ĐỀ TÀITƯ TƯỞNG hồ CHÍ MINH về CON NGƯỜI và sự vận DỤNG TRONG VIỆC xây DỰNG CON NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY

Lí do chọn đề tài “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” đó là lời căn dặn của Bác, câu nói đó đã thể hiện đầy đủ tư tưởng của Hồ Chí Minh về

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM



TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

ĐỀ TÀI:TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI VÀ SỰ VẬN

DỤNG TRONG VIỆC XÂY DỰNG CON NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY

Giáo viên hướng dẫn: Ngô Thị Thu Hoài

Nhóm sinh viên thực hiện:

Thành phố Hồ Chí Minh, Tháng 11 năm 2022

Nhận xét của giảng viên

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

ĐIỂM (BẰNG SỐ): ……….………

BẰNG CHỮ:……….………

CHỮ KÍ GV:……….………

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

I Lí do chọn đề tài 1

II Mục tiêu nghiên cứu 1

III Đối tượng nghiên cứu 1

NỘI DUNG 2

I Tư tưởng Hồ Chí minh về vấn đề con người 2

1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về con người 2

2 Quan niệm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người 5

II. SỰ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG VIỆC XÂY DỰNG CON NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY 7

1 Thực trạng và một số vấn đề xây dựng con người Việt Nam 7

2 Quan điểm của Đảng về phát huy yếu tố con người dựa trên cơ sở tư tưởng Hồ Chí Minh 8

3 Giải pháp xây dựng và phát huy nhân tố con người Việt hiện nay 11

KẾT LUẬN 13

TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

LỜI MỞ ĐẦU

I Lí do chọn đề tài

“Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” đó

là lời căn dặn của Bác, câu nói đó đã thể hiện đầy đủ tư tưởng của Hồ Chí Minh về vấn đề con người cũng như sự quan trọng của vấn đề “trồng người” trong việc xây dựng và phát triển đất nước của nước ta

Trong đưa nước chúng ta thành một quốc gia phát triển thì sự vấn đề con người và phát triển con người ngày càng cần được chú trọng Khi đi đôi với sự phát triển là sự hội nhập, tiếp thu kiến thức văn hóa bổ ích nhưng bên cạnh đó những tư tưởng lệch lạc, văn hóa tiêu cực cũng được du nhập vào đất nước dễ dàng khi mà mạng xã hội phát triển quá mạnh mẽ Từ đây ta có thể thấy vấn đề con người và sự nghiệp phát triển con người có những điều kiện thuận là cũng như thách thức lớn trong sự nghiệp phát triển đất nước

Từ những vấn đề được nêu ra như trên nhóm em quyết định chọn đề tài “Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề con người và sự vận dụng trong việc xây dựng con người Việt Nam hiện nay”

II Mục tiêu nghiên cứu

Nắm vững những tư tưởng cơ bản của Chủ tịch Hố Chí Minh về vấn đề con người từ

đó vận dụng vào thực tiển để xây dựng chính bản thân mình và những người xung quanh

III Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn dề con người, con người Việt Nam hiện nay

và những thực trạng, nguyên nhân, giải pháp

NỘI DUNG

I Tư tưởng Hồ Chí minh về vấn đề con người

1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về con người.

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một bước phát triển mới của chủ nghĩa Mác - Lênin, được vận dụng một cách sáng tạo vào thực tiễn giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Điều cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh là độc lập dân tộc gắn liền với giải quyết xã hội và giải phóng con người Trong đó, vấn đề con người là vấn đề lớn, được đặt lên hàng đầu và là vấn đề trung tâm, xuyên suốt trong toàn bộ nội dung tư tưởng của Người Tin ở dân, dựa vào dân, tổ chức và phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân, bồi dưỡng, đào tạo và phát huy mọi năng lực của dân (ở từng cá nhân riêng lẻ và của cả cộng đồng), đó là tư tưởng được Hồ Chí Minh vận dụng và phát triển trong toàn

bộ sự nghiệp đấu tranh cách mạng giành độc lập dân tộc cũng như xây dựng đất nước

Tư tưởng đó cũng chính là nội dung cơ bản của toàn bộ tư tưởng về con người của Hồ Chí Minh

a Con người được nhìn nhận như một chỉnh thể.

Tư tưởng về con người của Hồ Chí Minh dựa trên thế giới quan duy vật triệt để của chủ nghĩa Mác – Lênin Chính vì xuất phát từ thế giới quan duy vật triệt để ấy, nên khi nhìn nhận và đánh giá vai trò của bản thân mình (với tư cách là lãnh tụ), Người không bao giờ cho mình là người giải phóng nhân dân Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, người cán bộ (kể cả lãnh tụ) chỉ là “đầy tớ trung thành” có sứ mệnh phục vụ nhân dân, lãnh tụ chỉ là người góp phần vào sự nghiệp cách mạng của quần chúng Tư tưởng này

đã vượt xa và khác về chất so với tư tưởng “chăn dân” của những người cầm đầu nhà nước phong kiến có tư tưởng yêu nước xưa kia Và đây cũng chính là điều đã làm nên chủ nghĩa nhân văn cao cả ở Hồ Chí Minh, một chủ nghĩa nhân văn cộng sản trong cốt cách của một nhà hiền triết phương Đông

Con người là một chỉnh thể thống nhất giữa mặt sinh học và mặt xã hội; con người là chủ thể của các mối quan hệ xã hội - lịch sử, là chủ thể sáng tạo và hưởng thụ các giá trị vật chất và tinh thần của xã hội

Hồ Chí Minh đề cập đến con người trong tính đa dạng: đa dạng trong quan hệ xã hội (quan hệ dân tộc, giai cấp, tầng lớp, đồng chí, đồng bào…); đa dạng trong tính cách, khát vọng, phẩm chất, khả năng, cũng như năm ngón tay dài ngắn khác nhau nhưng đều hợp lại nơi bàn tay; mấy mươi triệu người Việt Nam, có người thế này, thế khác, nhưng đều cùng là nòi giống Lạc Hồng; đa dạng trong hoàn cảnh xuất thân, điều kiện sống, làm việc…

Hồ Chí Minh xem xét con người trong sự thống nhất của hai mặt đối lập: thiện và ác, hay và dở, tốt và xấu, hiền và dữ… Bao gồm tính người – mặt xã hội và tính bản năng – mặt sinh học của con người Theo Hồ Chí Minh con người có tốt, có xấu, nhưng “dù

là xấu, tốt, văn minh hay dã man đều có tình”

Đối với Hồ Chí Minh, con người tồn tại vừa là tư cách cá nhân, vừa là thành viên của gia đình và của cộng đồng, có cuộc sống tập thể và cuộc sống cá nhân hài hòa, phong phú Người đã nêu một định nghĩa về con người: “Chữ người, nghĩa hẹp là gia đình, anh em, họ hàng, bầu bạn Nghĩa rộng là đồng bào cả nước Rộng nữa là cả loài người” Quan điểm đó thể hiện ở chỗ Người chưa bao giờ nhìn nhận con người một cách chung chung, trừu tượng Khi bàn về chính sách xã hội, cũng như ở mọi nơi, mọi lúc, trong mọi hoàn cảnh, Người luôn quan tâm đến nhu cầu, lợi ích của con người với

tư cách nhu cầu chính đáng Đem lại lợi ích cho con người chính là tạo ra động lực vô cùng lớn lao cho sự nghiệp chung, vì nếu như những nhu cầu, lợi ích của mỗi cá nhân không được quan tâm thỏa đáng thì tính tích cực của họ sẽ không thể phát huy được Trong khi phê phán một cách nghiêm khắc chủ nghĩa cá nhân, Người viết: “Đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân không phải là “giày xéo lên lợi ích cá nhân” Mỗi người đều

có tính cách riêng, sở trường riêng, đời sống riêng của bản thân và của gia đình mình” Trong quan điểm về thực hiện một nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, theo Người, phải là một nền dân chủ chân chính, không hình thức, không cực đoan, trong đó mỗi con người cụ thể phải được đảm bảo những quyền lợi và nghĩa vụ của mình theo hiến pháp

và pháp luật Con người, với tư cách là những cá nhân, không tồn tại biệt lập mà tồn tại trong mối quan hệ biện chứng với cộng đồng dân tộc và với các loài người trên toàn thế giới

b Con người trong hoàn cảnh lịch sử cụ thể.

Con người trong tư tưởng Hồ Chí Minh không tồn tại như một phạm trù bản thể luận

có tính trừu tượng hóa và khái quát hóa, mà được đề cập đến một cách cụ thể, đó là nhân dân Việt Nam, những con người lao động nghèo khổ bị áp bức cùng cực dưới ách thống trị của phong kiến, đế quốc; là dân tộc Việt Nam đang bị đô hộ bởi chủ nghĩa thực dân; và mở rộng hơn nữa là những “người nô lệ mất nước” và “người cùng khổ” Logic phát triển tư tưởng của Người là xuất phát từ chủ nghĩa yêu nước để đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, đến với chủ nghĩa quốc tế chân chính Theo logic phát triển tư tưởng ấy, khái niệm “con người” của Hồ Chí Minh tiếp cận với khái niệm “giai cấp vô sản cách mạng” Người đề cập đến giai cấp vô sản cách mạng và sự thống nhất về lợi ích căn bản của giai cấp đó với các tầng lớp nhân dân lao động khác (đặc biệt là nông dân) Người nhận thức một cách sâu sắc rằng, chỉ có cuộc cách mạng duy nhất và tất yếu đạt tới được mục tiêu giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và toàn thể nhân loại khỏi mọi sự nô dịch, áp bức Toàn bộ các tư tưởng, lý luận (chiếm một khối lượng lớn trong các tác phẩm của Người) bàn về cách mạng (chiến lược giải pháp; bàn về người cách mạng và đạo đức cách mạng, về hoạch định và thực hiện các chính sách xã hội;

về rèn luyện và giáo dục con người v.v…) về thực chất chỉ là sự cụ thể hóa bằng thực tiễn tư tưởng về con người của Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh dùng khái niệm con người theo nghĩa rộng trong một số trường hợp (“phẩm giá con người”, “giải phóng con người”, “người ta”, “con người”, “ai”…) nhưng đặt trong một bối cảnh cụ thể và một tư duy chung, còn phần lớn, Người xem xét con người trong các mối quan hệ xã hội, giai cấp, giới tính, lứa tuổi, nghề nghiệp, trong khối thống nhất của cộng đồng dân tộc và quan hệ quốc tế Đó là con người hiện thực, cụ thể, khách quan

c Bản chất con người mang tính xã hội.

Để sinh tồn, con người phải lao động sản xuất Trong quá trình lao động, sản xuất, con người dần nhận thức được các hiện tượng, quy luật của tự nhiên, của xã hội; hiểu về mình và hiểu biết lẫn nhau… xác lập các mối quan hệ giữa người với người

Hồ Chí Minh định nghĩa về con người: “Chữ người, nghĩa hẹp là gia đình, anh em họ hàng, người thân, bạn bè, nghĩa rộng là đồng bào cả nước, rộng nữa là cả loài người” Như vậy, con người không phải là những cá thể biệt lập và đơn độc mà là một tập thể một khối đoàn kết vững mạnh Chỉ có trong quan hệ xã hội, trong hoạt động thực tiễn

xã hội con người mới có lao động, ngôn ngữ, tư duy, chế tạo công cụ lao động, mới thực sự trở thành con người đúng nghĩa con người để phân biệt với mọi loài động vật khác Những quan hệ xã hội mà Hồ Chí Minh quan tâm là những quan hệ gắn bó với mọi người, với cộng đồng, tạo thành những cộng đồng xã hội từ nhỏ đến lớn, từ hẹp đến rộng, những cộng đồng gia đình, họ tộc, làng xã, dân tộc đã tạo thành cộng đồng bền vững được bồi đắp trong trường kỳ lịch sử dựng nước và giữ nước

2 Quan niệm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người.

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh về con người, người luôn khẳng định một vai trò nòng cốt của con người Hồ Chí Minh khẳng định, con người là vốn quý nhất, nhân tố quyết định thành công của sự nghiệp cách mạng Theo Người, “vô luận việc gì, đều do người làm ra, và từ nhỏ đến to, từ gần đến xa, đều thế cả”

Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng Con người là mục tiêu của cách mạng, nên mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Chính phủ đều vì lợi ích chính đáng của con người, có thể là lợi ích lâu dài, lợi ích trước mắt; lợi ích cả dân tộc và lợi ích của bộ phận, giai cấp, tầng lớp và cá nhân

Không phải mọi con người đều trở thành động lực mà phải là những con người được giác ngộ và tổ chức Họ phải có trí tuệ và bản lĩnh, văn hóa, đạo đức, được nuôi dưỡng trên nền tảng truyền thống lịch sử và văn hóa hàng ngàn năm của dân tộc Việt Nam… Chính trị, văn hóa, tinh thần là động lực cơ bản trong động lực con người Con người

là động lực chỉ có thể thực hiện được khi họ hoạt động có tổ chức, có lãnh đạo Vì vậy, cần có sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản

Con người là vốn quý nhất, nhân tố quyết định thành công sự nghiệp cách mạng Tấm lòng Hồ Chí Minh luôn hướng về con người Người yêu thương con người, tin tưởng

con người, tin và thương yêu nhân dân, trước hết là người lao động, nhân dân mình và nhân dân các nước Với Hồ Chí Minh, "lòng thương yêu nhân dân, thương yêu nhân loại" là "không bao giờ thay đổi"

Người có một niềm tin lớn ở sức mạnh sáng tạo của con người Lòng tin mãnh liệt và

vô tận của Hồ Chí Minh vào nhân dân, vào những con người bình thường đã được hình thành rất sớm Ngay cả những bậc sĩ phu tiền bối của Hồ Chí Minh, tuy là những người yêu nước một cách nhiệt thành, nhưng họ chưa có một quan điểm dùng dẫn và đầy đủ về nhân dân, chưa có đủ niềm tin vào sức mạnh của quần chúng nhân dân Quan điểm tin vào dân, vào nhân tố con người của Người thống nhất với quan điểm của Mác, Ăngghen, Lênin: "Quần chủng nhân dân là người sáng tạo chân chính ra lịch

sử Tin dân, đồng thời lại hết lòng thương dân, tình thương yêu nhân dân của Hồ Chí Minh có nguồn gốc sâu xa từ trong truyền thống dân tộc, truyền thống nhân ái ngàn đời của người Việt Nam Cũng như bao nhà Nho yêu nước khác có cũng quan điểm "ái quốc là ái dân", nhưng điểm khác cơ bản trong tư tưởng "ái dân" của Người là tỉnh thương ấy không bao giờ dừng lại ở ý thức, tư tưởng mà đã trở thành ý chí, quyết tâm thực hiện đến cùng sự nghiệp giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng nhân loại cần lao, xóa bỏ đau khổ, áp bức bất công giành lại tự do, nhân phẩm và giá trị làm người cho con người Ở Hồ Chí Minh, chủ nghĩa yêu nước gắn bỏ không tách rời với chủ nghĩa quốc tế chân chính Tình thương yêu cũng như toàn bộ tư tưởng về nhân dân của Người không bị giới hạn trong chủ nghĩa dân tộc hẹp hỏi, mà nó tồn tại trong mối quan hệ khăng khít giữa các vấn đề dân tộc và giai cấp, giữa quốc gia với quốc tế Yêu thương nhân dân Việt Nam, Người đồng thời yêu thương nhân dân các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới Trong sự nghiệp lãnh đạo cách mạng Hồ Chí Minh luôn coi trọng sức mạnh đoàn kết toàn dân và sự đồng tỉnh ủng hộ to lớn của bè bạn khắp năm châu, của cả nhân loại tiến bộ Người cũng xác định sự nghiệp cách mạng của nước ta

là một bộ phận không thể tách rời trong toàn bộ sự nghiệp đấu tranh giải phóng nhân loại trên phạm vi toàn thể giới

Nhân dân là người sáng tạo ra mọi giá trị vật chất và tinh thần, họ biết “giải quyết nhiều vấn đề một cách giản đơn, mau chóng, đầy đủ mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn, nghĩ mãi không ra" Hồ Chí Minh có niềm tin vững chắc rằng với tinh thần quật cưởng và lực lượng vô tận của dân tộc ta, với lòng yêu nước và chi kiên

quyết của nhân dân và quân đội ta, chẳng những chúng ta có thể thắng lợi, mà chúng ta nhất định thắng lợi

II SỰ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG VIỆC XÂY DỰNG CON NGƯỜI VIỆT NAM HIỆN NAY

Trên cơ sở tiếp thu tư tưởng Hồ Chí Minh, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn coi con người là vốn quý nhất, là mục tiêu, là động lực của cuộc cách mạng.Qua đó phát triển nhiều quan điểm mới về xây dựng, phát triển con người Những quan điểm này được cụ thể hóa thành các nhiệm vụ, giải pháp, định hướng cụ thể trong hoạt động thực tiễn và phát triển kinh tế - xã hội

1 Thực trạng và một số vấn đề xây dựng con người Việt Nam

Sau nhiều năm đổi mới, sự nghiệp “trồng người” ở Việt Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực, đạt nhiều kết quả Nhà nước đã quan tâm thực hiện các chính sách xã hội để nâng cao đời sống cho người dân, thể hiện sâu sắc tính ưu việt của chế độ xã hội chủ

nghĩa.

o Hệ thống an sinh xã hội nói chung, hệ thống bảo hiểm nói riêng ở Việt Nam thay đổi theo hướng mở rộng đối tượng, loại hình như bảo hiểm bắt buộc (bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế, bảo hiểm tự nguyện) Nhà nước thực hiện chính sách cấp bảo hiểm

y tế hỗ trợ chăm sóc sức khỏe miễn phí cho trẻ em đến 6 tuổi, hỗ trợ một số đối tượng chính sách, người nghèo Các chính sách trợ giúp xã hội được mở rộng về quy mô và đối tượng, với mức trợ giúp ngày càng tăng…

o Việc thực hiện mục tiêu xóa đói, giảm nghèo những năm qua của Việt Nam được thế giới ghi nhận và đánh giá cao Nhà nước đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng cho các vùng nghèo, nâng cấp, làm mới, cải tạo các tuyến giao thông, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế; đồng thời tiếp tục quan tâm tạo nguồn lực để dân cư đẩy mạnh sản xuất, phát triển ngành nghề tăng thu nhập Tại Đại hội XII, Đảng ta xác định một trong những mục tiêu quan trọng là: “Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện phải trở thành mục tiêu của của chiến lược phát triển”

7