Phân tích tình huống truyện của chiếc thuyền ngoài xa

PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG TRUYỆN CỦA CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA “Đi tìm hạt ngọc ẩn giấu trong tâm hồn mỗi con người” Đó là phương châm, là lý tưởng trong suốt quá trình hoạt động nghệ thuật và viết văn của nhà.

PH ÂN T Í CH T Ì NH H U Ố NG T RU Y Ệ N C ỦA CH I Ế C T H U Y Ề N NG O ÀI XA

“Đi tìm hạt ngọc ẩn giấu trong tâm hồn mỗi con người” Đó là phương châm, là lý tưởng trong suốt quá trình hoạt động nghệ thuật và viết văn

củ a n h à văn Ngu y ễ n Mi n h Ch âu Ông đư ợ c x em l à m ộ t t ro ng nh ữn g c ây b út

t i ên phon g c ủ a v ăn h ọ c Vi ệt N am t h ờ i k ỳ đổi m ớ i T rong s ố c ác t ác ph ẩm củ a ông, t a không t h ể kh ông nói đ ến C hi ếc t h uy ền n goài xa, m ột t ruy ệ n ng ắn i n đậm phong cách tự sự - triết lý, ngôn từ dung dị đời thường nhưng đã làm hi ện

ra trước mắt người đọc những “hạt ngọc” mà Nguyễn Minh Châu đã tìm ki ếm Tất c ả đ ều đ ư ợ c xâ y d ựng v à kh ắc h ọ a t h ành công n h ờ c ố t t ru y ện đ ầy độ c đ áo,

t ì nh hu ống t ruy ện m ớ i l ạ c ủ a C hi ếc t huy ền ngo ài x a

Trước hết, Chiếc thuyền ngoài xa là một tác phẩm có tình huống truyện đầy độc đáo Truyện ngắn xoay quanh chuy ến đi của n h ân v ậ t P h ù n g, m ột ngư ờ i

n g h ệ s ĩ nhi ếp ản h có nhi ệm v ụ đi ch ụ p b ổ s ung m ột b ức ản h v ớ i c ả n h b i ển b u ổi

s áng Tron g m ộ t d ị p đư ợ c t rông t h ấy và c h ụ p l ại k ho ả n h kh ắc “đ ắt t r ờ i cho” , Phùng đã chứng kiến cảnh bạo hành của một gia đình trên thuyền nhỏ, nơi mà anh v ừa g ặp đư ợ c ki ệt t á c t r ong cu ộ c đ ờ i s áng t ạo n gh ệ t hu ật củ a m ì nh T ừ đó,

t ác p h ẩm d ẫn d ắt n g ư ờ i đ ọ c hi ểu r a đư ợ c l ý l ẽ, ý nghĩ a c ủ a c u ộ c đ ờ i t hông q ua

cái n hì n c ủa nhân v ậ t P hùng

T ì n h h u ố n g tru y ện b ấ t n g ờ tron g “Ch i ếc th u y ền n goài xa ” cũng là sự kiện đánh dấu bước ngoặt trong nhận thức của nhân vật Phùng về cuộc đời và

n gh ệ th u ậ t Đố i v ớ i m ột ngư ờ i ng h ệ s ĩ n hi ếp ảnh m ang t âm h ồ n t hi v ị v à nhì n

đời với cái nhìn đầy nghệ thuật như Phùng thì khi ch ứng kiến cảnh bạo hành đã

t h ức t ỉ nh co n n gườ i c ủ a anh B ở i t r ư ớ c đ ó, cũn g t ại chi ếc t h u y ền ẩn h i ện t r ong

“bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu h ồng hồng” ấy Phùng đã

t h ấy đ ư ợ c “m ột v ẻ đ ẹp t h ự c đơ n gi ả n và t oàn bí ch” “M ộ t b ứ c t r anh m ực t àu

củ a m ộ t da nh h ọ a t h ờ i cổ …khi ến đ ứng t r ư ớ c nó t ô i t r ở nên b ố i r ố i , t rong t i m như có cái gì bóp th ắt vào” Anh đã “b ấm liên thanh một hồi hết một phần tư

cu ố n p hi m , t hu v ào chi ế c P r a-t i -c a c ái k ho ảnh kh ắ c h ạnh p h úc ng ập t ràn t âm

h ồ n” anh M ột v ẻ đẹ p m à chí nh con t h uy ền m a ng l ại khi ế n an h nghĩ “b ản t hân cái đ ẹp chí nh l à đ ạo đ ức ” V ậy m à b ây gi ờ t ừ t r ên chi ế c t huy ề n ấy b ư ớ c xu ố ng

l à m ột đôi v ợ c h ồ ng t rông có v ẻ k h ổ s ở , ph ờ ph ạ c s au m ộ t đê m kéo l ư ớ i L ão

ch ồ ng đánh t ớ i t ấp v ào v ợ m ì n h, “ hai h à m răng nghi ến k en k ét , c ứ m ỗ i l ần nh át

q u ất xu ố ng l ão l ại n guy ền rủ a” v ợ m ì nh, con m ì nh Ấy v ậy m à ngư ờ i đà n bà

t rong có v ẻ đ ầy cam ch ị u v à nh ẫn n h ục, k hông t ì m c á ch c h ạy t rố n Đ ỉ nh đi ểm

củ a t ì nh hu ố ng t r uy ệ n, m ột s ự ki ện m à N guy ễn M i nh C h âu đ ã đ ẩy cảm xúc c ủ a

người đọc cũng như nhân v ật Phùng lên đó chính là sau khi ngh e lời giãi bày

củ a ngư ờ i đàn bà “ Quý t ò a b ắt t ội c on cũng đ ư ợ c , ph ạt t ù c on cũn g đư ợ c, đ ừn g

b ắt c on b ỏ nó… ” “ L òng c ác chú t ốt , nh ư ng c ác chú đâu có p h ải ng ư ờ i l àm ăn… cho nên các chú đâu có hi ểu được cái việc của người làm ăn lam lũ, khó

n h ọ c… ” M ộ t ngư ờ i ngh ệ s ĩ t ừng n hì n đ ờ i b ằng cặ p m ắt ngh ệ t hu ật , s u y nghĩ toàn theo hơi hướng rung động trước cái đẹp, say mê nh ững giá trị trong ngần

n h ất của t âm h ồ n , g i ờ đây l ại ph át hi ện m ộ t ch ân l ý m ớ i v ề cu ộ c đ ờ i v à c on người Đó là lão chồng vũ phu của người đàn bà hàng chài, cuối cùng cũng chỉ

l à n ạ n nh ân c ủ a c ái đói c ái ngh èo M ộ t n gư ờ i đà n ông “ c ục t í nh nhưn g hi ề n

l ành, k hông b ao gi ờ đánh đ ập ” ai , ch ỉ vì gánh n ặng ki nh t ế, v ì b ản t h ân p h ải t ự chèo l ái c ả gi a đì nh hơ n ch ụ c đ ứa con L ão kh ổ quá , l ã o khôn g bi ết ph ải l àm

t h ế n ào, l ão ch ỉ b i ết t rút gi ậ n dữ và s ự b ấ t l ực l ên v ợ m ì nh P hùng s ữn g s ờ trước sự thật đau lòng mà cái đói đã mang t ới cho những con người làng chài đói khổ này

Hơn thế nữa, Phùng còn có cái nhìn khác v ề người đàn bà hàng chài, v ề nghệ

t hu ật v à c u ộ c đ ờ i đ ầ y s âu s ắ c M ộ t n gư ờ i h ọ c í t n hư t h ế, m ộ t ngư ờ i đ àn b à

k h ắc kho ải v à khó hi ểu nh ư t h ế như ng l ại l à m ộ t ng ư ờ i ph ụ n ữ h i ểu chu y ện và

t h ấu hi ểu l ẽ đ ờ i Ng ư ờ i ph ụ n ữ ấy t uy x ấ u xí như ng l ại bi ết c ái đá ng t hươ ng

thay vì đáng trách c ủa chồng Mụ biết tại sao chồng mình lại như thế, mụ cũng không m u ố n c ác con ph ải k h ổ khi m ẹ ch úng nó b ỏ b ố m à đi Hóa ra c ái h ạ n h phúc m ộ c m ạc nh ất c ủ a ngư ờ i ph ụ n ữ nà y l à nhì n c ác con m ì nh đư ợ c ă n no ch ứ

k h ôn g p h ải s ự hạ nh phúc ri ên g t ư c ủ a b ả n t hân Hó a r a cái đ ẹ p và s ự t h ật cu ố i cùng c ủ a cu ộc đ ờ i n ếu t a không ch ị u kh á m phá v à t ì m t òi t hì cu ố i cùng t a cũng

ch ỉ t h ấy đượ c v ẻ b ọ c hoàn h ảo nhưn g khô ng đ ủ s âu c ủ a ngh ệ t hu ật Ngh ệ t hu ật

l à vì cu ộ c đ ờ i m à s i nh r a, vì con n gư ờ i m à t r ở nên t ố t đ ẹ p Nhưng không vì t h ế

m à ngh ệ s ĩ ch ỉ nhì n đ ờ i qua l ăng kí nh m àu h ồ n g đư ợ c Ngh ệ t hu ật khô ng t h ể

rờ i xa cu ộ c đ ờ i dù r ằ n g ở đó có đ au k h ổ , nghi ệt ng ã C o n ngư ờ i chúng t a, đ ặ c

b i ệt l à nh ữn g ngư ờ i l àm ngh ệ t hu ật khô n g đư ợ c nhì n đ ờ i b ằ n g cái nhì n ch ủ quan, ph ải nhì n v à c h ứn g k i ến, s uy ng ẫm ở n h i ều góc đ ộ t a m ớ i t h ấy đ ư ợ c ch ân

l ý củ a cu ộ c s ố ng Đ ó cũng chí n h l à t hôn g đi ệp m à N guy ễn M i nh C hâu g ửi g ắm qua “Chiếc thuyền ngoài xa”

T óm l ại , t ừ c ách x â y d ự n g tì n h h u ố n g t ru y ện ch o n gư ời đ ọ c cái n h ì n m ới v ề

cu ộ c đ ời , v ề s ự th a y đ ổ i k h i có ch u y ển b i ến tr on g cá ch n h ì n n h ận s ự v i ệc

Q u an tr ọ n g h ơn h ết l à đ ố i v ới n h ữn g n g ư ời l àm n gh ệ th u ậ t, p h ả i b i ết k h ai

th ác n h ữ n g v ẻ đ ẹp ẩ n s âu tr on g con n g ư ời , t ron g cu ộ c đ ời Có th ế th ì tác

p h ẩ m ấy m ới m an g gi á tr ị v à s ố n g m ãi v ới th ời gi an đ ư ợc Cũ n g n h ư n h à văn Nam Cao từ n g n ói r ằ n g: “S ố n g đ ã r ồ i h ãy vi ết, h ãy h ò a m ì n h vào cu ộ c

s ốn g vĩ đ ạ i củ a n h â n d ân ”