Bài thơ “Đường núi” của Nguyễn Đình Thi Sau khi đọc Nội dung chính Bài thơ đã khắc họa bức tranh thiên nhiên vô cùng giản dị, sinh động bức tranh buổi chiều trên đường núi Qua đó thể hiện tâm tư, tì.
Trang 1Bài thơ “Đường núi” của Nguyễn Đình Thi
* Sau khi đọc
Nội dung chính: Bài thơ đã khắc họa bức tranh thiên nhiên vô cùng giản dị, sinh
động- bức tranh buổi chiều trên đường núi Qua đó thể hiện tâm tư, tình cảm yêu mến của tác giả dành cho quê hương
Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:
Câu 1 (trang 98 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):
Nêu cảm nhận chung của em về bài thơ Đường núi trước và sau khi đọc bài viết của
Câu 2 (trang 98 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):
Bài bình thơ gây được ấn tượng như thế nào đối với em? Câu nào, ý nào trong đó khiến em phải suy ngẫm sâu hơn về bài thơ đã đọc?
Trả lời:
- Bài bình thơ của Vũ Quần Phương đã giúp e hiểu rõ hơn về bài thơ, giúp em tiếp
cận được nhiều khía cạnh của bài thơ và cảm nhận được tình yêu bao la rộng lớn của tác giả dành cho quê hương mình
Trang 2- Những câu cuối của bài bình thơ khiến em ấn tượng hơn cả: “Cái tài của Nguyễn
Đình Thi ở bài thơ này là tạo được một luồng không khí thân yêu trong trẻo run rẩy phủ lấy phong cảnh Phong cảnh bỗng mang vị tâm hồn của tác giả Đường vắng
mà lòng vui Đi một mình mà lòng như ca hát”
Câu 3 (trang 98 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):
Người bình thơ đã thể hiện sự đồng cảm của mình với bài thơ như thế nào? Theo
em, sự đồng cảm này có ý nghĩa gì?
Trả lời:
Vũ Quần Phương đã hiểu được cái hay, cái đẹp, những nét độc đáo của bài thơ Đồng thời thể hiện sự thấu cảm với những tình cảm của nhà thơ giành cho quê hương, cảnh vật Đây cũng là sự thấu cảm mang đầy giá trị nghệ thuật
Câu 4 (trang 98 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):
Theo em, vì sao Vũ Quần Phương lại khẳng định: “Cái tài của Nguyễn Đình Thi ở bài thơ này là tạo được một luồng không khí thân yêu trong trẻo run rẩy phủ lấy phong cảnh Phong cảnh bỗng mang vị tâm hồn của tác giả”?
Trả lời:
Theo em, Vũ Quần Phương lại khẳng định: “Cái tài của Nguyễn Đình Thi ở bài thơ
này là tạo được một luồng không khí thân yêu trong trẻo run rẩy phủ lấy phong cảnh Phong cảnh bỗng mang vị tâm hồn của tác giả” vì cảnh vật đã trở nên có hồn,
sinh động hơn và dễ đi vào từng ngóc ngách trong tâm hồn con người nhờ tài khéo léo, vẽ lên cảm xúc của mình chỉ với vài dòng thơ của Nguyễn Đình Thi
Câu 5 (trang 98 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):
Nếu được phép bổ sung cho bài viết của Vũ Quần Phương, em sẽ bổ sung những gì?
Trả lời:
Trang 3Nếu được phép bổ sung cho bài viết của Vũ Quần Phương, em sẽ bổ sung thêm phần phân tích, cảm nhận về 4 câu thơ cuối của bài thơ
Mái nhà sàn tỏa khói xanh Hươu gào xa văng vẳng
Một mảnh trăng dốc ngả chập chùng Bước chân bóng động nghiêng bờ núi
Trang 4Bản đồ dẫn đường
* Trước khi đọc
Câu 1 (trang 56 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Vì sao khách du lịch thường chuẩn bị một tấm bản đồ trước khi đến một miền đất lạ?
Trả lời:
Khách du lịch thường chuẩn bị một tấm bản đồ trước khi đến một miền đất lạ vì lần đầu tiên khi ở một miền đất lạ, tấm bản đồ có tác dụng chỉ đường, giúp ta đến được nơi cần đến
Câu 2 (trang 56 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Đến với tương lai, mỗi người phải tự tìm cho mình một “con đường” hay đã có “con đường” do ai đó vạch sẵn?
Trả lời:
Đến với tương lai, mõi chúng ta cần tìm cho mình một “con đường” riêng, vì chỉ có bản thân mới biết con đường nào phù hợp với mình Chỉ khi chọn được “con đường” đúng và phù hợp thì bản thân chúng ta mới phát triển được
* Đọc văn bản
Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc:
1 Theo dõi: Văn bản được mở đầu bằng cách kể lại một câu chuyện có tính chất ngụ ngôn
Trả lời:
Văn bản được mở đầu bằng cách kể lại một câu chuyện có tính chất ngụ ngôn vì sử
dụng cách mở đầu và từ ngữ có tính chất ngụ ngôn: có một người đàn ông nọ, một
lúc lâu sau
2 Theo dõi: Cách giải thích hình ảnh “tấm bản đồ dẫn đường”
Trả lời:
Trang 5Cách giải thích hình ảnh “tấm bản đồ dẫn đường” vô cùng độc đáo, được truyền từ
bố mẹ cho chúng ta:
+ Tấm bản đồ dẫn đường là cách nhìn về cuộc đời này, bao gồm cả cách nhìn về con người
+ Tấm bản đồ có thể cảnh báo “Cuộc đời này hết sức hiểm nguy, phải chiến đấu hết
sức mới mong sống sót” trong khi tấm bản đồ khác thì hướng dẫn “Bản chất của con người đều tốt cả Càng thân thiết với nhiều người bao nhiêu càng tốt cho bản thân ta bấy nhiêu!”
3 Theo dõi: Vai trò của “tấm bản đồ dẫn đường” đối với đường đời của con người
Trả lời:
Vai trò của “tấm bản đồ dẫn đường” đối với đường đời của con người là:
- Quyết định cách nhìn của chúng ta đối với cuộc sống, với mọi người và với chính bản thân mình
- Quyết định thành bại của chúng ta trong cuộc sống
4 Theo dõi: Những khó khăn của “ông” khi tìm kiếm “tấm bản đồ” cho mình
Trả lời:
Những khó khăn của “ông” khi tìm kiếm “tấm bản đồ” cho mình là:
+ Chưa bao giờ cảm thấy tự tin với quan điểm của mình
+ Tấm bản đồ của ông đã có lúc cảm thấy thực sự bế tắc Ông không có một ngọn đèn đường nào để đứng cạnh mà tìm kiếm
5 Theo dõi: Cách kết thúc văn bản
Trả lời:
Cách kết thúc của văn bản là lời dặn dò của người ông với cháu của mình, “Cách
duy nhất để tìm một bản đồ khác, đó là sẵn sàng tìm kiếm trong bóng tối…Không nhất thiết phải là tấm bản đồ trao sẵn, hay tấm bản đồ giống hệt bố mẹ minhg, mà
là tấm bản đồ cháu tự vẽ lên bằng chính kinh nghiệm của mình”
Trang 6* Sau khi đọc
Nội dung chính:
Văn bản nhấn mạnh vai trò của tấm bản đồ dẫn đường đối với cuộc đời của mỗi con người Mỗi chúng ta cần tìm ra “tấm bản đồ” cho riêng mình để có thể xác định phương hướng, nhìn nhận lại chính mình rồi tự đó hoàn thiện bản thân
Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:
Câu 1 (trang 58 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Nêu tác dụng của cách mở đầu văn bản bằng việc kể lại câu chuyện có tính chất ngụ ngôn
Trả lời:
Tác dụng của cách mở đầu văn bản bằng việc kể lại câu chuyện có tính chất ngụ ngôn là:
+ Giúp người đọc rút ra được bài học, kinh nghiệm nào đó
+ Giúp người đọc lôi cuốn vào văn bản và suy nghĩ về ý nghĩa của câu chuyện ngụ ngôn, từ đó khơi gợi hứng thú người đọc
Câu 2 (trang 58 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Từ cách tìm chìa khóa rất kì khôi của người đàn ông trong câu chuyện, tác giả liên
hệ đến vấn đề gì?
Trả lời:
Từ cách tìm chìa khóa rất kì khôi của người đàn ông trong câu chuyện, tác giả liên
hệ đến vấn đề chỉ có bản thân chúng ta mới tự tìm kiếm được lời giải trước vấn đề
mà ta gặp phải, chứ không phải từ ngoại cảnh
Câu 3 (trang 59 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Trong văn bản, tác giả lí giải về hai khía cạnh của hình ảnh ẩn dụ “tấm bản đồ” Khi bàn về hai khía cạnh đó, tác giả dùng những lí lẽ và bằng chứng nào để thuyết phục người đọc?
Trả lời:
Trang 7- Trong văn bản, tác giả lí giải về hai khía cạnh của hình ảnh ẩn dụ “tấm bản đồ” đó là: Tấm bản đồ là cách nhìn về những người xung quanh và là cách nhìn nhận về bản thân chúng ta
- Khía cạnh 1: Tấm bản đồ là cách nhìn về cuộc đời, về con người
+ Lí lẽ: Cách nhìn nhận về cuộc đời và con người tất yếu sẽ hình thành ở mỗi chúng ta, được truyền từ bố mẹ, được điều chỉnh theo hoàn cảnh sống, theo tôn giáo hay kinh nghiệm bản thân Nếu có hai cách nhìn về cuộc đời và con người không giống nhau thì tất yếu sẽ dẫn đến hai sự lựa chọn khác nhau về cuộc đời + Bằng chứng: câu chuyện về sự khác nhau trong cách nhìn đời của mẹ “ông” và của bản thân “ông” dẫn đến hai quan điểm sống khác nhau
- Khía cạnh 2: Tấm bản đồ còn là cách nhìn nhận về bản thân chúng ta
+ Lí lẽ: Đoạn văn đặt ra hàng loạt các câu hỏi để triển khai ý “nhìn nhận về bản thân”: Tôi có phải là người đáng yêu? Tôi có giàu, có thông minh? Tôi có quá yếu đuối và dễ dàng bị người khác làm cho tổn thương? Khi gặp khó khăn, tôi sẽ gục ngã, hay chiến đấu một cách ngoan cường? Người viết lí giải: Từng câu trả lời cho những câu hỏi trên sẽ là từng nét vẽ tạo nên hình dáng tấm bản đồ nà chúng ta mang theo trong tâm trí mình
+ Bằng chứng: Câu chuyện về chính cuộc đời ông: sau vụ tai nạn, ông đã có những thay đổi để có thể hiểu mình là ai, ý nghĩa cuộc sống là gì?
Câu 4 (trang 59 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Cháu biết không, tấm bản đồ của ông lúc ấy thật sự bế tắc – “ông” đã tâm sự với
“cháu” như vậy Theo em, vì sao “ông” bế tắc trong việc tìm kiếm tấm bản đồ của riêng mình? Kinh nghiệm ấy của “ông” có thể giúp “cháu” rút ra được bài học gì?
Trả lời:
- Theo em, ông bế tắc trong việc tìm kiếm tấm bản đồ của riêng mình vì:
Qua lời kể, “ông” tiết lộ rằng, từ nhỏ, cái nhìn về cuộc đời và con người của ông hoàn toàn trái ngược với cách nhìn của mẹ ‘ông” “Ông” thì yêu mến và tin tưởng
Trang 8mọi người xung quanh, thấy cuộc dời là chốn an toàn Ngược lại, mẹ “ông” thấy cuộc đời là nơi đầy nguy hiểm, luôn cần đề phòng và cảnh giác Chính điều đó đã làm cho ông mất tự tin với quan điểm của chính mình và trở nên vô cùng khó khăn trong việc xác định tấm bản đồ riêng của bản thân
Câu 5 (trang 59 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Trong hai ý kiến khác nhau sau đây, em đồng ý với ý kiến nào? Vì sao?
a Cuộc sống chỉ toàn những chuỗi lo âu, đau khổ, còn niềm vui thì hiếm hoi và dễ dàng vụt mất như cánh chim trời!
b Cuộc sống là một món quà quý mà chúng ta phải trân trọng
Trả lời:
Những góc khuất, những điều chưa tốt đẹp của cuộc sống đều xuất phát từ cách suy nghĩ và thái độ của con người Nếu nhìn nhận một cách tích cực, coi cuộc sống là một món quà, ta sẽ trân trọng, nâng niu cuộc sống và làm cho nó ngày càng tốt đẹp hơn Chính vì vậy, cuộc sống dù không hiếm những buồn khổ, lo âu nhưng cũng là một món quà vô cùng đáng quý mà chúng ta nên trân trọng
Câu 6 (trang 59 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Đọc lời khuyên của “ông” dành cho “cháu ở phần cuối văn bản, em rút ra điều gì cho bản thân?
Trả lời:
Đọc lời khuyên của “ông” dành cho “cháu” ở phần cuối văn bản, em rút ra:
Không chỉ Sam, mỗi bản trẻ cần phải tìm kiếm cho mình tấm bản đồ, bởi trên cuộc đời này, mỗi con người sẽ có một hành trình riêng, không ai giống ai Trong quá trình để trưởng thành, bài học chỉ được rút ra từ những trải nghiệm của bản thân, kể
cả thành công hay thất bại, không thể bắt chước, vay mượn kinh nghiệm sống của bất kì ai
* Viết kết nối với đọc
Bài tập (trang 59 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Trang 9Trên “con đường” đi tới tương lai của bản thân, “tấm bản đồ” có vai trò như thế nào? Hãy trả lời câu hỏi trên đây bằng một đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu)
Đoạn văn tham khảo:
Trên con đường đi tới tương lai của bản thân, mỗi người cần đi tìm “tấm bản đồ” cho riêng mình Đó là cách chúng ta nhìn nhận lại cuộc sống, về mọi người xung quanh và thậm chí là chính bản thân mình “Tấm bản đồ” giống như một chiếc la bàn, giúp chúng ta xác định phương hướng để tránh có những lối đi sai lầm “Tấm bản đồ” giúp con người chủ động, tự tim vào hướng đi do mình lựa chọn, nó có thể giúp chúng ta vượt qua thử thách trên đường đời Mỗi con người đều sẽ có những hướng đi và lựa chọn riêng nên “tấm bản đồ” là do mỗi người tạo ra, là của riêng
và là duy nhất Chính vì vậy, cần xác định và lựa chọn chính xác “tấm bản đồ” cho riêng
Trang 10Bản tin về hoa anh đào
* Sau khi đọc
Nội dung chính: Cảm nhận của nhân vật “tôi” trước sự xuất hiện của bản tin hoa
anh đào vào hàng năm khi giao mùa đông-xuân Đồng thời thể hiện mong muốn của tác giả rằng những bản tin về sự rối rắm của xã hội sẽ được giảm thiểu thay vào
đó là những thông tin về tình trạng hoa, những mùa hoa nơi thành phố tôi yêu, để khi đó con người sẽ được thấy thanh lọc và tốt lành
Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:
Câu 1 (trang 89 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Theo em, nhan đề Bản tin về hoa anh đào có thể gợi lên ở người đọc những suy đoán
gì về nội dung của bài tản văn?
Trả lời:
Theo em, nhan đề Bản tin về hoa anh đào có thể gợi lên ở người đọc những suy
đoán rằng văn bản sẽ đề cập tới nội dung liên quan đến hoa anh đào hoặc liên quan đến người Nhật (vì nước Nhật là xứ sở của hoa anh đào)
Câu 2 (trang 89 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Liệt kê những từ ngữ thể hiện trực tiếp ý kiến đánh giá của tác giả đối với các bản tin nhỏ mà người bạn nhà báo đã viết về hoa anh đào Em nhận xét như thế nào về ý kiến đánh giá đó?
Trả lời:
- Những từ ngữ thể hiện trực tiếp ý kiến đánh giá của tác giả đối với các bản tin nhỏ
mà người bạn nhà báo đã viết về hoa anh đào là: Nhưng với riêng tôi, với riêng tôi, tôi đã nghĩ
- Những từ ngữ này cho thấy tác giả đánh giá các bản tin về hoa anh đào một cách thận trọng, khách quan và hy vọng những bản tin đó sẽ tiếp tục được đón nhận
Trang 11Câu 3 (trang 89 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Vì sao tác giả lại cho rằng để viết một bản tin về hoa anh đào, người bạn của mình
đã phải vượt qua nhiều “khó khăn”, “chướng ngại"? Những “khó khăn”, “chướng ngại” được nêu lên đó cho biết gì về cách sống và thái độ ứng xử với thiên nhiên của con người trong cuộc sống hiện đại?
Trả lời:
- Tác giả lại cho rằng để viết một bản tin về hoa anh đào, người bạn của mình đã
phải vượt qua nhiều “khó khăn”, “chướng ngại" vì: với nhiều người, đó là thứ xa xỉ viễn mơ Nó cũng có thể bị lạc lõng ngay trên trang báo bảo vì nó không phải là thông tin giật gân, thông tin được nhiều người ưa chuộng
- Những “khó khăn”, “chướng ngại” được nêu lên trong tản văn cho thấy trong cuộc sống hiện đại con người thường ít chú trọng, quan tâm đến thiên nhiên, quan tâm đến đời sống tinh thần mà hay chú trọng đến những cái thiết thân của bản thân, những vấn đề cơm ăn, áo mặc hàng ngày Điều này cũng thấy con người hiện đại ngày càng sống nhanh, sống gấp hơn
Câu 4 (trang 89 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Hãy làm rõ sự đồng điệu về tâm hồn giữa tác giả và nhân vật được nói tới trong bài tản văn
Trả lời:
- Tác giả đánh giá và cảm nhận được những bản tin của nhân vật giống như bài thơ, thấy niềm hứng khởi, hân hoan trong những bản tin, hay việc tác giả cảm nhận được những khó khăn của nhân vật khi bắt đầu viết các về bản tin về hoa anh đào
- Tác giả đồng cảm với nhân vật khi cho rằng thông tin về hoa anh đào cũng cần phải được chấp nhận bình đẳng với mọi thông tin khác trên đời bởi vì nó là một trong những nhân tố quan trọng nhưng lặng lẽ làm nên diện mạo Đà Lạt
Trang 12Câu 5 (trang 90 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Nêu khái quát thông điệp chính mà tác giả muốn gửi tới người đọc qua tản văn Bản
tin về hoa anh đào?
Trả lời:
Theo em, thông điệp mà tác giả muốn gửi tới người đọc qua Bản tin về hoa anh đào:
- Con người hiện đại nên biết yêu thiên nhiên, cây cỏ bởi nó là thứ làm cho cuộc sống của con người trở nên thanh lọc, tốt lành hơn
- Hy vọng những bản tin về sự rối rắm hỗn loạn của xã hội được giảm thiểu trên các
tờ báo nhật trình; thay vào đó là thông tin về các loài hoa, những mùa hoa thân yêu
để góp phần thanh lọc và giúp tâm hồn con người đẹp đẽ hơn
Câu 6 (trang 90 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 – Kết nối tri thức với cuộc sống):
Nêu suy nghĩ của em về điều mong muốn mà tác giả thể hiện ở đoạn cuối văn bản
Trả lời:
Theo em, ở đoạn cuối văn bản tác giả hi vọng giữa cuộc sống hối hả, rỗi rắm loạn lạc của xã hội thì con người vẫn có thể tìm ra điều gì đó tốt đẹp để nuôi dưỡng tâm hồn mình Khi ấy, các thông tin tiêu cực sẽ giảm thiểu đáng kể, sự rối ren của xã hội cũng xuất hiện thưa dần, thay vào đó là thông tin về các loài hoa, những mùa hoa nơi thành phố tôi yêu Khi đó, tâm hồn con người sẽ được thanh lọc, tốt lành biết mấy
Trang 13Soạn bài Bầy chim chìa vôi
* Trước khi đọc
Câu hỏi (trang 12 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1): Hãy chia sẻ một trải nghiệm đẹp của tuổi thơ em Ghi lại một số từ ngữ diễn tả cảm xúc của em khi nghĩ về trải nghiệm đó
Trả lời:
- Trải nghiệm tuổi thơ: Được về quê chơi cùng ông bà ngoại
- Một số từ ngữ diễn tả cảm xúc: Vui mừng, sung sướng, hân hoan, hồi hộp…
* Đọc văn bản
Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc:
1 Theo dõi: Nội dung cuộc trò chuyện của hai anh em Mên và Mon lúc nửa đêm
Hai anh em Mên và Mon trò chuyện về cơn mưa lúc nửa đêm, về nước ở bãi sông và những con chim chìa vôi
2 Theo dõi: Chi tiết nào được lặp lại trong những lời nói của nhân vật Mon?
- Chi tiết được lặp lại trong lời nói của nhân vật Mon: “anh bảo”, “em bảo” thực ra đây là các câu hỏi, dự đoán
3 Theo dõi: Thói quen làm tổ và đẻ trứng của bầy chim chìa vôi ở bãi sông quên Mên và Mon
- Bầy chìa vôi ở bãi sông quê Mên và Mon làm tổ trên dải cát nổi lên giữa sông vào mùa nước cạn
- Chúng tìm những đám rong khô và dày để đẻ trứng
4 Dự đoán: Bầy chim chìa vôi non có bay được vào bờ không?
- Dự đoán bầy chim chìa vôi non khó có thể bay vào bờ được vì chúng còn rất nhỏ, cần được sự chăm sóc, hướng dẫn của chim mẹ Bên cạnh đó, trời mưa to và lúc nửa đêm, bầy chim chìa vôi non sẽ không bay được
5 Theo dõi: Chú ý cử chỉ, lời nói của nhân vật Mên
- Cử chỉ của nhân vật Mên:
+ “Mên gắt em nó”
Trang 14+ Thằng Mên nằm im lặng không trả lời em nó
+ Thằng Mên bật cười khoái chí
+…
- Lời nói của nhân vật Mên:
+ Gì đấy, Mày không ngủ à?
+ Lại chẳng to Thế mày không nghe thấy gì à?
+ …
6 Hình dung: Khung cảnh bãi sông trong buổi bình minh
- Khung cảnh bãi sông mênh mông, đầy ắp nước, chỉ còn lại một dải cát bé xíu, ở đó những cánh chim bé bỏng bay bứt khỏi dòng nước khổng lồ và bay lên
7 Đối chiếu: Cuộc “cất cánh” của bầy chim chìa vôi non ở đây có đúng như dự đoán của
át đột ngột bứt khỏi dòng nước bay lên
Trang 15Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:
Câu 1 (trang 16 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1): Em hãy xác định đề tài và ngôi kể của truyện “Bầy chim chìa vôi”
Khoảng hai giờ sáng Mon tỉnh giấc Nó xoay mình sang phía anh nó, thì thào gọi:
- Anh Mên ơi, anh Mên!
- Gì đấy? Mày không ngủ à? – Thằng Mên hỏi lại, giọng nó ráo hoảnh như đã thức dậy từ lâu lắm rồi
Trả lời:
- Lời người kể chuyện:
+ Khoảng hai giờ sáng Mon tỉnh giấc Nó xoay mình sang phía anh nó, thì thào gọi
Trang 16+ Thằng Mên hỏi lại, giọng nó ráo hoảnh như đã thức dậy từ lâu lắm rồi
- Lời nhân vật:
+ Anh Mên ơi, anh Mên!
+ Gì đấy? Mày không ngủ à?
Câu 3 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1): Điều gì khiến hai anh em Mên, Mon lo lắng khi thấy mưa to và nước đang dâng cao ngoài bãi sông? Chi tiết nào thể hiện rõ nhất điều đó?
- Một số chi tiết miêu tả nhân vật Mên:
+ Phân chia công việc cho em: “bây giờ tao kéo còn mày đẩy”
+ Mên quấn cái dây buộc đò vào người, gò lưng kéo
+ …
→ Khái quát tính cách nhân vật Mên: Mên luôn tỏ ra là người lớn, tốt bụng, yêu thương em, tuy câu trả lời với em có phần hơi cộc cằn nhưng Mên là cậu bé có trách nhiệm
Trang 17Câu 6 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1): Khi đọc đoạn văn miêu tả khung cảnh bãi sông trong buổi bình minh, em có ấn tượng nhất với chi tiết nào? Vì sao?
Trả lời:
- Em ấn tượng với chi tiết: “từ mặt nước sông, những cánh chim bé bỏng và ướt át đột ngột bứt khỏi dòng nước khổng lồ bay lên Hai đứa bé không kêu lên được một tiếng nào Người chúng như đang ngùn ngụt tỏa hơi nóng.”
Vì: Chi tiết này thể hiện 2 cậu bé là người tốt bụng, biết yêu thương động vật
Câu 7 (trang 17 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1): Trong đoạn kết của truyện, Mên và Mon hình như không hiểu rõ vì sao mình lại khóc Em hãy giúp các nhân vật lí giải điều đó
Trả lời:
- Đoạn kết truyện, cả Mên và Mon đều khóc vì cả hai vừa được chứng kiến cảnh những chú chim
bé bỏng, ướt át đột ngột bứt khỏi dòng nước khổng lồ Và ngay sau đó, Mên và Mon tiếp tục chứng kiến cảnh một con chim non đuối sức, sắp bị rơi xuống dòng nước, trong giây phút chim non cận kề với cái chết thì chim mẹ không ngại hiểm nguy, chao lượn quanh đứa con Và trong khoảng khắc đó, khi đôi chân mảnh dẻ và run rẩy của chim non chạm vào mặt sông thì đôi cánh của nó đập một nhịp, chú chim vụt bứt khỏi dòng nước và bay lên cao Đây là cảnh tượng thật đẹp và xúc động Cả Mên và Mon đều chăm chú quan sát từng khoảng khắc của đàn chim non,
cả hai cũng lo lắng như tâm trạng của chú chim non, từ niềm vui sướng dâng trào thành những giọt nước mắt xúc động
Trang 18Chinh phục những cuốn sách mới
* Trước khi đọc:
Câu 1 (trang 103 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Hãy bổ sung những cuốn sách mới cho góc đọc sách, thư viện mở của lớp học Tự làm mới góc đọc sách theo cách mà em và các bạn cảm thấy hứng khởi và thú vị nhất
Trả lời:
Một số cuốn sách HS có thể tìm kiếm để bổ sung cho góc đọc sách của mình là:
- Đất rừng phương Nam- Đoàn Giỏi
- Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ
- Quê nội- Võ Quảng
Câu 2 (trang 103 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Cùng thảo luận để xây dựng mục tiêu đọc sách của cá nhân và của nhóm Trình bày mục tiêu đó và trao đổi để tìm hiểu cách đọc sách hiệu quả trong dự án đọc mới của
em và các bạn
Trả lời:
- Mục tiêu đọc sách là nhằm bồi dưỡng tri thức, những kiến thức về các tác pphamar văn học, các tác giả, hiểu biết thêm về các khía cạnh của cuộc sống …để từ đó có thể hoàn thiện và nâng cao hiểu biết của bản thân
- Cách đọc sách có hiệu quả:
+ Tạo không gian đọc sách thoải mái
+ Lựa chọn những cuốn sách phù hợp với bản thân
+ Ứng dụng ít nhất một điều đã học được từ sách vào cuộc sống
+ Trao đổi với bạn bè về những điều thú vị, những nội dung mình chưa hiểu trong cuốn sách để cùng nhau giải đáp
* Cùng đọc và trải nghiệm
Trang 19Cuốn sách mới – chân trời mới 1.Từ mục tiêu đọc sách đã xác định, hãy chọn một số cuốn sách văn học, sách khoa
học hoặc sách bàn luận về những vấn đề của cuộc sống để tìm hiểu, khám phá những điều bổ ích, thú vị Việc đọc sách sẽ hiệu quả hơn nếu các em tập trung vào một số
đề tài, chủ đề để chọn sách trên cơ sở các bài học: Bầu trời tuổi thơ, Khúc nhạc tâm
hồn, Cội nguồn yêu thương, Giai điệu đất nước, Màu sắc trăm miền, Bài học cuộc sống, Thế giới viễn tưởng, Trải nghiệm để trưởng thành, Hoà điệu với tự nhiên Có
thể đọc trọn vẹn một số cuốn sách có đoạn trích đã học như: Đất rừng phương Nam (Đoàn Giỏi); Tốt-tô-chan bên cửa sổ (Cư-rô-ya-na-gi Tê-sư-cô); Vừa nhắm mắt vừa
mở cửa sổ (Nguyễn Ngọc Thuần); Người thầy đầu tiên (Trin-ghi-đơ Ai-tơ-ma-tốp)
hoặc Những bức thư gửi cháu Sam (Đa-ni-ên Cốt-li-ep); Nóng, Phẳng, Chật
(Thô-mát L, Phrít-man)
Câu 2 (trang 103 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Tập trung vào một hoặc hai cuốn sách mà em thấy hữu ích và thú vị nhất, đọc và ghi chép những thông tin cần thiết để có thể trao đổi với các bạn sau khi đọc Cùng với những thông tin về tên sách, tác giả, nhà xuất bản, năm xuất bản hoặc tải bản, em cần chú ý xác định những vấn đề sau:
a Đề tài: Cuốn sách đề cập đến phạm vi nào của đời sống?
b Bố cục và nội dung chính: Cuốn sách có mấy chương, phần?
c Nhân vật, sự kiện, bối cảnh nổi bật nào được thể hiện trong cuốn sách?
d Có những chi tiết nào quan trọng? Những đoạn văn, câu văn nào có thể gợi lên ý nghĩa, vấn đề chính trong cuốn sách?
e Chủ đề, ý nghĩa, bài học mà em có thể rút ra sau khi đọc cuốn sách là gì?
Trang 20Trả lời:
Cuốn sách: “Đất rừng phương Nam” của tác giả Đoàn Giỏi
a Cuốn sách đề cập đến thiên nhiên và con người phương Nam
b Bố cục và nội dung chính:
- Cuốn sách gồm 20 chương
+ Chương 1: Xóm chợ nhỏ một vùng quê xa lạ
+ Chương 2: Trong tửu quán
+ Chương 3: Ông lão bán rắn
+ Chương 4: Đêm kinh khủng
+ Chương 5: Ôn lại ngày cũ
+ Chương 6: Bước đầu cuộc sống lưu lạc
+ Chương 7: Gia đình bố nuôi tôi
+ Chương 8: Đi câu rắn
+ Chương 9: Đi lấy mật
+ Chương 10: Trong lều người đàn ông cô độc giữa rừng
+ Chương 11: Rừng cháy
+ Chương 12: Chạm trán với hổ
+ Chương 13: Cái chết của Võ Tòng
+ Chương 14: Mũi tên thù
+ Chương 15: Phường săn cá sấu
Trang 21+ Chương 16: Qua Sóc Miên
+ Chương 17: Sân chim
+ Chương 18: Rừng đước Cà Mau
+ Chương 19: Du kích trong rừng
+ Chương 20: Lên đường chiến đấu
c Nhân vật, sự kiện, bối cảnh nổi bật được thể hiện trong cuốn sách
- Nhân vật: bé An
- Sự kiện: Cậu bé An lạc mất ba mẹ trong một lần cậu mải chơi và bị giặc đánh đến
- Bối cảnh: Thực dân Pháp sang xâm lược nước ta
d Có những chi tiết nào quan trọng? Những đoạn văn, câu văn nào có thể gợi lên ý nghĩa, vấn đề chính trong cuốn sách?
- Những chi tiết quan trọng trong cuốn Đất rừng phương nam là hình ảnh người dân phương Nam phải đối mặt với bọn xâm lược bạo tàn, bè lũ tay sai hung ác Từ đó thấy được tình hình của đất nước ta lúc bấy giờ
- Những đoạn văn, câu văn có thể gợi lên ý nghĩa, vấn đề chính trong cuốn sách là:
+ “Cuộc sống của con người phải đâu chỉ thu hẹp trên mảnh đất vùng quê! Đã đành
quê hương là nơi gắn bó với cuộc đời mình nhất, nhưng khi người ta còn trẻ tráng, phải bay nhảy hoạt động, đi đây đi đó chứ Lúc nào cũng chạnh nghĩ về quê hương,
đó là báo hiệu của tuổi già”
+ “Má nuôi tôi đưa tay lau một giọt nước mắt còn đọng trên má tôi Lần đầu tiên, tôi nhìn thấy giọt lệ mình long lanh trong suốt, lăn rơi trong bàn tay nhăn nheo của một bà lão nghèo đã cúi đầu gánh chịu không biết bao nhiêu nỗi bất hạnh gần suốt
Trang 22cả đời người Có phải giọt nước mắt nào cũng là biểu hiện của ủy mị và hèn yếu đâu.”
+ “Buổi sáng, đất rừng thật là yên tĩnh Trời không gió, nhưng không khí vẫn mát lạnh Cái lành lạnh của hơi nước sông ngòi, mương rạch, của đất ấm và dưỡng khí thảo mộc thở ra từ bình minh, ánh sáng trong vắt, hơi gợn một chút óng ánh trên những đầu hoa tràm rung rung, khiến ta nhìn cái gì cũng có cảm giác như là nó bao qua một lớp thủy tinh.”
e Chủ đề, ý nghĩa, bài học mà em có thể rút ra sau khi đọc cuốn sách là:
- Chủ đề: Bức tranh sống động về vùng đất miền Tây Nam bộ hoang sơ, hùng vĩ và tình yêu quê hương thắm thiết của tác giả
- Ý nghĩa: Trân trọng những giá trị về vẻ đẹp của thiên nhiên và con người Đất rừng phương Nam
Trang 23Chuyện cơm hến
* Trước khi đọc
Câu 1 (trang 111 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):
Mỗi vùng miền trên thế giới đều có những nét riêng trong phong cách ẩm thực Hãy chia sẻ hiểu biết của em về vấn đề này
Trả lời:
Mỗi vùng miền trên thế giới đều có những nét riêng trong phong cách ẩm thực để cùng tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo, đặc trưng của mỗi nước Và Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ Những món ăn nổi tiếng như: bún đậu mắm tôm (Việt Nam), sushi (Nhật Bản), Kim Chi (Hàn Quốc) …
Câu 2 (trang 111 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):
Nếu được yêu cầu giới thiệu về một món ăn đặc sản ở quê em, em sẽ chọn món nào?
Trả lời:
Nhắc đến Hà Nội quê em thì không thể không nhắc tới: Phở bò, cốm, bánh cuốn…
* Đọc văn bản
Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc:
1 Theo dõi: Chú ý nét riêng trong khẩu vị của người Huế
Trả lời:
Nét riêng trong khẩu vị của người Huế là;
- “Người Huế thích dùng mướp đắng khi còn xanh, nấu canh phải duống nồi nước
sôi xuống để thả mướp vào mới đảm bảo là đắng, lại còn bóp mướp sống làm nộm, đắng một cách tuyệt vời!”
=> Người Huế rất thích ăn đồ có vị đắng
2 Suy luận: Tác giả là người vùng nào? Chi tiết nào cho thấy điều đó
Trả lời:
Trang 24- Tác giả là người Huế
- Chi tiết cho thấy điều đó là: “Tôi xin giới thiệu một ngày “Hạnh phúc trời hành”
của dân Huế tôi, bắt đầu bằng món cơm hến.”
3 Theo dõi: Chú ý câu văn nêu ý kiến riêng của tác giả về món ăn đặc sản
Trả lời:
Các câu văn nêu ý kiến riêng của tác giả về món ăn đặc sản là:
- “Tôi rất ghét những lối cải tiến tạp nham như vậy Bún đã có bún bò, ai có giang
sơn ấy, việc gì phải cướp bản quyền sáng chế của người khác.”
- “Tôi nghĩ rằng trong vấn đề khẩu vị, tính bảo thủ là một yếu tố văn hóa hết sức quan trọng, để bảo toàn di sản.”
- “Với tôi, một món ăn đặc sản cũng giống như một di tích văn hóa, cứ phải giống
như ngày xưa, và mọi ý đồ cải tiến đều mang tính phá phách, chỉ tạo nên những
Trang 25Trả lời:
Vị thứ mười lăm của cơm hến là lửa Một bếp lửa chắt chiu, ấp ủ đi trong mưa suốt mùa đông, bền bỉ theo bước chân người
* Sau khi đọc
Nội dung chính: Khắc họa lại món ăn đậm đà bản sắc xứ Huế- cơm hến, đồng thời
thể hiện những suy nghĩ của tác giả về việc “cải tiến” món ăn dân tộc Từ đó thể hiện tình yêu quê hương da diết của tác giả
Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:
Câu 1 (trang 115 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):
Những chi tiết nào cho em thấy cơm hến là món ăn bình dân?
Trả lời:
Những chi tiết cho thấy cơm hến là món ăn bình dân là:
- Cơm nguội
- Cơm hến là vị chủ, được xào kèm theo tàu (miến), măng khô và thịt heo thái chỉ
- Rau sống: làm bằng thân chuối hoặc bắp chuối xắt mỏng như sọi tơ, trộn lẫn với môn bạc hà, khế và rau thơm thái nhỏ, giá trần, có khi còn điểm thêm những cánh bông vạn thọ vàng, nhìn tươi mắt và có thêm mùi thơm riêng
→ Cơm hến là món ăn bình dân vì được làm từ những nguyên liệu bình dân, dễ tìm kiếm
Câu 2 (trang 115 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):
Món cơm hến cho thấy đặc điểm gì trong phong cách ăn uống của người Huế?
Trả lời:
Qua món cơm hến, ta thấy được người Huế rất thích ăn cay “Hương vị bát ngát
suốt đời người của tô cơm hến là mùi ruốc thơm dậy tận óc, và vị cay đến trào nước
Trang 26mắt Người “máu” cơm hến vẫn chưa vừa lòng với vị cay sẵn có mà còn đòi thêm một trái ớt tươi để cắn kêu cái rốp”
Câu 3 (trang 115 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):
Chuyện cơm hến có phải chỉ đơn giản là văn bản giới thiệu một món ăn không? Tác
giả bàn tới những điều gì xung quanh món cơm hến?
Trả lời:
Chuyện cơm hến không đơn giản chỉ là một văn bản giới thiệu một món ăn Thông qua tác phẩm, tác giả đã giúp người đọc thấy được phong cách ăn uống của người Huế và khẳng định giá trị văn hóa tinh thần của món ăn
Câu 4 (trang 116 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):
Theo em, tại sao tác giả lại cho rằng “một món ăn đặc sản cũng giống như một di tích văn hóa”?
Trả lời:
Theo em, tác giả lại cho rằng “một món ăn đặc sản cũng giống như một di tích văn hóa” vì nó phải giống y như ngày xưa, không nên cải tiến tạp nham, cướp bản quyền sáng chế của người khác về món ăn, mọi ý đồ cải tiến đều mang tính phá phách, chỉ tạo nên những “đồ giả”
Câu 5 (trang 115 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):
Hình ảnh chị bán hàng cùng gánh cơm hến và bếp lửa gợi cho em suy nghĩ gì về ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa của cư dân bản địa?
Trả lời:
Hình ảnh chị bán hàng cùng gánh cơm hến và bếp lửa gợi cho em suy nghĩ về ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa của cư dân bản địa là:
Ngọn lửa cũng là một gia vị đặc biệt để tạo nên vị đặc trưng cho bát cơm hến Đó
là mùi vị thứ mười lăm của món cơm hến, vị của lửa, vị của sự ấp iu, của tinh thần giữ gìn bản sắc văn hóa
Trang 27→ Người Huế luôn cố găng để giữ gìn và phát triển món ăn đậm đà bản sắc dân tộc, để khi nhắc đến cơm hến là mọi người đều nhớ đến Huế
Câu 6 (trang 115 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):
Tìm những từ ngữ cho thấy lời văn của bài tản văn Chuyện cơm hến giống như lời
tác giả đang trò chuyện với bạn đọc
Trả lời:
Những từ ngữ cho thấy lời văn của bài tản văn Chuyện cơm hến giống như lời tác
giả đang trò chuyện với bạn đọc là:
Tôi xin giới thiệu một ngày “Hạnh phúc trời hành” của dân Huế tui; bạn nhậu;
“cay dễ sợ”; “túi mắt túi mũi”; tôi rất ghét; tôi thất kinh; xúc động tận chân răng…
Câu 7 (trang 116 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):
Em cảm nhận như thế nào về cái tôi của tác giả được thể hiện trong Chuyện cơm
* Viết kết nối với đọc
Bài tập (trang 116 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):
Viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) về một nét sinh hoạt thể hiện vẻ đẹp của con người
và truyền thống văn hóa nơi em sống
Đoạn văn tham khảo:
Hỡi ai chưa có người yêu Vào hang cắc cớ chiều về có ngay
Ai mà chưa có con trai
Trang 28Vào hang cắc cớ ngày mai có liền
Chắc hẳn các bạn đang thắc mắc hang Cắc Cớ ở đâu đúng không? Đúng vậy, hang Cắc Cớ nằm ở Chùa Thầy- Quốc Oai quê mình đó Đây là 1 trong những ngôi chùa nổi tiếng nhất Hà Nội, được UNESSCO công nhận là di sản văn hóa thế giới Cứ đến ngày 7/3 hàng năm, người dân Quốc Oai đều hướng về Chùa Thầy để thắp hương
và ngắm nhìn lại vẻ đẹp thơ mộng của quê hương mình Đây là một nét đẹp trong truyền thống văn hóa của người dân nơi đây
Cũng giống như nhiều địa phương khác, quê hương mình có những cánh đồng rộng mênh mông, thẳng cánh cò bay, nơi có những con người hăng say trong lao động, cần mẫn làm việc ngày đêm Những con người tuy nhỏ bé nhưng đã ngày đêm cống hiến thầm lặng cho quê hương mình Em rất tự hào vì mình là đứa con của quê hương Quốc Oai
Trang 29Con hổ có nghĩa
* Nội dung chính:
Văn bản: Khắc họa hình ảnh con hổ sống có tình nghĩa, trả ơn với người đã giúp
đỡ mình Từ văn bản, tác giả đề cao đạo lí làm người, lối sống ân nghĩa, thấy khó thì giúp, có ơn phải đền
* Trả lời câu hỏi sau khi đọc:
Câu 1 (trang 16 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Các con hổ đã được bà đỡ Trần và bác tiều phu giúp đỡ như thế nào?
Trả lời:
Các con hổ đã được bà đỡ Trần và bác tiều phu giúp đỡ:
- Bà đỡ Trần đã đỡ đẻ cho hổ cái
- Bác tiều phu đã lấy chiếc xương bò to bằng cách tay bị mắc trong cổ họng con hổ
Câu 2 (trang 16 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Hổ đã làm những gì để tri ân người giúp đỡ mình?
Trả lời:
Trang 30- Đối với bà đỡ Trần: “…quỳ chân trước trên đất, vừa quỳ vừa nhìn bà, lát sau đưa một khúc bạc…Hổ bèn dừng lại quỳ xuống, hướng về bà đỡ cúi đầu quẫy đuôi tỏ ý tiễn biệt”
- Đối với bác tiều phu: Hổ mang một con hươu đặt ở trước cửa nhà bác tiều phu, khi bác mất “lúc sắp chôn, một con hổ bỗng nhiên đến trước mộ…từ xa thấy hổ dùng đầu dụi vào quan tài, gầm gừ, gào lớn, đi quanh quan tài vài vòng rồi bỏ đi.”
“Mỗi dịp đến ngày giỗ bác tiều, hổ lại đưa hươu, lợn đến để ở ngoài cửa, mấy chục năm liền”
Câu 3 (trang 16 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Em cảm nhận được điều gì về tiếng gầm của hai con hổ ở phần cuối mỗi câu
chuyện?
Trả lời:
Tiếng gầm gừ của hai con hổ ở phần cuối mỗi câu chuyện giống như lời cảm ơn đối với những người đã giúp đỡ mình, cũng như lời hứa hẹn sẽ trả ơn
Câu 4 (trang 16 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Mượn hình tượng con hổ có nghĩa, tác phẩm đã gửi gắm bài học đạo lí nào cho con người?
Trả lời:
Mượn hình tượng con hổ có nghĩa, tác phẩm đã gửi gắm bài học đạo lí: cần phải sống ân nghĩa, thủy chung, biết ơn tới những người đã giúp đỡ mình
Câu 5 (trang 16 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Việc tác giả ghép 2 câu chuyện khác nhau vào trong cùng 1 văn bản có ý nghĩa gì? Theo em nếu bớt đi 1 câu chuyện, ý nghĩa của văn bản có thể bị ảnh hưởng như thế nào?
Trả lời:
Trang 31- Việc tác giả ghép hai câu chuyện khác nhau vào cùng một văn bản là dụng ý nghệ thuật của tác giả, cả hai câu chuyện đều nhằm mục đích nói đến người giúp đỡ hổ
và được hổ báo ơn
- Theo em nếu bớt đi 1 câu chuyện, văn bản sẽ chỉ kể đơn thuần về một câu chuyện con hổ được người khác giúp đỡ và nó cảm ơn Đó chỉ là một con hổ, một câu
chuyện đơn lẻ, không thể bật ra ý con hổ có nghĩa như ở nhan đề
Câu 6 (trang 16 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Nêu cảm nghĩ về 1 chi tiết em thấy ấn tượng nhất trong truyện
Trả lời:
Chi tiết em thấy ấn tượng nhất trong truyện là chi tiết hổ đực một chân trước ôm bà
đỡ Trần chạy như bay vào rừng, gặp bụi rậm gai góc thì dùng một chân rẽ lối Chi tiết này cho thấy hổ đực đang rất lo cho hổ cái, nên phải chạy như bay, nhưng không vì thế mà hổ đực quên đi sự an toàn của bà đỡ Trần Hổ đực ôm bà đỡ Trần
và rẽ lối khi gặp bụi rậm cho thấy nó cũng rất quan tâm đến an nguy của bà, coi trọng bà
Trang 32PCủng cố, mở rộng trang 55
Câu 1 (trang 55 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ): Hãy kẻ bảng vào vở theo mẫu sau và
điền thông tin về đặc điểm của các bài thơ Đồng dao mùa xuân, Gặp lá cơm nếp
thơ Vần Nhịp Hình ảnh
Biện pháp tu
hi sinh cả tuổi trẻ, tính mạng của mình để bảo
vệ Tổ quốc
4 chữ Vần
cách 2/2
Giản dị, gần gũi gợi liên tưởng đến hình ảnh người lính trẻ
-Nói giảm nói tránh
- Liệt kê -Điệp ngữ
Gặp lá
cơm nếp
Thể hiện tình cảm sâu nặng của tác giả với món
ăn quê
5 chữ Vần
liền 2/3, 3/2
Thân thuộc, giản dị, gợi tình cảm gia
- So sánh
- Liệt kê -Điệp ngữ
Trang 33hương, với quê hương
và với người
mẹ thân yêu của mình
đình, quê hương cao đẹp
Câu 2 (trang 55 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ): Nhà thơ Thế Lữ từng viết: “Với
Nàng Thơ, tôi có đàn muôn điệu” Em hiểu câu thơ này như thế nào? Hãy chia sẻ cách hiểu của em với các bạn
Trả lời:
Nhà thơ Thế Lữ từng viết:
“Với Nàng Thơ, tôi có đàn muôn điệu”
Ta có thể hiểu, thơ là một thể loại có nhiều cung bậc cảm xúc, trạng thái khác nhau, không bị lặp đi lặp lại một cách nhàm chán và mỗi người đều có cách cảm nhận riêng và thể hiện cảm xúc đó Điều đó sẽ tạo nên nhưng nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật khác nhau cho mỗi bài thơ
Trang 34Củng cố, mở rộng trang 83 Câu 1 (trang 83 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 – Kết nối tri thức với cuộc sống): Hãy
kẻ bảng vào vở theo mẫu sau và ghi lại một chi tiết mà em cho là tiêu biểu, đáng
nhớ nhất về từng nhân vật trong các văn bản Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ, Người
thầy đầu tiên Giải thích ngắn gọn lí do lựa chọn
Văn bản Nhân vật Chi tiết tiêu biểu Lí do lựa chọn
Vừa nhắm mắt
vừa mở cửa sổ
Nhân vật “tôi”
Nhân vật người bố Người thầy đầu
tiên
Nhân vật thầy
Đuy-sen Nhân vật An-tự-nai
Đây là bài học đúc kết được từ nhân vật sau một thời gian được chỉ dạy
từ các trò chơi, bài học của bố, nó thể hiện được tình yêu thiên nhiên và tài năng của nhân vật
Nhân vật người bố Bố đã tặng và giải
thích cho con về ý
Đây là bài học, là lời dạy ý nghĩa
Trang 35nghĩa của món quà của người bố, nó
cũng thể hiện được phẩm chất tốt đẹp và tình yêu thương con của người bố
Người thầy đầu
tiên
Nhân vật thầy
Đuy-sen
Thầy đã không quản khó khăn cõng các em nhỏ qua suối, đi chân không giày, tay làm liên tục ở khúc suối lạnh buốt
Thể hiện tình yêu thương và hết mình với học trò của thầy Đuy-sen
Nhân vật An-tự-nai
Cô bé đã giúp thầy công việc ở con suối, muốn thầy chính là anh của mình và học tập rất chăm chỉ
Thể hiện tình yêu thương, kính trọng của mình đối với thầy
Câu 2 (trang 84 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ): Chọn một nhân vật văn học em yêu
thích và thực hiện các yêu cầu sau:
a Liệt kê một số chi tiết tiêu biểu được tác giả sử dụng để miêu tả nhân vật (kẻ bảng vào vở theo mẫu sau và điền thông tin như gợi ý)
Trang 36Hồ sơ nhân vật: Chú bé Hồng trong tác phẩm Trong lòng mẹ của tác giả Nguyên
Hồng
Cách miêu tả nhân vật Chi tiết trong tác phẩm
Ngoại hình Nhân vật không được khắc họa ngoại hình trong văn
bản
Hành động
- Hồng khóc Có khi chỉ là cay cay nơi khoé mắt, rồi lại có khi nước mắt đã ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hòa đầm đìa ở cằm và ở cổ
- “Chiều hôm đó, tan buổi học ở trường ra, tôi chợt thoáng thấy một bóng người ngồi trên xe kéo giống
mẹ tôi Tôi liền đuổi theo gọi bối rối : “Mợ ơi ! Mợ
+ Nhận ra mục đích của người cô: Biết rõ “nhắc đến
mẹ tôi cô tôi chỉ gieo giắc vào đầu tôi những hoài nghi và khinh miệt để tôi ruồng rẫy mẹ tôi”
Trang 37+ Người cô càng mỉa mai Hồng càng thương mẹ hơn Một khao khát mãnh liệt trong suy nghĩ của Hồng đó
là muốn những cổ tục đã đầy đọa mẹ thành một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ để vồ lấy
mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi
- Niềm khát khao mong được gặp mẹ của Hồng trỗi dậy
- Cảm giác xấu hổ với đám bạn nếu đó không phải
mẹ mình nhưng trên hết là sự tủi thân vì luôn mong ngóng mẹ
Mối quan hệ với các
nhân vật khác
- Với nhân vật bà cô là mối quan hệ bằng mặt nhưng không bằng lòng, cậu bé dù không thíc nhưng cư xử rất phải phép
- Với mẹ thì cậu luôn tha thiết nhớ mong từng ngày
Lời người kể chuyện
- Chú bé Hồng đã sống trong hoàn cảnh thiếu thốn tình cảm, mất mát trong gia đình
- Bé Hồng yêu thương, kính trọng, có niềm tin mãnh liệt về người mẹ của mình
- Chú bé Hồng có tình yêu thương mẹ vô cùng mãnh liệt
Trang 38Củng cố, mở rộng trang 97 Câu 1 (trang 97 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Những điều gì đang gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường sống trên Trái Đất hiện nay? Nêu một số việc mà em cho rằng con người cần phải làm để cải thiện tình hình
Trả lời:
- Ô nhiễm môi trường đang là một vấn đề được quan tâm đông đảo, nó gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống trên Trái Đất, đe dọa sự sống của các loài vật, đặc biệt một số loài còn đứng trước nguy cơ bị tuyệt chủng
- Nguyên nhân: Ô nhiễm môi trường có rất nhiều nguyên nhân
+ Do các chất thải từ khu công nghiệp, từ phương tiện giao thông…
+ Do các yếu tố tự nhiên như sạt lở đất đồi núi, khói bụi từ sự phun trào núi lửa theo nước mưa rơi xuống…
+ Do tác nhân con người như nước thải sinh hoạt ra môi trường, xả rác vừa bãi…Nguyên nhân quan trọng nhất đó chính là do ý thức con người
→ Bảo vệ môi trường không còn là nhiệm vụ, trách nhiệm của tập thể, mỗi chúng
ta, mỗi người cần có ý thức để xây dựng một môi trường xanh-sạch-đẹp
Câu 2 (trang 97 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Nêu những điều em nắm được về đặc điểm văn bản thông tin qua bài học này bằng một sơ đồ phù hợp Gợi ý:
Trang 39Trả lời:
Trang 40Câu 3 (trang 97 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2 ):
Em mong sự sống và môi trường Trái Đất khôi phục được nhịp điệu hài hòa và vẻ đẹp vốn có
Hãy hoàn thành đoạn văn (khoảng 5-7 câu) theo chủ đề trên
Trả lời:
Đoạn văn tham khảo:
Em mong sự sống và môi trường Trái Đất khôi phục được nhịp điệu hài hòa và vẻ đẹp vốn có Như chúng ta đã biết, hiện nay sự sống của Trái đất đang bị đe dọa,
Hình thức: sử dụng các
kí tự
Mục đích viết: thông báo cho người đọc
về thế giới tự nhiên hay xã hội
- Kết thuc hoặc kết luận
Tính xác thực của vấn đề được nói tới:
chính xác tuyệt đối
Đặc điểm nguồn tài liệu:
tin cậy, xác đáng