Phân tích mở rộng khổ thơ thứ nhất trong bài thơ nói với con

PHÂN TÍCH MỞ RỘNG KHỔ THƠ THỨ NHẤT TRONG BÀI THƠ NÓI VỚI CON “Cha là bóng mát giữa đờ i Cha là điểm tựa bên đờ i của con” (Ca dao) Thậ t vậy Trên cuộc đờ i này không ch ỉ có mẹ mà cha còn là ngườ i.

PH ÂN T Í CH & M Ở RỘ NG K H Ổ T H Ơ T H Ứ NH ẤT T RO N G B ÀI T H Ơ NÓ I

VỚ I CO N

“Cha là bóng mát gi ữa đời

Cha là điểm tựa bên đời của con”

(C a dao )

Thật v ậy! Tr ên cu ộ c đ ờ i này không ch ỉ c ó m ẹ m à ch a còn l à ngư ờ i qu a n t âm , yêu thương chúng ta nh ất Có lẽ vì thế mà tình phụ tử đã trở thành một trong

n h ững đ ề t ài b ất h ủ đư ợ c n hi ều nhà văn ch ọ n v i ết T rong đó t a ph ải nói đ ến t ác

p h ẩm N ói v ới con c ủ a Y Ph ươn g, nhà thơ dân t ộc Tày, các tác phẩm của ông thường mang âm hưởng của người miền núi Bài thơ được ông sáng tác để tặng riêng cho con gái mình Qua đó, ta càng c ảm nhận rõ ràng hơn tình c ảm gia

đình, tình yêu quê hương, đ ất nước của nhà thơ Hãy đến với tác phẩm để cảm

n h ậ n đ ư ợc n h ưn g đ i ều ấ y t ừ l ời ch a d ạ y con c ủ a Y Ph ươn g

M ở đầu bài t hơ l à n h ữn g l ờ i t âm t ì nh v ớ i con, Y P hươ n g đã g ợ i v ề cộ i ngu ồ n sinh dưỡng mỗi con người:

“Chân phải bước tới cha

Chân trái bước tới mẹ

Mộ t bư ớ c c h ạm t i ến g nói

Hai bước tới tiếng cười”

Điệp ngữ “chân” và “bước” đã gợi ra sự bỡ ngỡ của đứa trẻ với những bước chân chập chững tập đi.Những bước chân đầu đời con đã bi ết hướng về

cha m ẹ “ch ân t rái bư ớ c t ớ i m ẹ , ch ân ph ải t ớ i ch a” B ở i con c ả m nh ận đư ợ c

t rong vò ng t a y c ha m ẹ co n s ẽ đượ c n âng ni u và yêu t hươn g h ết m ự c T ừ t ăn g

t i ến “m ộ t bư ớ c”, “h a i bư ớ c ” nh ư nói v ề q uá t rì n h l ớ n kh ôn c ủ a co n, con bi ết nói bi ết cư ờ i l à ni ềm vui ch o gi a đì nh C on s i nh ra l à ng ư ờ i m i ền núi , gi a đì nh

m i ền núi S au l ối nó i c ụ t h ể đó, t á c gi ả m u ố n kh ái qu át t hà n h m ộ t đi ều l ớ n hơ n ,

có t í nh chi êm nghi ệ m hơ n: co n l ớ n l ên b ằng t ì nh yêu t hương , t rong s ự n âng đón, vỗ về mong chờ của cha mẹ Không khí gia đình đ ầm ấm thân thương ấy là

m ộ t hành t ra ng qu ý báu đ ố i v ớ i c u ộc đ ờ i , t âm h ồ n co n L à y ế u t ố đ ầ u t i ên hì nh

t hành n ên n h ữn g p hẩ m ch ất t âm h ồ n c on ngư ờ i B ở i khi con n gư ờ i t a l ớ n l ên trong tình yêu thương của gia đình thì ta sẽ là những con người tốt trong tương

l ai B ở i c ả cu ộ c đ ờ i , t ừ khi còn t hơ bé, c ha m ẹ đã d ạy cho t a nh ữ ng gì t ố t đ ẹp

n h ất :

“Thuở thơ ấu no lòng bầu sữa mẹ

K hi vào đ ời nư ơng t ự a bóng c ha tôi …”

(Công cha nghĩa m ẹ)

Đứa bé không chỉ lớn trong tình yêu gia đình mà còn l ớn lên cùng s ự gắn bó

v ớ i quê hươ ng , dâ n t ộ c m ì nh

“Người đồng mình yêu lắm con ơi

Đan lờ cài nan hoa

Vách n hà ken câu há t

Rừ ng cho hoa

Con đường cho những tấm lòng”

C ụ m t ừ “n gư ờ i đ ồ ng m ì nh” h ay còn g ọ i l à ngư ờ i cù ng l à ng, c ùng t hôn, cùn g

b ản, n hưng c ách g ọ i ấy ngh e s ao m à t hâ n t hươ ng, g ần gũi qu á ! T ừ g ọ i đ áp “ơi ”

l àm ch o ch úng t a c ả m nh ận đư ợ c l ờ i t âm t ì nh, l ờ i d ạy b ảo n h ỏ n h ẹ củ a nh à t hơ đối với con mình Động từ “đan, cài, ken” giúp b ạn đọc phần nào hình dung được những việc cụ thể của con người trên quê hương, còn g ợi tính chất gắn

bó, hò a quy ện, qu ấn quýt c ủ a con n gư ờ i và qu ê h ương x ứ s ở Hay ph ải ch ăng

đó còn là nguồn cội nuôi dưỡng tâm hồn con người Nghệ thuật nhân hóa “cho hoa”, “cho những tấm lòng”, hình ảnh thật đẹp, thật độc đáo Rừng không chỉ cho s ản v ật ho a qu ả quý, c on đư ờ ng kh ô ng ch ảy d ài , d ài đ ến cá c c on s u ố i buôn

l àng m à ở đó còn có t ì nh c ảm qu ê hươ ng đang v un đ ắp, n âng cánh ch o t âm hồ n , ước mơ của con Con thật may mắn và hạnh phúc khi lớn lên trong tình làng nghĩa xóm Không những thế, đó còn là một điều tốt tôi luyện nhân cách của con b ở i : “Ở b ầu t hì t ròn, ở ống t hì d ài ”

Và ở đó c ha m ẹ đ ã t ừ n g s ống m ộ t c u ộc đ ờ i h ạnh phúc cù ng c on:

“Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới

Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời”

Nơi đây cha m ẹ đã sinh cơ l ập nghiệp, là nơi con c ất tiếng khóc chào đời Vì

v ậy nơ i đây ch a m ẹ đã đi q ua l à con đ ư ờ n g củ a t ì nh yêu và h ạnh ph úc Qu ê hương luôn nh ận diện trong những gì gần gũi, thân thương nh ất Đó chính là

m ộ t ngu ồ n m ạc h yê u t hươ ng, v ẫn da di ết , t ha t hi ết c h ảy t rong huy ết qu ản và

t âm h ồ n con ngư ờ i C ũng l à l ờ i t ác gi ả n hắc nh ở con kh ông đ ư ợ c qu ên quê hương dù có khôn lớn đến đâu đi chăng n ữa:

“Rời tổ ấm chim tung bay xứ lạ

Gói hành t r ang ch ỉ v ỏ n v ẹn “ nh ớ ng u ồ n”

(L ời c ha d ặ n d ò )

Vớ i kh ổ t hơ đ ầ u t i ên t rong bài thơ Nói v ới con, b ằn g bi ệ n ph áp nh ân hó a, bi ện pháp tăng ti ến “một bước hai bước”, các động từ “đan, cài, ken”…Y Phương đã

l àm b ật l ên t ì n h c ảm c ủa ch a d ành con co n, s ự g ắn b ó m ật t hi ết c ủ a t ì nh yêu

gia đình, sự hình thành nhân cách một con người qua mọi thứ xung quanh Đồng thời nhà thơ còn nhắc nhở con luôn phải sống với hai chữ “nhớ nguồn” cũng “cha m ẹ luôn nhớ về ngày cưới” Có sống như vậy thì dù ở đâu ta vẫn luôn được an ủi, luôn có nơi để ta trở về, đồng thời nơi nguồn cội ấy cũng là động lực cho ta vững bước trong đời

T óm l ại , v ới cách n ới , c ách gi eo v ầ n và n h ị p đ i ệu n h ẹ n h àn g n h ư n h ữ n g l ời tâm tì n h , k h ổ th ơ đ ầ u tu y gi ả n d ị n h ưn g l ạ i có s ứ c ả n h h ư ớn g đ ến n gư ời đọc sâu sắc Nhà thơ qua đó muốn dạy lại cho con nh ững bài học làm người,

t rở t hà nh ng ư ờ i có í ch c ho x ã h ộ i , s ống t r ọ n v ẹn m ột ki ếp ng ư ờ i , ông cũng

m u ốn co n m ì nh t ự h ào v ề n h ững đi ều bì nh d ị n h ất đ ể l uôn n hì n đ ờ i b ằng đôi

m ắt l ạ c qu an V ậy n ên qu a đó t a còn t h ấ y cả n h ữ ng s uy t ư t ì nh c ảm m à b ất k ỳ người làm cha làm mẹ nào cũng muốn con mình sau này nên ngư ời luôn trở

t hành n h ững công dâ n t ố t c ả C ũng gi ố ng như câu c a d ao n ày đã m a ng t ớ i t hô ng điệp đó vậy:

“Con ơi muốn nên thân người

L ắ ng t ai ngh e l ấ y nh ữ n g l ời m ẹ cha.”