De cuong luạn văn lịch sử phát triển và phương hướng hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức ở việt nam

Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước vừa có trình độ chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp cao, vừa giác ngộ về chính trị, vừa có tinh thần trách nhiệm, tận tụy, công tâm, vừa có đạo

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Mỗi chế độ xã hội muốn đứng vững và phát triển phải được xây dựng nên bởi những con người hết lòng trung thành với chế độ, có trí tuệ và năng lực Trong xã hội ngày nay, đó chính là những cán bộ, công chức, họ là những người trực tiếp phục vụ cho chế độ, là những người đại diện cho Nhà nước để xây dựng và thực thi các chủ trương và chính sách, đồng thời cũng là nhân tố

có tính quyết định đối với sự phát triển của mỗi quốc gia

Sự nghiệp cách mạng do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo qua các thời kỳ đã đạt được những thành tựu hết sức to lớn Trong

đó, phải kể đến sự đóng góp rất quan trọng của đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước Đây là đội ngũ làm việc thường xuyên, liên tục trong bộ máy nhà nước

từ Trung ương đến cơ sở, trực tiếp tiến hành các hoạt động quản lý mọi mặt của đời sống xã hội Đánh giá vai trò của công tác cán bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh trong tác phẩm "Sửa đổi lề lối làm việc" đã viết: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc - Công việc thành công hay thất bị đều do cán bộ tốt hay kém,

có cán bộ tốt thì việc gì cũng xong" [8, tr 25] Thực hiện lời dạy của Chủ tịch

Hồ Chí Minh, từ khi giành được chính quyền cho đến nay Đảng và Nhà nước

ta đã luôn chăm lo đến công tác cán bộ

Trước đây, sở dĩ chúng ta có thể giành được thắng lợi vĩ đại trong cuộc cách mạng dân tộc dân chủ, một trong những thành công đó là do trong thực tiễn đấu tranh chúng ta đã đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện được một đội ngũ cán bộ, công chức có năng lực, nhiệt tình cách mạng, sẵn sàng hy sinh vì

sự nghiệp giải phóng dân tộc

Tư tưởng Hồ Chí Minh về việc xây dựng một nhà nước mà "mọi quyền lực nhà nước đều từ nhân dân", nhấn mạnh nhiều đến công tác cán bộ,

đề cao trách nhiệm của cán bộ là người phục vụ nhân dân, giúp việc cho nhân

dân Người cũng rất chú trọng đến công tác quản lý cán bộ, đến việc xây dựng chế độ công chức nhằm xây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ cách mạng vừa

có phẩm chất đạo đức, vừa có năng lực, trình độ, khả năng và sẵn sàng hoàn thành nhiệm vụ cách mạng giao cho Để thực hiện chủ trương "vừa kháng chiến vừa kiến quốc", ngày 20-5/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh 76/SL ban hành Quy chế công chức Việt Nam, nhưng do hoàn cảnh chiến tranh nên quy chế này không thực hiện được, nhưng tư tưởng của nó là hạt nhân trong công tác cán bộ trong những năm xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và sau ngày thống nhất đất nước Đó là tư tưởng lấy cán bộ làm trung tâm trong công tác quản lý và phát triển đội ngũ cán bộ, công chức phục

vụ cách mạng

Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng

đã khẳng định:

Xây dựng và ban hành văn bản pháp quy về chế độ công vụ, công chức Định rõ nghĩa vụ, trách nhiệm, thẩm quyền, quyền lợi

và kỷ luật công chức hành chính Quy định các chế độ đào tạo, tuyển dụng, sử dụng công chức Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước vừa có trình độ chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp cao, vừa giác ngộ về chính trị, vừa có tinh thần trách nhiệm, tận tụy, công tâm, vừa có đạo đức liêm khiết khi thừa hành công vụ [2, tr 132]

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX lại tiếp tục khẳng định:

Hoàn thiện chế độ công vụ, quy chế cán bộ, công chức, coi trọng cả năng lực và đạo đức, bảo đảm tính nghiêm túc, trung thực trong thi tuyển cán bộ, công chức, trước hết là cán bộ lãnh đạo, cán

bộ quản lý về đường lối, chính sách, về kiến thức và kỹ năng quản

lý hành chính nhà nước Sắp xếp đội ngũ cán bộ, công chức theo đúng chức danh tiêu chuẩn Định kỳ kiểm tra, đánh giá chất lượng

2

cán bộ, công chức kịp thời thay thế cán bộ, công chức yếu kém, thoái hóa Tăng cường cán bộ cho cơ sở, có chế độ, chính sách đào tạo, bồi dưỡng, đãi ngộ đối với cán bộ xã, phường, thị trấn [6, tr 135]

Như vậy, ngay từ khi ra đời, Đảng và Nhà nước ta luôn coi vấn đề cán

bộ là mối quan tâm hàng đầu và ngày càng được chú ý Những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách pháp luật về cán

bộ, công chức nhằm củng cố, đổi mới, phát triển và nâng cao chất lượng của đội ngũ công chức hành chính nhà nước Tuy nhiên, để đưa ra được chủ trương, chính sách đúng đắn và thực hiện một cách có hiệu quả thì phải nắm vững những vấn đề lý luận, cần phải tăng cường công tác tổng kết thực tiễn qua từng thời kỳ cách mạng để thấy được những thuận lợi và khó khăn mà giai đoạn phát triển mới đặt ra

Để xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, đáp ứng nhu cầu quản lý có hiệu quả đất nước về mọi phương diện, chúng ta phải xây dựng được một hệ thống pháp luật về cán bộ, công chức hoàn chỉnh và đồng bộ hơn nữa

Vì lý do đó mà trong khuôn khổ một luận văn thạc sĩ tác giả đã lựa

chọn nghiên cứu đề tài: "Lịch sử phát triển và phương hướng hoàn thiện

pháp luật cán bộ, công chức ở Việt Nam".

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Vấn đề hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức đã được một số tác giả quan tâm nghiên cứu Trên thực tế đã có các công trình khoa học nghiên cứu

và đề cập đến vấn đề công chức, công vụ từ cải cách bộ máy hành chính nhà nước; và pháp luật công chức, công vụ Qua nghiên cứu, chúng tôi thấy các đề tài, các công trình nghiên cứu tập trung vào các vấn đề sau:

- Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, của các tác giả

PGS.TS Nguyễn Phú Trọng và PGS.TS Trần Xuân Sầm (đồng chủ biên), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001;

- Đề tài: Xây dựng và đổi mới đội ngũ công chức hành chính nhà nước, tác giả Lương Trọng Yêm làm Chủ nhiệm đề tài;

- Công trình nghiên cứu: Cải cách bộ máy hành pháp cấp Trung ương trong công cuộc đổi mới hiện nay ở nước ta, của tác giả Lê Sỹ Dược;

- Mấy vấn đề về xây dựng đội ngũ công chứuc hành chính - về nền hành chính chính nhà nước Việt Nam, của TS Bùi Tiến Quý.

Trên đây là các công trình nghiên cứu cơ sở lý luận về xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước, xây dựng cải cách bộ máy hành chính nhà nước

Ngoài ra, còn có nhóm các đề tài nghiên cứu về chế độ cán bộ, công chức như:

- Công chức và vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức hiện nay,

của tác giả Tô Tử Hạ, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003;

- Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng đòi hỏi của nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân, của Nguyễn Minh Phương, Tạp chí Quản

lý nhà nước

Nhóm các đề tài nghiên cứu về pháp luật cán bộ, công chức nhà nước:

- Đổi mới và hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức nhà nước ở nước ta, của tác giả Nguyễn Văn Tâm, Luận án phó tiến sĩ Luật học, Học viện

Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, 1997;

- Pháp luật về công chức Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, Luận

văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thị Kim Oanh, Học viện Chính trị Quốc gia

Hồ Chí Minh, 2005

Những công trình, tài liệu này là nguồn tư liệu nghiên cứu, tham khảo

có giá trị, mang tính lý luận và thực tiễn cao Nhưng các công trình chỉ mới

4

dừng lại nghiên cứu ở góc độ lý luận chung về các vấn đề như công vụ, công chức, đội ngũ cán bộ, công chức, vấn đề xây dựng và hoàn thiện pháp luật cán

bộ, công chức, mà chưa có công trình nào đề cập đến vấn đề lịch sử phát triển của pháp luật cán bộ, công chức qua các giai đoạn lịch sử ở Việt Nam Vì vậy, chúng tôi mong muốn việc nghiên cứu đề tài này góp phần nhỏ bé vào việc tổng kết các giai đoạn lịch sử của pháp luật cán bộ, công chức để giải quyết những vấn đề mà thực tiễn hiện nay đang đặt ra

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

* Mục đích:

Nghiên cứu làm sáng tỏ một số vấn đề cơ bản có tính lý luận về pháp luật cán bộ, công chức; phân tích đánh giá thực trạng pháp luật về cán bộ, công chức qua các thời kỳ lịch sử ở Việt nam Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu, phân tích, đánh giá, luận văn cũng đưa ra kiến nghị, giải pháp hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức ở Việt Nam hiện nay

* Nhiệm vụ:

Để thực hiện được mục đích trên, luận văn có các nhiệm vụ sau:

- Xem xét giải quyết một số vấn đề có tính lý luận cơ bản về pháp luật cán bộ, công chức như: Khái niệm pháp luật cán bộ, công chức; đặc điểm; những tiêu chí đánh giá pháp luật cán bộ, công chức qua các giai đoạn; những thành tựu của pháp luật cán bộ, công chức trên thế giới Việt Nam có thể tham khảo

- Nghiên cứu quá trình hình thành, phát triển và thực trạng pháp luật cán bộ, công chức qua các giai đoạn lịch sử

- Nêu rõ các quan điểm, giải pháp để hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức ở nước ta hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Pháp luật về cán bộ, công chức là một lĩnh vực rộng, liên ngành, có sự tham gia điều chỉnh của nhiều ngành luật khác nhau, nhưng trong khuôn khổ của luận văn chỉ giới hạn nghiên cứu pháp luật công chức hành chính nhà nước dưới góc độ lý luận lịch sử nhà nước và pháp luật

Công chức theo quy định hiện hành có phạm vi rất rộng, không chỉ trong bộ máy hành chính nhà nước mà cả trong bộ máy giúp việc thuộc tổ chức chính trị, tổ chức chính trị xã hội, trong các tổ chức đảng, đoàn thể, nhưng luận văn chủ yếu đề cập đến công chức trong bộ máy hành chính nhà nước từ Trung ương đến cơ sở, bởi nó phù hợp với xu hướng điều chỉnh có tính chuyên biệt đối với các đối tượng hoạt động ở các khu vực khác nhau trong bộ máy đảng, nhà nước, đoàn thể

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở lý luận khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật Cùng với các quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về nhà nước kiểu mới, về việc tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, xây dựng đội ngũ công chức hành chính nhà nước trong sạch, vững mạnh, nâng cao chất lượng hoạt động công vụ, phục vụ nhân dân

Ngoài ra, luận văn còn sử dụng các phương pháp cụ thể: phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, lịch sử, so sánh, xã hội học

6 Đóng góp mới về khoa học của luận văn

- Luận văn làm sáng tỏ vấn đề lý luận cơ bản về pháp luật công chức ở Việt Nam

- Khái quát được quá trình phát triển của pháp luật công chức qua các thời kỳ cách mạng ở Việt Nam, đồng thời đưa ra những nhận xét, đánh giá về

hệ thống pháp luật công chức hiện hành

6

- Đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện pháp luật công chức Việt nam trong giai đoạn hiện nay

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 2 chương, 5 tiết

Chương 1

LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN PHÁP LUẬT CÁN BỘ, CÔNG CHỨC Ở VIỆT NAM

1.1 Lý luận về pháp luật cán bộ, công chức

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của pháp luật cán bộ, công chức

1.1.2 Nội dung của pháp luật cán bộ, công chức

1.1.3 Vai trò của pháp luật cán bộ, công chức

1.2 Sự phát triển pháp luật cán bộ, công chức trước khi có Pháp lệnh cán bộ, công chức 1998

1.2.1 Pháp luật cán bộ công chức giai đoạn 1945 - 1954

1.2.2 Pháp luật cán bộ công chức giai đoạn 1954 - 1975

1.2.3 Pháp luật cán bộ công chức giai đoạn 1975 - 1986

1.2.4 Pháp luật cán bộ công chức giai đoạn 1986 - 1997

1.3 Thực trạng pháp luật cán bộ công chức ở Việt Nam từ khi có Pháp lệnh cán bộ, công chức 1998 đến nay

Kết luận chương 1

Chương 2

PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT CÁN BỘ, CÔNG CHỨC

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

2.1 Những yêu cầu khách quan và tiêu chí hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức

2.1.1 Những yêu cầu khách quan của việc hoàn thiện pháp luật cán

bộ, công chức

Một là, hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu của

công cuộc cải cách nền hành chính nhà nước

Hai là, hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức là yêu cầu khách quan

của việc xây dựng nhà nước pháp quyền ở nước ta hiện nay

Ba là, hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức xuất phát từ yêu cầu của

công cuộc hội nhập

2.1.2 Những tiêu chí hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức hiện nay 2.1.2.1 Tiêu chí về nội dung

2.1.2.2 Tiêu chí về hình thức

2.2 Những quan điểm hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức

Thứ nhất: Hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức phải dựa vào đường

lối, chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước đối công tác cán bộ

Thứ hai: Hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức phục vụ cho công

cuộc cải cách nền hành chính nhà nước

Thứ ba: Hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức trên cơ sở bảo đảm

đầy đủ các nguyên tắc của chế độ cán bộ, công chức

Thứ tư: Hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức nhằm nâng cao chất

lượng đội ngũ cán bộ, công chức

Thứ năm: Hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu

của công cuộc hội nhập

2.3 Phương hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật cán bộ, công chức ở Việt Nam hiện nay

Kết luận chương 2

KẾT LUẬN

10

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

(Dự kiến)

1 Bộ Nội vụ (2003), Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước

giai đoạn 2001 - 2010, Hà Nội.

2 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần

thứ VIII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

3 Đảng Cộng sản Việt Nam (1997), Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban

Chấp hành Trung ương khóa VIII, Hà Nội.

4 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần

thứ IX, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

5 Đảng Cộng sản Việt Nam (2003), Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban

Chấp hành Trung ương khóa IX , Hà Nội.

6 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần

thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

7 Tô Tử Hạ (2003), Công chức và vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ công

chức hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

8 Hồ Chí Minh (1995), Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

9 Nguyễn Văn Tâm (1997), Đổi mới và hoàn thiện pháp luật về công chức

hành chính nhà nước ở nước ta, Luận án phó tiến sĩ khoa học Luật,

Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội

10 Phạm Hồng Thái (2004), Công vụ, công chức nhà nước, Hà Nội.

11 Nguyễn Phú Trọng - Trần Xuân Sầm (đồng chủ biên) (2003), Luận cứ

khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Nxb Chính trị

quốc gia, Hà Nội