Xác định rõ vai trò quan trọng của thông tin nói chung và thông tin chính trị- xã hội nói riêng, thông qua đó để định hướng dư luận xã hội, định hướng con đường phát triển đi lên, Đảng t
Trang 11 Tính cấp thiết của đề tài
Ngay từ khi loài người mới xuất hiện thì vai trò quan trọng của thông tin đã được khẳng định Ngày nay với cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại, đặc biệt là cuộc cách mạng thông tin, loài người đang thực hiện bước chuyển từ nền văn minh công nghiệp sang nền văn minh tin học, từ nền kinh tế công nghiệp sang nền kinh tế tri thức, thì hơn bao giờ hết thông tin đang trở thành tài sản số một của mỗi quốc gia, dân tộc và sự phồn thịnh của mỗi quốc gia, dân tộc ấy phụ thuộc trước hết và quyết định vào vấn đề
tư duy của con người ở đó tiếp nhận và xử lý thông tin như thế nào Trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay, các phương tiện truyền tải thông tin đã đáp ứng được phần lớn nhu cầu thông tin cho cán bộ và nhân dân Tuy nhiên, thông tin chính trị - xã hội, thông tin mang tính định hướng đến với cán bộ, đảng viên và nhân dân - nhất là ở cơ sở chưa thường xuyên, không đầy đủ, thiếu hệ thống đã ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương
Xác định rõ vai trò quan trọng của thông tin nói chung và thông tin chính trị- xã hội nói riêng, thông qua đó để định hướng dư luận xã hội, định hướng con đường phát triển đi lên, Đảng ta ngay từ 03/8/1977, đã ban hành Chỉ thị số 14-CT/TW “Về việc tổ chức đội ngũ Báo cáo viên và tuyên truyền viên của Đảng”; 7/6/1997 ra Thông báo số 71-TB/TW, “Về việc tăng cường lãnh đạo và đổi mới công tác tuyên truyền miệng”; 15/10/2007, ban hành Chỉ thị số 17-CT/TW “Về tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền miệng trong tình hình mới”; 03/3/2009, Thông báo kết luận số 225-TB/TW “Về cải tiến, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các loại hình tuyên truyền trước yêu cầu mới” nhằm sớm đưa đường lối, chủ trương, nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống
Trang 2Thực tiễn 35 năm qua đã chứng minh rằng: Báo cáo viên vẫn là lực lượng nòng cốt, chủ yếu trực tiếp tuyên truyền, phổ biến thông tin chính trị - xã hội, thông tin mang tính định hướng đến cán bộ, đảng viên và nhân dân mà không một phương tiện thông tin nào có thể thay thế được Bởi vì, qua đội ngũ báo cáo viên thông tin được chuyển tải có hệ thống, từ thông tin chính thống đến liên hệ thực tế của ngành, địa phương, cả nước, đồng thời có sự phân tích tỉ mỉ về kinh tế- xã hội đến những thông tin về khoa học, kỹ thuật , và chuyển tải những thông điệp mang yếu tố tâm lý và tình cảm của người nói đến người nghe mà các phương tiện khác không thể nào chuyển tải hết được
Hiện nay nước ta đang trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, Đảng ta xác định: Phát triển kinh tế là trọng tâm, xây dựng Đảng là then chốt, văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội Để ba trụ cột trên phát triển bền vững thì thông tin chính trị - xã hội phải được cung cấp kịp thời, đầy đủ, chính xác cho đội ngũ báo cáo viên và thông qua hoạt động của đội ngũ báo cáo viên những thông tin ấy sẽ đến cơ sở, thâm nhập vào cơ sở tạo nên sự thống nhất ý chí và hành động trong toàn xã hội Đó là yêu cầu hết sức quan trọng, có ý nghĩa quyết định trong việc thực hiện mục tiêu mà Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XI (01/2011) đã đặt ra: Tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước
ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại
Việc cung cấp thông tin chính trị - xã hội cho đội ngũ báo cáo viên cấp cơ sở ở nước ta nói chung, ở tỉnh Quảng Ninh nói riêng về cơ bản chưa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ chính trị đặt ra do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan Để phát huy được vai trò của thông tin chính trị - xã hội trong hoạt động của đội ngũ báo cáo viên trước yêu cầu mới đặt ra hiện nay
Trang 3là vấn đề bức xúc Với nhận thức đó, tác giả đã chọn đề tài: “Thông tin chính trị - xã hội với hoạt động của đội ngũ báo cáo viên cấp cơ sở tỉnh Quảng Ninh hiện nay” để viết luận văn thạc sĩ triết học.
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Thông tin là một trong những nhu cầu sống còn của con người trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, để tồn tại và phát triển, tư duy con người phải thường xuyên tiếp nhận và xử lý thông tin Mỗi người, mỗi ngành, mỗi địa phương đều có cách tiếp cận, nghiên cứu, khai thác, xử lý thông tin phục
vụ mục đích đề ra
Nghiên cứu vấn đề này, tác giả luận văn đã có điều kiện tiếp cận với một số công trình nghiên cứu sau:
- Công trình nghiên cứu khoa học của tác giả Lê Thị Duy Hoa, Thông tin và vấn đề tiếp nhận xử lý thông tin của tư duy người Việt Nam, Luận án
tiến sĩ Triết học, Hà Nội, 2001 Tác giả đã tập trung phân tích làm rõ bản chất của thông tin dưới góc độ triết học, vấn đề tiếp nhận và xử lý thông tin trong tư duy người Việt
- Công trình nghiên cứu của tác giả Phan Thị Thanh Hải, Thông tin với hoạt động giảng dạy lý luận Mác - Lênin ở các trường đại học, Luận văn
thạc sĩ Triết học, Hà Nội, 2003 Tác giả đã phân tích rõ bản chất thông tin, phân loại thông tin và phát huy vai trò của thông tin trong hoạt động giảng dạy lý luận Mác – Lênin ở các trường đại học
- Công trình nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Huệ, Thông tin với hoạt động lãnh đạo, quản lý của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở, Luận văn thạc sĩ
Triết học, Hà Nội 2007 Tác giả đã phân tích sâu vai trò của thông tin đối với hoạt động lãnh đạo, quản lý của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở và đề ra giải pháp phát huy vai trò của của thông tin đối với hoạt động lãnh đạo, quản lý của cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt cấp cơ sở
Trang 4- Công trình nghiên cứu của tác giả Huỳnh Minh Khởi, Nâng cao trình
độ lý luận chính trị cho đội ngũ báo cáo viên của Đảng bộ cấp huyện ở đồng bằng sông Cửu Long, Luận văn thạc sĩ Triết học, Hà Nội, 2006 Tác giả đã tập
trung nghiên cứu lý luận chính trị và vai trò của nó đối với hoạt động của người báo cáo viên của Đảng bộ cấp cơ sở đồng bằng Sông Cửu Long
- Công trình nghiên cứu của tác giả Nguyễn Hồng Vệ, Phát huy vai trò thông tin chính trị- xã hội trong hoạt động tuyên truyền miệng của đội ngũ báo cáo viên cấp cơ sở tỉnh Cà Mau hiện nay, Luận văn thạc sĩ Triết
học, Hà Nội, 2008 Tác giả tập trung nghiên cứu vai trò, thực trạng của thông tin chính trị- xã hội và vấn đề phát huy trong hoạt động tuyên truyền miệng của người báo cáo viên cấp cơ sở tỉnh Cà Mau
Có một số bài báo khoa học đăng ở các tạp chí Các công trình nghiên cứu và bài viết của các tác giả đã đề cập đến các vấn đề thông tin và vai trò của thông tin dưới nhiều góc độ khác nhau Cụ thể là các tác giả đã tiếp cận nhiều khái niệm thông tin, về tác động của thông tin đối với hoạt động giảng dạy lý luận chính trị Mác- Lênin, với hoạt động lãnh đạo, quản lý của cán bộ chủ chốt song vấn đề thông tin chính trị- xã hội với hoạt động của đội ngũ báo cáo viên cấp cơ sở ở tỉnh Quảng Ninh mà một mảng đề tài còn trống và chưa được nghiên cứu ở địa bàn này Vì vậy, việc nghiên cứu vấn đề này sẽ
có ý nghĩa lý luận là thực tiễn cấp bách đối với Quảng Ninh
3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
Mục đích: Trên cơ sở phân tích thực trạng môi trường thông tin chính
trị- xã hội cũng như thực trạng phát huy vai trò của thông tin chính trị- xã hội đối với hoạt động của đội ngũ báo cáo viên cơ sở tỉnh Quảng Ninh, đề xuất một số giải pháp phát triển môi trường thông tin chính trị- xã hội và nâng cao hiệu quả tiếp nhận, xử lý thông tin của đội ngũ báo cáo viên này
Nhiệm vụ: Để đạt được mục đích trên, luận án cần phải giải quyết
một số nhiệm vụ cơ bản sau đây:
Trang 5- Phân tích làm rõ một số vấn đề lý luận chung về thông tin chính
trị-xã hội và hoạt động của đội ngũ báo cáo viên cấp cơ sở
- Phân tích làm rõ thực trạng môi trường thông tin chính trị- xã hội và thực trạng phát huy vai trò thông tin chính trị- xã hội của đội ngũ báo cáo viên cấp cơ sở Quảng Ninh
- Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển môi trường thông tin chính trị- xã hội và phát huy vai trò của thông tin chính trị- xã hội của đội ngũ báo cáo viên cấp cơ sở Quảng Ninh
4 Phạm vi nghiên cứu của luận văn
Trên cơ sở lý luận phản ánh, thông tin chính trị - xã hội được xem xét với tư cách là thuộc tính khách quan của vật chất, là cái đa dạng được phản ánh, được thể hiện rõ hơn, sinh động hơn theo tiến trình phát triển của thông tin trong thế giới khách quan sẽ tác động đến hoạt động của đội ngũ báo cáo viên cấp cơ sở Do vậy, phạm vi nghiên cứu của luận văn giới hạn chỉ tìm hiểu trực trạng môi trường thông tin chính trị - xã hội và thực trạng phát huy vai trò thông tin chính trị- xã hội với hoạt động của đội ngũ báo cáo viên cấp cơ sở ở tỉnh Quảng Ninh trong năm năm gần đây
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
- Cơ sở lý luận
+ Luận văn được thực hiện trên cơ sở vận dụng những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, đặc biệt
là lý luận nhận thức duy vật biện chứng
+ Luận văn vận dụng các quan điểm, đường lối của Đảng ta về công tác báo cáo viên và tuyên truyền miệng
- Phương pháp nghiên cứu
+ Sử dụng các phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử
Trang 6+ Kết hợp các phương pháp khác: Phân tích và tổng hợp, phương pháp điều tra xã hội học
6 Đóng góp mới về mặt khoa học của luận văn
Luận văn góp phần hệ thống hoá khái niệm thông tin chính trị- xã hội
và vai trò của nó đối với hoạt động của đội ngũ báo cáo viên cấp cơ sở
Luận văn sẽ chỉ rõ thực trạng của thông tin chính trị- xã hội đối với hoạt động của đội ngũ báo cáo viên cấp cơ sở tỉnh Quảng Ninh, đề xuất một
số giải pháp phát huy vai trò của thông tin chính trị - xã hội đối với hoạt động của đội ngũ báo cáo viên cấp cơ sở tỉnh Quảng Ninh
7 Ý nghĩa của luận văn
- Luận văn có thể góp phần cùng cấp uỷ và Ban Tuyên giáo các cấp tham khảo và vận dụng trong việc xây dựng môi trường thông tin chính
trị-xã hội và cung cấp thông tin chính trị- trị-xã hội cho đội ngũ báo cáo viên Đồng thời xây dựng chiến lược đào tạo cán bộ ngành Tuyên giáo, báo cáo viên trong tình hình mới
- Dùng làm tài liệu tham khảo và bồi dưỡng nghiệp vụ công tác cho đội ngũ báo cáo viên cơ sở
8 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được kết cấu thành 2 chương, 5 tiết
Trang 7Chương I THÔNG TIN CHÍNH TRỊ- XÃ HỘI VÀ VAI TRÒ CỦA
NÓ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘI NGŨ BÁO CÁO VIÊN
1 Một số vấn đề lý luận chung về thông tin chính trị- xã hội và hoạt động của đội ngũ báo cáo viên
1.1 Thông tin và thông tin chính trị-xã hội
- Thông tin là cái đa dạng được phản ánh
- Thông tin chính trị- xã hội là những thông tin về đời sống xã hội mang dấu ấn những quan điểm chính trị tư tưởng, quan điểm đường lối của một chủ thể xã hội nhất định
1.2 Đội ngũ báo cáo viên cấp cơ sở và thực chất hoạt động của đội ngũ báo cáo viên cấp cơ sở
- BCV, tuyên truyền viên là lực lượng tuyên truyền miệng có nhiệm
vụ tuyên truyền, giáo dục, hướng dẫn tư tưởng và hành động cho cán bộ đảng viên và nhân dân theo đường lối, quan điểm của Đảng
2 Vai trò của thông tin chính trị- xã hội đối với hoạt động của đội ngũ báo cáo viên cấp cơ sở
2.1 Thông tin chính trị- xã hội góp phần định hướng cho hoạt động của đội ngũ báo cáo viên
- Thông tin chính trị- xã hội là nguồn thông tin chính thống, thiết thực 2.2 Thông tin chính trị- xã hội cung cấp tư liệu cho đội ngũ báo cáo viên
- Thông tin chính trị- xã hội là chất liệu để báo cáo viên tuyên truyền tới cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân
2.3 Thông tin chính trị- xã hội góp phần củng cố mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân
- Thông tin chính trị- xã hội góp phần nâng cao nhận thức chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước cho quần chúng nhân dân
Trang 8Chương II PHÁT HUY VAI TRÒ THÔNG TIN CHÍNH TRỊ- XÃ HỘI ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘI NGŨ BÁO CÁO VIÊN CƠ SỞ TỈNH QUẢNG NINH- THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
1 Thực trạng môi trường thông tin chính trị- xã hội ở Quảng Ninh
- Môi trường thông tin chính trị - xã hội là nơi tiếp nhận và cung cấp thông tin cho báo cáo viên, đồng thời thực hiện chức năng chu chuyển thông tin, quyết định nhịp độ nhanh, chậm của quá trình chu chuyển thông tin đó
2 Thực trạng phát huy vai trò thông tin chính trị- xã hội của đội ngũ báo cáo viên cơ sở tỉnh Quảng Ninh
2.1 Thực trạng phát huy vai trò thông tin chính trị- xã hội trong định hướng cho hoạt động của đội ngũ báo cáo viên cơ sở Quảng Ninh
2.2 Thực trạng phát huy vai trò thông tin chính trị- xã hội trong việc cung cấp tư liệu cho đội ngũ báo cáo viên cơ sở Quảng Ninh
2.3 Thực trạng phát huy vai trò thông tin chính trị- xã hội trong việc củng cố mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân
3 Một số giải pháp phát triển môi trường thông tin chính trị- xã hội và phát huy có hiệu quả vai trò thông tin chính trị- xã hội đối với hoạt động của đội ngũ báo cáo viên cơ sở tỉnh Quảng Ninh
3.1 Đầu tư cơ sở vật chất phát triển hạ tầng cơ sở thông tin phục vụ công tác tuyên truyền
3.2 Hoàn thiện cơ chế quản lý và cung cấp thông tin chính trị- xã hội cho đội ngũ báo cáo viên cấp cơ sở
3.3 Nâng cao trình độ học vấn, trình độ chuyên môn nghiệp vụ và trình độ tư duy của đội ngũ báo cáo viên cấp cơ sở tỉnh Quảng Ninh
3.4 Hoàn thiện hệ thống chính sách đối với đội ngũ Báo cáo viên cấp cơ sở
KẾT LUẬN
Trang 9DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Vũ Ngọc Am (chủ biên) (2008), Cẩm nang nghiệp vụ công tác tuyên
giáo, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội.
2 Ban Tuyên giáo Trung ương (2007), Tạp chí Tư tưởng - Văn hoá (8),
tr.52-53
3 Ban Tuyên giáo Trung ương (2008), Tạp chí Báo cáo viên: số 3, 4, 5, 6,
7, 8/2008
4 Ban Tuyên giáo Trung ương (2008), Sổ tay báo cáo viên 2008.
5 Ban Tuyên giáo Trung ương (2010), Sổ tay báo cáo viên 2010.
6 Ban Tuyên giáo Trung ương (2011), Sổ tay báo cáo viên Đại hội XI
Đảng Cộng sản Việt Nam.
7 Ban Tuyên giáo Trung ương (2012), Sổ tay báo cáo viên 2012.
8 Ban Tư tưởng - Văn hoá, Ban Khoa giáo Trung ương (2001), Ứng dụng
và phát triển công nghệ thông tin phục vụ vì sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội
9 Ban Tư tưởng - Văn hoá Trung ương (1998), Tạp chí Công tác Tư
tưởng -Văn hoá (6), tr 16-18.
10 Ban Tư tưởng - Văn hoá Trung ương (2001), Tạp chí Thông tin lý luận
chính trị, (1), tr 4-7.
11 Ban Tư tưởng- Văn hoá Trung ương (2003), Sổ tay báo cáo viên
2003-2004.
12 Ban Tư tưởng - Văn hoá Trung ương (2005), Quy chế hoạt động báo cáo
viên.
13 Ban Tư tưởng - Văn hoá Trung ương (2005), Sổ tay báo cáo viên năm
2005
14 Ban Tư tưởng- Văn hoá Trung ương (2007), Sổ tay báo cáo viên 2007.
15 Hoàng Quốc Bảo (2002), “Tính dễ hiểu - một đặc trưng cơ bản trong
phương pháp tuyên truyền Hồ Chí Minh”, Tạp chí Tư tưởng - Văn hoá, (7), tr.73- 76.
Trang 1016 Hoàng Quốc Bảo (2003), “Sự thống nhất giữa lý luận với thực tiễn
trong hoạt động tuyên truyền của Hồ Chí Minh”, Tạp chí Triết học, (5), tr.20- 25.
17 Hoàng Quốc Bảo (2003), “Tính ngắn gọn - một đặc trưng độc đáo trong
phương pháp tuyên truyền Hồ Chí Minh”, Tạp chí Báo cáo viên
và tuyên truyền, (5/9 + 10), tr 11 - 15.
18 Hoàng Quốc Bảo (2004), Phương pháp tuyên truyền Hồ Chí
Minh-những đặc trưng và sự vận dụng để đổi mới phương pháp tuyên truyền của cán bộ tư tưởng cấp tỉnh và huyện của Đảng hiện nay,
Luận án Tiến sĩ Triết học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội
19 Bộ Tài chính (2008), Thông tư số 51/2008/TT-BTC hướng dẫn quản lý
và sử dụng kinh phí đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức Nhà nước.
20 D Carnegie (2005), Nghệ thuật nói trước công chúng, Nxb Văn hoá
-thông tin, Hà Nội
21 Phạm Tất Dong (chủ biên) (1997), Khoa học xã hội và nhân văn 10
năm đổi mới và phát triển, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.
22 Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh (2005), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ
tỉnh lần thứ XII.
23 Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh (2010), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ
tỉnh lần thứ XIII.
24 Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh (2010), Lịch sử Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh,
tập IV (1975- 2005)
25 Đảng Cộng sản Việt Nam (1977), Chỉ thị số 14-CT/TW Về việc tổ chức
đội ngũ báo cáo viên và tuyên truyền viên của Đảng.
26 Đảng Cộng sản Việt Nam (1997), Thông báo 71-TB/TW “Về việc tăng
cường lãnh đạo và đổi mới công tác tuyên truyền miệng”.