Tôi đi học là truyện ngắn giàu chất trữ tình của nhà văn Thanh Tịnh... Đó là buổi sớm mùa thu “một buổi mai đầy sương thu và gió l ạnh”.. Đó là những cảm nhận chân thực, tinh tế của một
Trang 1CẢM NH Ậ N V Ề T R UY Ệ N NG ẮN T Ô I ĐI H Ọ C C ỦA T H A NH T Ị NH
T h an h T ị n h đ ư ợc b i ết đ ến l à câ y b ú t tr u y ện n g ắ n n h ẹ n h à n g, ti n h t ế m à
s âu s ắ c Nh ữ n g c âu văn c ủ a ôn g đ ậ m ch ấ t t rữ tì n h , d ạ t d ào th ứ tì n h c ả m trong sáng, đằm thắm Tôi đi học là truyện ngắn giàu chất trữ tình của nhà
văn Thanh Tịnh Truyện không đi vào nh ững biến cố, những xung đột xã hội gay g ắt m à đó l à nh ữ ng c ung b ậc c ảm x úc kh ác nha u c ủ a n h ân v ật t ôi t r ong ngày đầu tiên đến trường Câu chuy ện vì thế mặc dù nhẹ nhàng nhưng vẫn vô cùng s âu l ắng, i n nh ữn g d ấu ấn đ ậm nét t rong l òn g ngư ờ i đ ọ c
C âu ch uy ệ n đượ c b ắt đ ầu b ằng không gi a n t h ấm đ ẫm ch ất t hu , không gi an c ủ a
t i ếng t r ố ng kh ai gi ản g, c ủ a nh ững n gày c ắp s ách đ ến t rư ờ ng: “hàn g n ăm c ứ và o
cu ố i t hu, l á ngoài đư ờ n g rụ n g nhi ều v à t r ên khô ng c ó nh ững đ ám m ây bàn g
b ạc, l òng t ôi l ại n áo n ức n h ững k ỉ ni ệm m ơ n m an c ủ a bu ổ i t ựu t r ư ờ ng” T ừ
n h ững n gày c ủ a hi ện t ại , nh ân v ật t ô i n ô n nao nh ớ v ề qu á kh ứ, n h ớ v ề n gày đ ầu tiên đến trường của mình Sự thay đổi cả về tâm trạng và nhận thức của nhân
v ật t ôi di ễn ra t h eo t ừng c h ặn g, phù h ợ p v ớ i cá ch đ ọc và t ư d uy c ủ a cá c b ạn
n h ỏ , nh ưng v ẫn k hi ế n ngườ i l ớ n t h ấy xú c đ ộng vì đ ư ợ c s ố ng l ại n h ữ ng c ảm
gi ác v ề n gày đ ầu t i ê n đ ến t rư ờ n g c ủa m ì nh
Trang 2Tác gi ả g ợ i nh ắc t â m t r ạng , c ảm gi ác c ủ a “t ôi ” t rên con đư ờ ng cùn g m ẹ t ớ i trường Đó là buổi sớm mùa thu “một buổi mai đầy sương thu và gió l ạnh” Tôi cùng m ẹ n ắm t ay đi t rên con đư ờ ng que n t hu ộ c C ảnh v ật xun g quan h v ẫ n t h ế, không thay đổi Nhưng nhân vật tôi trong những cảm giác bồi hồi, nôn nao, hồi
h ộ p củ a l ần đ ầu t i ên đi h ọ c m à t h ấy nh ữn g c ả n h v ật ấ y t ừ q ue n t hành l ạ, t ừ g ần gũi thành mới mẻ
Đó là những cảm nhận chân thực, tinh tế của một tâm hồn trong sáng trẻ thơ Một đứa trẻ lớp 1 nhưng lại có cảm giác chững chạc, đứng đắn “Trong
Trang 3ch i ếc áo v ải d ù đ en d ài tôi c ả m th ấy m ì n h tran g tr ọ n g và đ ứ n g đ ắ n ” Đi h ọ c,
đó là lí do khi ến nhân vật tôi trưởng thành, trở nên nghiêm túc hơn M ột cậu bé
6 t u ổi , l ầ n đ ầu t i ên đ ến t r ư ờ ng m ang t â m t r ạng ná o n ứ c, nhì n m ọ i v ật m ọ i c ản h
m ọ i ngư ờ i xu ng qu a nh b ằn g án h m ắt củ a cậu bé v ừ a m an g c h út gì đó ng hi êm
t úc, ch ững ch ạc v ừ a chút gì đ ó ng ây ng ô
C hú bé c ảm t h ấy m ì nh t ra ng t r ọ ng v à đ ứ ng đ ắn khi đ ư ợ c m ặc chi ế c áo v ải dù đen dài, cầm trong tay hai quy ển vở mới Chú thêm cảnh mấy cậu học trò bằng
t u ổi m ì nh á o qu ần t ư ơ m t ất , nhí nh ả n h gọ i t ên nh au h ay t rao s ách v ở c ho nh au xem C h ỉ cần hai qu y ển vở m ớ i , dù t ay g hì t h ật ch ặt m à chú v ẫn c ảm t h ấy n ặng ,
rồ i m ộ t qu y ển v ở X ệ ch r a v à chên h đ ầu c húi xu ố ng đ ất Nhì n t h ấy m ấy c ậu ôm
s ách v ở n h i ều l ại cò n kèm c ả bút t hư ớ c n ữa, chú ngâ y t hơ n ghĩ ch ắc ch ỉ ngườ i
t h ạo m ớ i cầm n ổi bú t t hư ớ c Ý ng hĩ , t âm l ý ấy củ a nh ân v ật t ôi đã t ho áng qua
t rí nh ớ củ a m ì nh m ộ t cá ch nh ẹ n hàng nh ư m ộ t l àn m ây l ư ớ t ng ang t rê n ng ọn núi
Khi đứng trước sân trường cảm giác “chơ vơ” l ại dấy lên Rồi khi được thầy
t h ống đố c g ọi t ên n h ân v ật t ôi gi ật m ì nh, l úng t úng, qu ả t i m như ng ừng đ ập Và đáng yêu nhất chính là lúc c ậu bé bất giác òa khóc lên nức nở khi sắp phải chia
t ay m ẹ đ ể vào l ớ p họ c C ậu bé đư ợ c bư ớ c vào m ộ t t h ế gi ớ i m ớ i , r ờ i x a t h ế g i ớ i quen t h u ộ c có m ẹ ở bên chăm s óc, đùm b ọ c
Chú bé cũng như nh ững học trò khác bỡ ngỡ đứng nép bên người thân, con chim đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng, e
s ợ Hì nh ảnh s o s á nh đ ặc s ắ c qu á! Tâm t r ạng v ừa khao khát h ọ c h ành, ư ớ c m ơ bay t ớ i n h ững ch ân t r ờ i xa C hân t r ờ i ư ớ c m ơ v à hy v ọ ng đ ã hi ện v ề t r ong t âm tưởng của tuổi thơ trong buổi tựu trường
Và đỉnh điểm của sự hỗn loạn trong cậu là khi nghe ông đốc trường Mĩ Lý gọi
t ên t ừn g đ ứ a m ột , dư ờ ng như l úc ấy cậu đ ã c ảm t h ấy nh ư t i m m ì nh ng ừng đ ậ p ,
n ặng t r ị ch t ừn g m ớ h ỗ n đ ộ n N ỗi l o âu, t h ấp t h ỏm ấy khi ến c ho t âm t r ạng c ậu
n ặng t rĩ u, b ồ n c h ồ i , s ợ n h ững t h ứ x a l ạ k hi ến cho c ậu v ỡ ò a k hi ph ải chi a t ay
m ẹ và o l ớ p họ c, đôi chân c ậu ch ẳ ng m u ố n bướ c t i ếp, đ ứ a t r ẻ còn e d è cu ộc
s ống t r ư ờ ng l ớ p m ớ i m ẻ, chên h v ênh, l ạc l õng gi ữ a bi ển ng ư ờ i xa l ạ khi ến c ậu
Trang 4đã vỡ òa trong giây phút đ ầy nghẹn ngào ấy Nhưng rồi chuyện gì đến sẽ đến
và con người không ngoại trừ bất kì một ai đều phải trải qua để trưởng thành,
và c u ố i c ùng c ậu bé cũng b ư ớ c vào gi ờ h ọc đ ầu t i ê n c ủ a m ì nh
Dòn g h ồ i tư ởn g củ a tác gi ả n h ớ l ạ i ti ến g tr ố n g đ ầ u ti ên T i ến g t r ố n g “v an g
rộ n l òn g t ôi ” T i ến g tr ố n g m ạ n h m ẽ, ti ế n g tr ố n g củ a đ ầu ti ên , c ủ a tâm
h ồ n S au t i ến g t r ố ng l à l ờ i ph át bi ểu củ a ông T ổ ng Đ ố c Ấ n t ư ợ n g c ủ a “t ôi ” v ề
ô n g t ổng đ ố c l à m ộ t ngư ờ i c ẩn t h ận, yêu t hươ ng con t r ẻ C hí n h cái t ì nh c ảm , s ự chăm sóc chu đáo của ông mà cho ta th ấy sự quan trọng của nền giáo dục, đồng
t h ờ i cũng l à t rá ch nh i ệm củ a n gườ i d ạy t r ẻ và t r ách nhi ệm h ọc t ập củ a t r ẻ
Nhà văn Thanh Tịnh đã diễn tả dòng cảm nghĩ này b ằng tâm hồn rung động
t hi ết t ha, m ộ t ng òi b út gi àu c h ấ t t h ơ, m ộ t b ố cụ c t h ố n g n h ất , với cá c cu ng b ậ c
t âm t r ạng, nhân v ậ t , các s ự vi ệc, chi t i ết , cá c hì nh ảnh và n h ữ ng b i ện p háp t u
t ừ chặ t c h ẽ, hài hòa , t ậ p t r ung vào ch ủ đ ề củ a t ác ph ẩ m.“ Tôi đi h ọ c ” l à dòng
h ồ i t ư ở ng củ a Th anh T ị n h v ề k ý ức ngày xưa k hi cù ng m ẹ đ ế n t rư ờ ng Đ ến b ây
g i ờ vẫn v ậy, v ẫ n m ộ t cảm xúc b ồi h ồi ch ờ đợ i khi m ù a t hu v ừa đ ến