Luận văn thạc sĩ UEH giải pháp phát triển thương mại điện tử (e commerce) trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh băng đĩa nhạc việt nam , luận văn thạc sĩ

Nghien cuu cac doanh nghi~p Vi~t Nam da tie'n hanh giao dich tren Phudng phap nghien cll'u: -Sii' dt,mg phu'dng phap ijch sii': nghien cuu each tri~n khai thu'dng m~i di~n til' J cac nu'

BO GIAO DUC VA DAO TAO TRu'dNG·D~I HQC.KINH TE TP HO CHI MINH

BANG DlA NHAC VIeTNAM

CHUYEN NGANH: QUAN TRl KINH DOANH

MA SO: 5.02.05

LUAN VAN THAC SI KINH TE

NGUOI Hu'ONG DAN KHOA HOC: TS.PHAN THI MINH CHAU

BQ GIAO Dl)C VA c\o; • TRUONG fiH KINH i [ ·fp:

LOI CAM ON

Xin chan thanh cam on

- TS Phan Thi Minh Chau

- Cac giang vien TntC1ng D~i hQc Kinh te' TP H6 Chi Minh

- Cac b~n be, d6ng nghi~p

Da t~n tlnh giup dB d~ toi c6 th~ hoan thanh lu~n van nay

TP H6 Chi Minh , 2003

MlJC LlJC

MOT so THu! T NGU v A cAc cHU VIET TAT THU'dNG DUNG

' ? ~

LOIMODAU

CHlJONG 1: TONG QUAN VE INTERNET VA THUONG M~I DI~N TV

1 1 L h • lC sura 01 va p at trten cua nternet d' ' h~ .,[! • I 1

1.1.1 Khai ni~m v€ Internet 1

1.1.2 Lich sll' ra doi 1

1.1.3 Cac ung dt,mg tren m~ng Internet 2

1.1.4 Buc ttiong lll'a va cac v~n d€ v€ bao m~t, an toan thong tin tren Internet 2

1.2 Cac h~ thO'ng thanh toan qua m~ng 3

1.2.1 Cac khai ni~m thanh to an qua m~ng 3

122 M At • Q so p uung H(n ~ h.-.lrl t'A th ht an oan Iyn nay ren e gtvl ~ h'A t A th~ 'A' 4 1.3 Thtidng m~i di~n tll' 4

1 3 1 Kh at nt¥m vet tidng ~ 0 0 A ~ h m~I 0 d' I¥n tu : A ? 4

1 3 2 Cac yeu cau cant tet e tlen an t tidng ~ A ~ ~ h'~ d,f/ 0 ~ h' h h m~I 0 d'A t¥n tu ? 6

1 3 3 Cac tioc p at trten cua nternet va ~ b ~ h~ .,[! • I ' th•"n uung m~I d'A tyn tu • 7

1 3 4 Cac gtat ~ d o~n p at tnen cua t tidng h~ .,[! ? h m~I d'A t¥n tu ? 10

1.3.5 L<Ji ich va h~n che' cua thtidng m~i di~n tll' 11

1.3.5.1 L<Jiich 11

1.3.5.2 H~n che' 13

Ke't 1u~n chtidng 1 14

' ? K ,

-CHlJONG 2: TmjC TR~NG NGANH SAN XUAT KINH DOANH BANG DIA NH~C VI~TNAM 2.1 Thlfc tr~ng nganh san xu~t kinh doanh bang dia nh~c Vi~t Nam 15

2.1.1 Gioi thi~u sd lti<Jc v€ nganh san xu~t kinh doanh bang dia nh~c Vi~t Nam 15 2.1.2 Thlfc tr~ng v€ san xu~t 15

2.1.3 Thlfc tr~ng v€ m~ng ltioi kinh doanh 16

2.1.4 Ke't qua kinh doanh bang dia nh~c 17

2 2 S 1! p at tr1en h ~ .,[! th•"n uung m~I · d'A lyn u ren e gtul t·~t A th~ 'A' 18 2.2.1 Tlnh hlnh sll' dt,mg m~ng Inten1et tren the' gioi 18

2.2.2 Ke't qua thu dti<Jc tu thudng m~i di~n tll' 19

2.2.3 Thlfc tr~ng cac cong ty san xu~t kinh qoanh bang dia nh~c tren the' giOi c6 ung dvng thudng m~i di~n tll' 21

2.3 Internet Vic$t Nam 22

2.3.1 Lich si't hlnh thimh va phat tri~n 22

2.3.2 Cd sCl h~ tilng 23

2.3.3 T6 chuc qmln ly Nha mtdc v~ Internet 23

2.3.4 Doanh nghic$p cung dip dich vv Internet 25

2 3 5 C , th,.( ac ong e ve nguv1 su vng nterne kA ~ .~;.,· ~ d I t a· v·At N 1~ am 25

2.4 Thu'dng m~i dic$n ti't C1 Vic$t Nam 26

2.4.1 V~ Cd SCl h~·tilng ~··· 27

2.4.2 Ngu6n nhan h,tc 27

2.4.3 v~ he$ tho'ng thanh to an qua m~ng 28

2.4.4 v~ bao m~t va an toan dii' lic$u 28

2.4.5 V~ cd SCl phap ly 28

2.4.6 Tlnh hlnh ung dvng thu'dng m~i dic$n ti't C1 Vic$t Nam 29

2.4.7 Tlnh hlnh ung dvng TME>T trong nganh san xua't kinh doanh bang dia nh~c29 2.5 Nh~n dic$n phu'dng thuc "kinh doanh mdi 30

2.5.1 E>anh gia thu~n l<Ji va h~n che' cua each san xua't kinh doanh truy~n tho'ng 30 2.5.2 Cac cd h()i khi ung dvng TME>T vao san xua't kinh doanh bang dia nh~c 30

2.5.3 Cac kh6 khan khi tie'n hanh ung dvng thu'dng m~i dic$n ti't 30

Ke't lu~n chu'dng 2 31

cHVdNG 3: GIAI PHAP PHAT TRIEN THVdNG MAI E>I~N TU TRONG LANH ? ~ , - A Vlj.C SAN XUAT KINH DOANH BANG E>IA NHAC VI~T NAM 3.1 E>inh hu'dng, mvc tieu phat tri~n cua nganh bang ilia nh~c Vic$t Nam 32

-;1\ 3.2 Cac giai phap chung d~ phat tri~n thu'dng m~i dic$n ti't C1 Vic$t Nam 33

3.2.1 Phat tri~n cd sCl h~ tilng ky thu~t 34

3.2.2 Phat tri~n ngu6n nhan h,tc 34

323 Ph ' at tr1en •-:! hA h,_( ~ t ong t an toan h h ' d"A 1~n tu ? 35

3.2.4 Xay dt!ng he$ tho'ng bao m~t va an toan dii' lic$u 35

3.2.5 Xay dt!ng cd sC1 phap ly va chinh sach xa h9i 36

3.2.6 T~o dt!ng mo hlnh thl!c nghic$m 37

3.3 Ung dvng TME>T trong lanh Vl!C san xua't kinh doanh bang dia nh~c 38

3.3.1 Xac dinh mvc tieu cua cong ty 38

3.3.2 Phan tich each lam cua cac cong ty khac 38

3.3.3 Ung dvng TME>T trong lanh Vl!C san xua't kinh doanh bang dia nh~c 39

3.3.3.1 Giai do~n san xua't 40

3.3.3.2 Giai do~n kinh doanh 40

3.3.3.3 Va'n d~ phap ly va ban quy~n 40

3.3.4 Cac bu'oc tie'n hanh 40

3 3 4 1 B,S d~ h 0 ~ h? 0 ' h tA ' d" h? 40 at aut am g1a can p a1 co 9 en va lac 1

3.3.4.2 Tham gia san xua't kinh doanh biing·dia nh~c tren m~ng Internet 41

3.3.4.3 Phat tri~n thu'dng m~i dic$n ti't 41

3.4 Giai phap phat tri€n TMBT trong H'inh vl,l'c san xufft kinh doanh bang ilia nh~c 41

3.4.1 f)~u tu' v~ con ngu'oi 41

3.4.1.1 Lanh d~o 41

3.4.1.2 Nhan vien 41

3.4.1.3 Cong chiing 42

3.4.2 Ngu6n vO"n 42

3.4.2.1 Mua tra ch~m v~ cong ngh~ 42

3.4.2.2 Tranh thu sl,l' ati tr<J cua Nha nu'dc 42

3.4.2.3 C6 ph~n boa doanh nghi~p Nha nu'dc 42

3.4.3 H<Jp tac, lien doanh, lien ke"t : 42

3.4.4 T6 chuc xay dl,l'ng website bang ilia nh~c 42

3.4.4.1 Nhung trang web phai du'<Jc t6 qhuc ra't ch~t che va d~ sii' dt,mg 43

3.4.4.2 Sii' dt;mg tu ngu d~ hi€u 43

3.4.5.3 D~ dang kham pha cac du'ong nO"i ke"t (Link) 43

3.4.5.4 Thai gian tai v~ nhanh 43

3.4.5.5 N9i dung khong c6 hlnh anh 43

3.4.5.6 D~ theo doi qua trlnh ban hang 43

3.4.5.7 Trang web ciia cong ty phai tu'dng thich vdi da sO" trlnh duy~t 43

3 4 5 8 M " "'d' Qt so 1eu nen va ~ , ' kh" ong nen , kh' thi"'t k"' 1 e e we s1 e b 't 43 3.4.5 T6 chuc xay dl,ing cii'a hang bang ilia nh~c "ao " 44

3.4.5.1 Thie"t ke" Catalog di~n til' 44

3.4.5.2 Thie"t ke" "Gio hang " (Shopping cart) 44

3.4.5.3 H~ thO"ng tl,l' d9ng bam sat khach hang 45

3.4.5.4 Mfiu cau hoi va form " 46

3.4.5.5 Quan ly cd sCJ du li~u khach hang 46

3.4.5.6 Autoresponder ; 47

3.4.5.7 FAQs- Nhung cau hoi thu'ong g~p 47

3.4.6 Thanh toan di~n til' cho nganh bang ilia nh~c 47

3.4.6.1 Thanh toan the 47

• ! 3.4.6.2 Thanh toan qua hoa ddn di~n tho~i 50

3.4.6.3 Cac hlnh thuc thanh to an khac 50

3.4.7 Marketing, quang ba website bang ilia nh~c 50

3.4.1.1 Bang ky va quan ly website tren Internet 50

3.4.7.2 Quang ba truy~n thO"ng 51

3.4.7.3 Quang cao trl,l'c tuye"n (Banner) 51

3.4.7.4 Catalog di~n til' _ : 52

3.4.7.5 Phu'dng thuc thu' di~n til' (E-mail) 52

3.4.7.6 Chu'dng trlnh d~i ly (Afiliate programes) 52

3.4.7.7 Cong cv tim kie"m (Search engines) 52

3.4.7.8 Cach dang ky quang cao va tinh phi 53

Ke"t lu~n chu'dng 3 53

Ke't lu~n 54

Ph\).1\).C

MOT so THU! T NGU v A CAC CHU VIET TAT TRUONG DUNG ATM

B2B B2C Booking form Browser CNTT CSDL Domain name E-business E-mail FAQs FPT FTP Home page HTML HTTP Hyper link

: Automated Teller Machines : Business to Business -Giao dich giua cong ty voi cong ty

: Business to Consumer-Giao dich giua cong ty voi nguoi tieu dung

: E>dn d~t hang : B(> trinh duy~t

: Cong ngh~ thong tin : Cd so du li~u

:Ten mi~n.Ten chi ra dia chi cua m(>t Website

:Electronic business (commerce)-Thudng m1;1i di~n tii'

: Electronic mail-Thu di~n tii'

:Frequently Asked Questions-Nhung cau hoi thuong g~p

: Cong ty d~u tu va phat tri~n cong ngh~ thong tin

:File Transfer Protocol-Giao thuc truy~n t~p tin

:Trang chu (chinh, b~t d~u) cua m(>t website :HyperText Markup Language-Ngon ngu danh da'u sieu van ban

: HyperText Tranfer Protocol-Giao thuc truy~n thong sieu van ban

: Sieu lien ke't Intranet : M~.mg n(>i b(>

IP address :Internet Protocol address-E>ia chi xac dinh may tfnh tren Internet

ISP :Internet Service Provider-Cong ty cung ca'p dich vv truy c~p Internet

IXP :Internet Exchange Provider-Cong ty cung ca'p dich vv ke't n6i Internet

Payment online : Thanh toan tn,tc tuye'n

Payment offline : Thanh toan ngo1;1i tuye'n

PDF :Portable Document Format- Tra loi cac va'n d~ khoa h9c ky thu~t

Search Engine :May do tim

Server :May chu

Shopping cart : Gio mua s~m hang hoa

TCP/IP : Transmission Control Protocol/Internet Protocol- Giao thuc ki~m soat

TME>T URL VDC VoiP

: Thudng m1;1i di~n tii' : Uniform Resourse Location-E>ia chi cua tai nguyen tren Internet

: Cong ty di~n toan va truy~n s6li~u cua Vi~t Nam

: Voice over Internet Protocol : Vi~tNam

: Ngon ngu danh da'u mo r(>ng :World Wide Web- Lien m1;1ng toan du

: Trang web, d6 la m(>t phffn v~n ban ho~c tai nguyen tren lien m1;1ng toan cffu Nhung van ban va tai nguyen nay t~p hqp l1;1i thanh cac website

: T~p hqp cac trang web thu(>c v~ ca nhan ho~c t6 chuc

:World Wide Web Consortium

' ? ~

LOIMdDAU

Ngay 19 thang 8 nam 1997, hang may tfnh kh5ng 16 IBM da chfnh thuc cong b6 h9 may tfnh moi AS/400e lam cd so cong ngh~ cho mot ung dt;mg moi rna IBM g9i la Electronic- Business (g9i tift la E -Business)

D6i voi nhi~u nguC1i thl thu~t ngii' "Thudng m~i di~n ttl'" la mot khai ni~m kha moi

me (tfnh tu khi ra dC1i de'n nay duc;1c sau tu5i) Chung ta c6 th~ hi~u ding: ung d1;1ng sv tie'n bo cua nganh di~n ttl' vao lanh vljc thudng m~i thl d6 c6 th~ gQi la thudng m~i di~n ttl' Ne'u v~y thl hi~n nay da c6 ra't nhi~u ung d1;1ng cua di~n ttl' vao thudng m~i rna chung

ta da tung tie'p xuc nhu: rut ti~n tu mot may rut ti~n tlj dong, ki~m tra s6 du tai khmin

cac cong ty, d6i tac b~ng di~n tho~i di~n tin, fax ,thl ta't ca cac ho~t dong nhu the' d~u

c6 slj h6 trc;1 cua cac phudng ti~n di~n ttl', con thudng m~i di~n ttl' thl ph~m vi ung dl;lng rong IOn hdn nhi~u

Cung voi sv phat tri~n m~nh nhu vii bao cua cac nganh di~n ttl', vi~n thong, cong ngh~ thong tin thudng m~i di~n ttl' ngay cang phat tri~n m~nh me va cang gffn voi thu~t ngii' rna nguC1i ta da gan cho n6 Tu khi Internet ra dC1i va ngay cang phat tri~n, cac ung dl;lng cua n6 ngay cang rong rai, cac doanh nghi~p cling t~n dl;lng cac thanh qua nay d~

phat tri~n Slj nghi~p kinh doanh cua mlnh C6 th~ n6i nhan lo~i dang tie'p c~n vOi mot

n~n van minh moi, n~n van minh ky thu~t s6

Vao Internet, khoang each v~ dia ly cua con nguC1i khong con la va'n d~ gllOn lao nii'a, ranh gioi dia ly giii'a cac qu6c gia hi xoa bo Hi~n nay tren the' gioi dang c6 xu huang toan cffu hoa n~n kinh te', thl c6 le Internet Ia cong c1;1 hii'u hi~u nha't d~ thl,l'c hi~n va'n d~ nay Hang rao con t6n t~i tren Internet chfnh la ngon ngii' va van h6a cua cac dan toe

,

Gffn hai tri~u nguC1i Vi~t Nam dang s6ng va lam vi~c o cac nude phat tri~n, h9 luon huang v~ ndi que cha da't t5, h9 theo doi tung buoc di, buoc phat tri~n cua da't nuoc, rna trong d6 am nh~c trong tung thCfi ky th~ hi~n rfft r6 nhii'ng Slj chuy~n bie'n cua dfft nude, cua dan toe

van hoa Vi~t Nam de'n voi ta't ca nguC1i Vi~t Nam, dGng bao (J hai ngo~i va cac b~n be kh~p ndi tren the' giOi mu6n tlm hi~u v~ n~n van hoa cua dan toe Vi~t Nam, d6ng thC1i

mo mot kenh moi trong lanh vljc san xua't kinh doanh bang dia nh~c

D6i voi nhii'ng nguC1i trong nude, khai ni~m Internet, thudng m~i di~n ttl' cling con kha xa 1~ nhttng dffn dffn chung ta cling phai hoi nh~p voi cac nuoc phat tri~n tren the' gioi theo xu huang toan du h6a n~n kinh te'

Trong di~u ki~n dfft nude ta chua phat tri~n b~ng cac nude cong nghi~p, tac gia c6 g~ng trlnh bay trong di~u ki~n cua Vi~t Nam, va mot s6 chuffn hi cho slj phat tri~n trong tudng lai tudng d6i phu hc;1p voi di~u ki~n, trlnh do cua Vi~t Nam hi~n nay d~ chuffn hi

Ml)C dich nghien CUu cua d~ tiii Ut h~ th6ng h6a cac khai ni~m cd ban v~ Internet,

v~ thu'dng m~i di~n til', bao m~t khi giao dich tren m~ng, cac h~ th6ng thanh toan tren

- Nghien cuu, phan tich thu'dng m~i di~n til' tren the' gioi hi~n nay va xu hu'ong phat

tri~n trong Hinh Vf!C san xua't kinh doanh bang ilia ·nh~c

- T6ng ke't, danh gia sf! phat tri~n cua thu'dng m~i di~n til' (J Vi~t Nam de'n thoi

di~m thang 12/2002 Nghien cuu cac doanh nghi~p Vi~t Nam da tie'n hanh giao dich tren

Phudng phap nghien cll'u:

-Sii' dt,mg phu'dng phap ijch sii': nghien cuu each tri~n khai thu'dng m~i di~n til' (J cac nu'oc tren the' gioi d~ tu d6 rut ra kinh nghi~m ung dvng cho cac cong ty trong nu'oc

-Sii' dvng phu'dng phap mo ta: thu th~p cac ngu6n dii' li~u tren m~ng, sau d6 tie'n hanh phan tich s~p xe'p c6 h~ th6ng, d~ c6 th~ khai quat v~ cac va'n d~ mang tfnh moi (J

Vi~tNam

Cac kh6a tru'oc da c6 m9t s6 d~ tai nghien cuu: "Giai phap phat tri~n thu'dng m~i

bang ilia nh~c " La m9t ngu'oi ho~t d9ng trong lanh vrfc san xua't kinh doanh bang ilia

dang sinh s6ng va lam vi~c (J cac ndi tren the' giOi

Ke't ca'u d~ tai

f)~ tai du'qc chia lam 3 chu'dng:

- Chu'dng 1: T6ng quan v~ Internet va thu'dng m~i di~n til'

- Chu'drig 2: Thrfc tr~ng nganh san xua't kinh doanh bang ilia nh~c Vi~t Nam

- Chu'dng 3: Giili phap phat tri~n thu'dng m~i di~n til' trong lanh vrfc san xua't kinh doanh bang ilia nh~c Vi~t Nam

Do nang lrfc va di~u ki~n nghien CUu con nhi~u h~n che', ch~c ch~n nQi dung lu~n

van con nhi~U thie'u SOt, mong du'<JC Sf! quan tam giup do va Sf! t~n tlnh chi giao CUa cac

A ~ ' A

CHU<1NG 1: TONG QUAN VE INTERNET VA THU<1NG M~I D~N TU

1.1 Lich sit ra d~i va phat tri~n cua Internet

1.1.1 Khai ni~m v~ Internet

Internet Ia m9t h~ th6ng to~m cffu cua cac m~ng htoi ho~t d9ng n6i ke't cac may tfnh voi nhau, cho phep truy~n thong tu ngu'oi su dt,mg nay tOi ngu'oi su dt,mg kia tren m~ng

lu'oi thong qua cac may chu (Server) M~ng lu'Oi nay du'<Jc ke't cffu bdi cac day dfin di~n,

cap quang, vo tuye'n vien thong ho~c v~ tinh vien thong

Ngu'oi ta ciing thu'ong g9i Internet la sieu xa 19 thong tin

1.1.2 Lfch stt ra dm

Nam 1957, BQ Qu6c phong My thanh l~p cd quan nghien cuu cac dlf an ky thu~t cao ARPA (Advanced Research Projects Agency), voi mvc dich dam bao My luon dfin dffu

Internet ngay nay ARPANET chi phvc vv cho cac chuyen gia, ky su' va cac nha khoa h<;>c- nhii'ng ngu'oi phai c6 m9t s6 v6n kie'n thuc v~ cac ho~t d9ng phuc t~p cua m~ng

ARPANET Trong thoi gian nay, Internet chi cho phep cac t6 chuc phi l<Ji nhu~n su dt.mg

vl phffn IOn cac thong tin du'<Jc cung cffp tu cac t6 chuc khoa hQC qu6c gia, cac cd quan qmin tri hang khong va khong gian va BQ Qu6c phong My voi ngan quy Iffy tu Chinh phu Trong nhii'ng nam 1970, cac chuyen gia da nghien cuu va du'a ra cac giao thuc (Protocol) truy~n thong tren Internet

Vao nhii'ng nam 1980, xufft hi~n cac nh6m thao lu~n (news group) va thu' di~n tu mail) Ngoai ra, nh~m cung cffp cho ngu'oi dung mt)t giao di~n than thi~n, de su dvng, tru'ong d~i h9c Minnesota da du'a ra mt)t chu'dng trlnh phffn m~m Gopher voi nhii'ng h~

(E-th6ng menu ddn gian dung d€ truy c~p h~ th6ng t~p tin tren Internet

Nam 1991, world wide web (WWW) ra doi Tim Berners- Lee va cac ct)ng sv t~i

phong thi nghi~m v~t ly h~t cd ban chau Au da phat minh ra giao thuc truy~n thong sieu van ban (hypertext), qua d6 ngu'oi su dvng c6 th€ duy~t thong tin va cac thong tin lien quan khac nhanh chong va de dang b~ng cac sieu lien ke't (hyperlink) C6 th€ n6i vi~c

phat minh ra www la CQt m6c quarr tr<;>ng trong Jich su phat tri€n cua Internet, n6 md ra ffiQt canh cua cho nhii'ng ngu'oi khong chuyen tin hQC tie'p C~n VOi the' gioi m~ng rna y tinh toan cffu

Vao cu6i nam 1992, xufft hi~n nha cung cffp thong tin thu'dng m~i dffu tien la DELPHI va sau d6 la vai cong ty khac Vao thang 06/1993, tren toan the' gioi chi moi c6

130 website thu'dng m~i, mt)t nam sau da la 3.000 va hi~n nay con s6 website thu'dng

m~i da len tOi con s6 vai tram tri~u va s6 lu'<Jng ngu'oi dung Internet tren the' gioi ciing dang gia tang voi t6c d9 dang kinh ng~c

Ngay nay, khong ai c6 th€ ki€m soat toan b9 m~ng Internet, rna m6i nha quan tri

m~ng chi quan ly phffn m~ng cua t6 chuc mlnh Tuy nhien, d€ Internet phat tri€n theo

chi~u hu'ong th6ng nhfft, T6 chuc W3C c6 nhi~m vv theo d6i cac chuffn v~ web phat tri€n cac giao thuc truy~n thong chung tren Internet, W3C cung cffp cac thong tin, cac rna tham khao, cac ling dvng cho cac nha phat tri€n va ngu'oi dung

1.1.3 Cac ung dqng tren ffil;lng Internet

Tren m~ng Internet c6 ra't nhi~u U'ng dvng d~ phvc vv cho nghit~n cU'u khoa hQc, qm1n

ly, thu'dng m~i giao dich, truy~n thong cang ngay ngu'oi ta cang tim ra nhi~u U'ng dvng hdn, du'oi day la m()t s6 ung dvng thong thu'ong rna ta thu'ong g~p:

- Chat: Hqi tho1;1i - La hlnh thU'c h()i tho~i tnfc tie'p tren Internet, hai hay nhi~u ngu'oi c6 th~ ci'tng trao d6i thong tin tqtc tie'p qua ban phim may vi tinh, ba't ky cau nao danh

tren may cua ngu'oi nay d~u hi~n thi tren man hlnh cua nhfi'ng ngu'oi dang cung h()i

tho~i

- E- Mail : Thu' di~n t~- he$ th6ng giao tie'p toan du, cho phep trao d6i thong dic$p

va t~p tin dinh kern, c6 th~ la am thanh ho~c hlnh anh, day la tinh nang hfi'u ich va thong dvng nhfft tren Net

- FTP-(File Transfer Protocol): Truy~n t~p tin- Phu'dng phap truy~n tiii t~p tin tu

may tinh nay de'n may tinh khac qua m~ng Internet, su dvng phgn m~m truy~n thong

d~c bic$t

- Gopher: H~ tho'ng duy~t tai nguyen Net- ra doi tru'oc World Wide Web, Gopher

tgng

- Usenet: (User's network)- He$ th6ng nh6m thao lu~n toan du, gQi la News group (nh6m thong tin cong c()ng) Nhi~u trlnh duyc$t Web tich h<Jp m()t trlnh dQc tin (News reader) d~ truy c~p nh6m tin- Internet Explorer su dvng Outlook Express d~ truy c~p

Usenet

- WWW: (World wide web) -Cung ca'p thong tin d~ng sieu van ban (Hypertext): la trang thong tin da phu'dng tic$n (g~m van ban, am thanh, hlnh anh ), cho phep ta duyc$t

tu trang web nay de'n trang web khac thong qua cac sieu lien ke't

1.1.4 Buc htCing l~a va cac va'n d~ v~ bao m~t, an toan thong tin tren Internet

1/An toan va bao m~t thong tin tren m1;1ng

Tu'dng tl)' nhu' xe CQ htu thong tren xa 19, cac tai xe' dn phai hQC lai xe va lu~t giao thong, ben c~nh d6 cgn phai c6 Canh sat giao thong d~ bao dam vic$c lu'u thong du'<Jc an

toan va thong su6t Vic$c truy~n dfi' lic$u lu'u thong tren m~ng da trd nen de hi ta'n cong do sl)' truy c~p trai phep tu nhi~u huang khac nhau (lic$u dng thong tin c6 bi nguoi khac xem chu'a, c6 bi sua ho~c lam sai lc$ch thong tin ) Vl v~y va'n d~ an toan va bao m~t

dfi' lic$u la m()t va'n d~ ra't cgn thie't khi tie'n hanh htu thong tren m~ng, chung ta phai dung de'n btl'c tu'ong lua d~ giiii quye't va'n d~ tren

21 Khai ni~m v~ buc tu'Cing l~a

Ngu'oi ta su dvng bU'c tu'ong lua (fire wall) d~ bao vc$ cac may tinh n6i m~ng tranh cac xam nh~p pha ho~i c6 chu dich c6 th~ xam ph~m rieng tu', gay sai lc$ch du lic$u ho~c tu

ch6i phvc vv BU'c tu'ong lua c6 th~ la thie't hi phgn cU'ng (sd d~ 1) ho~c chu'dng trlnh phgn m~m (sd d~2) ch~y tren may chu c6 chU'c nang tang cu'ong an ninh BU'c tu'ong lua n5m d di~m ho~c c6ng giao tie'p gifi'a hai he$ th6ng m~ng, m()t ben la m~ng du'<Jc bao vc$

va m()t ben la m~ng ben ngoai

Sd d6 1: Bt1c ttt<tng lii'a Ia thie't bi phan ct1ng bao v~ m~ng n()i b()

HillTdwaro I"Jrswa:tl USually part <>f a TCf'>ltP Router

Secure Ptlv.ate Nel'NO<fk

Sd d6 2: May trang bi phan m@m bt1c ttt<tng lii'a thlfc hi~n cht1c nang bao v~

C<Omputor wi1h F4, wa11 Software {may r:s.o

provide· lntertt>f'll C<Onnoctlvlty)

Vl the' thanh toan luon luon la m6i quan Him hang dffu cho mQi nha kinh doanh

1.2.1 Cac khai ni~m thanh toan qua m~ng Thanh toan di~n til' (electronic payment - e-payment) la vi~c thanh toan ti~n thong qua thong di~p di~n til' (electronic message) thay cho vi~c giao tay ti~n m~t di~u nay lam tang hi~u qua cua vi~c ung d1,1ng cua TMBT Vi~c tra lu'dng b~ng each chuy~n ti~n

trtfc tie'p vao tai khoan, tra ti~n mua hang b~ng the mua hang, the tin d1,1ng da quen thu()c Hiu nay thtfc cha't d~u la cac d~ng thanh toan di~n til'

H~ th6ng thanh toan di~n til' la cac h~ th6ng dtt<;lc l~p ra d~ thtfc hi~n cong vi~c thanh toan thong qua m~ng di~n til' Ngay nay, voi stf phat tri~n cua TMBT, thanh toan di~n til'

da md r()ng sang cac linh vtfc moi, dang d~ c~p nhu':

.);;>- Trao d6i dil' Ii~u di~n til' tai chinh (Financial Electronic Data Interchange - EDI):

chuyen phl,IC Vl,l cho vi~C thanh tmin giil'a cac cong ty giao dich voi nhau ba.ng di~n til'

.);;>- The thong minh (Smart card), ti~n di~n til' (Electronic cash - e-cash)

.);;>- The tin dvng ( Credit card )

.);;>- Giao dich ngan hang s6 h6a (digital banking) va giao dich chung khoan s6 h6a (digital securities trading)

1.2.2 MQt s6 phtidng ti~n thanh tmin di~n til' hi~n nay tren the' gi6'i

Cac h~ th6ng thanh toan cung cffp cd sd h(;l tfing chu ye'u, dam bao mang tinh th6ng nhfft d€ tie'n hanh cac nghi~p vv tai chinh lien quan de'n cac ho(;lt d(>ng thanh toan trong kinh doanh Stf phat tri€n trong vong 30 nam trd l(;li day cua cac lo(;li the hfiu nhu' du'<Jc dinh hlnh theo sl,l' phat tri€n cua CNTT Va nhu' da n6i (J phfin tren cac h~ th6ng thanh toan di~n til' la cac h~ th6ng du'<Jc l~p ra de thl,l'c hi~n cong vi~c thanh toan ti~n thong qua thong di~p di~n til' Cho de'n nay, chung ta c6 th€ n6i ra.ng hi~n c6 4 h~ th6ng thanh toan di~n til' dang du'<Jc sll' dvng tren the' giOi d6 la:

•!• H~ th6ng thanh toan dung the

•!• Sec di~n til'

•!• Cac d(;lng khac

1.3 Thudng m~i di~n tti'

1.3.1 Khai ni~m v~ thtidng m~i di~n til'

Thu'dng m(;li di~n til' tie'ng Anh Ut Electronic Commerce hay Electronic Business vie't

t~t la e-commerce hay e-bussiness, c6 nhi~u· each hi€u khac nhau v~ thu'dng m(;li di~n til':

Theo IBM ngu'oi khoi xu'ong ra khai ni~m nay: "Thu'dng m(;li di~n til' la nhil'ng gl dien ra khi b(;ln ke't h<Jp kha nang r(>ng IOn cua m(;lng Internet voi cac h~ th6ng cong ngh~ thong tin truy~n th6ng" Ph(;lm vi cua TMDT bao g6m cac m(;lng eve b(> ca nhan (private Intranet), cac m(;lng b6 sung chung (shared extranet) va m(;lng Internet M(;lng web la cong cvlien ke't ngu'oi ban- ngu'oi mua, ngu'oi cung cffp va cac nhan vien voi nhau theo m(>t each rna tru'oc day chu'a tung c6

T6m l(;li, TMDT nh~m cung cffp thong tin m(>t each c6 hi~u qua cho nhil'ng ngu'oi c6 yeu cfiu; TMDT la bfft ky giao dich nao trong d6 cac ben lien h~ voi nhau qua m(;lng,

ho~c c6 stf tr<j giup cua cac cong Cl,l di~n til' k€ ca di~n tho(;li, Fax chu khong trao d6i

ho~c lien h~ trtfc tie'p

Kinh doanh di~n til (Electronic Trading) la thwJt ngil di chl cdc hogt df)ng kinh doanh tren Internet, cung dip hang hod, djch V{t va thong tin v~ ban huon thong qua cdc trang · web cho khdch hang va hf!p tdc lam an voi cdc dtfi tdc khdc Kinh doanh difn tit con la thuQ,t ngil dU(/C dung d[ mo ta cdc chzic nang di~u hanh trong cdc tfl chzic chfnh quy~n va cdc tfl chac hifp h9i nha sit d{tng cdc giao thac dlja tren Internet di nang cao hifu qua

Thlldng m{li di?n tit la thu(it ngil dung d! chl mua ban hang hod va cdc djch Vfl tren mc;mg Internet, dc;ic bi~t la qua djch Vfl World Wide Web Tren thlfc tf, thu(it ngil nay va thu(it ngil kinh doanh di~n tit thuang duf/c dung thay ddi cho nhau

Thlldng m{li di?n tit bao gUm:

"Ban te di~n tit " hay "cita hang ao" tren cdc trang web wJi cdc danh mftc hang hod dli{/C t(ip h{/p thanh "day cit a hang ao" [a nai ban hang trlfC tuyfn 24/24 giiJ tren quy mo toan cdu wJi kha nang trao ddi thong tin va dijt hang trlfc titp, nghien cuu thj truang, trao ddi dil li~u di~n til (ED/), thu di~n tit, Fax va di~n tho{li Internet, mua ban giila doanh

nghi~p wJi doanh nghi~p baa dam an toan cho cdc giao djch huon ban

(Thea tai li~u cua Ban Khoa Giao TW)

doanh san phffm, dich vv ho~c thong tin thl trong TMDT ciing v~y

Ne'u phan lo~i theo cac ung dvng kinh doanh ta c6 thS chia lam 4 muc d() khac nhau:

- Brochureware: Quang cao tren Internet - Dtta thong tin len m~ng dttoi m()t website gidi thi~u cong ty, san phffm H~u he't cac ung dvng Internet (J Vi~t Nam

- E-Commerce: Thtidng m~i di~n til'- Ia ung dvng cho phep trao d6i giii'a ngttoi mua va ngttoi ban, h6 tr<;l khach hang va quan ly cd sd dii' li~u khach hang hoan toan tren m~ng, day la hlnh thuc giao dich giii'a ngttoi ban va ngttoi mua (Bussiness to Consumer - B2C) - thl,l'c cha't cua ung dvng thttdng m~i di~n ttl'

- E-Bussiness: Kinh doanh di~n til'- la ung dvng cho phep thvc hi~n giao dich giii'a cong ty nay voi cong ty khac va khach hang cua cong ty d6 (Bussiness to Bussiness hay vie't tilt la B2B ) B2B bao g6m cac ung dvng nhtt thi trttong ao,

quan ly quan h~ khach hang

- E-Enterprise: Doanh nghi~p di~n tu- M()t sO' doanh nghi~p ung dvng ca B2C

va B2B, cac doanh ngi~p nay dttqc gQi la eEnterprise

Cac mo hinh thtidng m~i di~n tu

MuO'n kinh doanh tren m~ng, chung ta c~n c6 m()t mo hlnh kinh doanh hi~u qua, vl

v~y, ta c~n tlm hiSu cac mo hlnh cua TMDT, hi~n nay c6 cac mo hlnh chinh nhtt sau:

- Mo hinh cong ty- nhlin vien (B2E) (Bussiness to Employee) Nhhm nang cao hi~u qua quan ly, ddn gian va d6ng b() hoa ho~t d()ng cac b() ph~n

cua cong ty, cac cong ty da thie't l~p m~ng n()i b9 (Intranet) dS cac nhan vien va cac nha quan ly luon c6 thS bitt tay nhau ch~t che hdn M~ng Intranet se dttqc ngan each voi

- Mo hinh kinh doanh cong ty- ngtiiti tieu dung (B2C) (Bussiness to Customer)

dttqc chuy€n tn,tc tie'p tu cac cong ty tai ngttoi tieu dung rna khong qua trung gian v oi each lam nay, cong ty khong phai tra cac chi Pill v~ thue muon m~t bhng, thue nhan vien ban hang va cac chi phi khac nhu trong thttdng m~i truy~n thO'ng dfin de'n vi~c la cong ty co th€ h~ gia thanh san phffm khi de'n tay ngttoi tieu dung

Cong ty c6 lqi trong vi~c citt giam chi phi kinh doanh, dttqc gidi thi~u san phffm cua cong ty de'n m9i ndi tren the' gidi Ngttoi 'tieu dung khong tO'n thai gian va chi phi di l~i

tlm kie'm m6n hang rna mlnh u'a thfch voi gia ca h<jp ly

- Mo hinh kinh doanh cong ty-cong ty ( B2B) (Bossiness to Bossiness) Cac mo hlnh B2B ho~t d()ng trong m()t the' giOi tach bi~t hoan toan so voi mo hlnh kinh doanh ban le, nhu cffu va each thuc tie'n hanh trong B2B thu'ong khac hoan toan so voi B2C Vi~c mua ban, trao d6i hang hoa voi s6 lu'<;1ng lOt?- nen doanh s6 cua hlnh thuc nay ra't cao chie'm khoang 2/3 doanh s6 cua giao dich tren toan the' giOi Cac cong ty da qu6c gia d~u tham gia vao hlnh thuc kinh doanh nay Ong chu tich hang Intel da n6i:"

trong vong nam nam nii'a, cac cong ty se Ia cong ty kinh doanh tren Internet ho~c cong

ty d6 se khong tdn t~i "

1.3.2 Cac yeu cdu cdn thi~t d~ ti~n hanh thttdng ml_li di~n tu

M()t trong nhii'ng dinh huang quan tr9ng d€ nang cao sue c~nh tranh cua cac cong ty Ia nang cao trlnh d() ung dl,mg cong ngh~ rna Cl,l th€ Ia vi~c ung dl,lng cong ngh~ thong tin trong quan tri, di~u hanh, quang cao truy~n thong, cling nhu' thie't l~p cac kenh phan ph6i cua cong ty Khi ap d1,1ng TMDT se lam thay d6i hlnh thai ho~t d()ng cua gffn nhu' ta't ca cac ho~t d()ng kinh te' tren the' giOi Vl v~y mu6n thlfc hi~n thu'dng m~i di~n ttl' cffn c6 m()t moi tru'ong phat tri€n ddng b() nhu' sau:

1-Cd sd v~t cha't ky thu~t

D€ c6 th€ tie'n hanh TMDT chung ta cffn phai c6 du'ong truy~n bang thong r()ng, nhu'

v~y mOi dung nghia Ia sieu xa 19 thong tin Duong truy~n trong cong ngh~ vi6n thong cffn phai da d~ng va phong phu nhu' cap quang, vi6n thong, v~ tinh vi6n thong bao dam cho vi~c lien l~c khong bi gian do~n, t6c d() truy~n dfin cao Cffn c6 chu~n qu6c gia v~

cong ngh~ thong tin phu h<;1p voi khu vlfc va toan cffu, d€ khi n6i m~ng Internet cffn phai tu'dng thich voi cac nu'oc, ben c~nh d6 Ia cac h~ th6ng phffn cung, phffn m~m c6 tfnh san sang cao, kha nang chiu tiii Ion, an toan, bao m~t t6t va phai ke't n6i du'QC voi nhau

2- Ngu6n nhan ll)'c

Khi ap d1,1ng r()ng rai TMDT, ngoai vi~c c6 cd so ky thu~t t6t va ddng b() thl ben c~nh

d6 con Ia ye'u t6 con ngu'oi- £>6 la ngudn nhan llfc- Con nguoi o day bao gdm: M()t Ia

cac chuyen gia thie't ke' va l~p d~t phffn cung Ifin phffn m~m ph1,1c Vl,l cho TMDT, hai Ia con ngu'oi bie't each sti' dl,lng va khai thac t6i da hi~u qua cua m~ng nay mang l~i

Con m()t yeu cffu nii'a d6 la va'n d~ ngo~i ngii', ngon ngii' sti' d1,1ng chu ye'u trong giao dich qu6c te' n6i chung va ngon ngii' trong thu'dng m~i qu6c te', thu'dng m~i di~n ttl' n6i rieng vfin la Anh ngii', vl v~y d€ c6 th€ tham gia t6t thu'dng m~i di~n ttl' chung ta cffn phai trang hi m()t s6 vO'n Anh ngii' tO'i thi€u

3 -H~ thffng thanh toan qua ml_lng

TMDT chi c6 th€ phat huy t6t khi va'n d~ thanh tmin tai chinh cling du'<;1c phat tri€n o muc d() cao, d6 Ia vi~c thanh toan tt! d()ng thong qua cac ngan hang, di~u nay cho phep cac giao dich tie'n hanh nhanh chong thong qua m~ng Khi chua c6 h~ th6ng thanh toan qua m~ng, thl TMDT chi ung d1,1ng du'<;jc phffn trao d6i thong tin, phffn con l~i vfin phai tie'n hanh giao dich theo truy~n th6ng, di~u nay se lam cho hi~u qua cua TMDT bi giam tha'p va c6 th€ khong du bu cac chi phi cong ngh~ da bo ra

4- Bao m~t va an toan dlili~u khi lu'u thong tren m~ng

Bao m~t va an toan dii' li~u khi htu thong tren m~;tng d6 la m6i quan tam hang dgu cua cac cong ty va ngu'oi mua khi tie'n hanh kinh doanh tren m~;tng:

- Nguoi mua s<J lo rna so' the tin dt.mg cua mlnh, ke xa'u se l<Ji dt.mg vao d6 rna si't

dvng Ngu'oi ban lo ngu'oi mua khong th1,l'c hi~n h<Jp d~ng da ky theo ki€u TMBT

Ca hai cling lo la li~u trong qua trlnh trao d6i dii' li~u cho nhau c6 bi ai d6 theo doi danh cilp ho~c lam thay d6i noi dung da du'<Jc th6ng nha't hay khong

Cong ty se d€ lo nhii'ng thong tin rna d6i thu qnh tranh se l<Ji dvng lam suy ye'u nhu': danh cilp dii' li~u v€ san xua't kinh doanh, ddn d~t hang, hang t~n kho

Cac tin t~c se truy€n virus pha ho~;ti c6 th€ lam ngu'ng tr~ ho~t dong san xua't kinh doanh cua cong ty

Cac thong tin cua ca nhan khi tie'n hanh giao dich tren m~;tng'nhu' gi'ti thu' di~n ti't

li~u c6 bike xa'u l<Ji dvng d€ lam nhii'ng vi~c phi phap

Khi rna m9i thu d€u c6 th€ du'a len ml;lng, tu kinh doanh thu'dng m~;ti de'n hanh chinh, giao dl,lC, y te', d\1' bao thoi tie't, thu' tin thl vffn d€ du'<JC d~t ra la tinh rieng tu' CUa ca nhan c6 bi xam ph~;tm hay khong? Van hoa chuffn m1,l'c khi giao dich tren m~;tng phai nhu' the' nao Tilt ca cac va'n d€ tren cgn phai du'<Jc phap ly bao v~, t~;to mot hanh lang phap ly cho TME>T phat tri€n t6t nha't, c6 nhi€u va'n d€ rihu' sau:

- Thua nh~n tinh phap ly cua giao dich thu'dng m~;ti di~n ti't

- Thua nh~n tinh phap ly cua chii' ky di~n ti't (electronic signature- la chii' ky duoi

- Bao v~ phap ly cac h<Jp d~ng thu'dng m~;ti ~i~n ti't

- Bao v~ phap ly cac thanh toan di~n ti't

- Cac va'n d€ v€ toi ph~;tm tin h9c nhu: be khoa xam nh~p m~;tng ba't h<Jp phap, an cilp, thay d6i noi dung dii' li~u, truy€n virus pha ho~;ti

Va'n d€ lu~t phap v€ bao v~ sd hii'u td tu~ va ban quy€n

1.3.3 Cac bu'6'c phat tri~n cua Internet va thu'dng m~i di~n tit

Tinh tu thang 6 nam 1993 c6 130 website thu'dng m~;ti ra doi, mot nam sau s6 website

la 3000 va hi~n nay so' website da len de'n con s6 vai tram tri~u B€ d~;tt s\1' tang tru'dng nhanh chong nhu' v~y la nho s\1' phat tri€n d~ng bo cua cac bo ph~n lien quan nhu' sau:

1- Cac bu'6'c phat tri~n cua m~ng va may c~u

Tu ngay ra doi cho de'n nay, m~;tng Internet da du'<Jc cai thi~n ra't nhi€u tu t6c do truy

c~p chi vai chvc kilobytes, hi~n nay d cac nu'oc phat tri~n t6c do truy c~p da tang de'n vai tram megabytes Internet vfin dang md rong m~ vfin dong due, nen chinh phu My va cac nha khoa hQC dang tlm each thuc moi d€ gdi thong tin di nhanh va dung lu'<jng IOn hdn Tu nam 1996 c6 hai d\1' an da du'<Jc th1,l'c hi~n d€ dap ung nhu du nay la m~;tng Internet 2 mang ten Abilene c6 t6c do 2,4 gigabytes, m~;tng nay do cac cong ty tai tr<J cho cac tru'ong d~;ti h9c nghien cuu, va d\1' an the' h~ Internet ke' tie'p ( Next Generation

Internet - NGI ) Ia d\1' an cua chinh phu My

Tu nam 1997 de'n nay IBM ciing da lien tvc cai tie'n h~ th6ng cac may chu d~ phvc vv cho TMDT ngay cang phat tri~n m~nh me tren the' giOi, g~n day nhfft IBM da cho ra doi may chu IBM eServer p690 mang de'n cho khach hang va d6i tac nhii'ng bu'oc d9t pha v€

t6c d9, kha nang ho~t d9ng, d9 tin c~y voi chi phi chi b~ng m9t nii'a thong thu'ong

Ben c~nh bu'oc d9t pha cua hang IBM thl hang Intel, Compact ciing cho ra doi nhi€u san phffm phl,lC Vl,l cho cong ngh~ ph~n cling CUa may tinh Ca -~han Va CaC may chu, t6c

d9 xii' ly cua cac may tinh ngay cang tang v<;>t, nam 1997 khoang 200 MHz de'n nay da la tren 3 GHz, cho phep xii' ly dung ltt<;1ng ngay cang IOn

2- Cac bti6'c phat triin ciia phdn m~m ung dt,mg

Song song voi slf phat tri~n cua h~ th6ng may chu, cac ph~n m€m ling dvng cho TMDT ciing lien tl,lc phat tri~n IBM ciing da cong b6 cac san phffm ph~n m€m du'<;1c t6i

u'u hoa tren may chu moi eServer g<;>i la "Regatta" c6 b6n do'ng san phffm ph~n m€m la DB2, Websphere, Lotus va Tivoli h6 tr<;1 may chu IBM trong vi~c n6i cac may chu va ling dvng voi m<;>i lo~i thie't bi cua khach hang, dem de'n giai phap cd sd h~ t~ng TMDT cho phep khach hang n6i m~ng voi t6c d9 nhanh nhfft trong h~ th6ng UNIX

Ngoai ra, c6 ra't nhi€u cong ty ph~n m€m da vao CUQC phvc Vl,l cho Slf phat tri~n cua TMDT nhu': Ariba.lnc, Acer, Oracle

Vila qua IBM va Microsoft d€ xua't chuffn web dlfa tren XML, la h~ th6ng chi tieu web Service Inspection (WS - I), n6 mo ta cac dich Vl,l nao rna doanh nghi~p se du'a ra

va ngu'oi dung c6 th~ dung cac dich vv d6 nhu' the' nao Chi tieu ws -I cho phep cac

m6i t~p h<;1p cua cac giao thlic cd sd trong lop vo XML nay

3- Cac bti6'c phat triin ciia cac h~ tho'ng th~nh tmin

Hi~n nay, c6 4 h~ th6ng thanh toan di~n til' dang du'<Jc sii' dvng tren the' gioi, cac h~

th6ng nay lien tvc du'<;1c hoan thi~n va phat tri~n; d6 la:

A H~ thflng thanh toan dung the - The tin dt.mg - Credit card

The tin dvng Ia m9t lo~i the thanh toan cho phep khach hang llfa ch<;>n lo~i tin dvng tu~n hoan Nghia la chu the c6 th~ chi thanh toan m9t ph~n cua s6 ti€n phai tra (s6 ti€n t6i thi~u theo yeu d u cua t6 chlic the), phffn con l~i se n<;1l~i tren tai khoan va phai tra lai

The tin dvng do cac dinh che' tai chinh nhu': ngan hang, cac cong ty tai chinh phat hanh va thu'ong mang ten cua m9t t6 chuc thanh toan qu6c te', nhu' Visa, Master Visa chiu trach nhi~m xii' ly va thanh toan m6i giao dich thlfc hi~n b~ng the tin dvng, va t6 chlic phat hanh the chiu trach nhi~m v€ m6i quan h~ voi khach hang

B Sec di~n tit- e check

La m9t khai ni~m lien ke't chi phie'u thong thu'ong voi h~ th6ng thanh toan di~n til'

giii'a ngu'oi tra va nh~n dlfa vao h~ th6ng ngan hang Khac bi~t duy nhfft giii'a hai phu'dng

thanh hi~n thlfc va du'<Jc h<Jp phap hoa, h~ th6ng thanh toan di~n til' da khong ngung phat

E-check c6 nhung d~c di€m sau:

·:· f)lf<Jc sii' dt;mg trong ta't ca cac nghi~p vv nhti chi phie'u thong thtiong

C Tiin di?n til (e-cash hay digital cash)

•!• "Electronic cash" hay "digital cash" la sv s6 h6a ti~n gia'y va ti~n kim lo(;li, thay d6i chung b~ng cac lo(;li ti~n sii' dvng ky thu~t s6 hay n6i each khac la vi~c di~n til' h6a

•!• "Electronic money" thl bao ham ca "electronic cash" va cling nhti ca nhung lu6ng IOn ti~n cua da dti<Jc s6 h6a khac htu thong qua h~ th6ng thanh toan m(;lng qu6c gia va qu6c te'

"Digital cash" dti<Jc thie't ke' d€ chuy€n d6i ti~n m~t thong thtiong sang mot d(;lng ttidng dtidng b~ng gia tri di~n til', dti<Jc hi€n thi tren cac the thong minh (Smart card)

ho~c tren may tfnh ca nhan cua ngtioi sii' dvng

D Cac df!,ng khac

Ngoai cac phtidng thuc thanh toan da trlnh bay (1 tren, trong thtidng m(;li di~n til' con sti' dvng mot s6 phtidng thuc khac trong vi~c thanh toan Ch~ng h(;ln:

•!• COD- Cash on Delivery

•!• T.T.R- Telegraphic Transfer Remittance

•!• Cac lo(;li the do nguoi ban a'n hanh va quan ly rieng bi~t

4- Cac budc phat tri~n cua h~ tho'ng an toan va bao m~t

Hi~n nay, tin tuc v~ tin t~c ta'n cong vao cac website da thu hut sv chu y rong rai cua cong chung, nhi~u cong ty dang thlfc hi~n vi~c kinh doanh tren Internet cam tha'y khong

an toan Vl v~y yeu cfiu d~t ra cho cac cong ty phfin cung va ph~n m~m la Ia phai tang cuong do tin c~y va bf m~t cho khach hang

C6 nhi~u phfin m~m ra doi phvc vv cho cong vi~c tren nhti phfin m~m VPN client TM cua Shiva ke't h<Jp cac cong ngh~ rna hoa va xac thlfc c6 hi~u qua nha't d€ bao m~t vi~c

ngu'oi sii' d1,lng truy~n di cac CUOC giao dich kinh doanh trong cac kenh rna hoa rieng, nefi rong khap tu cac may d€ ban cua hQ voi m(;lng cong ty Cung voi bo truy nh~p Lanrover VPN Gateway, phfin m~m VPN Client ctia Shiva ap dvng cong ngh~ Triple- DES d€

rna hoa va giai rna cac g6i tin, phv thuoc vao ngu6n va dfch cua chung, phfin m~m cling ttidng tac ra't nhi~u cac cd che' xac thvc va phan quy~n theo chuffn cong nghi~p khac, b(;lll cling se CO dti<JC Slf bao m~t C\l'C ky quan trQng ngay ca tren cac ffi(;lng cong cong

5- Cac budc phat tri~n cua h~ tho'ng phap ly

Mot trong nhung ye'u t6 mang de'n sv thanh cong cho TMDT d6 la va'n d~ cong nh~n

chu ky di~n til':

Chfi' ky di<$n tt1' (e-sign) du'<Jc djnh nghia nhu' sau: f)6 Hi mot bi~u tu'<Jng di<$n ttl' hay phu'dng phap dung d€ thay the' chfi' ky b~ng ml)'c hay chfi' ky "u'ot" tren cac van ki<$n hay chung tii thanh toan (An electronic signature is an electronic symbol or process that

replaces the ink or "wet" signature on a document or promissory note)

Tu nam 1991, My da thanh l~p mot nh6m nghien cuu v6 chfi' ky di<$n ttl', ngay 24/02/1992, nh6m nay du'a mot bao cao g~m nhi6u chi tie't d€ lam cd sd khung cho lu~t

chii' ky di<$n til' chu~n bj cho sl)' pha t tri€n thu'dng m~i ky thu~ t s6

Ngay 01110/2000, TGng th6ng Bill Clinton cua Iyly da ky ban hanh Lu~t chii' ky di<$n ttl' (Electronic Signatures in Global and National Commerce Act) go bo nhii'ng each bi<$t giii'a cac bang tren toan nu'oc My trong va'n d6 n·ay ; m~c du vfrn con mot s6 bang khac nhu' bang California, Illinois va Utah c6 Lu~t chiT ky di<$n ttl' cho rieng h9, nhu'ng khi ap d1,mg ngoai bang hay quoc te' vfrn sll' d1,mg Lu~t chu ky di<$n til'

"f)i6u 1<$ Brussel" cua Lien minh chau Au c6 hi<$u ll)'c trong thang 03/2002 ciing c6

chinh gffn day nha't vao ngay 05/07/2001 cua Uy Ban Lu~t Thu'dng m~i Qu6c te', lu~t nay du'<Jc coi Ia hoan chinh va a p dvng cho cac nu'oc voi ten gQi "The UNCITRAL Model Law on Electronic Signatures" N6i chung ta't ca cac lu~t tren d6u kh~ng djnh chii' ky di<$n til' c6 gia tri nhu' chfi' 'icy thong thu'ong d~ t~o thu~n l<Ji cho nhfi'ng ngu'oi tren toan the' giOi sii' dvng thu'dng m~i di<$n ttl'

Cac nu'oc phat tri€n, d~~ bi<$t Ia Hoa Ky da ban hanh lu~t phap v6 TMBT cho cac cong ty c6 kinh doanh tren m~ng, v6 Lu~ t ban quy6n, sd hfi'u tri tu<$ va h9 ciing da bu'oc dffu ban hanh lu~t ch6ng toi ph~m tren m~ng

1.3.4 Cac giai do~n phat tri~n cua thu'dng m~i di~n tu

Tu khi khai sinh ra m~ng Internet de'n nay, theo Inteltech@.work c6 th~ chia thu'dng

m~i di<$n til' thanh ba giai do~n phat tri~n nhu' sau :

1 - Giai do~n 1 Bay la giai do~n dffu tien cua TMBT, Ia khi cac cong ty thie't l~p sl)' c6 m~t tinh t~i

tren web, xua't ban cac trang web theo ki~u HTML d~ phvc vv cho cac catolog trl)'c tuye'n Cac website nay chu ye'u la nhfi'ng trang qu~ng cao san ph~m djch Vl;l, gioi thi<$u v6 cong ty, khach hang c6 th~ truy c~p vao d€ tlm hi~u v6 cong ty 24/24 gio

Giai do~n nay chu'a mang l~i gia tri trao d6i thu'dng m~i IOn, nhu'ng thu'dng m~i di<$n ttl' trong giai do~n nay da t~o mot bu'oc dot pha moi so voi thu'dng m~i truy6n th6ng, t~o ra m6i lien h<$ bu'oc dffu gifi'a ngu'oi ban va ngttoi mua:

2 - Giai do~n 2 Sau d6 vao nam 1998, thu'dng m~i di<$n .~ll' phat tri€n thanh the' h<$ thu hai voi cac cong

ty each tan lien ke't cac trang web cao ca'p cua hQ voi cac h<$ thong ki~m soat th6ng ke quan ly ddn d~t hang (J ca'p thffp The' h<$· thu hai cua thu'dng m~i di<$n ttl' da cho phep khach hang d~t va theo d6i cac ddn hang tr'l)'c tie'p tu trang web cua cong ty, giam chi phi giao djch va cho phep khach hang nhi6u quy6n ki~m soat hdn trong qua trlnh d~t hang

Thu'dng m~i di<$n ttl' the' h<$ thu hai chu ye'u Iffy nha cung ca'p lam trung Him, theo nghia

t~p trung xung quanh kha nang cua cac cong ty tl)' dong hoa cac qua trlnh noi bo va lien

ke't chung voi m~ng web cho khach hang SlJ' tich hqp nay cua cac h~ th6ng cffp thffp va cac giao di~n web cao ca'p ~ho phep cong ty hiSn thi thong tin t0i tung phut ve th6ng ke hang gia ca, tlnh tr~ng xii' ly don hang va giao hang

3 - Giai do~n 3 Thu'ong m~i di~n til' the' h~ thu ba- Cac nha cung cffp md r()ng cac lqi ich cua vi~c tv d()ng hoa va tich hqp nay toi khach hang Cac cong ty khong chi cung cffp thong tin trvc tie'p cho cac h~ th6ng CUa khach hang rna hQ COn dieu chinh cac dich Vl) va cung cffp dii'

quan h~ thu'ong m~i di~n til' the' h~ thu ba thlJ'c hi~n vi~c kinh doanh theo chu'dng trlnh,

ap dl)ng cac quy Hie kinh doanh tinh vi phuc t~p dS kiSm soat cac ho~t d()ng nhu' d~t gia

va mua hang Ke't qua la: Cac nha cung cffp chffp nh~n phuong phap Iffy khach hang la trung Him, ap d1;1ng cac ky thu~t tV' d()ng hoa, tich h{Jp va cung cffp dii' li~u nh~m cung cff p gia tr! c6 tinh c~nh tranh t6i da cho khach hang ben ngoai:

1.3.5 L«ji ich va h~n che' cua thu'dng m~i di~n til

1.3.5.1 L«ji ich Thay vl phai de'n t~n ndi ban dS xem hang, tlm hiSu chuc nang Slt dl)ng va tra gia voi ngu'oi ban, b~n chi c§n ng6i tru'oc may vi tinh, truy c~p vao website va Iva ch9n m6n hang c§n mua Them vao d6, b~n c6 thS mua hang t~i nha bfft cu luc nao du ngay hay dem, vi~c so sanh hang hoa tren m~ng ciing rfft thu~n lqi, thoi gian dS nguoi mua kiSm tra hang lo~t website thu'ong m~i di~n ti't chi bhng vai ph§n tram lttqng thoi gian h9 dn

dS g9i di~n tho~i ho~c lang thang he't ci'ta hi~u nay de'n cii'a hi~u khac

V~y thu'ong m~i di~n tlt se mang l~i lqi ich gl cho b~n ne'u b~n la m()t nha cung dip

A- Tie'p c~n thong tin nhanh chong va phong phti

Tru'oc he't, TMDT giup cho cong ty va ngu'oi tieu dung ndm du'qc thong tin nhanh chong, phong phu ve kinh te' thuong m~i (c6 thS gQi chung la thong tin thi truong) Nho

do, cong ty co the xay dlJ'ng duqc chie'n Iuqc san xua't kinh doanh thich hqp voi xu the' phat triSn cua thi tru'ong trong nu'oc, trong khu VlJ'C va tren thi tru'ong qu6c te' Dieu nay

quan tam, do la m()t trong nhii'ng d()ng llJ'c phat triSn chu ye'u c~a nen kinh te' B- Giam chi phi giao dfch, san xua't, tie'p thi va ban hang

TMDT qua Internet/web giup ngu'oi tieu th1;1 va cac doanh .nghi~p giam dang kS thoi gian va chi phi giao dich Giao dich d day duqc hiSu la qua trlnh tu quang cao, tie'p xuc ban d§u: d~t hang, giao hang, thanh toan Thoi gian giao dich qua Internet chi b~ng 7%

thoi gian giao dich qua Fax, va bhng khoang 0,5 ph§n nghln thoi gian giao dich qua bu'u

hay qua bu'u di~n chuySn phat nhanh Chi phi thimh toan di~n ti't qua Internet l~i chi

TMDT giup giam chi phi san xua't, truoc he't la chi phi van phong Cac van phong khong giffy to (paperless office) chie'm di~n tich.nho hon rfft nhieu, chi phi tlm kie'm

chuy6n giao tai li~u giam nhi~u l~n (trong do khau in a'n g~n nhu' du'<Jc bo h~n) Theo s6

Bi~u quan tr9ng Ia cac nhan vien co nang h!c du'<Jc giai phong khoi nhi~u cong do~n

mang tfnh Sl;l' V\1, CO th6 t~p trung vao Vi~C nghien CUU phat tri6n, se du'a de'n cac l<Ji ich

to Ion lau dai, ne'u nhln nh~n v~ m~t chie'n lu'<Jc

TMBT giam thi6u chi phi ban hang va chi phi tie'p thi B~ng phu'dng ti~n

Internet/web, m()t nhan vien co th6 giao 'dich du'<Jc voi nhi~u khach hang Catalogue

nh~t trong khi catalogue in a'n chi co khuon kh6 gioi h~n va luon luon I6i thai

C ·Rut ngiin day chuy@~ san xua't, cung ca'p va dap ung nhanh chong nhu cfiu cua nguOi tieu dung

Chung ta co th6 tha'y ro l<Ji ich nay trong cac nganh cong nghi~p giai tri va cong

nghi~p ph~n m~m may tinh.Vi~c phan ph6i san phffm cua hai nganh nay nhu': phim, am

phai qua cac khau trung gian nhu' ban huon ban le, khong ma't thai gian va chi phi v~n

chuy6n Tttdng lai co th6 noi day chuy~n cung ca'p cac san phffm nay du'<Jc tri~t tieu hoan toan

D - Xay dt!ng mo'i quan h~ to't v8i khach hang

TMBT t~o di~u ki~n cho vi~c thie't l~p va cling c6 m6i quan h~ .giii'a cac thanh vien tham gia vao qua trlnh thu'dng m~i Thong qua m~ng, cac thanh vi~n tham gia (ngu'ai tieu thv, doanh nghi~p, cac cd quan chinh phil ) co th6 giao tie'p trl;l'c tie'p va lien tvc voi nhau (lien l~c "trl;l'c tuye'n "), g~n nhu' khong con khoang each dia ly va thai gian nii'a

Nha do, ca sl;l' h<Jp tac lfin sl;l' quan ly d~u du'<Jc tie'n hanh nhanh chong va lien tvc

E- Tie'p c~n n@n kinh te' so'hoa

Xet tren blnh di~n qu6c gia, tru'oc m~t TMBT se kich thich St! phat tri€n cua nganh CNTT, la nganh co l<Ji nhu~n cao nha't va dong vai tro ngay cang Ion trong n~n kinh te'

d My, nganh nay chie'm ty tr9ng khoang 12-13%, va se len tren 15% trong tu'dng lai khong xa TMBT t~o di~u ki~n cho vi~c som tie'p c~n n~n kinh te' s6 hoa (digital economy) L<Ji ich nay co m9t y nghia ra't ·d~c bi~t d6i voi ·cac nu'oc dang phat tri€n Ne'u khong nhanh chong tie'p c~n voi n~n kinh te' s6 hoa, hay con du'<Jc g9i la "n~n kinh te' ao" (virtual economy) thl sau khoang m()t th~p k§, nii'a, nu'oc dang phat tri€n co th€ hi bo rdi hoan toan Khia c~nh l<Ji ich.nay mang tfnh ti~m tang, tfnh chie'n lu'<Jc cong ngh~ va tinh chinh sach phat tri€n rna cac nu'oc chu'a cong nghi~p hoa cdn lttu y; Co lu~n di€m cho r~ng, sam chuy6n sang kinh te' s6 hoa thl m()t nu'oc dang phat tri€n co th€ t~o ra m()t bttoc nhay v9t (leapfrog), tie'n kiP cac nu'oc di trttoc trong m9t thai gian ng~n

F • H~ tha'p rao can dja ly

Di~u ki~n d6 tie'n hanh TMBT la n6i m~ng may tinh chu khong phai do khoang each dia ly giii'a cac qu6c gia Do do, du b~n la m9t nha cung ca'p nho cling co th€ du'<Jc

tieu dung cfing c6 kha nang ch9n h,ta nha cung ca'p phu h<;lp tren toan cfiu vl m~;tng da cung ca'p cho hQ vo s6 thong tin v~ vo s6 nhfi'ng nha cung ca'p tren kh8:p the' giOi

G - Kinh doanh mqi hie mqi ndi

Ngay nay kinh doanh la ho~;tt d()ng toan du, cac cong ty da qu6c gia c6 chi nhanh, doanh nghic$p va cac d6i tac (J kh8:p m9i ndi tren the' giOi Khi b~;tn c6 website tren m~;tng

c6 nghia la n6 da t6n t~;ti thu'ong tn,tc 24/24 giO, du ai ba't cu a dau, ba't cu h!c nao cfing c6 th~ truy c~p vao website ciia b~;tn, va b~ng nhung chu'dng trlnh thong minh n6 d~u c6

th~ tie'n hanh giao dich voi cac d6i tac

H - Tang tinh c~nh tranh cho nha cung ca'p va tang cha't ltiQ'ng djch V\1 cho ngtiO'i tieudung

v oi sl,( tr<;l giup ciia cong nghc$ thong tin, thu'dng m~;ti dic$n til da lam tang them tfnh

nhu' cong ty c6 th~ dap ung ra't nhanh cac yeu cffu ciia khach hang, c6 th~ cung ca'p cac dich VlJ tu' va'n Va thong tin V~ san phffm, nha cung ca'p tang tfnh C~;tnh tranh cfing CO nghia la cha't lu'qng dich VlJ ciia h9 d6i voi ngu'oi tieu dung du'<;lc nang len

K Mitra nhii'ng cd h()i cho cong ty trong vi~c c:ung ca'p cac san phdm va djch Vl)

m8i

D6 la cac dich VlJ thong tin trl,(c tuye'n nhu' dich VlJ tu' va'n qua m~;tng, dich VlJ cung ca'p

1.3.5.2 H~n che'

Ben c~;tnh cac l<;li ich dem l~;ti cho cac cong ty va ca nhan, TMDT cfing c6 nhfi'ng h~;tn

che' ciia n6 va nhfi'ng riii ro chii ye'u de'n voi cac cong ty khi tharn gia TMDT: D6 la sl,(

thay d6i rnoi tru'ong kinh doanh, cac va'n d~ v~ cong nghc$, v~ phap lu~t, cac chinh sach ciia chinh phil, nguy cd an dp ban quy~n, sl,( c~;tnh tranh IOn hdn va di nhien la cil chi phi cho vic$c trang bi cong nghc$ nfi'a Nhfi'ng h~;tn che' nay g8:n li~n voi di;ic tinh tac d()ng ciia

A - Stl thay d6i cua moi tru<tng kinh doanh

Khac voi cac giao dich thong thu'ong khac, trong TMDT ngu'oi mua va ngu'oi ban khong gi;ip go trl,(c tie'p rna thong qua rn~;tng Moi tru'ong TMDT dern l~;ti sl,( nhanh chong

thu~n tic$n va c~p nh~t thong tin cho ngu'oi tham gia song n6 doi hoi nhung nguoi tham gia phai c6 trlnh d(), hi~u bie't d~ su dlJng va lam chii Moi tru'ong TMDT t~;to nen bdi cac ye'u t6 cong nghc$ nen n6 khong ngung thay d6i theo sl,( thay d6i ciia cong ngh~ Do d6, vic$c na:m vfi'ng va lam chii rnoi tru'ong kinh doanh rnoi nay la khong h~ d~ dang

D6i voi nhfi'ng nu'oc dang phat tri~n thl TMDT :la rn()t va'n d~ xa l~;t, ngu'oi rnua phai qua cac cong do~;tn so, ne'm, thu rna:t tha'y rn6n hllng, thanh toan b~ng ti~n mi;it trao tay

Thay d6i th6i quen rnua ban ciia h9 cfing ra't kh6 kh~n

B- Rui ro trong kinh doanh thtidng m~i di~n til'

Khi tie'n hanh giao dich giua ngu'oi rnua va ngu'oi ban thl va'n d~ an toan la va'n d~ cd ban nha't Nguoi mua c6 th~ nhln tha'y, so m6 hang hoa, danh gia du'<;lc cua hang, con ngu'oi ban cfing nhln tha'y khach hang d~ tie'n hanh giao dich: nh~n ti~n va giao hang

Con khi giao dich tren Internet ca hai d~u khong nhin thffy nhau, ngu'oi mua chffp nh~n

xua't trinh the tin dvng d~ mua hang, ne'u m~ng khong an toan bi nghe len, thay d6i du

h~ u qua xa' u cho ca hai

C - Va'n d~ cong ngh~

TMBT ph1;1 thuoc vao m~ng vi~n thong toan du hi~n d~i, cong ngh~ vi~n thong cang phcH tri~n, thu'ong m~i di~n til' cang c6 di~u ki~n phcH tri~n Tuy nhien se d~n de'n nhii'ng ba't c~p nhtt: tang chi phi dffu tu' cho cong ngh~, ngttoi sti' dvng phai khong ngung h<,>c hoi nang cao kie'n thuc sti' dvng cong ngh~ hi~n d~i

D- Va'n d~ phap Iy

hffu he't (J nhung nu'oc dang phat tri~n thi v~n chua c6 nhii'ng van ban phap lu~t quy d!nh

Cl;l th~ v~ va'n d~ nay Do d6, ca nhan, t6 chuc, cac cong ty chu'a thvc sv yen tam v~ sv

Ke't lu~n chudng 1

Tu khi phat minh ra may tinh dffu tien trong nhung nam 1960, cac may tfnh da dong mot vai tro quan tr<,>ng trong kinh doanh Voi sv ra doi cua Internet, vai tro nay l~i

cang quan tr<,>ng hon DO'i voi nhi~u t6 chuc, vi~c d~u tu' vao TMDT khong con la mot sv chQn Iva rna la mot doi hoi trong kinh doanh

Voi sv tang tru'dng cua thi tru'ong toan cffu, TMDT la each hua hyn nha't d6i voi

cac doanh nghi~p vua va nho d~ md rong thi tru'ong qu6c te' Tuy nhien, TMDT khong

th~ coi nhu' la mot nhu du mang tfnh thoi thu'qng, rna d6 la nhu du thie't ye'u trong tu'dng lai D~ ung d1;1ng, chung ta dn phai n~m r6 each v~n hanh cua n6

Sv phat tri~n cua vi~n thong, CNTT va d~c ~i~t la sv bung n6 cua Internet dang lam thay d6i cac ho~t dong cua n~n kinh te', van hoa, xa hoi va tu' duy cua con ngu'oi

G~n li~n voi sv phat tri~n cua Internet la hang lo~t nhii'ng hinh thuc moi xua't hi~n,

trong d6 n6i b~t len la TMDT Trong nhii'ng nam gffn day TMDT dang phat tri~n voi t6c

do ngay cang cao, do d6 n6 du'qc ca the' gioi va khO'i kinh te' d~c bi~t quan tam

CHu'ONG 2: THljC TR~NG NGANH SAN XUAT KINH DOANH BANG DiA NH~ C VrftT NAM

2.1 Th\fc tr~ng nganh san xua't kinh doanh bang dia nh~c Vi~t Nam

2.1.1 GiO'i thi~u sd lu't;ic v@ ng£mh san xua't kinh do~nh bang rna nh~c Vi~t Nam

Trong cuoc so'ng cua con ngu'ai, ngoai nhu du v~t chat nhu': an, m~c, nghi ngdi con ngu'ai con c6 nhii'ng nhu du v~ tinh th~n ghii tri cho th~n kinh do cang thiing sau mot thai gian ho~t dong lao dong san xua't nhu': 'di d~o chdi, dQC sach, nghe nh~c, xem phim

so'ng con ngttai Til' ngan xtta, trong nhung dip h9i he, vui chdi ngttai ta da t6 chuc cac bu6i ca hat, di6n tu6ng nhhm mvc dich giai tri va thong qua d6 giao dvc nhan each, d~

cao cai thi~n d~ con ngttai c6 th~ so'ng to't voi nhau trong dai.so'ng hang ngay Am nh~c

Da't nu'oc ta dang d6i moi, phat tri~n n~n kinh te' thi tru'ang, cuoc so'ng v~t cha't ngay cang du'qc nang cao Nhu c~u giai tri, thu'dng thuc cac lo~i hlnh ngh~ thu~t nhu' am nh~c,

di~n anh ngay cang cao

Ngay nay, nganh san xua't kinh doanh bang dia nh~c da trd thanh mot nganh cong

nghi~p giai tri mang l~i lqi nhu~n va t~o ra cong an vi~c lam cho nhi~u ngu'ai lao dong

d Vi~t Nam, nganh cong nghi~p giai tri nay bift d~u hlnh thanh til' nhung nam 1960,

mi~n Bifc thl c6 Nha xua't ban Am nh~c, mi~n nam thl c6 hang dia Vi~t Nam Hi~n

nay, nganh san xua't kinh doanh bang dia nh~c trong nu'oc c6 khoang 20 ddn vi, g6m mot so' doanh nghi~p Nha nu'oc nhtt: Nha xua't ban Am :nh~c Vafaco, Sai Gon Audio, Hang phim Tre va mot so' doanh nghi~p la cong ty c6 ph~n nhu': Phu'dng Nam Film va nhung cong ty TNHH nhtt: Dong Hai, D6ng Giao, R~ng Dong

Trude nam 1988, trong thai ky con bao ca'p, ngu'ai dan quen httdng thv van hoa khong phiii ma't ti~n d6 la nhung nh6m ca khuc chinh tri, hat theo phong trao, cac ca khuc cong di6n tren cac phu'dng ti~n thong tin d~i chung Vao nhung nam 1990 phong trao nh~c ngo~i IOi Vi~t trd nen thinh hanh va sau d6 vao nhung nam 1997 cac ca khuc trong nu'oc du'qc u'a chu()ng va da dffy d~n cac ca khuc hai ngo~i va d~c bi~t la trong nu'oc c6 mot

Gon Audio nh~p til' ThuY SI

2.1.2 Thl)'c tr~ng v@ san xua't

Trude day, khi con bao ca'p thl quy trlnh san xua't mot san phffm am nh~c ra't ddn gian,

VI l(ic d6 chi la cac Ca khuc chinh tri va cai lu'dtig tu6ng c6 chu ye'u phl,lC V\1 cho m\}C dich chinh tq, cac khai ni~m v~ kinh doa~h san phffm van hoa con xa 1~ cho nen cac san phffm nay ddn di~U khong phl,lC V\1 nhu du giai tri phong ph(i Va da d~ng cua cong

Khi n~n kinh te' chuy~n d6i theo cd che' thi tru'ang 'dinh httong xa hoi chu nghia, nganh san xua't kinh doanh bang dia nh~c ciing khdi sifc, c6 nhfing chuy~n bie'n r6 r~t, san phffm du'QC dan d\}'ng cong phu, ky lu'ong va cham ch(it hdn nhhm ph\}C V\} nhu du da

d~ng cua cong chung

Vao nhung nam 1990 ngoai nhung ca khuc chinh tri, con c6 nhung ban nh~c ngo~i IOi

Vi~t nhu': Samba Mabo, Hymalaya , dong nh~c que hu'dng nhu': Md hoa, Bern thu va cac tlnh khuc do NgQc Sdn, Thu Hi~n bi~u di6n , ca nh~c thie'u nhi nhu': Ca nha thu'dng nhau, Dan ga con da t~o nen m¢t thi tru'ong bang dia nh~c phong phu

Tu nam 1997 de'n nay, nganh san xufft kinh doanh bang dia nh~c c6 nhi~u phat tri~n

dgn di vao 5n djnh va chuyen nghi~p hdn, da dfiy lui du'QC cac san phfim van hoa hai

Van hoa, giao dvc, y te'

v~ van hoa, tru'oc day vO'n la lanh Vf/.C dQC quy~n do Nha nu'oc quan ly' nay Nha nu'oc cho phep tu' nhan du'QC dgu tu' trong lanh Vrf.C nay Sau khi chinh sach nay ra doi, cac tu' nhan da m~nh d~n bo vO'n hang chvc ty d6ng dgu tu' trong lanh vrf.c van hoa ngh~ thu~t

cv th~ la mua s~m may m6c, trang thie't b! cho phong thu, phong drf.ng am thanh, hlnh anh May in sang, nhan ban cong nghi~p nhu' day chuy~n san xua't dia CD cua SaiGon Audio d~t tieu chufin quO'c t€ th~m chi c6 ngu'oi con dgu tu' phim tru'ong vai ty d6ng

2.1.3 Thl}'c tr~ng v~ m~ng hl'O'i kinh doanh

Thj tru'ong kinh doanh bang dia nh~c, cac san phfim van hoa dang htu hanh hi~n nay, c6 th~ phan lo~i nhu' sau:

Cac san phdm chinh thli'c du'QC dan drf.ng san xufft t~i Vi~t Nam do cac trung tam bang nh~c Vi~t Nam thrf.c hi~n nhu': Hang Phim Tre, Hang phim Phu'dng Nam, Vafaco, Be'n Thanh Audio - Video

Cac san phdm chinh thli'c du'Qc nh~p tu nu'oc ngoai do Sai Gon Audio, Phu'dng Nam film mua l~i ban quy~n cua Universal Music ho~c Fafilm Vi~t Nam nh~p phim anh cua cac nu'oc nhu': My, Phap, Tri~u Tien, H6ng Cong, Singapore

Cac san phdm khong chinh thli'c, du'<;jc nh~p l~u v~ Vi~t Nam qua cac nu'oc Ian c~n rna nhi~u nhfft la san phfim nh~p l~u tu Trung QuO'c, ngoai ra con c6 bang dia l~u sao chep bfft h<;Jp phap du'<;ic san xua't ngay trong nu'oc·voi sO'lu<;Jng ra't IOn

Tren cii nu'oc c6 khoang 50 ell' a hang t5ng d~i ly chuyen kinh doanh cac san phfim bang dia nh~c chinh thuc Thu'ong thl cac d~i ly nay chi ban si Cong tac quang cao, tie'p thi phvc vv nguoi thuC1ng thuc khong du'<;ic coi trQng

Tren ca nu'oc c6 khoang 1200 cll'a hang kinh doanh ban le cac san phfim bang dia nh~c tu san phfim chinh thuc ' san phfim khong chinh thuc de'n tnjc tie'p ngu'oi tieu dung

Ngoai ra, cac nha sach, sieu thi ciing tham gia kinh doanh san phfim bang dia nh~c

Nhln chung, m~ng lu'oi kinh doanh cua cac hang bang dia kha ddn gian, sO' lu'<;ing cac cll'a hang ban le con it, va chu ye'u cac cll'a hang ban le la cua tu' nhan MO'i lien h~ giua

h~ thO'ng cll'a ·hang ban le va cac hang bang dia chua th~t ch~t che, cac hang bang dia ciing chu'a c6 nhung chinh sach khuye'n mai phu h<;ip cho cac cll'a hang ban le, cho nen h9 khong dam mua nhi~u hang chinh thuc v~ ban vl mile IOi thffp rna chu ye'u la hQ ban

( cdc sf! lifu tren thea bdo cdo cua SiJ VHIT HCM nam 2002 )

2.1.4 Ke't qua kinh doanh bang dia nh~c

Bang 1: Ke't qua kinh doanh bang dia nh~c tU nam 1997 de'n nam 2002:

Bdn vi tinh 1997 '199'8 1999 2000 2001 2002 Cassete Tri~u cai 1,6 1,8 1,7 1,5 1,4 1,2 Video Tri~u cai 1,2 1,3 1,2 1,0 0,9 0,4

Nhin vao bang tren ta nh~n tha'y:

Doanh thu nam 1998 va 1999 cua nganh bang dia nh~c cao nha't: day c6 le la nhung nam vang son cua nganh r~i sau d6 giam d~n di~u nay c6 th6 ly giai nhu' sau: trong giai

do~n nay Vi~t Nam vua c6 nha may d~u tien san xua't dia CD, san xua't trong nu'oc nhanh, gia re va seilu'<jng nhi~u dap ung kip thoi nhu cffu cua khach hang

M~c dii t6c d() tang thu nh~p hang nam cua nu'oc ta binh quan la 7%, dangle doanh thu cua nganh bang dia nh~c ciing tang theo tu'dng ung, nhu'ng tu nam 2000 tro di doanh thu ngay cang giam qua cac nam, di~u nay c6 th6 giai thich nhu' sau: s6 lu'<jng bang cassete, video ngay cang giam rna nha't la bang video chi con khoang 30% so voi nam

1997, vi cac thie't hi CD, VCD, DVD hi~n d~i hdn, chfft lu'<jng t6t hdn, gia ngay cang re,

cac lo~i d~u may video va cassette chi con t~n t~i 0 viing nong thon, nhung ngu'oi c6 thu

kie'm va re ti~n ; khie'n cho cac tu' nhan nghi de'n vi~c an cilp ban quy~n hQ khong mfft

ti~n d~u tu', dan dlfng tac phffm, t~o nen m()t thi tru'ong bang dia l~u kha r~m r() lam cho doanh thu cua cac hang san xufft kinh doanh bang dia nh~c chinh thuc sut giam nghiem trQng f)i~u nay cac hang da t6 chuc_hQp bao, th~m chi gui ddn keu cuu khffn cffp voi Chinh phil va cac nganh lien quan nhu' Cong an kinh te', Quan ly thi tru'ong Bao d()ng

thua 16 cho nha san xufft chan chinh M(}t trong nhung deii tu'<jng ngu'oi tieu dung rfft c6 nhu cffu rna cac cong ty san xufft kinh doanh bang dia nh~c trong nu'oc da bo qua d6 la nhung ngu'oi vi qua b~n cong vi~c

it co thi giO di d~o chdi, mua silm Ben c~nh d6 la tren hai tri~u Vi~t ki~u sau thoi gian

tri6n cua dfft nu'oc, ho~c co m()t s6 ngu'oi muCin thong qua chu'dng trinh ca nh~c d6 giao dvc con em h9 v~ truy~n th6ng dan t(}c va h9c tie'ng Vi~t

MuCin bang dia san xua't chinh thuc de'n tay ngu'oi tieu dung thi cac hang bang dia phai phat tri6n h~ th6ng phan ph6i cua minh

Cling voi slf phat tri6n cua nganh vi~n thong, Internet va CNTT thi m()t lo~i hinh kinh doanh moi xufft hi~n n6 da lam dao l(}n hlnh thuc kinh doanh truy~n th6ng, d6 la thu'dng

m~i di~n tu Vl v~y chung ta thu tim hi6u slf phat tri6n TMBT tren the' gioi

r~GIAO Dl)C VA 8AO TAO TRUONG DH KINH TE TP.HCM

TI-:ru vr¢N

2.2 Sl,f phat tri~n thlidng m~i di~n til' tren the' gi8i

2.2.1 Tinh hinh s~ dl)ng m~ng Internet tren the' gifli

S6 ngttoi sa dt;mg Internet dmg nhi€u se t~o di€u ki~n cho slf phat tri€n cua TME>T;

Th~t v~y vl c6 nhi€u ngttoi tham gia trao dGi va mua ban qua m~ng, thong qua d6 l<Ji

nghien CUu s6 ngttoi sa dvng Internet trong qu<Sc gia, khu vlfc v"a the' gioi

Bang 2: Tlnh hlnh phat tri€n Internet tren the' gioi

22,06% Qua d6 ta thffy ti€n d€ d€ phat tri€n TME>T tren the' giOi rfft thu~n l<Ji

Bi€u d61 :Ti 1~ ngttoi dung Internet chia theo khu vlfc tren the' gioi tinh de'n thang 12/2002

Chiiu Au 31,49%

Chau Arrhai Blnh

Dlidng

28,94%

Qua bi€u d6 tren ta thffy s6 ngttoi dung o My& Canada, Chau Au va Chau A chie'm ti

1~ sa dvng Internet rfft cao va da s6 o day Ia nhii'ng nttoc phat tri€n, di€u nay cang d~c bi~t thu~n lqi cho slf phat tri€n TME>T

Bang 3: Tlnh hlnh sii' dvng Internet tren the" giOi va trong khu vgc

Singapore Malaysia ThaiLan Indonesia Philipine Vi(!t Nam

S6 ngu'<ti su dl}ng

Dans6 Ti I(! ngu'<ti dung Internet

Internet/s6 dan (nghln ngu'oi) Uoc tfnh de"n 12/2002

Ngu&n: Tdng c~c buu difn- Trung tam thong tin lrl{lng internet

(http://www vnnic.net vnlthongke/thuthav!tg kvllndex.htm)

E>~ c6 the chuffn bi cho sg phat trien TME>T d Vi~t Nam, chung ta cfing cffn quan sat

s61i~u ngu'oi dung Internet (J Vi~t Nam, cac nu'dc trong khu V\l'C va cac nu'oc phat trien

Qua bang tren ta tha'y: s6 ngttoi dung Internet (J nu'oc ta con kha khiem t6n: 0,21 %, con s6 qua tha'p so voi cac nu'oc trong khu vgc va the" giOi

2.2.2 Ke't qua thu du'c!c tit thu'dng m~i di(!n tu

TME>T se phat trien (J cac nu'oc c6 s6 ngu'oi sii' dvng Internet nhi~u d Hoa Ky cfing nhu' cac nu'oc phat trien khac, h9 c6 cd sd v~t cha't ky thu~t, ngu6n nhan h,tc phl;lc V\1 cho

sg phat trien TME>T kha t6t Ngttoi dan da c6 th6i quen thanh toan qua h~ th6ng ngan hang, va S\1' phat trien cua h~ th6ng thanh toan kha cao Bu'oc dffu, hQ da xay dgng va ban hanh m()t s6 lu~t lien quan de"n vi~c sii' dl,lng va khai thac m~ng nhu': quy dinh nhu' the" nao la t()i ph~m tren m~ng, danh c~p thong tin trai phep, pha phach tren m~ng

Ngoai ra, c6 nhii'ng va'n d~ ra't quan trQng h9 da lam xong d6 Ia cong nh~n chii' ky di~n

til' va tinh phap ly cua cac giao dich qua m~ng

Theo nghien cuu moi day cua t~p doan dii' li~~ qu6c te" IDC, tfnh de"n cu6i nam 2002

da c6 khoang 600 tri~u ngu'oi tren toan the" giOi ke"t n6i Internet Ciing theo t~p doan nay, ba't cha'p n~n kinh te" suy thoai va tlnh hlnh chfnh tri ba't 6n dinh, TME>T toan du nam 2002 vfin tang 58% so vOi nam 2001 T~p doan dii' li~u qu6c te" IDC dg doan thu'dng

m~i toan cffu se vu'qt qua ngu'ong 1000 ty USD trong nam 2003

Bi~u d6 2: Bi~u d6 tang tn.tCing TMBT the' giOi

( Ngu6n T(lp chi Internet Professionel so' 74 thang 312002)

Qua bi~u d6 tren chung ta nh~n thffy doanh thu tit TMBT c6 t6c d(> tang tn.tdng rfft cao

2.2.2.1 Hoa Ky

Theo di~u tra cua Forrest Research ( doanh nghi~p tu' vffn v~ Internet ), nam 2000 cac giao dich B2B Ci My d~t du'<Jc tren 150 ty USD chie'm khming 80% TMBT trong nu'oc, cac giao dich giii'a B2C d~t 20 ty USD va d\1' doan tai nam 2004len toi 184 ty usn

d My, thi tru'ong ban lese d~t de'n con s614,9-509 ty USD tu nam 1998 de'n nam 2003

Ca chau My u'oc tinh c6 2,7% xe hdi moi du'<Jc ban qua m~ng Internet va cac thie't bi v~t

dt,mg khac chie'm toi 40%

Theo di~u tra cua doanh nghi~p tu' va'n khac la· Ernst & Young c6 khming 39 tri~u

ngu'oi My tu'dng du'dng 17% h(> gia dlnh mua s~m tren m~ng va m6i h(> c6 th~ chi tieu tai

500 USD ho~c hdn nii'a Khu vvc kinh doanh du lich, theo Shop.orp, m(>t t~p doan ban le tren m~ng thl nam 2000 thi tru'ong du lich My xam nh~p m~ng len toi 5% Ngu'oi ta con u'oc tinh tOi nam 2010, Vi~c mua s~m di~n tli se chie'm 15- 20% doanh s6ban le

2.2.2.2 Chau Au

Vi~c phat tri~n TMBT t~i chau Au hi~n nay con ch~m so voi My nhu'ng ciing kha soi n6i.Vao cu6i nam 1998 c6 khoang 900 trang web cua cac nu'oc thu(>c chau Au thl de'n thang 6 nam 1999 con s6 nay da tang hdn ga'p doi, vOi hdn hai phgn ba cho phep cac khach hang th\l'c hi~n cac dich Vl,l cua mlnh qua m~ng tren may vi tinh ca nhan.Theo s6

li~u cua Business Week thl s6li~u v~ s\1' phat tri~n cua TMBT cua chau Au nhu' sau:

Bang 4: Doanh s6 TMBT t~i chau Au tu nam 1998 de'n nam 2002

Nam 1998 1999 2000 2001 2002 Doanh s6 (Ty USD) 5,6 19 90 178 335

thu'dng m~i di~n ta) thl doanh s6 mua ban t~i A chau trong nam 1999 la 2 ty USD da nhay v<;>t len 32,6 t:Y USD vao nam 2002 Nh~t Ban, Han Qu6c, Trung Qu6c la nhung nu'oc co s6 ngu'oi sa dt,mg Internet cao a chau A

Trang khi d6 Singapore la mt)t him dao nho chl hcm 3 tri~u dan muon triY thanh " him dao thong minh "dcin ddu khu v{tc v~ phat triln Internet trong the kY 21 Dbng thai, Dai Loan, mt)t liinh thd het sue nang dt)ng trong vi~c ht)i nh(ip vao Internet the gitJi cung dijt cho ml.nh chl tieu se dua len mc;mg 80.000 cong ty vao nam 2002:

( Nguyln Tr&n Quang- Baa SaiGon Tiep Thj- Xuan 2002 )

Qua cac nghien cuu tren ta nh~n thffy ding: TMDT la xu hu'ong phat tri~n cua nhi~u

nganh san XUfft kinh doanh Va dich Vl,l, nho vao CaC l<;ji fch u'li Vi~t CUa no rna ne'u tie'n hanh theo each truy~n th6ng thl khong th~ co dtt<;1c

2.2.3 Thlj'c tri}.ng cac cong ty san xua't kinh doanh bang dia nhl)C tren the' gi6'i

c6 ung dt}ng thu'dng ml}.i di~n tu

2.2.3.1 Cach thuc kinh doanh ba~g dia nh~c qua m~ng cua cac cong ty san xufft

kinh doanh bang dia nh~c tren the' giOi

Thi tru'ong kinh doanh cua My trong nhung nam g~n day da bung n6 qua sl)' phat tri~n

cua Internet lam n~n tang phat tri~n cho TMBT Hi~n nay, t~i My da co hang tram ngan cong ty dang ky ban hang tren Internet, va con s6 nay tie'p tl,lC tang truang voi m()t t6c d9 chong m~t qua sv xufft hi~n m6i ngay vai Chl,lC cong ty moi vao CUQC Bi~u nay la m()t de do~ IOn cho nhung cong ty kinh doanh truy~n th6ng da t6n nhi~u nam d~ xa y dl)'ng nhung caa hi~u m~ng lu'oi phan ph6i cling d()i ligii ban hang tinh nhu~ cho mlnh

Cung voi sl)' phat tri~n cua Internet vaTMBT, nganh cong ngh~ giai tri ban bang dia

hanh nhli the' nao

TMBT d~t vai tro website nhu.m()t d~u m6i Internet rna m6i giao dich d~u phai di qua

d~ truy c~p cac dich v1,1 da du<;1c cung cffp Voi m()t trlnh duy~t web trong tay b~n co th~

ung dung ng6i nha rna du ngo~n tit' caa hang nay· sang caa hang khac

Ne'u chung ta ciing da t~ng vao m~ng d{ truy c~p thong tin c~n thie't, nhung cac dia chi c1,1 th~ cua cac nha kinh doanh bang dia nh~c chua h~ bie't, thl chung ta co th~ dung cac cong Cl,l do tlm nhli: MSN, Gopher Go n()i dung c~n tlm b~ng tie'ng Anh, Cl,l th~ n()i dung c~n tlm la Music, Movie ho~c Entertainment Xong bffm nut "Search" Ng6i cho m()t lat man hlnh may tinh se hi~n thi hang lo~t dia chfc~n thie't, rfft ddn gian, thffy thfch hang nao thl nhffn ban tay vao do, l~p tuc trang d~u tien cua hang do se hi~n ra Tuy each trlnh bay cua m6i cong ty, co hffp dfin loi keo khach hang vao tham quan caa hang

ao tren m~ng hay khong, ne'u thfch thl di tie'p vao ·ben trong, ne'u khong thich thl c6 th~

bo qua sang trang khac Thong thuong thl trang chu c6 m()t vai hlnh anh tieu bi~u, logo cua cong ty va thli ffil,lC nhi~U th~ lo~i khac hhau d~ khach hang CO th~ ch<;>n chu d~ rna h<;> ua thich Btta ban tay de'n chu d~ dn tlm ta nhffn vao thl trang trong xufft hi~n, c6 cac thli ffil,lC con, ne'u ta mu<fn nghe, xem m{)t san ph£m Cl,l th~ nao thi nhffn vao hinh bia san phffm, se CO Sl)' giOi thi~u Sd lu'QC V~ san ph£m do, CO th~ nglioi ta cho chung ta nghe

ho~c xem m9t do~n

Ne'u d6ng y mua chung ta ba'm vao nut" d6ng y mua "l~p tuc se xua't hi~n m()t" ddn mua hang " gi6ng nhti h<Jp d6ng kinh te' rna ta hay g~p trong giao dich thtiong, mfiu d~t

hang nay ng~n g<,m va c6 nhung n9i dung chu ye'u nhti sau: (HQ ten, dia chi, e- mail, chQn phtidng thuc thanh tmin, s6 the tin d1;mg, chQn phtidng thuc giao nh~n )

Sau khi ta di~n xong cac thong tin dn thie't, ba'm nut xac nh~n mua, l~p tuc ddn d~t

hang dti<Jc goi di Nha cung ca'p se lien h~ voi ngan hang d€ ki€m tra tinh xac thvc s6

the tin dvng cua ta Ne'u the tin dvng h<Jp 1~ thi tren man hinh se xua't hi~n m()t buc thti goi chota voi n9i dung xac nh~n vi~c mua ban nay va cam dn quy khach hang da ung h9 cong ty

Tren day Ia each mua ban chung nha't cua m()t san phffm v~t cha't thong thtiong, rieng san phffm van hoa con c6 nhii'ng hinh thuc phan ph6i khac nhti: "down load " chtidng trinh nh~c, phim rna ta vua tra ti~n Hi~n nay, lti<Jng ngtioi xein video ca nh~c tn,tc tuye'n tang m~nh, nho vao sv phG bie'n cua Internet bang thong r()ng

Thang 812002, chu tich kiem giam d6c di~u hanh Disney - Michael Eisner tuyen bO' cong ty giai tri My b~t d~u thil' nghi~m Movie Beam tu thang 912002 cho phep khach hang xem t6i da 100 b9 phim Disney se chie'ti phim cho thue bao biing cong ngh~ rna hang tung dtia m~ng luoi truy~n hinh ABC toi tung h9 gia dinh Hi~n nay, dich vv video theo yeu c~u sil' dvng phtidng thuc truy~n File qua Internet

Thang 1112002, cac hang Warner Bros, Paramount Pictures, Universal Studios, Sony Pictures, Entertainment va Metro - Goldwyn -Mayer tung ra dich V\1 Movielink cho phep ngtioi dung tili cac tac phffm di~n anh n6i tie'ng voi muc phi 1,99- 4,95 USDiphim

2.2.3.2 Ke't qua thu dti<Jc

B9 ph~n am nh~c cua Yahoo, AOL, MTV thu hut tren 10 tri~u khach hang I website

Theo cac nghien cuu cua cac cong ty ban le nhJ,t Powell.com, 800.com thi vi~c kinh doanh cac a'n phffm van hoa nhti sach bao, bang hinh Video, dia CD, VCD, DVD thong qua thtidng m~i di~n til' da t~o ra nhung buoc d9t pha moi, rut ng~n kenh phan ph6i, chuy€n th!ng san phffm tOi tay ngtioi tieu dung

C6 3 dia chi video, nh~c c6 lti<Jng khach dong nha't hi~n nay Ia:

nang Chung ta c~n phai nghien cuu hQc hoi

2.3 Internet Vi~t Nam

2.3.1 Ljch su hinh thanh va phat tri~n Internet Vi~t Nam

Nam 1992, Vi~t Nam ell' nguoi tham gia H9i ngqi l~n thu hai cua Hi~p h9i Internet the' gioi t6 chile t~i Kobe E>ay la l~n d~u tien Vi~t Nani chinh thuc de'n voi Internet

Nam 1993, Vi~n Cong ngh~ thong tin xay d\l'ng- m~ng Netnam phvc V\1 cho cac t6 chuc nude ngoai va m~ng VAREnet phvc V\1 cho nghien cuu giang d~y

22

Nam 1995, bao di~n til' d~u tien la tO Tu6i Tre do Bttu di~n tinh Khanh Hoa cho ra doi

Nam 1996, Cong ty Phat triSn va d~u tu' cong ngh~ (FPT) xay dljng m~ng Tri tu~ Vi~t

Nam va Cong ty E>i~n toan va truy~n s6li~u (VDC) giOi thi~u dich V\1 VN-mail

Thang 811996 Chinh phil giao cho T6ng C\lC Bu'u di~n chuffn bi qui che' t~m thoi v~ sii' d1;1ng Internet

Vi~t Nam chinh thuc boa m~ng Internet vao ngay 11111997

Ngay 9/3/1997 Chinh phil ban hanh Nghi dinh 21/CP v~ quiche' t~m thoi v~ qmln ly, sii' d1;1ng m~ng Internet t~i Vi~t Nam

Ngay 23/8/2001 Chinh phil ban hanh Nghi dinh 55/2001/NE>-CP bao dam thong thoang, an toan va bi m~t thong tin tren Internet v~ quan ly, cung d(p va sii' d1;1ng dich

2.3.2 Cd sd h~ tdng

Nam 1993 T6ng C\lC Bu'u chinh Vi~n thong thie't l~p m~ng truy~n dfi' li~u toan qu6c

X.25 g<;>i la m~ng VIETPAC n6i 32 tinh thanh Do nhu du sii' d1;1ng ngay cang gia tang, T6ng C\lC da phat triSn m9t m~ng khung toan qu6c ten la VNN,VNN la m9t m~ng qu6c gia du'ong dai, c6 3 c6ng (gateway) di qu6c te', m9t (J Ha N9i, m9t (J TP H6 Chi Minh,

va m9t (j E>a Nang voi t6ng dung lu'qng du'ong truy~n la 143 Mbps

Vi~c thie't l~p 3 c6ng qu6c te' theo 3 huang khac nhau va b~ng nhi~u phu'dng thuc

truy~n dfin khac nhau da dam bao d9 tin c~y ella m~ng, cling nhu' gifi' vfi'ng vai tro chil quan m~ng lu'oi va dich V\1 Internet (j Vi~t Nam

Dtn quy 212003 Cong ty Difn toan va Truy~n sdlifu (VDC) dl;( kifn titp tZJc nang dung lur;ng duifng truyin Internet quoc: tf ten khoang 363 Mbps Nhu v(ly, vifc ma r<)ng dung lur;ng nay se nang chl sd dung lur;ng kenh Internet qudc tf /thue baa t{li Vift Nam len t6'i khoang 1400 bps, cao h{ffl hdn so v6'i muc800 bps I thue baa cua Thai Lan va ttt{fflg dtt{fflg v6'i cac nu6'c phat triln tren tht gi6'i Thea VDC, vifc nang cdp duifng truy~n giup nguifi dung Internet Vi?t Nam truy c(lp Internet nhanh h{ffl, dap ung tfft h{ffl nhu ctiu sit dl;lng cac djch VlJ sit dl;lng da phtt{fflg tifn, doi hoi bang thong r<)ng nhu: web conference, truy~n sff lifu, dao t{IO trl;(c tuytn Di,ic bift, di~u nay con t{IO di~u kifn tift ki?m chi phi cho nguifi sit dl;lng do tdc d9 sit dl;lng cao h{ffl Cung trong quy 3 nam nay, VDC se chinh thuc cung cdp dich VlJ ADSL t{li tren 20 tlnh tren ta nu6'c (Ngu6n /-Today)

2.3.3 T6 chuc qmin ly Nha mt8c v~ Internet

Theo Nghi dinh 55/2001/NE>-CP cila Thil tu'ong Chinh phil ngay 23/08/2001' v~ quan

ly, cung cgp va sii' d1;1ng Internet thl hi~n nay Internet (J Vi~t Nam du'qc quan ly nhu' sau:

Chinh phil th6ng nhgt quan ly N~a nu'oc v~ In~ernet trong ph~rri vi ca nu'oc

T6ng eve Bttu di~n thlfc hi~n quan ly Nha nu'oc d6i voi vi~c thie't l~p h~ th6ng thie't bi, cung cgp va sii' dvng dich vv truy c~p, dich V\1 ke't n6i Internet bao g6m:

o Xay dlfng chinh sach, chie'n luqc va qui ho~ch phat triSn Internet

o Ban hanh va hu'ong dfin thljc hi~n cac qui dinh v~ cgp phep va quan ly dich V\1 truy c~p, dich V\1 ke't n6i Internet

23

o Quy ho~ch, qmln ly va phan b5 tai nguyen Internet

o Chu trl phO'i h<Jp vdi Ban Cd ye'u Chinh phu qmln ly h~ thO'ng chung thvc tren Internet

B() Khoa hQc Cong ngh~ va Moi tntong thvc hi~n qmln ly Nha nude v€ nghien cuu ling dvng va phat tri~n cac cong ngh~ tien tie'n trong cac ho~t d()ng Internet

'

B() Van hoa Thong tin thvc hi~n vi~c qmln ly Nha nude dO'i voi thong tin tren Internet bao g~m: ·

o Ban hanh va huang dftn thvc hi~n cac qui dinh v€ quan ly thong tin tren Internet

o Ban hanh va huang dftn thlfc hi~n cac qui dinh v€ ca'p phep va quan ly dO'i voi

vi~c phat h~mh bao chi, xua't b~lt~ phffm tren Internet, cac qui d!nh v€ quan ly vi~c

thie't l~p va cung cffp cac lo~i hlnh tin tile di~n ttl' tren Internet

B() Cong an thvc hi~n vi~c quan ly Nha nude dO'i voi vi~c bao dam an ninh trong

o Thvc hi~n cac bi~n phap nghi~p vv bao dam an ninh quO'c gia dO'i voi ho~t d()ng Internet

o Xay dvng va t5 chile cac bi~n' phap ky thu~t d~ qmln ly an ninh thong tin tren Internet theo qui dinh cua phap lu~t, tren cd sCJ bao dam cha't luqng dich Vl;l

Internet

B() Tai chinh c6 trach nhi~m chu trl, phO'i hqp voi cac B(), Nganh lien quan xay dlfng va trlnh Thu tuong quye't dinh cd che' h6 tr<J tai ~hanh dO'i voi vi~c cung ca'p va sll' dvng dich vv truy c~p, dich vv ke't nO'i Internet cho cac dO'i tuqng u'u tien

Ban Cd ye'u Chfnh phu thvc hi~n vi~c quan ly Nha nude dO'i voi vi~c rna h6a va giai rna thong tin tren Internet, bao g~m:

0 T5 chile nghien CUu, xay dlfng chinh sach, tieu chuffn m~t rna quO'c gia sll' dvng tren Internet

o Ban hanh va huang dfin thvc hi~n cac qui dinh v€ cung cffp va sll' dvng rna hoa, giai rna thong tin tren Internet

Cac B(), cd quan ngang B(), cd quan thu()c Chfnh phu thvc hi~n quan ly Nha nude dO'i voi cac dich Vl;l ling dvng Internet thu()c linh V\l'C quan ly chuyen nganh cua mlnh

2.3.4 Doanh nghi~p cung ca'p dfch V\1 Internet

Theo Nghi dinh 55/20011NE>-CP, doanh nghi~p cung ca'p dich vt;t Internet bao g6m:

2.3.4.1 Doanh nghi~p cung ca'p dich Vl;t ke't n6i Internet (IXP)

Doanh nghi~p cung c{{p djch v~ ktt ndi Internet (IXP- Internet Exchange Provider): la doanh nghi~p Nha mtoc ho~c Cong ty c6 ph!n rna Nha mtoc chie'm c6 ph!n chi ph6i

ho~c c6 ph!n d~c bi~t du'<Jc T6ng ct;tc Bu'u di~n ca'p gia'y phep cung ca'p dich vt;t ke't n6i Internet

Hi~n nay, Cong ty Di~n tmin va Truy~n s61i~u (VDC) thu()c T6ng cong ty Bu'u chinh Vien thong Vi~t Nam la don vi duy nha't a Vi~t Nam du'<Jc phep cung ca'p dich vt;t ke't n6i Internet cho cac ISP, ICP va ISP dung rieng VDC la doanh nghi~p c6 t!m quan trQng

trong linh Vl;t'C Internet t~i Vi~t Nam voi nhi~u chile nang va nhi~m vt;t:

T6 chile, qmln ly m~ng VNN, bao du'ong cac thie't hi va khai thac cac djch vt;t Internet tren toan m~ng V~n hanh may chu so ca'p va cac may chu thil ca'p, quan ly

Chu trllam d!u m6i dam phan voi cac d6i tac ma kenh Internet ra qu6c te'

Lam d!u m6i thanh toan cac djch Vl;t Internet

Ngay 26/04/2002 T6ng ct;tc Bu'u di~n ca'p them 2 gia'y phep IXP cho Cong ty FPT va Cong ty Vietel, nhu'ng cho de'n nay 2 don vi nay chua tri~n khai

2.3.4.2 Doanh nghi~p cung ca'p dich Vl;t truy nh~p Internet (ISP)

Doanh nghi~p cung c{{p dich v~ truy cqp Internet (ISP- Internet Service Provider): Ia doanh nghi~p thu()c m9i thanh ph!n kinh te', du'<Jc T6ng ct;tc Bu'u di~n ca'p gia'y phep cung ca'p djch vt;t truy c~p Internet

ye'u chi c6 4 nha cung ca'p ISP dang ho~t d()ng la:VNN, FPT, SPT, Netnam con m()t s6

chu'a tri~n khai ho~t d()ng

2.3.5 Cac tho'ng k~ v~ ngtifli s~ d\}ng Internet t~i Vi~t Nam

Thea thdng ke cua Trung tam thong tin mc;mg Internet Vi~t Nam (VNNIC) thu9c Tffng

c~c Buu di~n sd thue baa Internet Vi~t Nam dtn thang 1212002 la 175.000, nam 2001 la

135.000 tang 30% sau m9t nam ( Trung Qudc tang 50% tu thang 1212001 dtn thang

12/2002 dc;zt 32,8 tri~u nguai dung) Phan bo' stf thue baa cho cac nha cung cfip nhu sau:

VNN 57% ( 100.000), FPT 30% (53.000), SPT va Netnam m6i nai han 6% ( 11.000)

Stf lu(/ng nguiJi sit d~ng Internet tan han con so' nay, uac tfnh c6 thl len dtn khoang

400.000- 600.000 nguai, day la nhung nguai sit d~ng Internet trong cac ca quan, dung chung thue baa hoi;ic dung the

Bi~u d6 3: thj phan ciia cac ISP d Vi~t Nam

Ttlng sd: 174.603 thue bao Internet (tfnh den 12/2002)

Netnam

5.89%

Nh~n xet:VNN chie'm thi ph~n IOn nha't so voi cac ISP dang ho~t d<)ng t~i Vi~t Nam

Bang 5: Tinh hinh phat tri€n Internet (j Vi~t Nam

Thang T6ng sfi thue bao Sfi thue bao tang Dan sfi (*) Ti I~ ngttOi dung

Internet them hang thang Internet/sfi dan

Ngu6n: Ttlng q.tc buu di?n

(*):Dan sd uac tfnh de'n thdng 1212002 cua Ttlng q.tc thong ke

Qua cac s6 li~u (j bang nay ta tha'y til~ ngu'oi sli dt.mg Internet (j Vi~t Nam con qua tha'p: 0,21 %, di~u nay cho tha'y kh6 c6 th€ tie'n hanh TMBT trong nu'oc du'<;lc (khoang 20% dan s6 c6 thue bao Internet thi TMBT moi mang l~i hi~u qua) Qua khao sat nhi~u ngu'oi dan cho bie't t6c d9 truy c~p Internet ciia Vi~t Nam ch~m gia cu'oc truy c~p l~i

qua cao va l<;li ich mang l~i qua tha'p, vl v~y hQ it sli dt.mg Internet

2.4 Thtidng m~i di~n til' d Vi~t Nam

Nh~n thuc du'qc t~m quan trQng ciia TMBT, B9 Thu'dng m~i da du'<;lc Thii tu'ong Chinh phil giao nhi~m vv la cd quan d~u m6i chii trl ph6i h<;lp cac ho~t d<)ng v~ TMBT Tren

cd so nay Cgc Xuc tie'n thtidng m~i di~n tii' (Viettrade) cua B() da t6 chuc t~p hqp nhii'ng nghien cuu cd ban v~ TME>T, thong qua cac dt! an da dtiqc xay dt!ng va tri~n khai tu nam 1999 va l~p " Cilu nO'i thttdng m~i di~n tii'" d~ dinh httong v~ 19 trlnh va n()i dung ling dvng TME>T Phat tri~n TME>T a Vi~t Nam nhtt the' nao, ciln b~t dilu tu dau, cac t6 chuc doanh nghi~p Vi~t Nam c6 tham gia TME>T dttqc khong, vai tro cua Chfnh phil trong phat tri~n TME>T Tht!c tr~ng cua vi~c chu§:n bi cac yeu cffu cffn thie't d~ ti€n hanh TME>T a Vi~t Nam nhti sau:

2.4.1 v~ cd sit h~ tdng SO' lttqng may tfnh tren ca nttoc khoang 700.000 chie'c d~t giln 9 may/1000 ngttoi, philn Ion duqc dung nhtt may danh chii' Ca nttoc chi c6 m()t m~ng khung toan quO'c VNN, moi xay dt!flg dtiqc m()t m~ng eve b9 va m~ng di~n r()ng dung nhi~u n~n cong ngh~ khac nhau Ca nttoc c6 ba c6ng di quO'c te' la H~ N()i, TP HCM va E>a Nang, tO'c d9 dttong truy~n tha'p chi c6 143Mb, chi phi truy c~p m~ng Internet con cao

Gffn day, Ngay 20/3/2003 B9 Bttu chfnh -Vi&n thong da ra hang lo~t quye't dinh 55-56-57-58 I 2003 I QE> - BBCVT v~ vi~c ban hanh cttoc thue bao, truy c~p, ke't nO'i, cai d~t lien quan toi Internet, giam tu 32-38%

53-Trung tam thong tin mf:l,ng khu v~c chau A- Thai Blnh Duang (APANIC) vita ra quye't djnh chinh thuc cong nhgn Trung tam Internet Vi~t Nam (VNNIC) - Dan vi tr~c thuf)c BQ Buu Chinh - Vi~n Thong la tfl chuc quan ly tai nguyen Internet qutfc gia NIR tf:l,i Vi~t

Nam NIR la mf)t df:l,ng thanh vien dijc bi~t trong ca ca'u thanh vien APNIC, chju trach

cho cdc chu thi trong nuac c6 nhu cdu Vi~c VNNIC dUf./c chinh thuc cong nhgn la NIR se tc,w nhi~u thugn lr.Ji cho cdc chu thi tf:l,i Vi~t Nam tham gia vao hoc,lt df)ng Internet

JPNIC ( Nhgt Ban ); CNNIC (Trung Qutfc ) ; KRNIC (Han Quo'c ) ; AP 111 (Indonesia) ; TWNIC ( Dai Loan)

( Bao Sai Gon Giai Ph6ng stf N gay 13/4/2003 )

E>ay la m()t ngu~n thong tin dang mung cho Internet Vi~t Nam, n6 se lam ti~n d~ cho TME>T phat tri~n

2.4.2 Ngu6n nhan h.tc Tfnh de'n cuO'i nam 2002, Vi~t Nam c6 hdn 300 doanh nghi~p philn m~m ( chu ye'u la quy mo vua va nho ), sO' nhan vien trung blnh cua m6i cong ty tu 20-30 ngttoi Lt!c ltiqng chuyen vien phffn m~m trong cac doanh nghi~p ttoc tinh chi 6000 - 6500 ngttoi Khoang 50% doanh nghi~p dang ho~t d()ng moi thanh l~p tu nam 2000 -2002 Ngoai ra, con c6 lt!c lttqng lam philn m~m cua cac nganh, t6 chuc va doanh nghi~p IOn nhtt: ngan hang, vi&n thong, quan d()i

Cd quan hqp tac quO'c te' Nh~t Ban (JICA) va E>~i h<;>c Kinh te' quO'c dan (NEU) danh gia: Vi~t Nam thie'u lao d()ng philn m~m cao ca'p nhti chuyen gia phan tfch h~ thO'ng, ngttoi quan ly dt! an, ye'u tie'ng Anh va quan tr<;>ng la chua c6 chttdng trlnh dao t~o ngu~n

nhan lt!c philn m~m hi~u qua Cong ngh~ phffn m~m phat tri~n tO'c d9 ch~m 15%/nam

Tht!c tr~ng dao t~o nganh CNTT c6 th~ danh gia khai quat b~ng nh~n xet cua Thu trttong B() GD-E>T Triln Van Nhung t~i h()i thao " Dao tf:l,o va sit dtJng ngu6n nhan l~c

CNTT a VN giai do{ln 2001 - 2005 " dtt(lc td chile w:lo thang 212002 t{li Ha nl)i:" Chung

ta c6 th! dap ling dtt(lc vi so' ltt(lng ngttai dao t{lo vi CNIT va phdn nao d6 vi cha't ltt(lng

Khdi dao t{lo phi chfnh quy lien ke't wJi nttac ngoai nhtt: Aptech, NIIT, New horizons, Informatics Singapore tie'p t~:~-c phat triln nhanh !50%/niim Tuy nhien, dl dap ling yeu cdu vi chdt ltt(lng thz chung ta con phai lam nhiiu vi~c, phai nd llfc nhiiu han "

Hi~n nay, CNTT Ut nglmh du'cJc dao t~o a nhi~u tru'ong nhfft V~ rnl)t s6lu'cJng, c6 gffn

250 cd sd dao t~o tit trung cffp hol)c tu'dng du'dng trd len, chi cffn rn6i trung tarn dao t~o

100 hQc vien c6 chfft lu'cJng I narn thl rn6i narn d~t con s6 25.000 ngu'oi, vl v~y chi tieu

d~t 50.000 chuyen vien CNTT vao narn 2005la di~u kha d~ dang

T6c d() phat triSn cac cd sd dao t~o da vu'cJt nhu cffu nhan h,tc v~ s6lu'cJng, kha nang s~p toi cac tru'ong 6 ~t tung ra hang lo~t chuyen vien CNTT chfft lu'cJng thffp la di~u nhln thffy tru'oc Bdi v~y cffn phai quan tarn de'n vffn d~ chfft lu'cJng

2.4.3 v~ h~ thO'ng thanh tmin qua m~ng

Thang 6/2002 cac ngan hang thu nghi~rn h~ th6ng thanh toan di~n tu Nhu'ng sau d6 khoang 1 thang, rn()t s6 ngan hang xin rut ra khoi h~ th6ng thanh toan di~n til' vl chua chuffn bi kip cd sd h~ tffng

da thu nghi~rn h~ th6ng ATM (Automated Teller Machines) va thanh toan the; rn()t s6

ngan hlmg da buoc dffu thi diSrn cac hlnh thilc giao dich rnoi nhu giao dich ngan hang tren rn~ng, giao dich ngan hang t~i nha

Trong thanh toan qu6c te', nhi~u ngan hang da tharn gia h~ th6ng SWIFT, rn()t s6

ngan hang tharn gia lam d~i ly cho cac t6 chile the qu6c te' nhu' Visa, Master Card Nhln chung, cac ngan hang trong nu'oc phai c6 g~ng chuySn d6i tit m()t rno hlnh ho~t d()ng cil sang rno hlnh ngan hang hi~n d~i c6 thS phvc vv t6t thu'dng rn~i di~n tu

2.4.4 v~ bao m~t va an toan dii' li~u Cho de'n thoi diSrn hi~n nay, cac ddn vi tharn gia tren rn~ng tv thie't l~p h~ th6ng bao

v~ rieng cho rnlnh chil chua c6 van ban nao tit cac nganh chile nang hu'ong d~n cv thS

2.4.5 v~ cd sd phap ly Cho de'n nay h~ th6ng phap lu~t Vi~t Narn, tuy da c6 rn()t s6 van ban phap lu~t d~ c~p nhfing vffn d~ lien quan de'n TME>T nhu'ng v~n chua hoan chinh Lu~ t thu'dng rn~i quy dinh thu' di~n tu c6 gia tri phap ly nhu' van ban vie't, B() Lu~t hlnh sv quy dinh rn()t s6 t()i danh lien quan de'n v~n hanh, khai thac rn~ng may tinh MOi day, chinh phu quye't dinh cho nganh ngan hang su dvng chilng tit di~n tu trong thanh toan n()i b() Tuy nhien, cac van ban tren con sd sai, chua du cd sa phap ly dS giai quye't cac tranh chffp trong giao dich di~n tu

Bffu narn 2002, chinh phu da giao B() Thu'dng rn~i lam dffu rn6i xay dvng dv thao phap l~nh thu'dng rn~i di~n tu E>e'n nay, ban dv thao thil tu' rnoi du'cJc hoan thanh, trong quy 112003 Ban so~n thao se bao cao chinh phu v~ tie'n d() chuffn bi van ban nay, cu6i narn Se trlnh thu'ong Vl) qu6c hQi Va hy VQng phap l~nh Se du'cJC ban hanh cu6i narn nay

2.4.6 Tinh hinh ung dt.Ing thttdng m~i di~n til' lJ Vi~t Nam

Theo s6 li~u tu B() Thudng m~i B() hi~n da ch<;>n khoang 50 doanh nghi~p d~ thli'

nghi~m chudng trlnh TMBT Hay thli' d~o m()t vong tren m~ng va ghe tham vai website TMBT cua cac doanh nghi~p Vi~t Nam, sau khi tieu t6n kha nhi~u thoi gio va ti~n cho

cac doanh nghi~p Vi~t Nam hi~n nay duong nhu chi dung o muc· d() mo hinh h()i thi, gidi thi~u san phffm, dich Vt;l hang h6a CUa ddn vi minh va d~ l~i cac phudng ti~n lien l~c nhu dia chi cong ty, dia chi e-mail, di~n tho~i v.v Giao dich kinh doanh thuong se di6n ra sau khi cac lien l~c d6 du<;1c ke't n6i

Tt;ti h9i thao " Thurmg mt;ti difn tii va vdn d~ ngu6n nhan life if Vift Nam " do SiJ KHCN&MT TPHCM va truang Cao dling Cong ngh~ Thong tin TPHCM td chuc ngay 9/4/2003; ong Nguyln Due Anh- ph6 truifng ban TMDT, BQ Thuang mt;ti- cho bitt hifn chi c6 3% tdng sff doanh nghi~p ca nuac ( khoang 3000 doanh nghi~p ) c6 website rieng, khoang 6.000 doanh nghi~p tham gia quang cdo tren mt;tng, ·(% bdt ddu nghien cuu vi~c

sii df:lng Internet, dang n6i nhdt la 90% win dang dung ngoai cu9c Trang khi d6, dffi vai nhflng giao djch thii qua TMDT: Trang 3000 doanh nghi~p c6 website - sff doanh nghifp tham gia la doanh nghi~p vita va nho chitm 33%, 54,9% chua thimh cong, 58% gijp kh6 khan v~ thitt bj, 37% thitu ngu6n nhan life, 48% doanh nghi~p sii df:lng Internet chid! giii

va nhqn thu di~n tii va rdt (t doanh nghi~p chu dQng tt;to website cho minh Nh(in thuc cua cdc doanh nghi~p v~ TMDT con r{{t ht;tn ch€, phdn nhi~u chua tin vao hifu qua cua TMDT Ban than nguai dung cung chua quen vai giao dich tren mt;tng N6i chung, chung

ta thitu djnh huang phdt triln TMDT

( Bao Tudi Tre sff 8112003 thu nam ngay 101412003 )

Toan b() nh~n xet tren la hoan toan phu h<;1p thl,l'c te', di~u nay n6i len r~ng vi~c tie'n hanh TMBT o Vi~t Nam chua du<;1c cac doanh nghi~p quan tam

2.4.7 Tinh hinh ung dt.Ing thttdng m~i di~n til' trong nganh san xua't kinh doanh

bang dia nh~c

nghi~p nao c6 trang web rieng d~ pht;tc V\l vi~c kinh doanh tren m~ng Internet, rna chi c6 cac trang web am nh~c tl,l' phat, ta c6 th~ phan thanh cac nh6m nhu sau:

- Cac Fan ung h() cac ca si rna hQ yeu thfch, mu6n thuong thuc am nh~c cua ca si d6 thi phai dang ky gia nh~p h()i voi hQ

- Cac bao di~n til', lam giau thong tin cho ddn vi cung ca'p thong tin, cho nen hQ mo trang am nh~c Chu ye'u la gidi thi~u chudng trlnh moi va cac chudng trlnh n6i tie'ng

+ Bia chi: http://www.vnn.vn/vn3/music la trang chu v~ am nh~c cua VASC

c6 khoang 100 Album CD, VCD bao gdm nhi~u th~ lo~i nhu:dan ca, nh~c tre, ca khuc

+ f) ia chi: http://www.tinhca.com/ ho~c: http://www.tinhca.net/

Trong website c6 g~n 3.000 bai hat tie'ng Vi~t va tie'ng Anh Cac bai hat trong tinh ca du<Jc si{p xe'p d((p mi{t va khoa h<;>c, cho phep b~n tim lOi theo ten bai hat, ten tac gia ho~c ca tli Nhii'ng bai hat tie'ng Vi~t va tie'ng Anh c6 lu<;1ng nguoi xem nhi~u nha't du<Jc dua len trang chu d~ b~n d6 tim