MỘT số vấn đề về PHÁT TRIỂN một số vấn đề về PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH dạy CHƯƠNG TRÌNH dạy học kỹ NĂNG mềm CHO SINH VIÊN học kỹ NĂNG mềm CHO SINH VIÊN

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH DẠY HỌCKỸ NĂNG MỀM CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN LANG TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP Tóm tắt: Phát triển chương trình dạy học kỹ năng mềm cho sinh vi

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA GIÁO DỤC

XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC

BÀI TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH DẠY HỌC KỸ NĂNG MỀM CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN LANG TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP

GVGD: TS CAO THỊ CHÂU THỦY HVTH: TIÊU MINH SƠN

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH DẠY HỌC

KỸ NĂNG MỀM CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN LANG

TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP

Tóm tắt: Phát triển chương trình dạy học kỹ năng mềm cho sinh viên đại học nhằm đảm bảo khả năng thích ứng của người học trước những thay đổi của thời đại là một yêu cầu cấp thiết Thông qua phương pháp nghiên cứu tài liệu và thực nghiệm đổi mới phương pháp dạy học môn kỹ năng mềm cho sinh viên Trường Đại học Văn Lang từ năm

2019 – 2020 Kết quả cho thấy việc xác định tầm quan trọng, mục tiêu chương trình, thiết kế nội dung, phương pháp tiếp cận, hình thức tổ chức, kiểm tra và đánh dựa dựa trên kết quả đầu ra hướng đến đáp ứng yêu cầu của các kỹ năng thế kỷ XXI và phù hợp với đặc điểm của người học thuộc thế hệ Z là những yếu tố quan trọng góp phần mang lại

thành công cho chương trình.

Từ khóa: phát triển chương trình, kỹ năng mềm, quản lý sự thay đổi, đổi mới

Abstract: Developing a curriculum to teach soft skills for university students to ensure the learners' adaptability to the changes of the times is an urgent requirement Through document research and experimental methods to innovate teaching methods for soft skills for Van Lang University students from 2019-2020 The results showed that the determininatatioion

of the importrtanancece, prograram objejectctiviveses, contntenent design, apprproaoachch,, organizational form, testing and evaluation based on the outcomes aimed at meeting the requirements of the XXI centnturury skills and consistenent with the chararacacteteririststicics of

Generation Z learners are important factors that contribute to the success of the program.

Keywords: program development, soft skills, change management, innovation

1 Đặặt vấấn đề

Việt Nam đã và đang hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, tích cực và sẵn sàng

cho cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4, điều đó đã tạo ra sự thay đổi nhanh chóng và

không ngừng trên tất cả mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội Tuy nhiên, mọi

sự thành công đều phải xuất phát từ yếu tố con người, điều đó đòi hỏi phải có nguồn nhân lực đáp ứng được yêu cầu trong thời đại mới – những thế hệ Z.

Những thay đổi này đã tác động trực tiếp đến nền giáo dục thế giới và đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác giáo dục, thay đổi cả triết lý giáo dục trong thế kỷ XXI Việc giáo dục đơn thuần chỉ tập trung vào truyền đạt kiến thức không còn phù hợp nữa, thay vào đó, giáo dục cần tập trung phát triển những yếu tố “con người” mà máy móc không thể thay thế được, đào tạo nguồn nhân lực sẵn sàng thích nghi trước mọi thay đổi:

Giáo dục không thể thực hiện được chức năng truyền thống là truyền đạt lại khối kiến thức khổng lồ của nhân loại, mà chỉ cung cấp những kiến thức cơ bản, nền tảng, chủ yếu tập trung rèn luyện cho người học các kỹ năng như: tư duy, ngôn

ngữ, diễn đạt, khai thác và xử lý thông tin sau đó áp dụng, sử dụng có ích các thông tin đó và trên cơ sở đó, biến thông tin thành tri thức (Nguyễn Đức Chính

(2012).

Nghị quyết đại hội Đảng XII cũng đã coi đổi mới giáo dục và đào tạo là một trong ba giải pháp có tính đột phá chiến lược nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế Nghị quyết 29 của Chính phủ về “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đào tạo” đã nêu rõ:

Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học;

khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học

tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học.

Chủ trương này đã một lần nữa khẳng định tầm quan trọng của việc đào tạo, phát triển chương trình kỹ năng, đổi mới phương pháp dạy học Để đảm bảo chất lượng giảng dạy kỹ năng mềm ở các trường đại học, rất cần sự quan tâm, đầu tư ở tất cả các khâu của quá trình giáo dục như nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy, đội ngũ giảng viên, triết lý giáo dục được vận dụng, mô hình áp dụng,…Bài tiểu luận sẽ tập trung đi

giải quyết từng vấn đề ở nhiều khía cạnh khác nhau theo quan điểm của tác giả.

2 Nội dung nghiêiên cứu

2.1 Khái niệm kỹ năng mềm

Theo Từ điển tiếng Việt: Kỹ năng là khả năng vận dụng những kiến thức thu được trong một lĩnh vực nào đó vào thực tế (Hoàng Phê, 2003; tr 520) Từ cách hiểu trên, có thể đưa ra khái niệm kỹ năng như sau: Kỹ năng là khả năng chuyên biệt của một cá nhân về một hoặc nhiều khía cạnh được sử dụng để giải quyết tình huống hay công việc nào đó

phát sinh trong cuộc sống (xem Vũ Thị Nga, 2017, tr 10) Đa số các kỹ năng mà mỗi cá nhân có được là do quá trình học tập và rèn luyện Kỹ năng bao gồm hai nhóm, đó là: Kỹnăng cứng và kỹ năng mềm (xem Vũ Thị Nga, 2017, tr 13).

Theo từ điển Giáo dục học: Kỹ năng là khả năng thực hiện đúng hành động, hoạt động phù hợp với những mục tiêu và điều kiện cụ thể tiến hành hành động ấy cho dù đó là hành động cụ thể hay hành động trí tuệ.

Còn về khái niệm kỹ năng mềm (KNM), tác giả Forland, Jeremy cho rằng:KNM là một thuật ngữ thiên về mặt xã hội để chỉ những kỹ năng có liên quan đến

việc sử dụng ngôn ngữ giao tiếp, khả năng hòa nhập xã hội, thái độ và hành vi ứng xử hiệu quả trong giao tiếp giữa người với người Nói khác đi, đó là kỹ năng liên quan đến việc con người hòa mình, chung sống và tương tác với cá nhân khác, nhóm, tập thể, tổ chức và cộng đồng (xem Bùi Đoan Trang, 2019).

Nhà nghiên cứu N.J Pattrick định nghĩa:

KNM là khả năng, là cách thức chúng ta tiếp cận và phản ứng với môi trường xung quanh, không phụ thuộc và trình độ chuyên môn và kiến thức KNM không phải là yếu tố bẩm sinh về tính cách hay là những kiến thức của sự hiểu biết lý thuyết mà đó là khả năng thích nghi với môi trường và con người để tạo ra sự

tương tác hiệu quả trên bình diện cá nhân và cả công việc ( xem Bùi Đoan Trang, 2019).

Michal Pollick tiếp cận dưới góc nhìn KNM là một năng lực thuộc về Trí tuệ cảm xúc: KNM đề cập đến một con người có biểu hiện của EQ (Emotion Intelligence Quotion), đó là những đặc điểm về tính cách, khả năng giao tiếp, ngôn ngữ, thói

quen cá nhân, sự thân hiện, sự lạc quan trong mối quan hệ với người khác và trong công việc (xem Bùi Đoan Trang, 2019).

Tác giả Giusoppe Giusti cho rằng, KNM là những biểu hiện cụ thể của năng lực hànhvi:

KNM là những biểu hiện cụ thể của năng lực hành vi, đặc biệt là những kỹ năng cá nhân hay kỹ năng con người KNM thường gắn liền với những thể hiện của tính cách cá nhân trong một tương tác cụ thể, đó là kỹ năng chuyên biệt rất “người” của con người (xem Bùi Đoan Trang, 2019).

Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Đinh Thị Kim Thoa thì cho rằng, KNM là thuật ngữ dùng để chỉ các kỹ năng thuộc về trí tuệ cảm xúc, những yếu tố ảnh hưởng đến sự xác lập mối

quan hệ với người khác.

KNM là thuật ngữ dùng để chỉ các kỹ năng thuộc về trí tuệ cảm xúc như: một số nét tính cách (quản lý thời gian, thư giãn, vượt qua khủng hoảng, sáng tạo và đổi mới),

sự tế nhị, kỹ năng ứng xử, thói quen, sự lạc quan, chân thành, kỹ năng làm việc theo nhóm Đây là những yếu tố ảnh hưởng đến sự xác lập mối quan hệ với người khác Những kỹ năng này là thứ thường không được học trong nhà trường,

không liên quan đến kiến thức chuyên môn, không thể sờ nắm, nhưng không phải là

kỹ năng đặc biệt mà phụ thuộc chủ yếu vào cá tính của từng người KNM quyết

định bạn là ai, làm việc thế nào, là thước đo hiệu quả cao trong công việc (Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đinh Thị Kim Thoa, 2010).

KNM giúp con người tự quản lý chính bản thân mình và tương tác với những người xung quanh để thành công trong công việc cũng như trong cuộc sống KNM thường khó quy chuẩn, phụ thuộc rất nhiều vào đối tượng tương tác và khó có thể

đo được KNM được sử dụng mọi lúc, mọi nơi và suốt đời Hơn nữa, theo mức độ

Nếu như khi làm việc cần có khả năng chuyên môn và kiến thức thực tế, thì KNM lại giúp chúng ta sử dụng kiến thức chuyên môn hiệu quả hơn KNM bổ sung cho các KN chuyên môn và rất quan trọng trong môi trường làm việc Một người có thể có trình độ chuyên môn cao, nhưng nếu không có KNM thì không thể “bán” ý tưởng của mình, không thể hòa hợp với mọi người hay hoàn thành công việc một cách thuyết phục và như

thế thì không thể đi đến thành công (xem Peggy Klaus, 2012) Theo Huỳnh Văn Sơn:

KNM là những KN không liên quan trực tiếp đến kiến thức chuyên môn mà thiên về mặt tinh thần của mỗi cá nhân nhằm đảm bảo cho quá trình thích ứng với người khác, nhằm duy trì tốt mối quan hệ tích cực và góp phần hỗ trợ thực hiện công việc một cách hiệu quả (Huỳnh Văn Sơn, 2013).

Như vậy, song song với kiến thức chuyên môn, KNM đóng vai trò rất quan trọng đối với thành công trong sự nghiệp của mỗi người.

Từ những quan niệm trên, bài viết đồng tình và sử dụng quan niệm sau: KNM

(Soft skills) là một thuật ngữ xã hội học dành cho cá nhân KNM bao gồm các đặc điểm tính cách, lòng biết ơn, sự giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ, thói quen cá nhân, sự thân thiện

và sự lạc quan, khả năng đồng cảm với người khác, hay để giữ bình tĩnh dưới các áp lực KNM là tổng hợp các kỹ năng giúp con người tư duy và tương tác với nhau KNM có vai trò rất quan trọng đối với SV trong quá trình học tập, nghiên cứu và sinh hoạt ở môi trường đại học cũng như sau khi ra trường… (xem Vũ Thị Nga, 2017, tr 14).

2.2 Phát triển chương trình dạy học kỹ năng mềm cho sinh viên 2.2.1 Tầm quan trọng của kỹ năng mềm đối với sinh viênMuốn thành công trong công việc và cuộc sống, con người cần được trang bị kiến thức và rất nhiều kỹ năng Kỷ nguyên thông tin và tri thức hiện nay cũng đòi hỏi từng

thành viên trong xã hội phải tự học suốt đời, trau dồi khả năng tư duy độc lập và thích ứng nhanh với những biến động thường xuyên, đa dạng, phức tạp của xã hội Để làm được điều này, cần phải học tập và rèn luyện các KNM để có thể trở thành những con người vừa có năng lực chuyên môn vừa có kỹ năng tốt KNM ngày càng được chứng minh có ảnh hưởng rất lớn đến sự thành bại trong sự nghiệp và cuộc sống của một cá nhân.

Khi đánh giá năng lực của người lao động, người sử dụng lao động cũng thường căn cứ vào các tiêu chí liên quan đến kiến thức, kỹ năng và thái độ đối với công việc Những người sử dụng lao động coi trọng các KNM vì đây là một nhân tố đánh giá con người rất hiệu quả Người có các KNM sẽ dẫn dắt được những người khác theo cùng một hướng để đạt một mục đích chung.

Với tốc độ phát triển khoa học kỹ thuật như vậy, việc trang bị KNM để sinh viên sau khi ra trường tiếp tục tự nghiên cứu, tự học tập, tự rèn luyện kỹ năng chuyên môn và

thực hiện triết lý “học tập suốt đời”, “học để chung sống”, “học để làm việc” là vô cùng quan trọng Nó giúp sinh viên thường xuyên cập nhật được những thay đổi của khoa học, công nghệ, giúp sinh viên có đủ kỹ năng để xử lý mọi tình huống xảy ra trong quá trình làm việc hàng ngày Được trang bị các KNM trong môi trường học tập, sinh viên sẽ tham gia chủ động, tích cực hơn các hoạt động xã hội, biết cách tổ chức chuyên nghiệp và sáng tạo các hoạt động ngoại khóa, nâng cao kết quả học tập, biết cách thiết lập các mối quan

hệ thân thiện với mọi đối tượng, có nhiều hơn các cơ hội nghề nghiệp và chắc chắn rằng sẽ giải quyết mọi vấn đề phát sinh trong cuộc sống một cách hiệu quả hơn.

Như vậy, KNM là hành trang không thể thiếu của sinh viên để phát triển nghề nghiệp trong tương lai, đặc biệt trong môi trường giáo dục phát triển về tự chủ, xã hội hóa giáo dục như Trường Đại học Văn Lang.

kiến thức, kỹ năng và thái độ Bên cạnh chuẩn đầu ra về chuyên môn, về tin học

và ngoại ngữ thì sinh viên phải có các kỹ năng mềm Việc chú trọng định hướng phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên là một trong những mục tiêu mà Trường Đại học Văn Lang đang hướng đến Chương trình đào tạo với các học phần tập trung vào 4 nhóm kỹ năng chính như: Kỹ năng học đại học, Kỹ năng làm việc nhóm và thuyết trình, Kỹ năng giao tiếp và Kỹ năng nghề nghiệp

Chương trình đào tạo kỹ năng mềm cho sinh viên được Nhà trường giao đến Trung tâm Phát triển Năng lực sinh viên thiết kế linh hoạt, gắn với thực tiễn theo định hướng ứng dụng; giúp sinh viên xác định được mục tiêu, động lực học tập đúng đắn, phù hợp Ví dụ như môn Kỹ năng Giao tiếp:

Về kiến thức: Giúp sinh viên nắm được những kiến thức cơ bản về giao tiếp và các

kỹ năng để giao tiếp hiệu quả.

+ Giới thiệu chung về lý thuyết: khái niệm, lợi

ích, nguyên tắc + Nhận diện bản thân trong

giao tiếp + Nhận thức đối tượng giao tiếp

Về kỹ năng: Trang bị cho sinh viên các kỹ năng thuyết trình,

kỹ năng làm việc nhóm để ứng dụng xử lý các tình huống cụ thể + Kênh giao tiếp ngôn ngữ và phi ngôn ngữ

+ Các kỹ năng giao tiếp cơn bản: Kỹ năng đặt câu hỏi, Kỹ năng lắng nghe, Kỹ

năng phản hồi, Kỹ năng trình bày văn bản, Kỹ năng sử dụn mail, Kỹ năng giao tiếp qua điện thoại.

E-Về thái độ: Giúp sinh viên tự tin và thành công hơn trong học tập, cuộc sống.

Từ đó, hoàn chỉnh dần khả năng của sinh viên sau khi ra trường Sinh viên vừa tiếp cận được kiến thức, vừa rèn luyện kỹ năng, vừa được đào tạo một thái độ tích cực.

2.2.3 Thiết kế nội dung chương trình đối với người dạy và học

Bên cạnh kỹ năng cứng là kỹ năng chuyên môn nghề nghiệp, kinh nghiệm cho mỗi công việc, ngành nghề nhất định; còn có kỹ năng mềm liên quan đến việc con người hòa mình, chung sống và tương tác với cá nhân khác, nhóm, tập thể, tổ chức và cộng đồng (xem Lê Thu Hà, 2016) Kỹ năng mềm thiên về nhóm các kỹ năng thuộc về giao tiếp,

tương tác, phát triển các quan hệ tốt giữa người với người Dần dần cũng được mở rộng sang các kỹ năng liên quan giúp cho giao tiếp hiệu quả và thành công trong công việc

như thích ứng, tư duy sáng tạo, tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, ra quyết định, lãnh đạo (xem Nguyễn Duy Mộng Hà và cộng sự, 2020) Các kỹ năng của thế kỷ 21 liên quan đến sự

nỗ lực, tự chủ, sáng tạo của bản thân rất cao gồm các năng lực thiên về nhóm cá nhân đồng thời gồm cả những kỹ năng biết làm việc với người khác Điều này đòi hỏi các nhà giáo dục hay thiết kế chương trình đào tạo các cấp, nhất là bậc đại học của thế kỷ 21 không thể không quan tâm lồng ghép cả hai nhóm kỹ năng này như là điều kiện cần và

đủ, nhằm phát triển con người toàn diện, cân bằng và hài hòa ( xem Nguyễn Duy Mộng Hà và cộng sự, 2020).

Giáo dục kỹ năng mềm là quá trình hình thành và phát triển cho người học các kỹ năng mềm cần thiết để đảm bảo cho quá trình thích ứng với người khác và công việc, nhằm duy trì tốt các mối quan hệ tích cực và hỗ trợ thực hiện công việc một cách hiệu quả thông qua những cách thức và nội dung khác nhau Như vậy dạy học kỹ năng mềm

là một quá trình đòi hỏi không chỉ chú trọng việc cung cấp nền tảng kiến thức mà quan trọng hơn là giáo dục các giá trị về mặt tinh thần, hình thành các hành vi tương ứng cho người học và phải được ứng dụng cụ thể trong cuộc sống hằng ngày Đối tượng chính của hoạt động dạy học kỹ năng mềm tại trường đại học là sinh viên, là những công dân

có độ tuổi từ 18-25 đang học tập ở bậc đại học, có những đặc điểm: Năng động, nhạy cảm và sẵn sàng tiếp thu cái mới; là bộ phận trí tuệ và ưu tú trong các thế hệ thanh niên,

là nơi kết tinh nhiều tài năng sáng tạo, là nguồn lao động có học vấn cao; là lớp người đang hình thành và khẳng định nhân cách, có xu hướng chung là tính tích cực, tính tự lập, độc lập và nhu cầu tự khẳng định phát triển khá cao (xem Vũ Thùy Hương, 2018).

Theo Marilyn N Norman và Joy C Jordan, chương trình phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên nên chú ý các vấn đề sau: Các năng lực cần phù hợp với độ tuổi sinh viên;

Kỹ năng được học tốt nhất thông qua trải nghiệm, thực hành và khả năng củng cố thông qua tình huống thực tế (xem Đoàn Thị Minh Thoa, 2021) Theo Lý thuyết học tập của người lớn (Andragogy) của Malcolm Shepherd Knowles, sinh viên là những người trẻ đã

ở tuổi trưởng thành (18 tuổi trở lên) cần được học tập theo những nguyên lý sau: 1) Người học cần được can dự vào quá trình lập kế hoạch và đánh giá kết quả họctập;

2) Trải nghiệm (gồm cả những sai sót) cung cấp nền tảng cho các hoạt động họctập;

3) Người học quan tâm đến những nội dung học có liên hệ trực tiếp tới công việc hoặc trong đời tư của họ;

4) Học theo kiểu lấy vấn đề làm trung tâm (Problem-centered) hơn là hướng đến

nội dung (Content-oriented) (xem Đoàn Thị Minh Thoa, 2021) Chương trình học cần tập trung hơn vào tiến trình, sự tương tác và thẩm thấu trực tiếp hơn là vào phát triển nội dung Những phương pháp giảng dạy tương tác và tích cực sẽ được sử dụng nhiều

hơn, thông qua trải nghiệm thực tế, người học tự xây dựng các tri thức cho chính mình.

2.2.4 Phương pháp tiếp cận chương trìnhGiảng dạy kỹ năng mềm khác nhiều so với giảng dạy các môn khoa học thuần túy, đòi hỏi người giảng viên phải có kiến thức chuyên môn, am hiểu tâm lý lứa tuổi, có kinh nghiệm và sự trải nghiệm thực tế Thêm nữa, hiện nay tại các Trường đại học trong chương trình đào tạo thường tích hợp kỹ năng mềm vào các môn học chính khóa đang đươc áp dụng triệt để ở hầu hết các học phần Việc tích hợp giúp cho người học có thể ứng dụng các kỹ năng mềm được biết vào những hoạt động thực tế Qua đó, họ có thêm thời gian và hoạt động để hình thành kỹ năng một cách tốt nhất Ví dụ như: Kỹ năng làm việc nhóm và thuyết trình, Kỹ năng Giao tiếp, Kỹ năng học đại học, Kỹ năng nghề nghiệp… Song hành với từng nội dung chính, sinh viên có thể vận dụng thêm những kỹ năng khác như: Kỹ năng Quản lý thời gian, Kỹ năng Đặt câu hỏi, Kỹ năng lắng nghe, Kỹ năng Tư duy phản biện, Tư duy logic, Kỹ năng lập kế hoạch, Kỹ năng xác định mục tiêu… Qua đó, các bạn sinh viên có thể vận dụng ngay các kỹ năng mềm đó trong việc

tiếp thu kiến thức của từng học phần Các bạn chuyển từ hình thức học thụ động sang hình chức chủ động, lấy người học là trung tâm Phương pháp này theo định hướng ứng dụng, giảng viên đổi mới cách dạy từ truyền thống sang dạy học tích cực.

Tích hợp dạy kỹ năng mềm hiệu quả nó phụ thuộc nhiều vào giảng viên Giảng viên là người đạo diễn và kiểm soát lớp để cuốn các bạn sinh viên tham gia Tích hợp kỹ

năng mềm vào việc giảng dạy là điều cần thiết, là môi trường để sinh viên rèn luyện kỹ năng ngay khi bước vào giảng đường đại học.

Tuy nhiên, việc tích hợp cần nhiều điều kiện từ phía giảng viên, từ phía người học Đối với giảng viên cần phải có phương pháp giảng dạy kỹ năng mềm Phương pháp giảng dạy một trong những yếu tố quan trọng, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo Phương pháp giảng dạy khoa học, phù hợp sẽ tạo điều kiện cho giảng viên và sinh viên phát huy khả năng truyền đạt và lĩnh hội kiến thức Ý thức được điều đó, giảng viên cơ hữu và thỉnh giảng (đã được tập huấn chuyên môn theo hướng chương trình đào tạo tại Trường) đã

linh hoạt sử dụng các phương pháp giảng dạy như: Phương pháp làm việc nhóm, phương pháp thuyết trình/vấn đáp, phương pháp kể chuyện, phương pháp trực quan Bên cạnh

đó giảng viên sử dụng các kỹ thuật giảng dạy như: Kỹ thuật bàn tay nắn bột, kỹ thuật khăn trải bàn, kỹ thuật công não, kỹ thuật chuyên gia, kỹ thuật các mảnh ghép…Ứng dụng trên hệ thống E-learning, học tập trực tuyến, trò chơi sư phạm, kết hợp công nghệ thông tin, thực hiện dự án,…

Trong đó, theo quan điểm của cá nhân, tôi thấy việc thực hiện những phương pháp đấy có thể mô phỏng thành hai dạng phương pháp tiếp cận chính, đó chính là: đa ngành

và liên ngành Vì cơ bản, sinh viên tại Trường đến từ nhiều Khoa/Bộ môn khác nhau nên việc thực hiện việc tiếp cận hướng tích hợp đa ngành và liên ngành là phù hợp.

2.2.4.1 Phương pháp tiếp cận đa ngành

Phương pháp tiếp cận đa ngành, đặc biệt là ở mảng đào tạo kỹ năng mềm nhằm xây dựng một chương trình có sự tích hợp của các ngành/tiểu ngành xung quanh một vấn đề

mà nhiều ngành khoa học cùng quan tâm hoặc những chủ đề học tập chung cho nhiều ngành mà người học có thể giải quyết chủ đề trên cơ sở góc độ khoa học khác nhau.

XÃ HỘI KHOA HỌC

Hình: Ví dụ phương pháp tiếp cận đa ngành

Trong tích hợp đa ngành, Trường đã xây dựng những chủ đề dựa trên các lĩnh vực môn học khác nhau (thường là từ 3 nội dung trở lên); để từ đó thu hút sinh viên ở các độ tuổi khác nhau, lớp học khác nhau hoặc cả trường cùng tham gia thực hiện trong các tiết dạy/buổi sinh hoạt/diễn đàn/workshop,… Hoạt động này đem lại nhiều lợi ích cho sinh

viên, giúp sinh viên làm việc và cộng tác với mọi người trong tập thể đa dạng về nhận

thức và độ tuổi (ví dụ hoạt động phỏng vấn và thực hiện chủ đề: Café – Wrokshop trong

Kỹ năng làm việc nhóm và thuyết trình); trải nghiệm và thể hiện sự hiểu biết sâu sắc vấn đề trong một quá trình khám phá lâu dài thông qua sản phẩm như: video clip, mô hình, dự án, trình bày báo cáo, tranh luận, phản biện, đặt vấn đề…(ví dụ mô hình Học tập thông qua trải nghiệm (ELC) của David A.Kolb trong Kỹ năng Nghề nghiệp); học tập lẫn nhau và tạo ra hăng hái (ví dụ Cây kỳ vọng trong Kỹ năng học đại học), hứng thú trong quá trình làm việc cộng đồng (ví dụ Dự án: Tặng quà cho người vô gia cư – Kỹ năng Giao

tiếp).

2.2.4.2 Phương pháp tiếp cận liên ngành

Phương pháp tiếp cận liên ngành nhằm xây dựng một chương trình có đối tượng nhận thức – học tập là những chuẩn kiến thức, kỹ năng chung cho nhiều ngành/tiểu ngành có liên quan mà khi triển khai cần sử dụng các chuẩn kiến thức, kỹ năng chung

đã được tích hợp trong chương trình (Ví dụ: tích hợp sử dụng công nghệ thông tính, khoa học máy tính vào chương trình giảng dạy của nhiều ngành chứ không đơn thuần chỉ là để sử dụng máy tính) Kỹ năng mềm cũng đòi hỏi những yêu cầu như thế khi tích hợp nhiều phương pháp vào để hỗ trợ sinh viên trong quá trình học tập.

Chương trình liên ngành trong những môn kỹ năng mềm có những chủ đề, dự án học tập yêu cầu sinh viên phải sử dụng kiến thức của nhiều ngành/tiểu ngành để giải quyết, thiết lập tri thức kết nối giữa nhiều ngành với nhau (Ví dụ: trong Kỹ năng Giao tiếp hướng dẫn sinh viên thường sẽ liên kết nhiều kỹ năng như: nghe (lắng nghe) – nói (thuyết trình, trình bày, phản hồi) – đọc (luyện thanh, luyện giọng, tập đọc phát âm, tròn

vành rõ chữ) – viết (viết email xin việc, viết báo cáo,…) Trong việc tích hợp liên ngành như thế cần xác định những kỹ năng, khái niệm, chủ đề cần rèn luyện, lĩnh hội đòi hỏisinh viên phải sử dụng kiến thức của nhiều ngành khoa học khác.

2.2.5 Hình thức tổ chức dạy và họcĐối với hình thức tổ chức dạy và học được Trường Đại học Văn Lang xác định ngay

từ đầu với những mục tiêu được đưa ra Người dạy phải chuẩn bị nội dung, thiết kế bài giảng, phương pháp giảng dạy,… còn đối với người học sẽ được học tập trên lớp và vấn đề

tự học Ở đây, tôi quan tâm vấn đề tự học của sinh viên tại Trường, nhà trường đã

chuẩn bị những video minh họa (do trường thực hiện), bài tập trắc nghiệm, bài tập nhóm, bài tập cá nhân (trên hệ thống E-learning) Ngoài ra, với tinh thần như đã nêu từ giảng

viên đòi hỏi phải có nhiều kinh nghiệm, kiến thức liên ngành và đa ngành thì giảng viên còn được tập huấn trên hệ thống Microsoft (MS Team) để chủ động hơn trong những tình huống trực tuyến trong xã hội và tình hình đầy biến động như ngày nay (dịch Covid – 19) Ví dụ ở môn Kỹ năng Giao tiếp, với những yêu cầu từ giảng viên và sinh viên (trước khi lên lớp – lên lớp và tự học) như sau:

Môn học sử dụng phương pháp Blended learning với quy trình giảng dạy như sau:Đối với người dạy

- Trước buổi lên lớp:

1) Đăng tải nội dung bài giảng, clip hướng dẫn về nội dung bài học thông qua hệ thống học tập trực tuyến;

2) Nêu các yêu cầu tự học và thời hạn hoàn thành cho SV: thảo luận, làm bài tập,

…

3) Hướng dẫn, giải đáp các thắc mắc của SV tại các mục thảo luận trực tuyến.

- Trong giờ lên lớp:

5) Cùng SV thảo luận nâng cao, tìm hiểu sâu;

6) Hướng dẫn SV học tập thông qua trải nghiệm, thực hành tại lớp về các tình huống học tập.

Đối với người học

Các phương pháp học tập gồm:

- Trước khi lên lớp, sinh viên sẽ thực hiện các bước tự học sau:

1 Xem bài giảng, clip về nội dung bài học thông qua hệ thống học tập trực tuyến;

2 Thảo luận về nội dung bài học, nêu các thắc mắc tại các mục thảo luận trực

Việc kiểm tra và đánh giá các học phần KNM hướng tới việc nâng cao nhận thức

về vai trò của kNM, từ đó khuyến khích sinh viên chủ động, không ngừng hoàn thiện các

kỹ năng cần thiết để tự tin và thành công hơn trong học tập, công việc và cuộc sống.

Điều kiện để được dự thi kết thúc học phần:

- Sinh viên phải tham dự đảm bảo dự từ 70% thời lượng môn học trở lên

- Thực hiện đầy đủ các hoạt động trên lớp theo yêu cầu của giảng viêiên Hình thức thi kết thúc học phần

- Hoàn thành Bài tập nhóm (30% điểm), 5 bài kiểm tra trắc nghiệm (20% điểm) và

3 bài kiểm tra cá nhân (50% điểm)

Ví dụ ở môn Kỹ năng Giao tiếp, sinh viên sẽ áp dụng thêm chuẩn đầu ra – kết quả mong đợi của môn học: kiến thức – kỹ năng và thái độ, phẩm chất đạo đức.

- Vận dụng các khái niệm và nguyên tắc giao tiếp vào việc xác định các yếu

tố ảnh hưởng, đối tượng và lập kế hoạch cho các loại hình giao tiếp.

- Vận dụng các nguyên tắc giao tiếp và phong cách giao tiếp trong học tập và cuộc sống hàng ngày.

Kỹ năng

- Giao tiếp hiệu quả bằng đa phương tiện với các bên liên quan.

- Phối hợp các KN lắng nghehe, đặt câu hỏi và phản hồi để vận dụng sáng tạo, giải quyết được những vấn đề hàng ngày.

- Giao tiếp ứng xử phù hợp với đối tượng giao tiếp.

- Ứng xử phù hợp với các bên liên quan trong môi trường đa dạng, tôn trọng sự khác biệt đa văn hóa, kết nối và phát triển các mối quan hệ nội bộ và bên ngoài Trong quá trình thực hiện, KNM có thể được điều chỉnh, bổ sung các hình thức

kiếm tra và đánh giá phù hợp với điều kiện thực tế, cập nhật kịp thời trong bài giảng và thông báo trước cho sinh viên.

2.2 Triết lý giáo dục – nền tảng cốt lõi của chương trìnhTrường Đại học Văn Lang cũng đã xác định sứ mệnh của mình là “Đào tạo những con người mang lại tác động tích cực truyền cảm hứng cho xã hội” , đào tạo người học trở thành phiên bản tốt nhất của chính họ, với tinh thần học tập suốt đời, luôn sống trọn vẹn với tất cả tiềm năng của bản thân Cùng với sứ mệnh này là Triết lý giáo dục “Thông qua học tập trải nghiệm, đào tạo con người toàn diện, có khả năng học tập suốt đời, có đạo đức, có sức ảnh hưởng và mang lại thay đổi tích cực cho cộng đồng”, chú trọng đến trang bị cho người học kỹ năng học tập, lối suy nghĩ sáng tạo, tinh thần khởi nghiệp,

kỹ năng lãnh đạo và các kỹ năng sống (Trường Đại học Văn Lang, 2020).

2.4 Quản lý việc phát triển chương trình dạy học kỹ năng mềm cho sinh viên theo hướng cải thiện và đổi mới hoạt động giảng dạy kỹ

năng mềm cho sinh viên trong bối cảnh hội nhập - Ứng dụng thực tiễn

Vấn đề trình bày dựa vào kết quả khảo sát từ Trung tâm Phát triển Năng lực sinh viên – Trường Đại học Văn Lang kể từ tháng 9- 2019 đến nay trong tìm hiểu đổi mới hoạt động giảng dạy kỹ năng mềm cho sinh viên Trước tháng 9-2019, các môn học kỹ

học kỹ năng mềm (Kỹ năng giao tiếp, Kỹ năng thuyết trình, Kỹ năng làm việc nhóm, Kỹ năng hội nhập) nằm chương trình đào tạo của 6 ngành (Kế toán, Tài chính ngân hàng, Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, Quản trị khách sạn, Luật, Luật kinh tế), mỗi ngành có 1-2 môn học kỹ năng mềm Như vậy, chỉ có sinh viên của 6/32 ngành trong toàn trường được tham gia học các lớp kỹ năng mềm được tổ chức chính thức trong chương trình đào

tạo Ngoài ra các khoa, ngành cũng thường xuyên tổ chức các buổi chia sẻ về kỹ năng mềm thông qua các hội thảo, chuyên đề, kết nối với doanh nghiệp, mang tính chất ngắn

hạn và không định kỳ Như vậy, ở giai đoạn này việc tổ chức giảng dạy các môn học kỹ năng mềm chưa được thực hiện thống nhất trong toàn trường.

Một trong những hành động thể hiện sự cam kết thực hiện sứ mệnh và triết lý giáo dục của Trường Đại học Văn Lang là đổi mới hoạt động dạy học kỹ năng mềm cho sinh viên và thực hiện thống nhất trong toàn trường (do Trung tâm Phát triển Năng lực sinh viên phụ trách chung) để đảm bảo chất lượng đồng đều cho sinh viên tất cả các ngành về kỹ năng mềm Việc thay đổi hoạt động giảng dạy môn kỹ năng mềm tại Trường Đại học Văn Lang được thực hiện một cách căn bản và toàn diện ngay từ tư duy thiết kế chương trình.

Thứ nhất, nội dung giảng dạy phải là những môn học kỹ năng mềm hiện đại

mà thế kỷ 21 đã xác định, đó là những môn học trang bị cho người học khả năng thích ứng với thời đại, hội nhập được với tương lai Danh mục môn học như sau:

1) Kỹ năng học đại học: trang bị cho sinh viên kiến thức, kỹ năng để thích nghi với môi trường đại học, phương pháp học tập hiệu quả, xây dựng kỹ năng tự học và học tập suốt đời;

2) Kỹ năng giao tiếp: giúp sinh viên giao tiếp hiệu quả để tự tin

và thành công hơn trong học tập, cuộc sống;

3) Kỹ năng làm việc nhóm: giúp sinh viên tham gia hiệu quả vào quá trình làm việc nhóm;

4) Kỹ năng thuyết trình: giúp sinh viên biết cách trình bày thu hút, thuyết phục;