng thời gian nào trong năm đều thấy sự xuất hiện và tồn tại của các

lễ hội Lễ hội là nơi lưu giữ các giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc về nhiều mặt của đời sống (chính trị, văn hóa xã hội, tôn giáo tín ngưỡng ) của cư dân vùng lúa nước Đa phần các lễ hội đều diễn ra trong khoảng thời gian vào mùa xuân Đó là mùa chuyển giao thời vụ, cũng là thời điểm giao mùa hết đông sang xuân, khi tiết trời đẹp, ngày tháng nông nhàn, cư dân có điều kiện về thời gian cũng như về tinh thần để tổ chức lễ hội Bởi thế mà dân gian có câu " Tháng giêng là tháng ăn chơi " Lễ hội ngoài mục đích tưởng nhớ công ơn, tri ân các vị thần để cầu cho một năm mới may mắn, một vụ mùa bội thu, một cuộc sống sung túc, còn là nơi đế người dân giải trí, nghỉ ngơi sau một vụ mùa, một năm lao động vất vả Mỗi lễ hội lại có những đặc trưng, những nét văn hóa riêng biệt

Lễ hội Lồng Tồng là một lễ hội như vậy Lồng Tồng theo cách gọi của người Tày Nùng là lễ hội xuống đồng với nhiều nghi thức và thành phần

lễ hội sinh động Vào ngày hội, tất cả mọi người trong thôn, bản đều tham gia làm lễ Nhà nào cũng có mâm cúng, gà luộc, bánh chưng, xôi đỏ, xôi vàng, trứng nhuộm màu những ước mơ, những khát vọng về cuộc sống

ấm no, sinh sôi nảy nở, an lành đều được gửi gắm vào đó

II LỄ HỘI LỒNG TỒNG- NÉT ĐẸP VĂN HÓA DÂN TỘC TÀY TỈNH LÀO CAI

Lễ hộị truyền thống luôn mang trong mình những đặc trưng của tự nhiên và xã hội; thể hiện bản sắc văn hóa dân tộc độc đáo, đa dạng và phong phú; là một hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng nhằm đáp ứng nhu cầu tinh thần của các tộc người Nó có một vai trò, vị trí khá quan trọng trong đời sống văn hóa xã hội cộng đồng đặc biệt là cộng đồng làng xã

Hằng năm, cứ vào dịp sau Tết Nguyên đán, ở khắp các bản làng của tộc người Tày, Nùng ở các tỉnh phía Bắc lại nô nức chờ đón những ngày hội rộn ràng của lễ hội Lồng tồng (lồng thồng, Lùng tùng…), hay còn gọi là Oóc tồng, nghĩa là xuống đồng (lồng là xuống, tồng là đồng)

1 Nguồn gốc lễ hội Lồng tồng:

Lễ hội Lồng tồng (Lồng thồng, Lùng tùng…), hay còn gọi là Oóc tồng, nghĩa là xuống đồng (lồng là xuống, tồng là đồng) Đây là lễ hội mang tính chất nghi lễ nông nghiệp cổ xưa, mở đầu cho một mùa sản xuất mới; trong lễ hội còn có lễ tạ Thành Hoàng, Thần Nông, cầu cho mùa màng

bội thu, gia súc phát triển, con người khỏe mạnh, bản làng yên vui, mọi người, mọi nhà ấm no, hạnh phúc… Lễ hội Lồng tồng là một sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng dân gian mang bản sắc văn hóa Sau một năm lao động vất vả, lễ hội mở ra mang lại những giờ phút nghỉ ngơi, thanh thản, mọi người có điều kiện gặp gỡ thăm hỏi, chúc tụng nhau; đồng thời cũng

là dịp giao lưu tình cảm giữa các cô gái, chàng trai bằng những lời hát then sli, lượn…Cũng giống như các lễ hội khác, hội Lồng tồng của người Tày ở Kiên Thành được chia làm hai phần là phần lễ và phần hội

2 Lễ hội lồng tồng:

Lễ hội Lồng tồng cũng thường gọi ,là Lễ Hội xuống đồng, là một lễ hội của dân tộc Người Tày, cũng là nét quy tụ những sắc thái văn hóa đặc trưng nhất của các dân tộc như: Nùng Dao Sán Chỉ, , Được xem là hoạt động tín ngưỡng cầu trời cho mưa thuận gió hòa, cây cối tốt tươi, mùa màng bội thu, đời sống ấm no Nơi tổ chức tại những ruộng tốt nhất, to nhất Vẫn chưa có tài liệu nào nghiên cứu, khẳng định lễ hội này có từ bao giờ Nhưng chắc chắn rằng, khởi nguồn của lễ hội phải được sinh ra

từ xã hội của người Tày khi đã sống thành làng bản quần cư trong cộng đồng

3 Thời gian tổ chức:

Tùy theo từng nơi, ấn định cho phù hợp với địa hình Các địa phương gần nhau thì có thể thỏa thuận chọn ngày khác nhau để có điều kiện giao lưu, trao đổi hàng năm tại chiêm hóa thường tổ chức lễ hội vào mùng 8 tháng riêng

4 Hoạt động trong lễ hội:

Trước ngày hội, các gia đình đều quét dọn nhà cửa, xóm bản sạch sẽ, chuẩn bị lương thực để đón khách Vào ngày lễ xuống đồng, ngoài đồng của Bản, mỗi gia đình chuẩn bị một mâm cỗ theo khả năng Mang hàm ý phô bày sự khéo léo của người phụ nữ trong việc nội trợ, nấu nướng các món ăn truyền thống như bánh chưng bánh giầy, , chè lam, bánh bỏng Trên mỗi mâm đều có một đĩa xôi ngũ sắc Mỗi mâm cỗ còn có thêm hai đôi quả còn được làm bằng vải màu, trong nhồi cát, bông, có tua rua nhiều màu sắc sặc sỡ Lễ khấn cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt được thực hiện do các thầy tào tiến hành

5 Hội tung còn:

Ðể chuẩn bị cho hội tung còn, ở giữa đám ruộng lớn được chọn làm địa điểm lễ hội, người ta dựng một cây mai cao từ 20–30 m làm cột Trên đỉnh cột có uốn vòng tròn đường kính 50 – 60 cm dán giấy hai bên, đề

chữ Nhật- Nguyệt tượng trưng cho mặt trăng và mặt trời Tung còn đòi hỏi cả sức khỏe và sự khéo léo

Nếu ở lễ hội nào không có ai tung còn trúng vòng tròn thì dân bản không vui, vì theo quan niệm của họ, phải có người tung còn trúng vòng tròn làm rách giấy thì năm đó làm ăn mới thuận lợi, mưa thuận gió hòa Trong trò chơi này, nam nữ thanh niên còn thi tung còn cho nhau

Các hoạt động đều có nét rất riêng từng vùng như: rước cờ, múa sư tử,

đi cà kheo, múa rối, chọi gà, đánh đu, múa võ, kéo co, đẩy gậy, hát then Đêm về, nam nữ thanh niên thi hát lượn đối đáp suốt canh dài

6 Đặc sắc lễ hội Lồng Tồng:

Lễ hội Lồng Tồng của người Tày, Nùng ở Hà Giang mang đậm dấu ấn tín ngưỡng phồn thực với nhiều nghi thức khá giống với lễ hội Tịch điền của người miền xuôi Mở đầu lễ hội, người ta chọn ra một người đàn ông

có uy tín trong cộng đồng, hoàn cảnh gia đình tốt và là người cày giỏi nhất, đại diện cho người dân trong bản cày đường cày đầu tiên như một

sự lấy may, suôn sẻ cho vụ mùa của năm đó

Sau nghi lễ này, người ta sẽ chọn một mảnh ruộng đẹp nhất để đặt bàn thờ, trên bày biện nhiều lễ vật như: Thịt, rượu, các loại bánh, xôi ngũ sắc tượng trưng cho trời đất, âm dương Theo tục lệ, hằng năm, mỗi thôn sẽ

có 4 gia đình được “ra mâm”, tức là được bày mâm và cử hành lễ cúng trời đất, thần linh tại lễ hội Tùy theo hoàn cảnh, điều kiện của từng gia đình mà mâm cỗ to hay nhỏ, nhưng thường phải đủ thịt gà, thịt lợn, xôi, trứng

Sau một hồi chiêng trống, chủ lễ và đại diện các thôn bản, gia đình tiến hành làm lễ cầu mùa Chủ lễ phải là người được lựa chọn, tiếp nối truyền thống từ những người đi trước, đồng thời được dân làng kính trọng Chủ

lễ đại diện cho dân làng, đọc các bài khấn với nội dung cầu mong thần thánh phù hộ cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, muôn vật sinh sôi nảy nở, mùa màng bội thu, cuộc sống của người dân no đủ, sung túc, nhà nhà hạnh phúc Tiếp đó, chủ lễ sẽ tiến hành vẩy “nước thần” - được các sơn nữ trẻ, đẹp nhất bản lấy từ đầu nguồn con suối, lên những người tham

dự để được may mắn cả năm

Sau phần lễ là phần hội với các trò chơi dân gian như: Đánh yến, đánh quay, ném còn, kéo co, đẩy gậy, thi cày ruộng, hát đối đáp , trong đó, hấp dẫn hơn cả là thi ném còn Để chiến thắng, người chơi phải ném quả còn trúng vòng tròn được treo trên ngọn tre cao vút Người Tày, Nùng ở

Hà Giang quan niệm, nếu quả còn trúng đích khiến miếng vải bọc trên đó

bị rách thì năm đó dân bản được thần thánh ban ơn, mọi việc đều may mắn, suôn sẻ Nếu không, năm đó dân bản sẽ gặp nhiều điều không hay

Song song với đó là màn thi cày của các thanh niên nhằm tìm ra người cày giỏi nhất, nhanh nhất Ngoài ra, lễ hội Lồng Tồng còn là nơi để các chàng trai, cô gái gặp gỡ, giao duyên qua những điệu hát then, sli, lượn ngọt ngào

7 Tua du lịch hấp dẫn :

Nắm bắt được nhu cầu của khách du lịch là ngoài “ăn Tết” còn có “chơi Tết”, các công ty lữ hành trong và ngoài tỉnh đã lập tua, tuyến du lịch lễ hội đầu xuân hấp dẫn Nhiều khách chọn đi theo tua lễ hội Lồng tông thôn Bản Cuống, xã Minh Quang (mùng 3 Tết); lễ hội Cầu mùa đình Tân Trào (mùng 4 Tết); lễ hội Lồng tông xã Đà Vị (mùng 7 Tết); lễ hội Lồng tông huyện Chiêm Hóa (mùng 8 Tết); lễ hội Lồng tông huyện Lâm Bình (12-14 Tết); lễ hội Lồng tông xã Kim Bình (14 Tết); lễ hội Lồng tông xã Thượng Lâm (15 Tết) Theo đánh giá của khách du lịch thì lễ hội Lồng tông đều có điểm chung là lễ hội xuống đồng đầu năm mới của đồng bào Tày Tuy nhiên tùy theo mỗi địa phương mà hình thức tổ chức có khác nhau, tạo sự lôi cuốn riêng

Nói về sự quy mô, hoành tráng nhất có lẽ là lễ hội Lồng tông huyện Lâm Bình Hằng năm UBND huyện Lâm Bình chuẩn bị rất kỹ lưỡng cho

lễ hội quan trọng này Huyện giao cho các cơ quan chức năng của huyện, các xã cùng tham gia Trong lễ hội sẽ gắn việc dâng lễ đền Pú Bảo - Di tích cấp quốc gia và hoạt động Ngày hội Văn hóa các dân tộc trên địa bàn huyện như văn nghệ, nhảy lửa, đua mảng ngóc, trưng bày gian hàng sản vật của địa phương, ẩm thực, du lịch homestay Với một huyện ở xa nhất tỉnh cách trung tâm thành phố Tuyên Quang khoảng 150 km, Lâm Bình

tổ chức lễ hội trong 3 ngày, ngoài để “phô diễn” hết bản sắc của huyện, còn là dịp để du khách lưu trú homestay, phát triển du lịch

Vừa trong vai một khách du lịch, vừa là một nhiếp ảnh gia tâm huyết với lễ hội Lồng tông đầu năm của tỉnh, ông Hà Thế Đô, Hội viên Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh luôn sắp xếp thời gian để có thể đi được nhiều nhất các lễ hội Lồng tông trên địa bàn tỉnh Bỏ lễ hội nào ông tiếc lễ hội đó Qua lễ hội ông ghi lại những khoảnh khắc, bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào dân tộc Tày xứ Tuyên Những bức ảnh đẹp cũng góp phần quảng bá tích cực cho du lịch của tỉnh

Với việc tổ chức các lễ hội Lồng tông ngày càng quy mô, bài bản ở các địa phương đã góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Tày, đồng thời đẩy mạnh phát triển ngành du lịch của tỉnh

III Lễ hội Lồng tồng của người Tày, xã Kiên Thành, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái :

1.Thời gian tổ chức lễ hội:

Lễ hội Lồng tồng dân tộc Tày, xã Kiên Thành, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái được tổ chức vào ngày 15 tháng Giêng hàng năm

2 Địa điểm tổ chức lễ hội:

Xã Kiên Thành, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái.

3 Phần lễ hội:

Phần lễ: Với những nghi thức truyền thống trang trọng, mở đầu là

phần rước hoa quả, cỗ bánh Sau phần rước là lễ cúng Thành Hoàng bản thổ, thần núi, thần suối: núi Khau Raáo ở phía Tây, núi Khau Thú ở phía Bắc, núi Khau Cuốm ở phía Nam và miếu Bà Chúa ở phía Đông; cầu cho mưa thuận, gió hòa, cây cối tốt tươi, cầu cho chim muông, sâu bọ không phá mùa màng, dân làng khoẻ mạnh, đời sống của nhân dân được ấm no Theo tục truyền từ xưa, lễ cúng Thành Hoàng bản thổ của bản Roòng Raáo được nhân dân dâng lên sáu cỗ bánh, mỗi cỗ bánh gồm có sáu loại bánh là bánh uôi, bánh bìa, bánh phong trú, bánh tẻ, bánh chè lam, bánh

nổ và một cây hoa 12 tầng, tượng trưng cho 12 tháng trong năm đơm hoa kết trái Thân cây được làm bằng cây găng gai, những bông hoa làm bằng cây dâu, những vòng hoa tròn được cắm vào cành găng thành cành hoa Mỗi đầu cành hoa được treo một quả khế, tượng trưng cho những hạt lúa mẩy nặng bông Mỗi cỗ bánh kèm theo bảy mâm cỗ là những món ẩm thực được chế biến bằng thịt lợn, thịt gà và xôi nếp Đi cùng với mâm cỗ bánh là cờ thần, trống, chiêng… rộn rã, làm bừng lên không khí nhộn nhịp của cả vùng

Cùng với lễ cúng Thành Hoàng bản thổ là lễ cúng miếu bà Chúa Theo truyền thuyết, có nàng công chúa Quỳnh Hoa vào bản Roòng Raáo và chứng kiến cảnh dân bản ở đây khổ quá, không có bát để ăn mà phải dùng

lá rừng làm bát Cảm thông với người dân, nàng quyết định quay lại triều đình để xin triều đình có giải pháp giúp dân lành Trên đường đi, đến thác Rào Hạ, không may nàng bị nước lũ cuốn trôi; từ đó dân làng lập miếu thờ công chúa ngay trên bờ thác Rào Hạ, đặt tên là miếu Bà Chúa Hàng năm, cứ vào ngày 25 tháng Chạp âm lịch, nhân dân trong làng lại sắm lễ vật dâng cúng Bà Chúa để cảm ơn bà đã phù hộ cho dân làng Tất cả mọi nghi lễ đều nói lên tấm lòng thành kính, biết ơn của dân làng đối với Trời Đất, đối với người xưa

Xen với phần lễ, các nghệ nhân, các già làng, trưởng bản cùng nhân dân các dân tộc xã Kiên Thành cùng nhau trình diễn màn đồng diễn sáu điệu dậm cổ gồm: dậm chéo rứa (múa chèo thuyền), dậm đàn tính, dậm ví (múa quạt), dậm đáp (múa kiếm), dậm teo kéo, dậm quét sân rồng Các

điệu múa thể hiện sự phối hợp nhịp nhàng, sự khéo léo của những đôi bàn tay con người và tinh thần thượng võ của dân tộc

Phần hội: Diễn ra sôi nổi và vui nhộn với sự tham gia của hàng nghìn

người dân trong xã và khách thập phương với các trò chơi dân gian như: bắn nỏ, đánh yến, đẩy gậy, ném còn… Tất cả các trò chơi trong hội đã thể hiện sự gần gũi và tinh thần cộng động cao của những người tham gia Những hình thức sinh hoạt mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc đã thực sự

là nơi giao lưu giữa các dân tộc Tày, Mông, Kinh và Dao trong vùng

Lễ hội Lồng tồng là nét sinh hoạt cộng đồng đặc sắc, chứa đựng nhiều giá trị nhân văn, là nơi tôn vinh văn hóa, phản ánh tâm tư, nguyện vọng người Tày với mong ước cả năm được mùa, khoẻ mạnh và một năm mới nhiều tốt lành

IV GIÁ TRỊ CỦA LỄ HỘI LỒNG TỒNG

Lễ hội Lồng tồng của người Tày, Nùng là một nghi thức đặc trưng của văn hóa vùng, mang tính chất tín ngưỡng phồn thực, tín ngưỡng cầu mưa, tín ngưỡng thờ mặt trời Chứa đựng nhiều hoạt động tín ngưỡng dân gian,

và cũng chính là Lễ hội cầu mưa của người làm nghề nông là nghề truyền thống của dân tộc Tày, Nùng với các nội dung chào mừng mùa xuân mới, mừng vụ mùa trước cho mùa vụ sau bội thu, cho mọi người, mọi nhà khỏe mạnh ấm no, hạnh phúc, bản làng yên vui

Có thể nói, Lễ hội Lồng tồng là một trong những lễ hội truyền thống của tộc người Tày, Nùng ở khu vực phía Bắc, thực sự trở thành nơi bảo tồn, và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; được xem là một bảo tàng sống, được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Vì vậy, trong bối cảnh hiện nay Lễ hội truyền thống nói chung và Lễ hội Lồng tồng của tộc người Tày, Nùng nói riêng đã cho chúng ta nhiều giá trị, đó là:

1 Giá trị văn hóa:

Lễ hội Lồng tồng của người Tày, Nùng là nơi giao lưu giữa các loại hình văn hóa dân gian từ các nghi lễ, những câu truyện dân gian (huyền thoại, thần tích, các vị thần…) các làn điệu hát then, Sli, lượn, các trò chơi dân gian và các nghệ thuật trình diễn khác Lễ hội này đã trở thành bức tranh mô tả tương đối toàn diện đời sống văn hóa cộng đồng của tộc người Tày, Nùng ở các tỉnh phía Bắc; trở thành một nếp sinh hoạt văn hóa tinh thần không thể thiếu được sau một năm làm lụng vất vả trên ruộng đồng Việc tổ chức Lễ hội là dịp để mọi người nghỉ ngơi và đoàn tụ gia đình; gạt bỏ đi các điều ác để hướng tới cái thiện, làm tan đi những nỗi ưu

tư, phiền muộn, lo lắng trong cuộc sống hằng ngày, để có sự thanh thản; đồng thời, cũng qua đó nhắc nhở, răn dạy con cháu biết ơn và tôn kính