Biến đổi văn hóa trong quá trình xây dựng nông thôn mới hiện nay

BIẾN ĐỔI VĂN HÓA TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI HIỆN NAY NGUYỄN THỊ PHƯƠNG TCCS Qua hơn 10 năm triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mớ i , nông thôn Việt Nam.

B I Ế N ĐỔ I V ĂN H Ó A T RO NG Q UÁ T R ÌNH XÂ Y D Ự NG N Ô NG T H Ô N M Ớ I

H I Ệ N NA Y

NG UY Ễ N T H Ị PH Ư Ơ NG

T CCS - Q u a h ơn 10 n ăm tri ển k h ai th ự c h i ện Ch ư ơn g t rì n h m ụ c ti êu q u ố c

gi a xây d ựn g n ôn g t h ôn m ới , n ôn g th ôn Vi ệ t Nam c ó s ự th a y đ ổ i rõ r ệ t, tr ên

n h i ều p h ươn g d i ện , tron g đ ó có l ĩ n h v ự c văn h óa Vi ệ c đ án h gi á, n h ận d i ện

rõ n h ữn g ch i ều cạ n h tác đ ộ n g, xu h ư ớ n g b i ến đ ổ i văn h óa tron g q u á trì n h

x â y d ựn g n ôn g th ôn m ới l à c ơ s ở đ ể đ ề ra gi ả i p h áp k h ắc p h ụ c n h ữ n g h ạ n

ch ế, tác đ ộ n g k h ôn g m on g m u ố n , cũ n g n h ư p h át h u y cá c g i á tr ị văn h óa t ốt đẹp, tạo nền tảng xây dựng nông thôn m ới giai đoạn tiếp theo thực chất,

b ền v ữn g

Nh ữn g v ấ n đ ề ch u n g v ề b i ến đ ổi văn h óa và xâ y d ựn g n ôn g th ôn m ới

B i ến đổ i v ăn h óa l à “quá t rì nh t hay đ ổ i c ác d ạng t h ứ c vă n hó a, c á c t hà nh t ố v ăn hóa t ạo n ên m àu s ắ c m ớ i cho m ộ t t ổ ng t h ể vă n hó a v à t ro ng q uá t rì n h đó có s ự tác động, can thiệp ở các mức độ khác nhau của các động thái kinh tế, chính

t rị , xã h ộ i , đ ặ c bi ệt l à qu á t rì n h h ội n h ập, hi ện đ ại hó a v à t o àn c ầu hó a”( 1 )

B i ến đổ i v ăn h óa đư ợ c nghi ên c ứu t ừ r ất s ớ m , như m ộ t quá t rì nh di ễn r a t ất

y ếu, t rên t ất cả c ác q u ốc gi a v à khu v ự c, s oi chi ếu t ừ c ác l ĩ n h v ự c khá c nh au, như nhân học, văn hóa học, dân tộc học, xã hội học Biến đổi văn hóa là quy

l u ật t ất y ếu củ a s ự p hát t ri ển v ăn h óa, t h ể hi ệ n s ự chuy ển đ ổ i cấu t rú c t i nh t h ần

m ộ t cá ch t ự n g u y ện, t ự gi á c do quá t rì nh t ự t ha y đ ổ i ý t h ứ c c ủ a c á n hân và t ộ c người, nói cách khác đó là quá trình ti ếp biến văn hóa “Khác với những biến đổi chính trị, kinh tế là những biến đổi mang tính bột phát, cách mạng

(ré vol ut i on ), s ự b i ế n đ ổi vă n hó a m an g t í nh t i ệm t i ến ( évol ut i on) vì v ăn hóa l à

s ự kế t h ừ a và ph ải t h ỏ a m ãn n h ững n hu c ầu b ất bi ến củ a c on ngư ờ i … Văn hóa

b i ến đổi t rư ớ c v à k é o dài s au n h ững bi ến đ ổ i chí n h t r ị , ki nh t ế, k ỹ t hu ật”( 2 ) Cũng cần thấy rằng, nhân tố có ảnh hưởng trực tiếp đối với sự biến đổi văn hóa chí nh l à s ự vận đ ộ ng và ph át t ri ển củ a đ ờ i s ố ng ki nh t ế - x ã h ội , nên c ần đ ặt s ự

bi ến đổi văn hóa t ro ng khung bi ến đ ổi x ã h ộ i v à “s ự bi ến đ ổi ở t ừng l ĩ nh v ự c riêng như vậy, lâu dần sẽ làm biến đổi nội dung và cấu trúc của một nền văn

hóa t ổ n g t h ể ”( 3 ) Đồng thời, “biến đổi văn hóa diễn ra như một tiến trình lựa

ch ọ n hợ p l ý - p hụ t h u ộc v ào nh ững s ự ch ậm t r ễ đ áng k ể v ề v ă n hóa và p h ụ

t hu ộ c v ào cá c m ụ c đ í ch đ ã đư ợ c t ố i đ a h óa t h ay đ ổ i t ừ m ộ t n ền v ăn hó a n ày

s ang m ộ t n ền văn hó a kh ác và ch ỉ có t h ể hi ểu đ ư ợ c t h ông q ua hi ểu b i ết t h ự c

n g hi ệm v ề n ền v ăn h óa đ ặc t h ù”( 4 ) T rong t i ến t rì nh đó, “bi ến đ ổ i văn hóa có

xu hướng đi theo nh ững khuôn mẫu dự báo được bởi vì một số phương thức điều hành một xã hội được vận hành tốt hơn những phương thức khác”( 5 )

Xây d ựng nông t h ôn m ớ i l à c h ủ t r ươ ng l ớ n củ a Đ ảng v à Nhà n ư ớ c nh ằm l àm cho ki n h t ế nông t h ô n phát t ri ển , đ ờ i s ố n g v ật ch ất và t i nh t h ần c ủ a ngư ờ i d ân tăng lên, môi trường xanh, sạch, đẹp và xây dựng môi trường sống ổn định, có đời sống văn hóa phong phú, đ ậm đà bản sắc văn hóa dân tộc Có nhiều quan

n i ệm kh ác nha u v ề n ông t hôn m ớ i , t ập t r ung và o t í nh t i ên t i ế n củ a nông t hôn

k i ểu m ớ i s o v ớ i nôn g t hôn t r uy ền t h ố ng C ó t h ể hi ểu “nôn g t hôn m ớ i l à k ết qu ả

củ a m ộ t qu á t rì n h ph át t ri ển nôn g t hôn t h eo đ ị nh hư ớ ng chi ến l ư ợ c m ớ i , đáp ứng các yêu cầu về phát tri ển kinh tế, xã hội, môi trường và thể chế mới ở nông thôn trong các đi ều kiện cụ thể của từng vùng nông thôn”( 6 ), h ay chí nh l à

v i ệc xây d ựng m ột d i ện m ạ o m ớ i , ư u vi ệt hơ n s o v ớ i nông t hô n t ruy ền

t h ốn g X ây d ựng nôn g t hôn m ớ i kh ông ch ỉ l à qu á t rì n h t ạo r a s ự t hay đ ổi v ề

m ặt ki ến t rú c, c ản h quan, k ết cấ u h ạ t ần g m à còn l à s ự t hay đ ổ i v ề n ếp s ố n g , suy nghĩ và th ực hành văn hóa của người dân, đáp ứng các yêu cầu của xã hội đang phát triển

Trên cơ sở các quan điểm đa dạng liên quan đ ến biến đổi văn hóa và xây d ựng nông t hôn m ớ i , c ó t h ể k h ẳng đ ị n h, bi ến đ ổ i văn hóa t rong quá t rì nh x ây d ựn g nông t hôn m ớ i l à s ự t hay đ ổ i t rong c ác t h ực h ành văn hóa, ba o g ồm s i nh

k ế/ m ưu s i nh, s i nh ho ạt t í n ng ư ỡ n g, ho ạt đ ộ ng v ăn hó a, v ăn h óa gi a đì nh đư ợ c đặt trong sự vận động, phát triển của xã hội nông thôn d ựa trên các ch ủ trương

củ a Đả ng, chí nh s ác h c ủ a Nh à n ư ớ c nh ằ m xây d ựng, phát t ri ển nôn g t hôn t heo hướng văn minh, hiện đại, giữ gìn và phát huy các giá tr ị văn hóa tốt đẹp Biến đổi văn hóa là quá trình mang tính liên t ục, tiếp nối, có sự đan xen giữa cái cũ

và c ái m ớ i , gi ữa c ái t ruy ền t h ống và hi ện đ ại B i ến đổi văn h óa t ro ng qu á t rì nh

xây d ựng nô ng t hôn m ớ i đư ợ c đ ặt t rong m ố i l i ên h ệ v ớ i t i ến t rì nh hi ện đ ại hó a,

đô thị hóa nông thôn, làm thay đ ổi cơ cấu kinh tế, cơ cấu nghề nghiệp, biến đổi

xã h ội và t h ay đ ổ i t h ực h ành văn hóa c ủ a ngư ờ i d ân nô ng t hô n

Hì nh ả nh c ổ kí nh, m ang n ét xư a cũ c ủa l àn g cổ Đườ ng Lâm ( t h ị xã S ơn Tây,

t hành p h ố H à N ộ i )_ Ngu ồn : vi et n am net v n

Xu hướng biến đổi văn hóa trong xây d ựng nông thôn mới

C ó t h ể nh ận d i ện xu hư ớ n g b i ến đ ổ i vă n hóa t r ong q uá t rì nh xây d ựng nô ng

t hôn m ớ i như s au:

T hứ nhấ t , xu hư ớng t hí ch ứ ng với văn hó a đô t h ị và l ố i s ố ng hi ện đ ại

Trong s u ố t hơ n 10 n ăm t ri ển kh ai t h ự c h i ện C hươ n g t rì n h m ụ c t i êu qu ố c gi a xây d ựng nô ng t hôn m ớ i , bên c ạ nh cá c p hong t r ào v ăn h óa d o chí nh quy ền đ ị a phương tổ chức, các hoạt động thể thao thường xuyên đều do người dân tự giác phát động, tổ chức và duy trì Đối tượng khởi xướng do cán bộ thôn, hội phụ

n ữ, c hi h ộ i n gư ờ i ca o t u ổi ,… đ ứng ra t ổ ch ứ c v ớ i n h ững m ôn v ừa m ang t í nh

ch ất dân gi an , như m úa d ân vũ, m úa qu ạt dư ỡ n g s i nh, v ừ a c ó nh ữ ng ho ạt đ ộ n g

t h ể t h ao hi ện đ ại , nh ư a erobi c, g ym … S ự t hay đ ổ i t hói qu en s i nh ho ạt h ằn g ngày c ủ a ngư ờ i nông dân k hi ến “nh ị p đi ệ u s ống, s i n h ho ạt ở t hôn qu ê khôn g còn “đủng đỉnh”, nhàn rỗi, chờ đợi mà phải nhanh, gấp, vội vàng, ch ạy đua với

t h ờ i gi an, nh ất l à đ ố i v ớ i l ớ p t r ẻ”( 7 ), t h ể h i ện p h ần n ào s ự t hí ch ứ n g c ủa n gư ờ i nông dân đối với lối sống đô thị Ở nhiều vùng nông thôn, các dịch vụ ăn uống

t rở nê n kh á ph ổ b i ến t ại c ác đ ị a đi ểm n h ư m ặt đ ư ờ ng cá c ng õ xóm , c h ợ , khu

t ập t ru ng, v ỉ a h è…, v ớ i nh ững quá n đ ồ ă n nhan h, đ ồ ăn ch ỉ b án bu ổ i s án g C á c

d ị ch v ụ ăn u ố ng còn đư ợ c đ ăng bán t r ên m ạng v ớ i nhi ều m ón ăn ch ế b i ến s ẵn ,

gi ao h àng t ận nh à D o d ị ch v ụ h àng qu án m ở rộ ng, ngư ờ i ph ụ n ữ nông t hôn b ớ t

v ất v ả hơ n t rư ớ c t ro ng vi ệ c c hu ẩ n b ị cá c b ữa ăn cho gi a đì nh , có t h êm t h ờ i gi an chăm sóc cho bản thân

C ùng v ớ i q u á t rì nh c huy ển đ ổ i ngh ề ng hi ệp, ng ư ờ i nôn g d ân có quy ền t ự q u y ết định trong việc sử dụng các nguồn lực, tư liệu sản xuất để làm ra của cải, hàng hóa, c ải t hi ện đ ờ i s ố ng c á nh ân v à gi a đì nh “M ộ t b ộ ph ận nh ững ng ư ờ i nông dân gi àu có ( ch ủ t r a ng t r ại , c h ủ xưở ng s ản x u ất h àng t h ủ cô n g, ch ủ doa nh

n g hi ệp… ) ph át hu y kh ả n ăng, t r ở t h ành nh ững đ ầu t àu ki n h t ế t ron g c ộ ng đ ồ n g dân cư, góp ph ần thu hút lao động, tạo việc làm ở khu vực nông thôn cũng như

t ruy ền bá ki nh n ghi ệ m , phươ ng t h ứ c l àm gi àu cho nô ng d ân”( 8 ) S ố lượ n g l ao động trong lĩnh vực nông nghi ệp ngày càng giảm cùng sự đa dạng trong cơ cấu lao động, việc làm đưa tới những thay đổi đáng kể trong nhịp sống, lối sống

củ a ngư ờ i dân nông t hôn M ộ t b ộ p h ận d ân c ư kh ông còn l àm nông ng hi ệp m à chuy ển h ẳn s ang cá c h o ạt đ ộ ng bu ôn b án , ki nh do anh, d ị ch v ụ , l àm t hu ê t rong

cá c khu côn g nghi ệp , khi ến n hị p s ố ng củ a cộ n g đ ồng dân c ư nông t hôn t r ở nên t ất b ật hơ n, t ác phong nh anh nh ẹ n, v i ệc t u ân t h ủ g i ờ gi ấc , t h ờ i gi an l àm

v i ệc đư ợ c coi t r ọn g Trong b ố i c ảnh đ ất n ư ớ c đ ang h ộ i nh ập v à cu ộ c C ác h

m ạng công n ghi ệp l ầ n t h ứ t ư di ễn r a m ạn h m ẽ, n gư ờ i nô ng d â n t h ờ i k ỳ công

n g hi ệp hóa, hi ện đ ại hóa v à h ộ i nh ập q u ố c t ế ph ải l à nh ững n gư ờ i có hi ểu bi ết

s âu s ắc v ề s ản x u ất nông nghi ệp, có t rì n h đ ộ v à ki ế n t h ứ c đ ể áp d ụ ng kho a h ọ c

- cô n g n g h ệ t i ên t i ế n H ọ hướ n g t ớ i l à nh ững nôn g dâ n bi ết n go ại ng ữ, có k ỹ năng sử dụng máy tính, tin học và dịch vụ công tốt, am hiểu về hội nhập quốc

t ế Đ ặc bi ệt ph ải có s ự l i ên k ết ch ặt ch ẽ, t í ch c ực t rong s ản x u ất , ki nh do anh không ch ỉ g i ữ a nô ng dân v ớ i nông dân , m à cò n l i ên k ết v ớ i nhà n ư ớ c, nhà kho a

h ọ c, d oanh nghi ệp v à c ác t ổ c h ứ c, c á nh ân kh ác

T hứ hai , xu hư ớng t ôn t r ọn g s ự đ a d ạng văn hó a và t hí ch ứ n g l i nh ho ạ t của ch ủ

t h ể v ăn hóa

M ột khí a c ạnh kh ác khi nghi ê n c ứu bi ến đ ổ i văn hóa l à t ô n t r ọng t i ến g nói đ a

d ạng v à s ự t hí c h ứng , l i nh ho ạt c ủ a ch ủ t h ể v ăn hó a T heo T ổ ch ứ c Gi áo d ụ c, Khoa h ọc và Vă n hó a c ủ a Li ên h ợ p q u ố c (UN ES C O), m ọi nét văn hó a đ ều cần được tôn trọng Xu hướng này còn góp ph ần “khuyến khích đổi mới sáng tạo, nâng ca o t í nh chuy ê n nghi ệ p củ a cá c ho ạ t đ ộng v ăn hó a, t h ể t hao, d u l ị ch ở nông thôn…, thúc đ ẩy sự năng động, linh hoạt trong xây dựng nông thôn

m ớ i”( 9 ) S ự đa d ạng s i nh k ế, đ ặ c bi ệt l à vi ệc t ham gi a v ào nh ững vi ệc l àm phi

n ô ng ng h i ệp, d ẫn đ ế n s ự t h ay đ ổi v ề t h ờ i gi an v à hì n h t h ứ c t ổ ch ứ c cá c ho ạt động văn hóa ở nông thôn Nguồn thu nhập hằng năm được nâng cao, người dân

có điều kiện hưởng thụ nhiều loại hình giải trí mà thế hệ trước đây chưa có

M ức s ố ng đ ư ợ c n âng l ên gó p ph ần đư a đ ế n s ự x u ất hi ện củ a n hi ều m ô hì nh t ổ

ch ứ c, câu l ạ c b ộ , h ội , nhóm ,… t h u hút s ự t ham gi a đôn g đ ả o c ủ a c á c đ ố i t ư ợ n g ,

t hành p h ần dân cư t h eo đ ặc đi ểm n gh ề ng hi ệp, n ăng khi ếu , s ở t hí ch, l ứ a t u ổi …

Ở vùng nông thôn hi ện nay có rất nhiều hội, nhóm thành l ập dựa trên sự tự nguyện , t ùy t h eo s ở t hí ch, đ ộ t u ổi , m ối l i ên k ết t ro ng c ông vi ệc v à đ ờ i s ố ng,

như câu lạc bộ cờ vua, câu l ạc bộ thơ, dân vũ, bóng chuy ền hơi, bóng đá, bóng chuy ền , h ội đ ồ ng ni ê n, h ộ i l ớ p, h ộ i khó a … Đi ều này t ạo r a m ộ t cơ c ấu - t ổ

ch ứ c l à ng v ừ a ch ặt c h ẽ hơ n xét ở góc đ ộ cá c m ố i qu an h ệ x ã h ộ i , v ừ a l i nh ho ạt

và m ở x ét ở gó c đ ộ t ự n g u y ện t h am gi a c ủ a ng ư ờ i d ân “M ứ c đ ộ t í ch c ự c của người dân khi tham gia vào các t ổ chức, hội, nhóm (bao gồm cả các tổ chức

m ang t í nh chí nh t r ị cũng n hư cá c h ộ i , nh óm có ý nghĩ a t hi ết t h ực v ớ i củ a cu ộ c

s ống) cũng t ăng l ê n đáng k ể s o v ớ i t r ư ớ c đây ”( 1 0 )

T hứ ba, xu hư ớng g ắ n kết văn hóa gi a đì nh nông t h ôn v ới t ư duy t hư ơ ng m ại ,

d ị ch vụ v à l ố i s ố ng m ới

Ki nh nghi ệm t h ế g i ớ i kh ẳng đ ị nh, nông n ghi ệp gi a đì n h đóng vai t rò qu an t r ọ n g

t rong vi ệc phát t ri ể n b ền v ững ki nh t ế , m ôi t r ườ ng , x ã h ộ i v à văn hó a c ủa cộ n g đồng nông nghi ệp, nông thôn Nông dân trong n ền nông nghi ệp hiện đại là chủ

t h ể, “đư ợ c đ ào t ạ o c huyên nghi ệ p v à t r ở t hành n gư ờ i l àm nôn g nghi ệ p như m ọ i

n g h ề n ghi ệp t ron g x ã h ộ i ch ứ không ph ả i l à ng ư ờ i nông dân t ự cun g t ự cấ p như trước kia”( 1 1 ) Vớ i s ự đa d ạn g hó a ng ành ngh ề ở k h u v ực nôn g t hôn, t rong đ ó lĩnh vực dịch vụ không ngừng được mở rộng, người dân ngày càng trở nên quen

t hu ộ c hơ n v ớ i ki ểu t ư duy d ị ch v ụ, l ố i s ố n g m ớ i g ắ n v ớ i s ự n hanh n h ạy và s ự bình đẳng của thị trường Chính vì lẽ đó, bên cạnh lối sống nghĩa tình đậm chất

l àng qu ê v ẫn đ ư ợ c d uy t rì , x u ất hi ện v ăn hóa ứn g x ử hi ện đ ại , l ố i s ống công

n g hi ệp coi t r ọ n g t ố c đ ộ và hi ệu qu ả , l ố i s ố ng t h ị t r ư ờ ng coi t r ọ n g s ự hưở ng t h ụ

và s òn g ph ẳng, đi ều đó l àm n ên “t í nh ch ấ t gi ao t ho a v ăn h óa gi ữ a t ruy ền t h ố n g

và hi ện đ ại , nôn g ng hi ệp v à c ông n ghi ệp , nông t hôn và đô t h ị khá đ ặc t rưn g v à

t hú v ị ở n h i ều v ùng nông t hôn hi ện nay ”( 1 2 ) Trong cá c s i nh h o ạt v ăn hó a

t ruy ền t h ố ng như l ễ h ộ i , s ự k i ện chí nh t r ị - xã h ội củ a l àng x ã ho ặc s i nh ho ạt gia đình như t ổ chức cưới, việc tang, mừng sinh nhật, mừng thọ được tổ chức thông qua các đơn vị, nhóm người làm dịch vụ tổ chức sự kiện, bảo đảm tính

t i ện l ợ i , chuy ên ng hi ệp l à l ựa ch ọn t r ở nê n ph ổ b i ến

T hứ t ư , xu hư ớn g nâ ng cao năng l ự c c h ủ t h ể văn hó a t r ê n c ơ s ở k ế t h ừ a, gi ữ

gì n và nâng t ầ m c ác gi á t r ị t r uy ền t h ống, t i ếp t hu cá c gi á t r ị văn hó a m ới , t i ế n

bộ

Trong quá t rì nh xã h ội hóa, con ngư ờ i t i ế p t hu nh ững ch ứ c n ă ng xã h ộ i , t r ở

t hành t h ành vi ên c ủ a x ã h ộ i , ch ủ t h ể củ a ho ạt đ ộ ng x ã h ộ i Tr ong ho ạt đ ộ ng c á nhân, con người chủ động lập kế hoạch, thực hiện hoạt động theo kế hoạch để đạt được mục tiêu đề ra Theo quan điểm triết học, tính chủ thể (human

agen cy ) l à kh ả năn g con ng ư ờ i đ ưa ra l ựa ch ọ n và t h ực t hi l ự a ch ọ n đó phù h ợ p

v ớ i m ôi t rư ờ ng xun g quanh “ Tí nh ch ủ t h ể củ a con n gư ờ i ch ỉ có đư ợ c k hi co n người là một thực thể xã hội, được tổ chức để hành động với người khác, với nhóm , t ập t h ể và xã h ộ i Do v ậy, t í nh ch ủ t h ể củ a co n ngư ờ i khi t ồ n t ại ở c ấp

độ nhóm, cộng đồng, tộc người và dân tộc mang bản sắc văn hóa của cộng đồng, tộc người và dân tộc”( 1 3 ) Từ ph ươ ng di ện nh ậ n t h ứ c l u ận, “ch ủ t h ể củ a

n h ận t h ức l à con n g ư ờ i , đư ợ c ph ản ánh vào nh ận t h ức củ a c on ngư ờ i Ti ế p c ận

t ừ t h ự c t i ễn , ch ủ t h ể l à b ộ p h ận ch ủ đ ạ o, có v ai t rò t r ự c t i ếp, chí nh y ếu đ ối v ớ i

m ộ t l ĩ nh v ự c, ho ạt đ ộn g cụ t h ể n h ất đ ị nh , còn nh ững b ộ ph ận khá c đóng vai t rò

v ệ t i nh ”( 1 4 ) Từ phươ ng di ện phát t ri ể n nô ng t hôn, v ai t rò ch ủ t h ể c ủa n ông d ân

t h ể h i ện ở cá c m ặt , g ồ m : H ọ l à ch ủ t h ể t í ch c ực t h am gi a v ào quá t rì nh x ây

d ựng qu y ho ạch và t h ực hi ện q uy ho ạc h xây d ựng nô ng t hôn m ớ i ; ch ủ t h ể t h am

gi a x ây d ự n g k ết c ấu h ạ t ầng ki n h t ế - x ã h ộ i ở nông t hôn; ch ủ t h ể t r ực t i ếp

t rong ph át t ri ển ki nh t ế v à t ổ ch ứ c s ản x u ất ; ch ủ t h ể t í ch c ự c và s áng t ạo t r on g xây d ựng v à gì n gi ữ đ ờ i s ố ng v ăn h óa - x ã h ội , m ôi t rư ờ ng ở nông t hôn; b ảo đảm an ninh, trật tự xã hội ở cơ sở

Trong b ố i c ảnh xây d ựng nô ng t hôn m ớ i , ch ủ t h ể củ a vi ệ c b ả o t ồ n, ph át hu y

b ản s ắc văn hóa t ruy ền t h ố n g chí nh l à ng ư ờ i dân , c ộ ng đ ồ ng dân cư n ô ng t hôn Vai t r ò c h ủ t h ể củ a nông d ân đư ợ c t h ể h i ện ở vi ệc ch ủ độ ng và quy ền t h am gi a vào cá c hì nh t h ứ c ki nh t ế n ông ng hi ệp, c h ủ độ ng t h am gi a x â y d ự ng cơ ch ế , chí nh s ác h ph át t ri ển nông ng hi ệp và n ôn g t hôn, t h am gi a v à t r ực t i ếp v ận hàn h

cá c t hi ết ch ế v ăn hó a - xã h ộ i ở nôn g t hô n H ọ t h ể h i ện n ăng l ực ch ủ đ ộ ng trước sự thay đổi của làng quê, th ậm chí có tính toán, l ựa chọn trong việc giữ

gì n, b ả o t ồ n gi á t r ị v ăn hó a t r uy ền t h ố ng, t i ếp t hu và phát huy gi á t r ị văn hó a

m ớ i , t i ến b ộ ở l à ng quê

Xây d ựng nông t h ôn m ớ i t h ực ch ất , hi ệu qu ả, b ền v ững, g ắn c h ặt v ớ i b ảo t ồ n

và ph át huy c ác gi á t r ị văn hó a t ố t đ ẹp_N gu ồn : nhi epa nhdoi s o ng.v n

Nh ữn g ch i ều cạ n h t ác đ ộ n g t ới văn h ó a c ủ a xây d ự n g n ôn g th ôn m ới

B i ến đổ i v ăn h óa t ro ng quá t rì nh xây d ựn g nông t hô n m ớ i có t ác đ ộ n g ở n h i ều chi ều c ạn h :

T hứ nhấ t , b i ế n đổ i v ăn hóa t r o ng quá t rì nh xâ y d ự ng nông t h ôn m ới t ác đ ộ n g

t í ch c ự c, góp ph ầ n h ì nh t hành l ớp nô ng d ân t h ế h ệ mới với t ư duy nă ng đ ộn g,

h i ện đại C á c c hươ n g t rì nh p hát t ri ển nô ng nghi ệp - nông t hô n - nô ng d ân c ủ a

Nhà nước và địa phương có ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của người nông dân Người nông dân chuyển từ phương thức kiếm sống dựa vào nông nghi ệp, tiểu

t h ủ côn g nghi ệp s an g k ết h ợ p n h i ều ho ạt đ ộng m ư u s i nh k há c , t ừ v i ệc ch ỉ

quanh qu ẩn ki ếm s ố ng và gi ao l ưu, l àm vi ệc bên l ũy t r e l àng t hì nay đã có s ự

h ợ p t á c, l i ê n k ết v ớ i nhau t heo chu ỗ i , h ộ i đ ể t ạo gi á t r ị ca o h ơn t rong phát

t ri ển s ản x u ất Th ậm chí xu ất hi ện n h ững h ộ nông dân t i ếp t h ị m ua, b án h àng hóa qu a i nt ern et ho ặ c r a nư ớ c n goài h ọc h ỏ i ki nh ng hi ệm l àm nông ng hi ệp công

n g h ệ ca o, gi úp s ản x u ất nôn g nghi ệp có n hi ều chuy ển b i ến t í c h c ự c cả v ề n ăng

s u ất , ch ất l ư ợ ng, gi á t r ị t hu n h ập t rê n đơ n v ị c anh t ác đư ợ c n âng cao hơ n t rư ớ c

Vi ệc s ử d ụ ng m áy m óc, t i ến b ộ khoa h ọ c - k ỹ t h u ật t rong m ộ t s ố kh âu s ả n x u ất giúp người nông dân bớt vất vả hơn trong công việc Ở khu vực nông thôn, thu

n h ập củ a c á nh ân, h ộ gi a đì n h v à cơ s ở s ản x u ất đ ã đư ợ c cải t hi ện, hì n h t hà nh

t ần g l ớ p ch ủ cơ s ở s ản x u ất n ăng đ ộng “ M ộ t b ộ ph ận nô ng d ân nh ờ bi ết cá ch làm ăn, tiếp cận thị trường, liên kết kinh tế, ứng dụng công nghệ, tổ chức lại

lao động, trở thành những nhà nông thế hệ mới”( 1 5 ) Ở nô ng t hôn hi ệ n na y, b ên cạnh nh ữ ng ng ư ờ i u y t í n c ao t u ổ i d ự a và o ki nh nghi ệm đ ã xu ất hi ệ n ngườ i có

uy t í n t r ẻ t u ổi d ựa v ào ki ến t h ứ c kh oa h ọ c, bi ết c ác h l àm gi àu chí nh đáng M ột

b ộ p hậ n nông dâ n t r ẻ ch ủ đ ộ ng l i ên k ết , h ợ p t á c c h ặt ch ẽ vớ i doanh nghi ệ p ,

h ợ p t á c x ã, c á c nh à khoa h ọ c, t rung t âm d ị ch v ụ gi ố ng, … vư ơn l ên k há gi ả

h o ặc gi àu có Th eo n hi ều nh à ng hi ên c ứ u, đó có t h ể đượ c g ọ i l à “gi ớ i t i nh

l ớ p này có t h ể l àm t ăng kh o ảng c ách gi à u nghè o, son g cũ ng góp ph ần t ạ o r a