Kiến thức: - Nắm đặc trưng thể loại qua các yếu tố: nhân vật, sự việc, cốt truyện - Những nội dung cơ bản của các tác phẩm truyện hiện đại Việt Nam đã học.. - Phương thức: nêu vấn đề- Ph
Trang 1Tiết: ÔN TẬP VỀ TRUYỆN
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
- Nắm đặc trưng thể loại qua các yếu tố: nhân vật, sự việc, cốt truyện
- Những nội dung cơ bản của các tác phẩm truyện hiện đại Việt Nam đã học
- Những đặc trưng nổi bật của tác phẩm truyện đã học
2 Năng lực:
a Các năng lực chung:
- Năng lực tự học; năng lực giải quyết vấn đề; năng lực tư duy; năng lực giao tiếp; năng lực hợp tác; năng lực sử dụng ngôn ngữ
b Các năng lực chuyên biệt:
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
Năng lực nghe, nói, đọc, viết, phân tich, tổng hợp vấn đề, tạo lập văn bản
3 Phẩm chất:
- Yêu quê hương đất nước, yêu Tiếng Việt
- Tự lập, tự tin, tự chủ
- Giáo dục lòng yêu thương cuộc sống thông qua các văn bản đã học.
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Kế hoạch dạy học
- Học liệu: bảng phụ, tài liệu tham khảo, phiếu học tập
2 Chuẩn bị của học sinh: ôn tập các văn bản truyện hiện đại VN đã học, trả lời
câu hỏi trong SGK (Làm đề cương ôn tập)
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG (3->5 phút)
- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho HS
Trang 2- Phương thức: nêu vấn đề
- Phát triển năng lực: tư duy
- Thời gian: 3-5 phút
- Sản phẩm: Câu trả lời của hs
Nêu tên các văn bản, tên tác giả truyện hiện đại Việt Nam đã học trong chương trình Ngữ văn lớp 9
* Gv giới thiệu vấn đề cần làm trong tiết học này
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (25->30 phút) Phương pháp, kỹ thuật dạy học: Đọc, đàm thoại, thuyết giảng, hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm, sơ đồ tư duy
- Mục tiêu: lập bảng kê, tìm hiểu đất nước và con người VN qua 5 tp truyện
So sánh kiến thức về nghệ thuật: Ngôi kể, tình huống truyện
- Phát triển năng lực: thuyết trình, giải quyết vấn đề
- Phương thức: vấn đáp, thảo luận, thuyết trình
- Thời gian: 34 phút
- Sản phẩm: Vở ghi của hs
*Hoạt động nhóm (8’)
- GV chia nhóm HS thảo luận ở nhà; N1:
Làng; N2: Lặng lẽ SaPa; N3: Chiếc lược
ngà, N4: Những ngôi sao xa xôi
- GV kẻ bảng thống kê theo mẫu lên bản,
gọi HS các nhóm lần lượt nêu từng tác
phẩm theo nội dung trong từng cột Nhận
xét, bổ sung, ghi bảng hoặc nói chậm để
HS soát lại câu trả lời và ghi bài
Bài 1 Lập bảng thống kê các tác
phẩm truyện đã học
Trang 3STT Tên tác
phẩm
tác
Nội dung chính
(1920-2007)
1948 trong thời kỳ đầu cuộc kháng chiến chống Pháp,in trên báo văn nghệ
- ND:Qua tâm trạng đau xót, buồn tủi của ông Hai ở nơi tản cư khi nghe tin đồn làng mình theo giặc, truyện thể hiện tình yêu làng quê sâu sắc thống nhất với lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến của người nông dân
- NT: Tình huống độc đáo, nghệ thuật xây dựng nhân vật, ngôn ngữ kể chuyện linh hoạt tự nhiên giàu tinh khẩu ngữ, bố cục chặt chẽ
Pa
Nguyễn Thành Long (1925-19910
1970 Kết quả của chuyến công tác ở Lào Cai trong mùa
hè 1970
- ND: Cuộc gặp gỡ tình cờ của ông họa
sĩ, cô kĩ sư mới ra trường với người thanh niên làm việc một mình tại trạm khi tượng trên núi cao Sa Pa Qua đó ngợi ca những người lao động thầm lặng,
có cách sống đẹp, cống hiến sức mình cho đất nước
- NT: Tình huống chuyện bất ngờ, ngôn ngữ trong sáng giàu tinh biểu cảm
ngà
Nguyễn Quang Sáng (1932-2014)
1966 tại chiến trường
trong thời
kỳ chống
Mỹ đang diễn ra ác liệt
- ND: Câu chuyện éo le và cảm động về hai cha con: ông Sáu và bé Thu trong lần ông về thăm nhà và ở khu căn cứ Qua
đó truyện ngợi ca tình cha con thắm thiết trong hoàn cảnh chiến tranh
- NT: Bố cục chặt chẽ, tình huống bất ngờ, miêu tả tâm lý trẻ em,…
Trang 44 Những ngôi
sao xa xôi
Khuê (1949)
1971 giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ đang diễn
ra ác liệt
- ND: Cuộc sống, chiến đấu của ba cô gái thanh niên xung phong trên một cao điểm ở tuyến đường Trường Sơn trong những năm chiến tranh chống Mĩ cứu nước Truyện làm nổi bật tâm hồn trong sáng, giàu mơ mông, tinh thần dũng cảm, cuộc sống chiến đấu đầy gian khổ,
hi sinh nhưng rất hồn nhiên, lạc quan của họ
- NT: Cách kể chuyện tự nhiên ,ngôn ngư xsinh động trẻ trung ,miêu tả tâm lý nhân vật
*Hoạt động nhóm (10’)
N1,2: Bài 2 – 3 Nhận xét về hình ảnh đời sống
và con người VN được phản ánh trong các
truyện
GV: Gọi HS trình bày bài đã chuẩn bị, lớp nhận
xét
Chữa bài:
GV: Yêu cầu HS nêu những nét nổi bật về tinh
cách và phẩm chất ở mỗi nhân vật:
+ Ông Hai: tình yêu làng thật đặc biệt, nhưng
phải đặt trong tình cảm yêu nước và tinh thần
kháng chiến
+ Người thanh niên trong truyện Lặng lẽ Sa Pa:
yêu thich và hiểu ý nghĩa công việc thầm lặng,
một mình trên núi cao, có những suy nghĩ và tình
cảm tốt đẹp, trong sáng về công việc và đối với
Bài 2 – 3: Hình ảnh đất nước con
người Việt Nam qua các văn bản truyện
- Có 5 truyện ngắn VN từ sau năm
1945, sắp xếp theo các thời kì lịch sử sau:
+ Thời kì kháng chiến chống Pháp:
Làng (Kim Lân)
+ Thời kì kháng chiến chống Mĩ:
Chiếc lược ngà, Lặng lẽ Sa Pa, Những ngôi sao xa xôi
+ Từ sau năm 1975: Bến quê
=> Các tác phẩm trên đã phản ánh được một phần những nét tiêu biểu của đời sống xã hội và con người VN với
tư tưởng và tình cảm của họ trong
Trang 5mọi người.
+ Bé Thu (Chiếc lược ngà): tinh cách cứng cỏi,
tình cảm nồng nàn, thắm thiết với người cha
+ Ông Sáu (Chiếc lược ngà): tình cha con sâu
nặng, tha thiết trong hoàn cảnh éo le và xa cách
của chiến tranh
+ Ba nữ thanh niên xung phong (Những ngôi sao
xa xôi): tinh thần dũng cảm, không sợ hi sinh khi
làm nhiệm vụ hết sức nguy hiểm, tình cảm trong
sáng, hồn nhiên, lạc quan trong hoàn cảnh chiến
đấu ác liệt
N3: Bài 4 (5 phút) Nêu cảm nghĩ về nhân vật để
lại ấn tượng sâu sắc nhất
GV: Gọi một số HS trình bày bài Khuyến khich,
biểu dương những HS nêu được cảm nghĩ thực sự
sâu sắc
N4: Bài 5 – 6 (7 phút) Tìm hiểu một vài đặc
điểm nghệ thuật của các truyện đã học
GV: Hướng dẫn học sinh hệ thống hoá, so sánh
kiến thức về nghệ thuật: Ngôi kể, tình huống
truyện
- HS trình bày cụ thể từng văn bản
- GV – HS khái quát kiến thức
1 Chiếc lược ngà
- Ngôi kể: thứ nhất, nhân vật kể chuyện: bác Ba
- Tình huống: Ông Sáu về thăm vợ con, con gái
ông kiên quyết không nhận ông là ba, đến lúc
phải chia tay bé Thu mới nhận ra cha, đến lúc hi
sinh ông Sáu vẫn không được gặp lại con gái ông
2 Những ngôi sao xa xôi
những thời kì lịch sử có nhiều biến cố lớn lao, từ sau Cách mạng tháng tháng Tám 1945, chủ yếu là trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ
- Hình ảnh con người VN thuộc nhiều thế hệ trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ đã được thể hiện sinh động qua một số nhân vật:
ông Hai (Làng); người thanh niên (Lặng lẽ Sa Pa); ông Sáu và bé Thu (Chiếc lược ngà), ba cô gái thanh niên xung phong (Những ngôi sao xa xôi).
Bài 4 Nêu cảm nghĩ về nhân vật để lại
ấn tượng sâu sắc nhất
Bài 5 – 6 Tìm hiểu một vài đặc điểm
nghệ thuật của các truyện đã học
- Về phương thức trần thuật: có truyện
sử dụng cách trần thuật ở ngôi thứ nhất (xưng tôi) nhưng cũng có những tác phẩm tuy không xuất hiện trực tiếp nhân vật kể chuyện xưng tôi mà truyện vẫn được trần thuật chủ yếu theo cái nhìn và giọng điệu của một nhân vật, thường là nhân vật chinh
Ở kiểu thứ nhất: trần thuật ở ngôi thứ nhất (nhân vật kể chuyện xưng
tôi): Chiếc lược ngà, Những ngôi sao
xa xôi.
Ở kiểu thứ hai có các truyện: Làng,
Lặng lẽ Sa Pa, Bến quê.
- Về tình huống truyện: Một số tình huống đặc sắc như trong các
Trang 6- Ngôi kể: thứ nhất: Phương Định.
- Tình huống: Một lần phá bom nổ chậm, Nho bi
sức ép, một trận mưa đá bất ngờ trên cao điểm
3 Làng
- Ngôi kể: thứ 3, theo điểm nhìn của nhân vật ông
Hai
- Tình huống: Tin làng chợ Dầu theo giặc và tin
sai lệch được cải chinh
4 Lặng lẽ Sa Pa
- Ngôi kể thứ ba Đặt nhân vật vào điểm nhìn của
ông hoạ sĩ
- Tình huống: Cuộc gặp gỡ
5 Bến quê
- Ngôi kể: thứ ba, đặt điểm nhìn vào nhân vật
Nhĩ
- Tình huống: Một người bệnh nặng sắp chết,
không đi đâu được nữa, nghĩ lại cuộc đời mình và
hoàn cảnh hiện tại
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP (6phút)
-Trình bày ngắn gọn về tình huống truyện “Chiếc
lược ngà “ – Nguyễn Quang Sáng
- Nêu suy nghĩ của em về văn bản “Làng”
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG (3 phút)
Nêu suy nghĩ của bản than về nhân vật ông Sáu
HOẠT ĐỘNG 5: TÌM TÒI, MỞ RỘNG (1
phút)
Tổng kết, hướng dẫn về nhà:
- Khái quát nội dung của tiết học
truyện: Làng, Chiếc lược ngà, Bến quê.
Trang 7- Tóm tắt nội dung của tác phẩm truyện đã học.
- Trình bày cảm nhận về một chi tiết nghệ thuật
trong tác phẩm đã học
- Tiếp tục làm bài nghị luận về tác phẩm truyện
hay đoạn trich
IV/ RÚT KINH NGHIỆM
…
Xem tiếp tài liệu tại: https://vndoc.com/tai-lieu-hoc-tap-lop-9