(TIỂU LUẬN) thảo luận nhóm TMU CHỦ NGHĨA xã hội, GIAI đoạn đầu HÌNH THÁI KINH tế xã hội CỘNG sản CHỦ NGHĨA LIÊN hệ với CHỦ NGHĨA xã hội tại TRUNG QUỐC

Khái niệm hình thái kinh tế- xã hội: Hình thái kinh tế xã hội với tư cách là một phạm trù cơ bản của chủ nghĩa duyvật lịch sử là để chỉ xã hội ở từng giai đoạn lịch sử nhất định, với một

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

Hà Nam, tháng 03 năm 2022

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 3

PHẦN NỘI DUNG 4

CHƯƠNG 1 CHỦ NGHĨA XÃ HỘI, GIAI ĐOẠN ĐẦU CỦA HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA 4

I HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA 4

1 Các khái niệm: 4

2 Sự ra đời của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa: 4

3 Phân kỳ hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa 5

II CHỦ NGHĨA XÃ HỘI, GIAI ĐOẠN ĐẦU HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA 8

1 Khái niệm, điều kiện ra đời của chủ nghĩa xã hội 8

2 Những đặc trưng bản chất của chủ nghĩa xã hội 10

CHƯƠNG 2 CHỦ NGHĨA XÃ HỘI TẠI TRUNG QUỐC 12

I QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở TRUNG QUỐC 12

1 Sự hình thành chủ nghĩa xã hội đặc sắc ở Trung Quốc 12

2 Chủ nghĩa xã hội ở Trung Quốc trong thời đại mới 13

3 Những thành tựu và hạn chế trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Trung Quốc 15

4 Nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Trung Quốc 17

II PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC HẠN CHẾ VÀ TIẾP TỤC XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở TRUNG QUỐC TRONG THỜI GIAN TỚI 18

1 Về phương hướng 18

2 Về giải pháp 19

PHẦN KẾT THÚC 23

TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

LỜI MỞ ĐẦU

Chủ nghĩa xã hội là con đường hướng tới của nhân dân, đất nước Việt Nam nóiriêng và một số nước bị các nước đế quốc xâm phạm, áp bức nói chung Đây làcon đường đúng đắn mang lại hy vọng cho toàn nhân dân lao động bị bóc lột bởicác giai cấp thống trị Xã hội chủ nghĩa lấy nhân dân lao động làm trọng, đề rađược những quyền lợi bảo vệ con người, xây dựng khối liên minh Công - Nôngvững chắc, bền chặt; đây là xã hội mà con người được hưởng “Độc lập - Tự do -Hạnh Phúc” Mỗi quốc gia bước trên con đường xã hội chủ nghĩa đều phải đi quamột con đường “máu” mà dân tộc mở ra, con đường đó được xây bằng xác thịt,máu tươi, nước mắt, mất mát, đau thương, nghèo khổ, của mỗi dân tộc bị đàn áp.Trải qua không biết bao gian khổ, để được độc lập bước chân trên con đường chínhnghĩa, tốt đẹp không hề dễ dàng, chính vì vậy khi vừa mới đặt chân lên con đường

xã hội chủ nghĩa, mỗi quốc gia, mỗi dân tộc đều phải nhanh chóng hoàn thiện, cónhững đường lối phù hợp để xây dựng một xã hội chủ nghĩa vững mạnh cho riêngmình Giai đoạn đầu đi lên luôn tiềm ẩn nhiều khó khăn, giành được đã khó, giữvững và phát triển nó lại càng khó hơn Có thể nói đây là những thử thách, tháchthức được đề ra cho những nước theo đuổi con đường chủ nghĩa xã hội

Chủ nghĩa xã hội (CNXH) và con đường đi lên CNXH là một đề tài lý luận vàthực tiễn rất cơ bản, quan trọng, nội dung rất rộng lớn, phong phú và phức tạp, cónhiều cách tiếp cận khác nhau, đòi hỏi phải có sự nghiên cứu rất công phu, nghiêmtúc, tổng kết thực tiễn một cách sâu sắc, khoa học Thông qua nghiên cứu, và tìmtòi, các thành viên của nhóm 5 sẽ cho các bạn đọc thấy và hiểu rõ thêm về chủnghĩa xã hội, đặc biệt là giai đoạn đầu hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa

Từ đó giúp ta có niềm tin vào chế độ xã hội chủ nghĩa, luôn tin tưởng và ủng hộđường lối đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảngcộng sản

Như đã nói, chủ nghĩa xã hội là một con đường không dễ theo đuổi, để đi trêncon đường này mỗi quốc gia, dân tộc đều phải đánh đổi rất nhiều Vậy đánh đổinhững mất mát to lớn đấy, các nước theo chân xã hội chủ nghĩa hiện nay đã cóđược gì trong tay Đây chính là vấn đề thứ hai mà nhóm 5 muốn nhắc tới trong bàithảo luận này Một trong những thành viên của chế độ xã hội chủ nghĩa chính làTrung Quốc - một đất nước giàu mạnh với những tiềm năng phi thường về kinh tế.Trung Quốc trước hết đã tự dành được nền độc lập cho dân tộc mình, mở ra mộtbước ngoặt lớn cho bản thân, làm củng cố thêm sức mạnh, ý chí độc lập của cácdân tộc trên thế giới Cộng hòa nhân dân Trung Hoa ra đời là một điểm nhấn đểcác nước đang đấu tranh tiếp bước, noi theo Trung Quốc ngày càng phát triển, vậychủ nghĩa xã hội tại Trung quốc hiện này ra sao, có những thực trạng, ưu, nhượcđiểm gì đang tồn tại trong chính sách chủ nghĩa xã hội mà Trung Quốc đang sửdụng và nguyên nhân của nó là gì

Với đề tài thảo luận: “Chủ nghĩa xã hội, giai đoạn đầu của hình thái kinh tế - xãhội cộng sản chủ nghĩa Liên hệ với chủ nghĩa xã hội của 1 quốc gia trên thế giới”.Nhóm 5 hi vọng bạn đọc sẽ có cách nhìn thật đúng đắn về một xã hội chủ nghĩa màĐảng ta đang hướng đến từ đó thấy được sự khác biệt rõ ràng giữa con đường xãhội chủ nghĩa của Mác - Lênin đề ra và Trung Quốc hướng đến

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1 CHỦ NGHĨA XÃ HỘI, GIAI ĐOẠN ĐẦU CỦA HÌNH THÁI KINH

TẾ - XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA

I HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA

1 Các khái niệm:

a Khái niệm hình thái kinh tế- xã hội:

Hình thái kinh tế xã hội với tư cách là một phạm trù cơ bản của chủ nghĩa duyvật lịch sử là để chỉ xã hội ở từng giai đoạn lịch sử nhất định, với một kiểu quan hệsản xuất đặc trưng cho xã hội đó phù hợp với một trình độ nhất định của lực lượngsản xuất và với một kiến trúc thượng tầng tương ứng được xây dựng trên nhữngquan hệ sản xuất ấy

b Khái niệm hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa:

Trên cơ sở khái niệm chung về hình thái kinh tế – xã hội, chúng ta có kháiniệm cụ thể hơn về hình thái kinh tế – xã hội cộng sản chủ nghĩa là chế độ xã hộiphát triển cao nhất, có quan hệ sản xuất dựa trên sở hữu công cộng về tư liệu sảnxuất, thích ứng với lực lượng sản xuất ngày càng phát triển, tạo thành cơ sở hạ tầng

có trình độ cao hơn so với cơ sở hạ tầng của chủ nghĩa tư bản; có kiến trúc thượngtầng tương ứng thực sự là của nhân dân với trình độ xã hội hoá ngày càng cao.Cũng như mọi hình thái kinh tế - xã hội khác, hình thái kinh tế - xã hội cộngsản chủ nghĩa có quá trình phát triển từ thấp đến cao do sự trưởng thành về kinh tế

và các quan hệ xã hội phù hợp, thể hiện ở từng thời kỳ, giai đoạn khác nhau, kếtiếp và thống nhất với nhau

2 Sự ra đời của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa:

a Tính tất yếu sự thay thế hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa bằng hình thái kinh tế- xã hội cộng sản chủ nghĩa.

Học thuyết hình thái kinh tế- xã hội của chủ nghĩa Mác- Lênin đã chỉ ra tính tấtyếu sự thay thế hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa bằng hình thái kinh tế-

xã hội cộng sản chủ nghĩa, đó là quá trình lịch sử tự nhiên

Thứ nhất là, những lực lượng sản xuất, đặc biệt là nền công nghiệp hiện đại,dựa trên các thành tựu khoa học – kỹ thuật đã phát triển cao của chủ nghĩa tư bản,càng phát triển cao thì trình độ xã hội hoá cũng càng cao Sự kiện đó tạo ra mâuthuẫn ngày càng gay gắt với quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa dựa trên chế độchiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất chủ yếu Chủ thể làm ranhững thành quả lực lượng sản xuất đó chủ yếu là giai cấp công nhân và nhân dânlao động, trong khi đó chủ thể chiếm hữu tư liệu sản xuất và sản phẩm của sản xuấtlại chủ yếu là giai cấp tư sản thống trị xã hội

Thứ hai là, trong chủ nghĩa tư bản có hai giai cấp cơ bản, tiêu biểu nhất, đối lậpnhau về lợi ích cơ bản đó là giai cấp công nhân đại biểu cho lực lượng sản xuấthiện đại, xã hội hoá cao và giai cấp tư sản thống trị xã hội, đại biểu cho quan hệ

sản xuất tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất Hai giai cấp này mâu thuẫnvới nhau ngày càng rõ rệt, sâu sắc và gay gắt Các cuộc đấu tranh giai cấp của giaicấp công nhân (gắn với nhân dân lao động bị áp bức bóc lột) chống giai cấp

tư sản áp bức bóc lột phát triển từ trình độ thấp, quy mô nhỏ, tự phát tiến tới trình

độ cao hơn, quy mô lớn hơn và tính tự giác ngày càng thể hiện rõ hơn Đến độ chínmuồi của sự phát triển, phong trào công nhân hình thành đảng chính trị của mìnhvới hệ tư tưởng và tổ chức tiên phong để lãnh đạo giai cấp công nhân và nhân dânlao động chống lại, lật đổ ách thống trị của giai cấp tư sản Mâu thuẫn giữa giai cấpcông nhân và giai cấp tư sản là biểu hiện về mặt xã hội của mâu thuẫn giữa lựclượng sản xuất và quan hệ sản xuất trong chủ nghĩa tư bản

Thứ ba là, cùng với những thành tựu to lớn về nhiều mặt của chủ nghĩa tư bảngiai cấp tư sản, trong các thế kỷ phát triển của nó cũng đồng thời tạo ra bao nhiêutai họa cho giai cấp công nhân, nhân dân lao động và cho cả nhân loại cũng nhưmôi trường thiên nhiên (chế độ áp bức bóc lột, bất công, phân hoá giàu nghèo ngàycàng tăng, phân biệt chủng tộc, chiến tranh xâm lược giết hại hàng trăm triệungười, lối sống phản văn hoá, đạo đức suy đồi, tệ nạn xã hội phức tạp, tàn pháthiên nhiên, v.v.)

b Được thực hiện thông qua cuộc cách mạng xã hội do giai cấp công nhân lãnh đạo.

Như vậy, sự xuất hiện của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa phải cónhững điều kiện nhất định, đó là sự phát triển của lực lượng sản xuất dưới chủnghĩa tư bản đạt đến một mức độ nhất định, lực lượng giai cấp công nhân trở nênđông đảo, mâu thuẫn gay gắt với giai cấp tư sản

Ví dụ: Ngày nay với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học kĩ

thuật, lực lượng sản xuất của chủ nghĩa tư bản có tính xã hội hóa cao đã mang tínhchất toàn cầu ngày càng mâu thuẫn với quan hệ sản xuất tư nhân tư bản chủ nghĩa.Những sở hữu nhà nước trong chủ nghĩa tư bản thực chất chỉ là giai cấp tư sản lợidụng nhà nước, nhân dân nhà nước để nắm tư liệu sản xuất Do vậy mâu thuẫn trongkinh tế và trong lĩnh vực xã hội không hề suy giảm Cụ thể là mâu thuẫn giữa giai cấpcông nhân, nhân dân lao động với giai cấp tư sản ngày càng trở nên quyết liệt Quathực tiễn của những cuộc đấu tranh đã khiến cho giai cấp công nhân hiểu rằng , muốngiành thắng lợi phải tiếp thu chủ nghĩa xã hội khoa học hình thành chính đảng của giaicấp mình và phải trực tiếp do giai cấp mình lãnh đạo Qua đó đã khẳng định, hình tháikinh tế - xã hôi cộng sản chủ nghĩa ra đời là kết quả hoạt động tự giác của giai cấpcông nhân bằng hành động đấu tranh cách mạng của giai cấp này bởi vì chế độ tư bảnchủ nghĩa không tự nó sụp đổ

3

Phân kỳ hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa

Các nhà sáng lập chủ nghĩa xã hội khoa học C.Mác và Ph.Ăng ghen khi nghiêncứu lịch sử phát triển phát triển của xã hội loài người, nhất là lịch sử xã hội tư bản

đã xây dựng nên học thuyết về hình thái kinh tế -xã hội Học thuyết vạch rõ những

cơ bản của vận động xã hội, chỉ ra phương pháp khoa học để giải thích lịch sử,Học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của C.Mác không chỉ làm rõ những yếu tố cấu

thành hình thái kinh tế - xã hội mà còn xem xét xã hội trong quá trình biến đổi vàphát triển không ngừng.

Học thuyết về hình thái kinh tế - xã hội do C.Mác và Ph.Ăng Ghen khởixướng được V.I Lênin bổ sung, phát triển và hiện thực hóa trong công cuộc xâydựng chủ nghĩa xã hội ở Nga Xô viết trở thành học thuyết hình thái kinh tế- xã hộicủa chủ nghĩa Mác - Lênin, tài sản vô giá của nhân loại

Sự thay thế này được thực hiện thông qua cách mạng xã hội chủ nghĩa xuấtphát từ hai tiền đề vật chất nhất là sự phát triển của lực lượng sản xuất và sựtrưởng thành của giai cấp công nhân

Học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của chủ nghĩa Mác - Lênin đã cung cấpnhững tiêu chuẩn thực sự duy vật, khoa học cho sự phân kỳ lịch sử, trong đó có sựphân kỳ hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa

a Theo C Mác và Ăngghen:

Khi phân tích hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa, C Mác và Ph.Ăngghen cho rằng, hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa phát triển từ thấplên cao:

Khi nói về giai đoạn thấp của hình thái kinh tế – xã hội cộng sản chủ nghĩa,C.Mác đã khẳng định: “Cái xã hội mà chúng ta nói ở đây không phải là một xã hộicộng sản chủ nghĩa đã phát triển trên những cơ sở của chính nó, mà trái lại là một

xã hội cộng sản chủ nghĩa vừa thoát thai từ xã hội tư bản chủ nghĩa, do đó là một

xã hội, về mọi phương diện – kinh tế, đạo đức, tinh thần – còn mang những dấu vếtcủa xã hội cũ mà nó đã lọt lòng ra”

Giai đoạn cao của chủ nghĩa cộng sản là giai đoạn xã hội cộng sản chủ nghĩa

Ở giai đoạn này, con người không còn lệ thuộc một cách phiến diện và cứng nhắcvào phân công lao động xã hội: đồng thời, lao động trong giai đoạn này không chỉ

là phương tiện kiếm sống mà nó trở thành nhu cầu số một của con người Khi đó,con người thực hiện nguyên tắc phân phối “làm theo năng lực, hưởng theo nhucầu”

Giữa xã hội tư bản chủ nghĩa và xã hội cộng sản chủ nghĩa là thời kỳ quá độlên chủ nghĩa cộng sản Trong tác phẩm Phê phán cương lĩnh Gôta (1875), C Mác

đã cho rằng: “Giữa xã hội tư bản chủ nghĩa và xã hội cộng sản chủ nghĩa là mộtthời kỳ cải biến cách mạng từ xã hội nọ sang xã hội kia Thích ứng với thời kỳ ấy

là một thời kỳ quá độ chính trị, và nhà nước của thời kỳ ấy không thể là cái gì kháchơn là nền chuyên chính cách mạng của giai cấp vô sản” Khẳng định quan điểmcủa C Mác, V.I Lênin cho rằng: “Về lý luận, không thể nghi ngờ gì được rằnggiữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa cộng sản, có một thời kỳ quá độ nhất định”

Về xã hội của thời kỳ quá độ, C Mác cho rằng đó là th hội vừa thoát thai từ xãhội tư bản chủ nghĩa, xã hớp chia phát triển trên cơ sở của chính nó còn mangnhiều dấu vết của xã hội cũ để lại C Mác gọi thời kỳ quá độ này bằng hình tượng:

“những cơn đau đẻ kéo dài” để cho chủ nghĩa xã hội lọt lòng từ xã hội cũ mà ra…

b Theo V.I.Lênin:

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, thì hình thái kinh tế – xã hội cộngsản chủ nghĩa có thể chia thành 3 thời kỳ:

 Những cơn đau đẻ kéo dài (tức là thời kỳ quá độ)

 Giai đoạn đầu của xã hội cộng sản chủ nghĩa

 Giai đoạn cao của xã hội cộng sản chủ nghĩa

Từ thực tiễn nước Nga, V.I Lênin cho rằng đối với những nước chưa có chủnghĩa tư bản phát triển cao “cần phải có một thời kỳ quá độ khá lâu dài từ chủnghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội”

V.I Lênin còn cụ thể hoá và phát triển thêm quan điểm phân kỳ hình thái kinh

tế – xã hội cộng sản chủ nghĩa Ông gọi “giai đoạn thấp” là xã hội chủ nghĩa (haychủ nghĩa xã hội); “giai đoạn cao” là xã hội cộng sản chủ nghĩa (hay chủ nghĩacộng sản); đặc biệt là phát triển lý luận về “thời kỳ quá độ khá lâu dài từ chủ nghĩa

tư bản lên chủ nghĩa xã hội

V.I Lênin đã có quan điểm khoa học xuất phát từ thực tiễn lịch sử về các kiểuquá độ lên chủ nghĩa xã hội Đó là kiểu quá độ đặc biệt của các nước đã qua chủnghĩa tư bản ở mức trung bình V.I Lênin còn có nhiều quan điểm cụ thể về “quá

độ bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa” của nhiều nước vốn từ nước nôngnghiệp lạc hậu – các nước “tiền tư bản”… lên chủ nghĩa xã hội Đó là kiểu quá độ

“đặc biệt của đặc biệt” (tất nhiên là phải trải qua rất nhiều khó khăn, phức tạp, lâudài, chủ yếu vì chưa qua trường học dân chủ tư sản” và chưa có cơ sở vật chất –“

kỹ thuật hiện đại) Nhưng trong thời đại đế quốc chủ nghĩa, thời đại của cách mạng

xã hội chủ nghĩa trên thế giới thì hàng trăm nước đó vẫn có thể thực hiện kiểu quá

độ “đặc biệt của đặc biệt” đó

Những nước thuộc các kiểu “quá độ bỏ qua”, đương nhiên phải có đảng cộngsản lãnh đạo nhân dân giành chính quyền, có đường lối xây dựng và bảo vệ đấtnước theo mục tiêu xã hội chủ nghĩa; tận dụng được những thành quả của cáchmạng xã hội chủ nghĩa, của chủ nghĩa tư bản và của cả nhân loại để quá độ lên chủnghĩa xã hội Theo V.I Lênin, ở những nước này cần chú trọng khắc phục nhữngbiểu hiện của tính tiểu tư sản, tiểu nông trong đảng cộng sản, trong quần chúng;chống lại mọi kẻ thù phá hoại… để từng bước quá độ lên chủ nghĩa xã hội; phảitrải qua và sử dụng rất nhiều “những bước quá độ nhỏ”, “những hình thức trunggian quá độ”, đan xen giữa “các thành phần”, “các mảnh” … của cả chủ nghĩa tưbản lẫn của chủ nghĩa xã hội, Do đó, ở các nước “quá độ bỏ qua” dù là “quá độrút ngắn” thì cũng không thể chủ quan nóng vội, “đốt cháy giai đoạn” … mà phảivận dụng đúng đắn những quy luật khách quan, những tiền đề và điều kiện cụthể… để giành thắng lợi từng bước, trên tất cả các lĩnh vực của xã hội

Ví dụ: Đảng và Nhà nước ta đã kế thừa tư tưởng C.Mác – Lênin trên con

đường xây dựng chủ nghĩa xã hội Việt Nam đang trải qua thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội Ở thời kỳ này, ngoài phát triển kinh tế, chúng ta đã không ngừng đổimới hệ thống chính trị, nâng cao vai trò lãnh đạo và sức chiến đấu cảu Đảng, xây

dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghãi, nâng cao vai trò chiến đấu cảu quầnchúng, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc Trong lĩnh vực tư tưởng – văn hóa, Đảng ta thực hiện tuyên truyềnphổ biến những tư tưởng khoa học và cách mạng giai cấp công nhân trong toàn xãhội, khắc phục những tư tưởng tâm lý có ảnh hướng tiêu cực đối với tiến trìnhhxây dựng chủ nghĩa xã hội, xây dựng nền văn hóa mới xã hội chủ nghĩa, tiếp thugiá trị tinh hoa của các nền văn hóa trên thế giới Ngoài ra, nước ta còn khôngngừng xây dựng nền văn hóa mới tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, nâng cao đờisống vật chất và tinh thần của nhân dân, phát triển giáo dục để nâng cao dân trí Tóm lại, theo C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I Lênin, dù có sự phân kỳ như vậy,nhưng hình thái kinh tế – xã hội cộng sản chủ nghĩa đã bắt đầu từ thời kỳ quá độcho đến khi xây dựng xong giai đoạn cao của xã hội cộng sản Và, dù là quá độtrực tiếp từ chủ nghĩa tư bản đã phát triển hay các kiểu quá độ gián tiếp (quá độ bỏqua) cũng đều nằm trong quy luật và xu hướng tất yếu của lịch sử nhân loại trongthời đại ngày nay

Vậy là, về mặt lý luận và thực tiễn, thời kỳ quá độ, từ chủ nghĩa tư bản lên chủnghĩa cộng sản được hiểu theo kết nghĩa: Thứ nhất, đối với các nước chưa trải quachủ nghĩa tư bản phát triển, cần thiết phải có thời kỳ quá độ, khá lâu dài từ chủnghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội - những cơn đau đẻ kéo dài, Thứ hai, đối vớinhững nước đã trải qua chủ nghĩa tư bản phát triển, giữa chủ nghĩa tư bản và chủnghĩa cộng sản

II CHỦ NGHĨA XÃ HỘI, GIAI ĐOẠN ĐẦU HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI CỘNG SẢN CHỦ NGHĨA

1

Khái niệm, điều kiện ra đời của chủ nghĩa xã hội

a Khái niệm:

Chủ nghĩa xã hội được tiếp cận từ các góc độ sau đây:

Là phong trào thực tiễn, phong trào đấu tranh của nhân dân lao động chống lại

b Điều kiện ra đời

 Điều kiện kinh tế:

Sự ra đời của chủ nghĩa tư bản là mô št giai đoạn mới trong lịch sử phát triểnmới của nhân loại Nhờ sự ra đời của công nghiê šp cơ khí (Cách mạng công nghiê šplần thứ 2), chủ nghĩa tư bản đã tạo ra bước phát triển vượt bâ šc của lực lượng sảnxuất Trong vòng chưa đầy mô št thế kỷ, chủ nghĩa tư bản đã tạo ra được mô št lựclượng sản xuất nhiều hơn và đồ sô š hơn lực lượng sản xuất mà nhân loại tạo ra đếnlúc đó

Tuy nhiên, trong xã hô ši tư bản chủ nghĩa, lực lượng sản xuất càng được cơ khihóa, hiê šn đại hóa càng mang tính xã hô ši hóa cao, thì càng mâu thuẫn với quan hê šsản xuất tư bản chủ nghĩa dựa trên chế đô š chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa.Quan hê š sản xuất từ chỗ đóng vai trò mở đường cho lực lượng sản xuất phát triển,thì ngày càng trở nên lỗi thời, xiềng xích của lực lượng sản xuất

Ví dụ: Vào những năm 40 của thế kỉ XIX, chủ nghĩa tư bản ở các nước Châu

Âu đã đạt được những bước phát triển rất quan trọng Cuộc cách mạng khoa học –

kĩ thuật lần thứ nhất đã thúc đẩy phương thức sản xuất tư banrchur nghĩa phát triểnmạnh mẽ Chính sự phát triển đó làm cho phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩabộc lộ mâu thuẫn giữa sự phát triển của lực lượng sản xuất có tính chất xã hội hóangày càng cao với quan hệ sản xuất dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủnghĩa Chính vì vậy mà chủ nghĩa tư bản tạo ra những khả năng hiện thực chonhững nhà dân chủ cách mạng tiến bộ nhận thức đúng đắn bản chất của chủ nghĩa

tư bản, để đề ra lý luận khoa học và cách mạng

Cùng với sự phát triển của tư bản chủ nghĩa, giai cấp công nhân hiện đạitrưởng thành bước lên vũ đài đấu tranh chống giai cấp tư sản với tư cách là một lựclượng xã hội độc lập Giai cấp công nhân là lực lượng xã hội có khả năng giảiquyết những mâu thuẫn mà chủ nghĩa tư bản gây ra Phong trào đấu tranh của giaicấp công nhân phát triển mạnh, đã bắt đầu tổ chức trên quy mô lớn như : Cuộckhởi nghĩa công nhân thành phố Liông( Pháp ) 1831-1834; cuộc khởi nghĩa côngnhân dệt Xelidi ( Đức ) 1844 ; phong trào Hiến chương( Anh ) 1838- 1848…

 Điều kiện chính trị - xã hội

Mâu thuẫn giữa tính chất xã hô ši hóa của lực lượng sản xuất với chế đô š chiếmhữu tư nhân tư bản chủ nghĩa đối với tư liê šu sản xuất trở thành mâu thuẫn kinh tế

cơ bản của chủ nghĩa tư bản, biểu hiê šn về mặt xã hô ši là mâu thuẫn giữa giai cấpcông nhân hiê šn đại với giai cấp tư sản lỗi thời Cuô šc đấu tranh giữa giai cấp côngnhân và giai cấp tư sản xuất hiê šn ngay từ đầu và ngày càng trở nên gay gắt và cótính chính trị rõ rét C Mác và Ph Angghen chỉ rõ: “Từ chỗ là những hình thứcphát triển của các lực lượng sản xuất, những quan hê š sản xuất ấy trở thành nhữngxiềng xích của các lực lượng sản xuất Khi đó bắt đầu thời đại một cuô šc cáchmạng”

Hơn nữa, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền đại công nghiê šp cơ khí là sựtrưởng thành vượt bâ šc cả về số lượng và chất lượng của giai cấp công nhân, con đểcủa nền đại công nghiê šp Chính sự phát triển về lực lượng sản xuất và sự trưởngthành của giai cấp công nhân là tiền đề kinh tế- xã hô ši dẫn tới sự sụp đổ khôngtránh khỏi của chủ nghĩa tư bản C.Mác và Ph.Ăngghen cho rằng, giai cấp tư sảnkhông chỉ tạo vũ khí để giết mình mà còn tạo ra những người sử dụng vũ khí đó,những công nhân hiê šn đại, những người vô sản Sự trưởng thành vượt bâ šc và thực

sự của giai cấp công nhân được đánh dấu bằng sự ra đời của Đảng cô šng sản, đô šitiền phong của giai cấp công nhân, trực tiếp lãnh đạo cuô šc đấu tranh chính trị củagiai cấp công nhân chống giai cấp tư sản

Sự phát triển của lực lượng sản xuất và sự trưởng thành thực sự của giai cấpcông nhân là tiền đề, điều kiê šn cho sự ra đời của hình thái kinh tế- xã hô ši cô šng sảnchủ nghĩa Tuy nhiên, do khác về bản chất với tất cả các hình thái kinh tế - xã hô šitrước đó, nên hình thái kinh tế - xã hô ši cô šng sản chủ nghĩa không tự nhiên ra đời,trái lại, nó chỉ được hình thành thông qua cách mạng vô sản dưới sự lãnh đạo củađảng của giai cấp công nhân - Đảng Cô šng sản, thực hiê šn bước quá đô š từ chủ nghĩa

tư bản lên chủ nghĩa xã hô ši và chủ nghĩa cô šng sản

Cách mạng vô sản là cuô šc cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao

đô šng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cô šng sản, trên thực tế được thực hiê šn bằng conđường bạo lực cách mạng nhằm lâ št đổ chế đô š tư bản chủ nghĩa, thiết lâ šp nhà nướcchuyên chính vô sản, thực hiê šn sự nghiê šp cải tạo xã hô ši cũ, xây dựng xã hô ši mới,

xã hô ši xã hô ši chủ nghĩa và cô šng sản chủ nghĩa Tuy nhiên, cách mạng vô sản, vềmặt lý thuyết cũng có thể được tiến hành bằng con đường hòa bình, nhưng vô cùnghiếm, quí và trên thực tế chưa xảy ra

Do tính sâu sắc và triê št để của nó, cách mạng vô sản chỉ có thể thành công,hình thái kinh tế- xã hô ši cô šng sản chủ nghĩa chỉ có thể được thiết lâ šp và phát triểntrên cơ sở của chính nó, mô št khi tính tích cực chính trị của giai cấp công nhânđược khơi dâ šy và phát huy trong liên minh với các giai cấp và tầng lớp nhữngngười lao đô šng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cô šng sản

Ví dụ: Các phong trào phản kháng xã hội bùng nổ mạnh mẽ tại nhiều nước tư

bản phát triển trong thời gian qua càng làm bộc lộ rõ sự thật về bản chất của cácthể chế chính trị tư bản chủ nghĩa Thực tế là các thiết chế dân chủ theo công thức

"dân chủ tự do" mà phương Tây ra sức quảng bá, áp đặt lên toàn thế giới không hềbảo đảm để quyền lực thực sự thuộc về nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân - yếu

tố bản chất nhất của dân chủ Hệ thống quyền lực đó vẫn chủ yếu thuộc về thiểu sốgiàu có và phục vụ cho lợi ích của các tập đoàn tư bản lớn Một bộ phận rất nhỏ,thậm chí chỉ là 1% dân số, nhưng lại chiếm giữ phần lớn của cải, tư liệu sản xuất,kiểm soát tới 3/4 nguồn tài chính, tri thức và các phương tiện thông tin đại chúngchủ yếu và do đó chi phối toàn xã hội Đây chính là nguyên nhân sâu xa dẫn đếnphong trào "99 chống lại 1" diễn ra ở Mỹ đầu năm 2011 và nhanh chóng lan rộng ởnhiều nước tư bản Sự rêu rao bình đẳng về quyền nhưng không kèm theo sự bìnhđẳng về điều kiện để thực hiện các quyền đó đã dẫn đến dân chủ vẫn chỉ là hìnhthức, trống rỗng mà không thực chất Trong đời sống chính trị, một khi quyền lựccủa đồng tiền chi phối thì quyền lực của nhân dân sẽ bị lấn át Vì vậy mà tại cácnước tư bản phát triển, các cuộc bầu cử được gọi là "tự do", "dân chủ" dù có thểthay đổi chính phủ nhưng không thể thay đổi được các thế lực thống trị; đằng sau

hệ thống đa đảng trên thực tế vẫn là sự chuyên chế của các tập đoàn tư bản

2 Những đ ặc tr ư ng bản chất của chủ nghĩa xã hội

 Chủ nghĩa xã hội giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng xãhội, giải phóng con người, tạo điều kiện để con người phát triển toàn diện

 Chủ nghĩa xã hội có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuấthiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu

 Chủ nghĩa xã hội là chế độ xã hội do nhân dân lao động làm chủ.

 Chủ nghĩa xã hội có nhà nước kiểu mới mang bản chất giai cấp công nhân,đại biểu cho lợi ích, quyền lực và ý chí của nhân dân lao động

 Chủ nghĩa xã hội có nền văn hóa phát triển cao, kế thừa và phát huy nhữnggiá trị của văn hóa dân tộc và cao, kì tinh hoa văn hóa nhân loại

 Chủ nghĩa xã hội bảo đảm bình đẳng, đoàn kết giữa các dân tộc và có quan

hệ hữu nghị, hợp tác với nhân dân các nước trên thế giới

Ví dụ: Những đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa xã hội ở nước ta là: Là một xã

hội dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh; do nhân dân làm chủ; cónền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuấtphù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất; có nền văn hóa tiên tiến,đậm đà bản sắc dân tộc; con người được giải phóng khỏi áp bức, bất công, có cuộcsống ấm no, tự do, hạnh phúc, phát triển toàn diện: các dân tộc trong cộng đồngViệt Nam bình đẳng, đoàn kết, tương trợ và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ; có nhànước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân dưới sựlãnh đạo của Đảng Cộng sản; có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân cácnước trên thế giới

CHƯƠNG 2 CHỦ NGHĨA XÃ HỘI TẠI TRUNG QUỐC

I QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở TRUNG QUỐC

1

Sự hình thành chủ nghĩa xã hội đặc sắc ở Trung Quốc

Đại hội XVIII Đảng Cộng sản Trung Quốc tiếp tục khẳng định phát triển đấtnước theo con đường chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc Xây dựng chủ nghĩa

xã hội đặc sắc Trung Quốc trong quá trình cải cách, mở cửa đã tạo ra một bướcnhảy vọt thần kỳ đưa Trung Quốc phát triển hài hòa và trở thành nền kinh tế thứhai thế giới Lý luận chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc là đỉnh cao nhất của lýluận xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Trung Quốc hiện nay

Theo các nhà lý luận Trung Quốc, chủ nghĩa xã hội đặc sắc (CNXHĐS) TrungQuốc chính là thành tựu quan trọng nhất của sự phát triển lý luận cách mạng củaĐảng Cộng sản Trung Quốc trong quá trình lãnh đạo nhân dân Trung Quốc xâydựng chủ nghĩa xã hội mấy chục năm qua Đó chính là đỉnh cao của quá trìnhTrung Quốc hóa chủ nghĩa Mác trong thời đại ngày nay

Trung Quốc hóa chủ nghĩa Mác là sự vận dụng một cách sáng tạo, linh hoạt lýluận của chủ nghĩa Mác vào thực tiễn cách mạng Trung Quốc Theo đó, TrungQuốc hóa chủ nghĩa Mác lần thứ nhất đã được Mao Trạch Đông thực hiện thànhcông trong cách mạng giải phóng đất nước và thực hiện bước chuyển từ chủ nghĩadân chủ mới sang chủ nghĩa xã hội và đã tạo ra bước nhảy vọt lý luận lịch sử lầnthứ nhất Nó là thành quả của sự kết hợp lý luận giữa tư tưởng Mao Trạch Đông vàchủ nghĩa Mác

Trung Quốc hóa chủ nghĩa Mác lần thứ hai do Đặng Tiểu Bình khởi xướngcùng với quá trình cải cách, mở cửa đã tạo ra sự phát triển thần kỳ của Trung Quốcthời gian qua Về mặt lý luận, bước nhảy vọt lý luận lần thứ hai này là sự vận dụngsáng tạo chủ nghĩa Mác trong bối cảnh mới của cả Trung Quốc và thế giới Vớinhững thành tựu lý luận nổi bật là: lý luận Đặng Tiểu Bình, tư tưởng “ba đại diện”

do Giang Trạch Dân chủ trương, quan điểm phát triển khoa học và lý luận về xâydựng xã hội hài hòa do Hồ Cẩm Đào chủ trương

Thực tiễn xây dựng CNXHĐS Trung Quốc diễn ra một cách toàn diện ở mọilĩnh vực của đời sống xã hội, đó là: kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa đặc sắc(XHCNĐS) Trung Quốc, dân chủ XHCNĐS Trung Quốc, Nhà nước pháp quyềnXHCNĐS Trung Quốc, văn hóa XHCNĐS Trung Quốc, xã hội hài hòa XHCNĐSTrung Quốc…

Đặc điểm nổi bật của lý luận CNXHĐS Trung Quốc là hệ thống lý luận mở,mang trong mình tiềm năng sáng tạo to lớn Trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác,

nó cơ bản xuất phát từ thực tiễn xây dựng CNXH ở Trung Quốc trong thời đại toàncầu hóa Vì lẽ đó, nó hứa hẹn sẽ tiếp tục được bổ sung, hoàn thiện và phát triểnkhông ngừng Có thể khẳng định, lý luận CNXHĐS Trung Quốc được phát triển