Tóm tắt văn bản theo những yêu cầu khác nhau về độ dài Để dễ ghi nhớ nội dung chính của một văn bản đã đọc, người ta thường tóm tắt văn bản đó.. Ở bài học này, em sẽ học cách tóm tắt một
Trang 1Tóm tắt văn bản theo những yêu cầu khác nhau về độ dài
Để dễ ghi nhớ nội dung chính của một văn bản đã đọc, người ta thường tóm tắt văn bản đó Ở bài học này, em sẽ học cách tóm tắt một văn bản theo những yêu cầu khác nhau về độ dài, đảm bảo trung thành với nội dung chính của văn bản gốc
* Yêu cầu đối với văn bản tóm tắt:
- Phản ánh đúng nội dung của văn bản gốc
- Trình bày được những ý chính, những điểm quan trọng của văn bản gốc
- Sử dụng các từ ngữ quan trọng của văn bản gốc
- Đáp ứng được những yêu cầu khác nhau về độ dài của văn bản tóm tắt
* Phân tích bài tóm tắt tham khảo
Tóm tắt văn bản Sơn Tinh Thủy Tinh trong Ngữ văn 6, tập 2
- Cả 2 văn bản tóm tắt
+ Đều phản ánh đúng được nội dung của văn bản gốc “Sơn Tinh Thủy Tinh” + Trình bày được những ý chính, những điểm quan trọng: Vua Hùng Vương thứ 18 muốn kén rể cho con gái Mị Nương xinh đẹp; Sơn Tinh, Thủy Tinh đến cầu hôn; cuộc giao tranh giữa hai chàng, …
+ Sử dụng các từ ngữ quan trọng của văn bản gốc: Vua Hùng Vương thứ mười tám,
Mị Nương, Sơn Tinh, Thủy Tinh, cầu hôn, lễ vật, đánh nhau, …
+ Đáp ứng được yêu cầu khác nhau về độ dài của văn bản tóm tắt: Văn bản 1 dung lượng ngắn; Văn bản 2 dung lượng dài hơn Nhưng cả hai văn bản đều ngắn hơn so với văn bản gốc
* Thực hành viết theo các bước
1 Trước khi tóm tắt
a Đọc kĩ văn bản gốc
- Đọc văn bản gốc để nắm được: nội dung, chủ đề
b Xác định nội dung chính cần tóm tắt
Trang 2Ví dụ: Tóm tắt văn bản “Bài học đường đời đầu tiên” sách Ngữ văn 6 tập 1
- Xác định nội dung khái quát, cốt lõi: Bài văn miêu tả Dế Mèn có vẻ đẹp cường tráng của tuổi trẻ nhưng tính nết còn kiêu căng, xốc nổi Do bày trò trêu chọc chị Cốc nên đã gây ra cái chết thảm thương cho Dế Choắt, Dế Mèn hối hận và rút ra được bài học đường đời đầu tiên cho mình
- Tìm ý chính của từng phần hoặc đoạn:
+ Phần 1: Từ đầu đến “đứng đầu thiên hạ rồi”: Giới thiệu vẻ đẹp và tính cách của
Dế Mèn
+ Phần 2: Còn lại: Câu chuyện về bài học đường đời đầu tiên của dế Mèn
- Tìm các từ ngữ quan trọng của văn bản: Dế Mèn, Dế Choắt, Chị Cốc, khỏe mạnh cường tráng, nghịch dại, ân hận, bài học đường đời đầu tiên, …
- Đánh dấu vào văn bản hoặc ghi ra giấy những ý chính của văn bản
c Xác định yêu cầu về độ dài của văn bản cần tóm tắt
- Xác định ý lớn, ý nhỏ của văn bản gốc
- Tùy theo yêu cầu về độ dài của văn bản tóm tắt mà lựa chọn ý lớn hay ý nhỏ từ văn bản gốc Chẳng hạn, khi tóm tắt văn bản tự sự, để có văn bản tóm tắt ngắn gọn, cần chú ý lựa chọn các sự việc chính, còn để văn bản tóm tắt có dung lượng lớn hơn, cần mở rộng các sự việc bằng những chi tiết tiêu biểu trong văn bản gốc
2 Viết văn bản tóm tắt
- Sắp xếp ý chính của văn bản gốc theo 1 trình tự hợp lí
- Dùng lời văn của em kết hợp những từ ngữ quan trọng để viết văn abnr tóm tắt
- Chú ý đảm bảo yêu cầu về độ dài của văn bản tóm tắt
Bài tóm tắt mẫu tham khảo:
Tóm tắt văn bản “Bài học đường đời đầu tiên” sách Ngữ văn 6 tập 1
Dế Mèn là chàng dế thanh niên cường tráng biết ăn uống điều độ và làm việc
có chừng mực Tuy nhiên Dế Mèn tính tình kiêu căng, tự phụ luôn nghĩ mình “là tay ghê gớm, có thể sắp đứng đầu thiên hạ” Bởi thế mà Dế Mèn không chịu giúp
Trang 3đỡ Dế Choắt - người hàng xóm trạc tuổi Dế Mèn với vẻ ngoài ốm yếu, gầy gò như
gã nghiện thuốc phiện Dế Mèn vì thiếu suy nghĩ, lại thêm tính xốc nổi đã bày trò nghịch dại trêu chị Cốc khiến Dế Choắt chết oan Trước khi chết, Dế Choắt tha lỗi
và khuyên Dế Mèn bỏ thói hung hăng, bậy bạ Dế Mèn sau khi chôn cất Dế Choắt
vô cùng ân hận và suy nghĩ về bài học đường đời đầu tiên
3 Chỉnh sửa
Rà soát, chỉnh sửa văn bản tóm tắt theo những gợi ý trong bảng sau:
Nội dung đúng với văn bản
gốc
Lược bỏ các thông tin không có trong văn bản gốc và những ý kiến bình luận của người tóm tắt (nếu có) Trình bày được những ý
chính, những điểm quan
trọng của văn bản gốc
Bổ sung những ý chính, điểm quan trọng của văn bản gốc (nếu thiếu), lược bớt các chi tiết thừa, không quan trọng (nếu có)
Sử dụng những từ ngữ quan
trọng của văn bản gốc
Bổ sung những từ ngữ quan trọng có trong văn bản gốc (nếu thiếu)
Đáp ứng được những yêu
cầu khác nhau về độ dài
Rút gọn hoặc phát triển văn abnr tóm tắt để đảm bảo yêu cầu về độ dài
Bảo đảm yêu cầu về
chính tả và diễn đạt
Rà soát lỗi chính tả và diễn đạt (dùng từ, đặt câu ) Chỉnh sửa nếu phát hiện có lỗi