Trạng thái ứng suất – biến dạng phản ánh khả năng làm việc thực tế của dàn thép cũng như các yếu tố cấu thành như: vật liệu, sơ đồ kết cấu, công nghệ chế tạo.. −Khảo sát ứng xử của dàn t
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA KHOA
KỸ THUẬT XÂY DỰNG BỘ MÔN CÔNG TRÌNH
BÁO CÁO THÍ NGHIỆM
MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH
Trang 2MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
MỤC LỤCPHẦN 1 PHÂN TÍCH KẾT CẤU DÀN THÉP CHỊU TẢI TRỌNG TĨNH 6
A.MỤC ĐÍCH THÍ NGHIỆM 6
B. YÊU CẦU THÍ NGHIỆM 6
C.THÔNG SỐ CHO TRƯỚC 6
I. Cấu tạo, kích thước và đặc trưng hình học tiết diện
H.PHÂN TÍCH VÀ NHẬN XÉT KẾT QUẢ THÍ NGHIỆM 26
I. Phân tích và nhận xét kết quả thí nghiệm đo biến
dạng 26
Trang 3II. Phân tích thí nghiệm và lí
Trang 4MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
Sơ đồ thí nghiệm. 34
D.Thiết bị thí nghiệm. 34
1 Khung gia tải + kích thủy lực (Pmax=1000 kN ¿ 34
2. Cảm biến điện trở đo biến dạng thép và bê tông (Stain Gages: 120Ω
Trang 55. Trong quá trình thí nghiệm, tại mỗi cấp tải trọng, cần ghi các giá trị độ võng và biến dạng của
bê tông và thép (Bảng 2) 35
Trang 6MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
6. Thực hiện tổng cộng 2-3 vòng đo lặp để lấy giá trị trung bình Thời gian cho phép dầmnghỉ khoảng 15 phút giữa các vòng đo lặp (thời gian để dầm trở về trạng thái ban đầu). 35
Trang 73. So sánh kết quả giữa thực nghiệm và lý
số _58
Trang 8MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
1. Sai số trong quá trình thí
nghiệm _58
2. Sai số trong quá trình tính toán _59
IV Cách khắc phục _60 V.Bài học từ thí nghiệm _60
Phần 1 PHÂN TÍCH KẾT CẤU DÀN THÉP CHỊU TẢI TRỌNG TĨNH
NHÓM 1A
Trang 9MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
A MỤC ĐÍCH THÍ NGHIỆM
−Kiểm nghiệm sự phù hợp giữa lý thuyết và thực nghiệm:
Ứng suất trong các thanh dàn
Độ võng và chuyển vị của dàn
−Bằng các biện pháp:
Xác định chuyển vị và biến dạng của dàn thép tại một số vị trí nhất định
Khảo sát sự biến động của trạng thái ứng suất – biến dạng của dàn thép
Trạng thái ứng suất – biến dạng phản ánh khả năng làm việc thực tế của dàn thép cũng như các yếu tố cấu thành như: vật liệu, sơ đồ kết cấu, công nghệ chế tạo
Đây là cơ sở để đánh giá sự đúng đắn của lý thuyết tính toán, thiết kế công trình và thực nghiệm
−Khảo sát ứng xử của dàn thép (thông qua biến dạng ε và độ võng δ)
−Thiết lập các quan hệ tải trọng – độ võng (P – δ) và tải trọng – nội lực ( P - hoặc P –N );
−So sánh kết quả đo thực nghiệm với kết quả tính toán lý thuyết
I Cấu tạo, kích thước và đặc trưng hình học tiết diện dàn
Dàn thép hình thang 5 nhịp, mỗi nhịp cao 0.5m, bước nhịp 1m
Thanh cánh: 2L40x40x5, khe hở giữa 2 thanh 6mm
Thanh bụng: 2L30x30x4, khe hở giữa 2 thanh 6mm
Mô-đun đàn hồi của thép: Es = 2.1x108 kN/m2
Trang 10MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
II Sơ đồ thí nghiệm, các vị trí đo biến dạng và độ võng
Trang 11MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
− Thiết bị gia tải: Kích thủy lực 20 T (đường kính piston Dpiston = 5.82 cm), 2 quang treo và
đòn gia tải
Hình 3: Kích thủy lực
− Cảm biến điện trở đo biến dạng thép (Strain gages) Biến trở loại 120Ω và hệ số GF = 2.1
Hình 4: Cảm biến điện trở
Trang 12MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
- Hệ thống thu nhận tín hiệu cảm biến P3500 + SB10
Hình 5: Hệ thống thu nhận tín hiệu − Đồng hồ đo độ võng (Dial micrometers)
Trang 13MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
B3 Xác định vị trí các vị trí đo đạc, kiểm tra thiết bị và chạy thí nghiệm thử
B4 Kiểm tra hệ thống lần cuối và tiến hành thí nghiệm
B5 Điều khiển kích thủy lực để áp đặt 2 tải tập trung lên cách trên dàn (0-5-10-15-20 kN)
B6 Trong quá trình thí nghiệm, tải mỗi cấp tải trọng, cần ghi các trị độ võng và biến dạng
B7 Thực hiện tổng cộng 2-3 vòng đo lặp để lấy giá trị trung bình Thời gian cho phép
dàn nghỉ khoảng 15p giữa các vòng đo lặp ( thời gian để dàn trở về trạng thái ban đầu)
Bảng 2: Bảng đo số liệu biến dạng thô lần 2
F=P/2
P kN
05101520
II Xử lý số liệu
Trang 14MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
Sau khi đã có số liệu thô, ta tiến hành tính giá trị trung bình và trừ tất cả các giá trị biến dạng ở
cấp tải cho giá trị biến dạng ở cấp tải 0 và tính giá trị trung bình của biến dạng và chuyển vị
Giá trị được sử dụng tính toán sau này là giá trị trung bình
Bảng 3: Bảng xử lý số liệu trung bình 2 lần đo thực nghiệm
F=P/2
P kN
05101520
Bảng 4: Bảng xử lý số liệu biến dạng thực nghiệm
P kN
05101520
Pi
P kN(kN/cm²)
0
5
10
15
Trang 1520
Trang 16MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
Biểu đồ quan hệ tải trọng - đổ võng
25 20 15 10
5 0 0.000
δi (mm)
Hình 7: Biểu đồ quan hệ tải trọng – biến dạng thực nghiệm tại các vị trí
40000 30000 20000
Hình 8: Biểu đồ tải trọng - ứng suất thực nghiệm tại các vị trí
III Tính toán theo lý thuyết bằng phương pháp tính cơ kết cấu
−Ứng suất trong thanh:
NHÓM 1A
Trang 17MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
− Biến dạng thanh theo định luật Hooke:
Trong đó:
: Ứng suất (daN/cm2)
N: lực dọc trong thanh (daN)
F: diện tích mặt cắt ngang tiết diện
F2L40x5 = 7.58 (cm2)
F2L30x4 = 4.54 (cm2)
: Biến dạng của cấu kiện
E: Modul đàn hồi của thép, E = 2,1x108 (kN/m2)
Dpiston: Đường kính Piston kích thủy lực = 5.82 (cm)
Ghi chú: Tải trọng tác dụng lên dàn (P) xác định bằng:
Trang 18NHÓM 1A
Trang 19MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG
- Ứng suất trong các thanh:
Bảng 8: Ứng suất tại các thanh
P
05101520
- Biến dạng trong các thanh:
Trang 20MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG
05
2.510
- Chuyển vị tải các vị trí:
I Mô hình dàn trong sap2000:
Để tính toán các giá trị lý thuyết ta sử dụng phương pháp phần tử hữu hạn thông qua phần
mềm Sap2000 Các bước thực hiện bao gồm mô hình dàn, gán tải trọng tương ứng với các cấp
tải đã được chuyển về đơn vị kN, chạy nội lực và dùng nội lực để tính ứng suất và biến dạng
- Khai báo vật liệu:
Trang 22MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
Hình 9: Khai báo vật liệu
- Khai báo tiết diện:
NHÓM 1A
Trang 23MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
Hình 10: Khai báo tiết diện trong dàn
Trang 24MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
Trang 25MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH
Trang 26NHÓM 1A
Trang 27MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
− Biến dạng thanh theo định luật Hooke:
Trong đó:
: Ứng suất (N/cm2)N: lực dọc trong thanh (N)F:diện tích mặt cắt ngang tiết diện
F2L40x5 = 7.58 (cm2)F2L30x4 = 4.54 (cm2)
: Biến dạng của cấu kiện
E:Modul đàn hồi của thép, E = 2,1x108 (kN/m2)
Bảng 13: Giá trị ứng suất không xét đến TLBT
P(kN/m²)
Trang 28MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
II Đồ thị so sánh ứng suất thực nghiệm, tính theo cơ kết cấu và phần mềm
SAP2000 ứng suất tại vị trí 1,2,4,6 ( 1 2; 4; 6)
Bảng 15: Bảng tổng hợp ứng suất các phương pháp
F
SAP2000(kN
Trang 29MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH
3000.00 2500.00
1500.00 1000.00 500.00 0.00
Hình 15: Biểu đồ quan hệ tải trọng và ứng suất tại thanh 2
Trang 30MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH
30000.00 25000.00 20000.00
Hình 17: Biểu đồ quan hệ tải trọng và ứng suất tại thanh 6
Trang 32MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
III Đồ thị so sánh chuyển vị thực nghiệm, cơ kết cấu và phần mềm SAP2000
F=P/2(kN)02.557.510Bảng 17: Bảng tổng hợp chuyển vị của 3 phương pháp
F (kN)
2.557.510Bảng 18: Bảng so sánh chuyển vị
NHÓM 1A
Trang 33− Đồ thị so sánh giữa thực nghiệm, cơ kết cấy và phần mềm Sap 2000 tại vị trí chuyển vị kế 1:
− Đồ thị so sánh giữa thực nghiệm, cơ kết cấy và phần mềm Sap 2000 tại vị trí chuyển vị kế 4:
F (kN)
Thí Nghiệm Theo Cơ kết cấu Sap2000
Hình 19: Biểu đồ quan hệ tải trọng – chuyển vị tại vị trí IV
Trang 34MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
I Phân tích và nhận xét kết quả thí nghiệm đo biến dạng
−Theo kết quả lý thuyết (Sap 2000), theo cơ kết cấu và thực nghiệm tải trọng – Ứng suất gầnnhư là tuyến tính (đồ thị có dạng đường thẳng), từ đó ta có thể thấy kết cấu vẫn còn làm việctrong miền dàn hồi
−Ứng suất ở thanh 1 theo cơ kết cấu và sap2000 lớn hơn nhiều so với thực nghiệm
−Ứng suất ở thanh 2 theo cơ kết cấu và sap2000 thì có giá trị gần bằng 0 và tải đạt P = 20 kN thị Ứng suất theo thực nghiệm giảm đi
−Ứng suất ở thanh 4 theo cơ kết cấu và sap2000 thì có giá trị tuyến tính và tải đạt P = 20kN thì Ứng suất theo thực nghiệm giảm đi
−Ứng suất ở thanh 6 theo cơ kết cấu và sap2000 thì có giá trị nhỏ hơn thực nghiệm nhưng tải càng cao bắt đầu từ khoảng P = 8 kN thì sẽ nhỏ hơn cơ kết cấu và sap2000
−Ở vị trí cảm biến 2, giá trị ứng suất không tăng khi tăng cấp tải; giá trị ứng suất của
thực nghiệm, SAP, cơ kết cấu có thể xem là bằng 0
Vì thanh bụng 2 không có lực dọc truc (thanh bụng cấu tạo) do đó có ứng suất rất nhỏ (tuy nhiên vẫn có) nên đồ thị cảm biến 2 có hình dạng như trên
−Đường biểu diễn quan hệ tải trọng – Ứng suất thực nghiệm có hệ số góc khác với đường
sap2000 gần như bằng nhau)
- Chuyển vị theo thực nghiệm lớn hơn chuyển vị theo cơ kết cấu và sap2000 Tuy nhiên chuyển vị tỏ ra khá gần giá trị của nhau vì vật liệu được sử dụng là thép, tính đồng nhất cao, đẳng hướng, ít khuyết tật,…, mô hình thí nghiệm cũng khá đơn giản nên giảm bớt sai số
NHÓM 1A
Trang 35MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
Tuy các đồ thị vẫn có sự chênh lệch nhau về giá trị nhưng mà vẫn cho ta thấy được chế độ làm việc tuân theo lý thuyết sức bền vật liệu khi dàn thép làm việc trong giai đoạn đàn hồi.
- Kết quả cho thấy các tính toán SAP 2000 tương đối sát với kết quả cơ kết cấu trong giai đoạn dàn làm việc đàn hồi
Đồ thị tải trọng – nội lực: 2 phương pháp sap2000 và cơ lý thuyết gần bằng nhau.
II Phân tích thí nghiệm và lí thuyết
Ki
ểm tra:
Sơ đồ:
Sơ đồ tính thực nghiệm: 2 liên kết cố định
Sơ đồ tính lý thuyết: 1 gối cố định, 1 gối di động (Dầm đơn giản)
Tải trọng:
Tải trọng thực nghiệm là tải trọng ngoài P (kích thủy lực) không bao gồm tải trọng bản
thân, do các thiết bị đo chuyển vị đã được reset ngay từ đầu, thiết bị đo biến dạng cũng
đã được ghi lại số liệu ngay từ đầu
Tải trọng tính lý thuyết cũng là tải trọng ngoài P (kích thủy lực) không bao gồm trọng
lượng bản thân
Vật liệu:
Vật liệu thực nghiệm vá tính lý thuyết:
Thanh cánh: L40x40x5Thanh bụng: L30x30x4Đặc trưng hình học tiết diện tra bảngModun đàn hồi của thép Es = 2.1E8kN/m2Vật liệu thực nghiệm: Thép là vật liệu liên tục, đồng nhất, đẳng hướng và đàn
hồi tuyến tính
Trang 36MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
Vật liệu tính theo lý thuyết: Vật liệu được coi là liên tục, đồng nhất, đẳng hướng và đàn hồi tuyến tính
Xem chuyển vị là đại lượng cần tìm trước
Hàm xấp xỉ biểu diễn gần đúng dạng phân bố chuyển vị trong phần tử
Điều kiện tương thích chỉ đúng bên trong và tại các điểm nút phần tử
Từ điêu kiện cân bằng nút và các điều kiện biên => hệ phương đại số trình tuyến tính
Giải hệ phương trình đại số tuyến tính => các chuyển vị nút =>
chuyển vị trong phần tử; Dùng phương trình Cauchy => trường biến dạng; phương trình định luật Hooke => trường ứng suất
III Nguyên nhân sai số
1 Sai số trong quá trình thí nghiệm
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến kết quả thí nghiệm sai lệch so với lý thuyết, các nguyên nhân chính gồm có:
−Sai số do thiết bị, dụng cụ thí nghiệm:
Do bộ phận kích lực không chuẩn, khi kích chỉ cần có chuyển vị nhỏ cũng tác động đến các thiết bị cảm biến
Đường dây điện không ổn định, chỉ cần 1 chút tác động nhẹ lên dây (có thể là do gió, hay bạn nào lỡ chạm vào), sẽ dẫn tới kết quả sai khác rất lớn so với kết quả đang đo
NHÓM 1A
Trang 37MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
Dàn thép còn biến dạng dư, do chúng ta làm thí nghiệm liên tục, dàn chưa trở về trạng tháiban đầu
Máy đo biến dạng rất nhạy, ban đầu ta không thể chỉnh hoàn toàn về số 0, do đó kết quả
đó về sau sẽ sai số
Do mỗi thiết bị có một độ chính xác nhất định, nếu phải đọc số liệu nhiều lần sẽ dẫn đếnnhiều lần sai số hơn Vì thế, thí nghiệm càng nhiều với mật độ cao thì sai số sẽ càng nhiều
−Sai số do tác nhân con người:
Việc đọc số cũng không đảm bảo chính xác hoàn toàn, phụ thuộc nhiều vào người đọc đồng hồ đo Đồng thời, có thể do việc gắn đồng hồ đo không cẩn thận
Trong quá trình làm thí nghiệm có thể vô tình đụng chạm vào hệ dàn, dây dẫn, Strain Gage để xảy ra sự cố
Gia tải kích lực chưa đạt tới hoặt vượt quá gia tải yêu cầu
−Ảnh hưởng của môi trường:
Bị ảnh hưởng bởi các tác nhân như gió, nhiệt độ,… trong lúc làm thí nghiệm Lúc làm thí nghiệm nên tắt tất cả quạt và làm vào lúc ít gió, vì khi gió thổi qua làm đung đưa dây dẫn, dẫn đến sai số rất lớn, đặc biết đối với hệ thống thu nhận tín hiệu cảm biến P3500 + SB10,khi dây dẫn bị rung có thể làm kết quả sai lệch rất lớn
Dàn thép đã được sử dụng lâu ngày nên dẫn đến sai lệch do từ biến, ảnh hưởng bởi thời tiết đến vật liệu
2 Sai số trong quá trình tính toán
−Do kết cấu thực làm việc quá lâu so với mô hình kết cấu của lý thuyết làm xuất hiện hiệntượng từ biến Dù trong thanh bụng có Strain Gage số 2 không có nội lực trong thanh, nhưngthực tế vẫn gây ra biến dạng
−Hầu hết các bạn mô hình trên phần mềm Sap 2000 chưa kiểm tra sự hội tụ của bài toán tụ( Kiểm tra hội tụ của bài toán, bằng cách kiểm tra kết quả chuyển vị tại các vị trí bất kì trên
Trang 38MÔN HỌC: THÍ NGHIỆM CÔNG TRÌNH GVHD: THS HOÀNG ANH TUẤN
hệ dàn giữa 2 lần mesh, khi sự sai lệch kết quả giữa 2 lần mesh nhỏ hơn 1% thì có thể xemnhư bài toán đã hội tụ) Trong khi đối với phương pháp phần tự hữu hạn, yếu tố quan trọngquyết định đến kết quả có chính xác hay không là sự hội tụ nghiệm
−SAP2000 xuất kết quả là tiết diện gồm 2 thanh thép góc còn trong thí nghiệm cảm biến chỉ đặt trên một thanh thép góc
−Kết quả nội lực trong Sap và trong lúc tính tay được làm tròn thông qua excel
IV Cách khắc phục
Nhìn chung, sai số trong thí nghiệm là điều không thể tránh khỏi Tuy nhiên, có thể hạnchế sai số bằng cách:
−Kiểm tra cẩn thận việc lắp đặt, bố trí sơ đồ thí nghiệm trước khi thí nghiệm
−Kiểm tra dụng cụ thí nghiệm đạt yêu cầu trước khi thí nghiệm
−Tăng số lần thí nghiệm để tăng độ chính xác của thí nghiệm và loại bỏ các kết quả bị sai số quá lớn giữa những lần thí nghiệm
−Tiến hành thí nghiệm theo hướng dẫn của giảng viên
−Đọc số đo và điều khiển thiết bị chính xác
−Hạn chế tối đa các tác động từ môi trường bên ngoài đến quá trình thí nghiệm (sự thay đổi nhiệt độ, va chạm,…)
−Nâng cấp trang thiết bị thí nghiệm hiện đại hơn và thường xuyên bảo dưỡng các thiết bị dụng cụ đo
V Bài học từ thí nghiệm
−Thí nghiệm này giúp sinh viên có hiểu biết biết, đồng thời làm quen thêm nhiều thiết bị đonhư tensormet, đồng hồ đo chuyển vị, strain gage … và nắm được cách thức làm thí nghiệmdàn thép trong thực tế Giúp sinh viên tránh được những bỡ ngỡ khi ra làm việc ngoài thực tế
−Học hỏi được nhiều kinh nghiệm, biết cách chỉnh các thiết bị đo và các sai sót thường gặp khi thí nghiệm
NHÓM 1A