Phân tích hai khổ thơ cuối của bài thơ viếng Lăng Bác

PHÂN TÍCH HAI KHỔ THƠ CUỐI CỦA BÀI THƠ VIẾNG LĂNG BÁC Bác Hồ từ lâu đã trở thành bao nguồn cảm hứng cho các thi sĩ sáng tác thơ ca Mỗ i một tác giả đều có những xúc cảm riêng khi viết về Bác, là xót x.

PH ÂN T Í CH H AI K H Ổ T H Ơ CU Ố I C Ủ A B ÀI T H Ơ V I Ế NG L ĂNG B Á C

B ác H ồ từ l âu đ ã tr ở th àn h b ao n gu ồn cả m h ứ n g ch o các t h i s ĩ s án g tá c th ơ

ca Mỗ i m ột tác gi ả đ ều có n h ữn g xú c c ả m ri ên g k h i vi ế t v ề B ác, l à xó t xa,

l à n u ố i ti ế c, l à t ự h ào, cũ n g l à n g ư ỡn g m ộ ch o m ộ t đ ời n gư ời vì d ân , vì nước Bằng cảm xúc chân thực, bằng ngôn ngữ gợi cảm kết hợp cùng hình ảnh

quen t h u ộ c gi àu ch ất t ạo hì nh t hì nh à t hơ Vi ễn P h ươ ng đ ã đ ó ng góp v ào k ho tàng văn học Việt Nam một bài thơ được viết với tất cả tấm lòng thành kính

b i ết ơ n c ủ a m ộ t ng ư ờ i con t ừ m i ền Nam ra vi ếng B ác l ần đ ầu - b ài t hơ “Vi ến g Lăng Bác” Nhà thơ Viễn Phương tên khai sinh là Phan Thanh Vi ễn, sinh năm

m ộ t ngàn chí n t r ăm hai m ươ i t á m v à m ất năm h ai ng àn l ẻ n ă m , quê ở An Gi an g Ông l à m ộ t t ro ng nh ữ ng c ây bút c ó m ặt s ớ m nh ất củ a l ự c l ư ợ ng văn ngh ệ g i ải

p h ón g ở m i ền N am t h ờ i kì ch ống M ĩ c ứu nư ớ c B ài t hơ “ Vi ến g l ăng B ác ” đ ư ợ c

v i ết v ào t h áng t ư nă m m ột ngàn chí n t r ă m b ảy m ươ i s á u, khi cu ộ c kh áng chi ế n

ch ố ng Mĩ c ứu nướ c k ết t hú c t h ắn g l ợ i , đ ất nư ớ c t h ốn g nh ất , l ăng B á c H ồ m ớ i được khánh thành, Viễn Phương ra Bắc thăm lăng Bác và đã vi ết bài thơ này Bài thơ thuộc thể loại thơ tự do và gồm có bốn khổ, “Viếng lăng Bác” dường như đã nói lên đ ược tấm lòng thành kính và bi ết ơn vô hạn của nhà thơ cũng như đồng bào miền Nam đối với vị lãnh tụ vĩ đại, người cha già kính yêu của dân t ộ c Đ ặ c bi ệt , nh ững t ì nh c ảm ấy l ại chan ch ứa và d ạt d à o nh ất ở hai kh ổ thơ ba và bốn

B ác n ằm t r ong gi ấc ng ủ bì nh y ên

Gi ữa m ột v ầ ng t r ăng s áng d ị u h i ề n

Vẫn b i ết t r ờ i xa nh l à m ãi m ãi

M à sa o ngh e nh ói ở t rong t i m !

M ai v ề m i ền Nam t h ươ ng t r ào n ư ớ c m ắt

M u ố n l àm con chi m hót qua nh l ă ng B á c

M u ố n l àm đóa hoa t ỏ a hươ ng đ âu đ ây

M u ố n l àm c ây t r e t r ung hi ế u ch ố n n ày

Nếu n h ư k h ổ m ột v à h ai tr on g b ài th ơ th ể h i ện đ ư ợc cả m xú c h ào h ứ n g

cù n g gi ọ n g đ i ệu tra n g tr ọ n g củ a n h à th ơ Vi ễn Ph ươn g k h i đ ứ n g trư ớc l ăn g

B ác th ì k h ổ b a, b ốn c ủ a b ài th ơ đ ã th àn h côn g n ói l ên c ả m xú c th àn h k í n h

và l òn g b i ế t ơn cù n g n ỗ i xót xa c ủ a Vi ễ n Ph ươn g k h i b ư ớ c vào t ron g l ăn g

B ác H ai kh ổ cu ố i b ài t hơ nh ư nh ữn g n ố t nh ạ c du d ương, t r ầ m b ổ ng, réo r ắt

như tấm lòng tha thi ết yêu mến của nhà thơ với Bác Hồ Bằng những ngôn từ

ẩn dụ đặc sắc, từ ngữ bình dị mà giàu sức gợi cảm, câu thơ đã khơi g ợi trong lòng người đọc những rung động sâu sắc và đáng quý

B ác n ằm t r ong gi ấc ng ủ bì nh y ên

Gi ữa m ột v ầ ng t r ăng s áng d ị u h i ề n

Vẫn b i ết t r ờ i xa nh l à m ãi m ãi

M à sa o ngh e nh ói ở t rong t i m !

Khi bước vào trong lăng, nhà thơ c ảm nhận được khung cảnh bên trong lăng thật êm dịu,thanh bình, không khí thanh tĩnh như ngưng k ết cả thời

gi an và k h ôn g gi an tro n g l ăn g , cũ n g n h ư h ì n h ả n h B ác v ẫ n đ an g n ằ m đ ây ,

“Bác nằm trong một giấc ngủ bình yên”, một giấc ngủ dài đằng đẵng, không vướng chút một lo âu phiền muộn nào Bác đã dành c ả một đời mình để lo toan cho quê hương, suốt bảy mươi chín năm c ống hiến cho đất nước, bây giờ đất nước đã bình yên mà Bác thì ra đi mãi mãi Bên c ạnh giấc ngủ của Bác là “một

v ầng t răn g s á ng d ị u hi ền” , l uôn s oi s á ng cho B á c n g ủ Đ ây l à hì nh ản h ẩn d ụ cho nh ững n ăm t h án g B ác b ầu b ạn cù ng t răng Lú c s i nh t h ờ i ch ẳn g c ó l úc nào

l à B á c khô ng c ùng b ầu b ạn v ớ i ánh t ră ng d ị u n h ẹ ki a , t ừ g i ữa ch ố n t ù đà y, đ ến

“cảnh khuya” núi rừng Việt Bắc, rồi “nguyên tiêu”, đi ều đó dường như gợi

l ên t ì nh y êu t hi ên n h i ên c ủ a B ác l à vô cù ng t o l ớ n R ồi b ỗ ng nhi ên m ạch c ảm xúc củ a nhà t hơ nh ư t r ầm l ắn g x u ống đ ể nhườ ng ch ỗ cho n ỗ i xót xa qua hai câ u thơ:

“Vẫn biết trời xanh là mãi mãi

M à sa o ngh e nh ói ở t rong t i m ! ”

Hì nh ả nh t r ờ i xan h l à hì nh ản h ẩn d ụ nói l ên s ự t rư ờ ng t ồ n b ấ t t ử củ a B ác, dù Bác đã ra đi, nhưng s ẽ luôn ở mãi trong lòng người dân Việt Nam, sẽ luôn sống

m ãi v ớ i no n s ông đ ấ t nư ớ c C ũng gi ố ng như b ầu t r ờ i xan h s ẽ còn “m ãi m ãi ” trên đầu chúng ta Bác v ẫn sống trong tâm tưởng của mỗi người, Bác mãi hiện

d i ện t r ên m ỗi ph ần đ ất , m ỗ i t h ành q u ả, m ỗ i ph ần t ử t ạo n ên đ ất nư ớ c n ày Đó l à

m ột t h ực t ế k hông t h ể phủ n hận D ẫu bi ết l à t h ế “m à s ao ngh e nhói ở t r ong

tim”, câu thơ trên đã b ộc lộ được cảm xúc thương nhớ và xót xa v ề sự ra đi của Bác Lòng nhà thơ b ỗng dâng trào những cảm xúc thành kính cùng bi ết ơn và

m ộ t t ừ “n hói ” c ủ a n hà t hơ n ói h ộ t a n ỗ i đau đ ớ n , n ỗ i đ au vư ợ t l ên m ọ i l ý l ẽ,

m ọ i l ập l u ận l í t rí

Và t rong cu ộ c s ống này, l ần g ặp gỡ nào r ồ i cũ ng s ẽ đ ến l ú c c hi a l y Tron g kh ổ thơ bốn, nhà thơ Vi ễn Phương cảm thấy vô cùng bồi hồi, luyến tiếc khi phải rời

xa Bác để quay trở về miền Nam Khổ thơ cuối như một lời từ biệt đầy xúc động

M ai v ề m i ền Nam t h ươ ng t r ào n ư ớ c m ắt

M u ố n l àm con chi m hót qua nh l ă ng B á c

M u ố n l àm đóa hoa t ỏ a hươ ng đ âu đ ây

M u ố n l àm c ây t r e t r ung hi ế u ch ố n n ày

Ngày m ai ph ải rờ i x a B á c, m ộ t t i ếng “t h ươ ng” ngh e s a o m à t ha t hi ết qu á, m ột

t i ến g “t hươ ng ” ấy l à yêu, l à bi ết ơn, l à k í nh t r ọ ng cu ộ c đ ờ i c ao t hư ợ ng, vĩ đ ại

củ a Ngư ờ i Đó l à t i ế ng t hươ ng c ủ a n ỗi đ au xót khi m ất B ác Thương B ác l ắm , nước mắt trào ra mà chẳng kìm lại được Dường như Viễn Phương không th ể kìm được cảm xúc của bản thân, muốn được mãi bên cạnh Bác Nhà thơ “muốn

là con chim hót” để góp tiếng hót làm vui những bình minh của Bác, “muốn làm đóa hoa tỏa hương” đ ể góp chút hương sắc dịu nhẹ và tươi đẹp cho không gian quanh Bác, “mu ốn làm cây tre trung hi ếu” để góp một chút bóng mát che

n ắng cho q uê hươ ng c ủ a B ác T ất c ả đ ều l à m u ố n l àm B á c vui và ng ủ an gi ấ c hơn Đây cũng chính là nguy ện ước chân thành, sâu s ắc của hàng tri ệu con tim người Việt sau một lần ra thăm lăng Bác

Nhà thơ Viễn Phương đã thành công s ử dụng phép đi ệp ngữ vào khổ thơ bốn Điệp ngữ “muốn làm” dường như nhấn mạnh hơn nữa khát khao, ước vọng của nhà thơ được ở cạnh Bác Hồ cũng như thể hiện rõ tâm trạng lưu luy ến Bác,

m u ốn m ãi c ạ nh B á c, m u ố n t i ếp n ố i c on đ ư ờ ng y êu n ư ớ c và c ố ng hi ến cho qu ê hương đất nước của Bác Với phép điệp ngữ vô cùng hoàn h ảo trong khổ thơ

cu ố i , n hà t hơ đã bày t ỏ rõ n ét n ỗi l òng c ủ a b ản t h ân khi đã đ ến l ú c ph ải qu ay

v ề m i ề n N am , m à s a o l òng đ ầy l ư u l uy ến , không m u ố n r ờ i xa B ác, m u ố n l uôn ở bên cạn h B á c

Về ng h ệ t h u ật , bài t hơ “ Vi ến g l ăn g B á c ” có nhi ề u đi ểm ngh ệ t hu ật r ất đ ặc s ắ c,

gi úp bi ểu hi ệ n t hà nh công t hêm v ề nh ững gi á t r ị n ộ i du ng T ừ ng c âu t hơ t rong bài đều có giọng điệu trang trọng và tha thiết, gợi lên cho người đọc nhiều

hì nh ản h ẩn d ụ đ ẹp v à g ợ i cảm , ngôn ng ữ bì nh d ị m à c ô đú c B ài t h ơ “ Vi ến g lăng Bác” đã thật sự thành công khi đã thể hiện được tâm trạng lưu luy ến, xúc

động và lòng thành kính bi ết ơn sâu sắc của tác giả khi vào lăng vi ếng Bác một

cá ch chân t h ự c nh ất Đó l à t ì nh c ảm t h àn h kí nh t hi êng l i êng c ủ a ng ư ờ i c on Nam B ộ đ ố i v ớ i v ị c ha gi à dâ n t ộ c

B ằ n g n h ữn g từ n gữ , l ời l ẽ ch ân th àn h , gi àu c ả m xú c, n h à t h ơ Vi ễn Ph ươn g

đã bày tỏ được niềm xúc động cùng lòng biết ơn sâu sắc đến Bác trong m ột

d ị p ra m i ền B ắc vi ế n g l ăn g B ác C ũ ng n hư nói l ên đ ư ợ c n ỗi l òng c ủ a b ao

người con Việt Nam khi Bác ra đi, qua đó th ấy được vị trí của Bác Hồ trong

l òng dâ n qu an t r ọ ng như t h ế nà o T ừ b ài t hơ này, em c ảm t h ấ y m ỗ i m ột t h ành

q u ả, m ỗi m ộ t cô ng l ao v à hò a bì nh c ủ a c ả đất nư ớ c đ ều có m ộ t ph ần côn g l ao

củ a B ác , dù n h ỏ h ay l ớ n đ ều có s ự h i ện d i ện c ủ a B ác, ch o nê n em s ẽ cố g ắn g

h ọ c t ập t h ật ch ăm ch ỉ để cùng m ọi ngư ờ i xây d ựng v à b ảo v ệ t ổ q u ố c ngà y c àng

t rở nê n t ố t đ ẹp hơ n t rên n ền m óng m à B á c đã t ạo r a