Giải VTH Ngữ Văn 7 Luyện tập tổng hợp trang 79 - Kết nối tri thức - Điền nội dung phù hợp: Câu 1: Những chi tiết tiêu biểu giúp em nhận biết thời gian, không gian của các sự việc xảy ra
Trang 1Giải VTH Ngữ Văn 7 Luyện tập tổng hợp trang 79 - Kết nối tri thức
- Điền nội dung phù hợp:
Câu 1: Những chi tiết tiêu biểu giúp em nhận biết thời gian, không gian của các
sự việc xảy ra trong câu chuyện:
Câu 2: Tóm tắt nội dung câu chuyện (khoảng 7-10 câu)
Câu 3: Các sự việc trong câu chuyện được kể theo trình tự
Câu 4: Những chi tiết tiêu biểu thể hiện tính cách của nhân vật người cha-tía nuôi của cậu bé An
Trang 2Câu 3: Các sự việc trong câu chuyện được kể theo trình tự thời gian.
Câu 4: Những chi tiết tiêu biểu thể hiện tính cách của nhân vật cha- tía nuôi của cậu bé An là:
- An ơi, nằm xuống mau Nó thả cái gì đen đen xuống kia Nó thả…- Tía tôi nói chưa dứt câu, vội đẩy tôi nằm dí xuống cỏ…
- An ơi! Chưa bao giờ tôi nghe ông kêu to như vậy, một thứ tiêng kêu rụng rời, đầy khủng khiếp, kinh hoàng
+ Tía nuôi tôi tay vớ chiếc nỏ, tay lôi tôi nhỏm dậy
→ Tía nuôi của cậu bé An là một người ấm áp, giàu tình yêu thương, dù An là con nuôi nhưng Tía đã dành hết tình yêu thương của mình cho An
Bài tập 2 trang 80 VTH Ngữ văn 7 Tập 1: Viết đoạn văn (khoảng 10-15 câu) phân tích đặc điểm của nhân vật người cha – tía nuôi của bé An
Trả lời:
Nhân vật người tía trong đoạn trích “Rừng cháy” là một nông dân Nam
Bộ đã góp phần tạo nên linh hồn của câu chuyện Giữa cái nền thiên nhiên hùng
vĩ, hoang sơ, con người xuất hiện với sự chân thật, đôn hậu như tạo nên cái hồn cho văn bản Người tía trong văn bản xuất hiện qua những lần tất tả, vội vã lôi đứa con trai nuôi tháo chạy khỏi bom mìn, lửa đạn Ở đây, ta thấy thấm đẫm tấm lòng nhân hậu, chất phác, bình dị của con người Nam Bộ An không phải
là con ruột của người tía nuôi, nhưng có lẽ ở bên cạnh tía, An phần nào cảm thấy vơi bớt đi những tủi hờn, khốn khổ của đứa trẻ mồ côi giữa những ngày chiến trinh lửa đạn Những tiếng gọi rụng rời, đầy khủng khiếp, kinh hoàng của người cha trong những lần có bom giật khiến người đọc không khỏi xốn xang
Trang 3vì sự tàn ác của chiến tranh và cũng cảm phục tấm lòng yêu thương nơi người cha nghèo khổ Nỗi đau, nỗi nhớ thương và mất mát do quân giặc đem đến cho người cha, cho An, cho nhân dân trên khắp mọi miền đất nước ta có bao giờ nguôi! Và chính trong những nỗi đau ấy, có những thứ tình cảm đã sưởi ấm con tim của đồng loại, đã làm cho người ta vơi đi được phần nào đớn đau, mất mát, đó chính là sự cưu mang Người cha trong văn bản đã khiến người đọc ấm lòng vì tính cách khẳng khái, trái tim yêu thương, đôn hậu Có thể nói, con người và thiên nhiên trong đoạn trích “Rừng cháy” đã cùng nhau song hành để tạo nên bản anh hùng ca về một dân tộc mạnh mẽ, kiên cường.
Bài tập 3 trang 81 VTH Ngữ văn 7 Tập 1: Tóm tắt một văn bản truyện em tự tìm đọc để trình bày (nói) với bạn về truyện đó:
Trả lời:
Tác phẩm đã khắc họa cuộc sống nơi rừng tràm Nam Bộ trong kháng chiến chống Pháp của cha con cậu bé An Truyện vẽ nên khung cảnh rừng khô hoang sơ, kì vĩ đã chở che, tạo nên những cảm xúc êm dịu trong lòng con người nơi đây Nhưng khung cảnh đẹp đẽ không tồn tại được bao lâu khi giặc Pháp kéo đến tàn phá khu rừng Từng đợt bom cứ vô tình phòng xuống, phá hoại tất
cả Hai cha con bé An hốt hoảng bỏ chạy khỏi sự tàn phá Thú trong rừng cũng thi nhau chạy để tìm sự sống cho mình để lại trong lòng An là những buồn lo, mải miết và sự tiếc nuối về khu rừng nhiều kỉ niệm
Phiếu học tập số 2
Bài tập 1 trang 81 VTH Ngữ văn 7 Tập 1: Đọc đoạn thơ (trích Bài thơ của một người yêu nước mình của Trần Vàng Sao) và thực hiện các yêu cầu:
- Khoanh tròn phương án đúng:
Trang 4Câu 1: A – B – C – D
Câu 2: A – B – C – D
- Điền nội dung phù hợp:
Câu 1: Tình cảm của nhà thơ với đất nước được thể hiện đậm nét ở những từ ngữ, hình ảnh, dòng thơ:
Câu 2: Hình ảnh đất nước hiện lên trong cảm nhận của nhà thơ:
Câu 3: Biện pháp tu từ được sử dụng trong dòng thơ lòng vẫn thương cây nhớ cội hoài:
Câu 1: Tình cảm của nhà thơ với đất nước được thể hiện đậm nét ở những từ
ngữ, hình ảnh, dòng thơ: tôi yêu đất nước này áo rách, yêu nhau trong từng hơi thở, thương cây nhớ cội hoài, tôi yêu đất nước này như thế
Trang 5Câu 2: - Trong cảm nhận của nhà thơ, hình ảnh đất nước được hiện lên vô cùng
giản dị, gần gũi tuy “nhà dột phên không ngăn nổi gió” nhưng “vẫn yêu nhau trong từng hơi thở”
- Đất nước còn gắn liền với những hình ảnh thân thương gần gũi của thiên nhiên,
con người: như yêu cây cỏ ở trong vườn/ như yêu mẹ tôi chịu khó chịu thương/ nuôi tôi thành người hôm nay
- Đất nước gắn liền với những nét văn hóa đẹp đẽ: âm nhạc dân gian (mái đẩy, vọng cổ), tục lệ thờ cúng ông Táo của người dân
Câu 3: lòng vẫn thương cây nhớ cội hoài
- BPTT được sử dụng là ẩn dụ, “cây” và “cội” là hình ảnh biểu tượng cho quê hương, đất nước, những điều giản dị mà thân thuộc tác giả sẽ không bao giờ quên
Câu 4: “căn nhà dột phên không ngăn nổi gió
vẫn yêu nhau trong từng hơi thở"
Chỉ với hai câu thơ nhưng lại gợi lên trong em rất nhiều liên tưởng, đất nước Việt Nam thuở đó nghèo khó, đến nhà còn dột, phên không ngăn nổi gió nhưng giữa ngàn khó khăn trắc trở đó thì con người vẫn dạt dào, tràn ngập yêu thương
Bài tập 2 trang 8 VTH Ngữ văn 7 Tập 1: Viết đoạn văn (khoảng 10-15 câu) nếu cảm nhận của em về tình cảm của nhà thơ với đất nước, con người được bộc lộ trong đoạn trích trên
Trả lời:
Trang 6Tình yêu quê hương, đất nước đã trở thành mạch nguồn dồi dào cho những sáng tác thi ca nhạc họa “Bài thơ của một người yêu nước mình” của tác giả Trần Vàng Sao cũng nằm trong mạch nguồn ấy Ngay từ nhan đề bài thơ
đã thông báo, truyền tải đến độc giả về một tình yêu thiêng liêng, sâu đậm: tình yêu nước Tiếp đó là những câu thơ bình dị, không viết hoa đầu dòng, không có dấu chấm, dấu phẩy Hình thức thơ độc đáo này như một sự khẳng định về mạch nguồn chảy mãi, không ngắt quãng, không chịu dừng lại Tình yêu đất nước trong thơ Trần Vàng Sao gắn liền với tình thân gia đình, những rung động với từng cảnh vật, con người trên quê hương, trở đi trở lại qua điệp từ “tôi yêu”:
tôi yêu đất nước này áo rách
… tôi yêu đất nước này như thế
Ý thơ hoà quyện giữa khung cảnh thanh bình và hiện thực tàn khốc Làng quê đất nước hiện lên thơ mộng nhưng cũng mang đậm giá trị hiện thực “đất nước
áo rách”, “căn nhà dột phên” Và, cuộc sống của những con người ở đó, nơi chiến trinh lửa đạn đi qua đầy những cơ cực nhưng cũng để lại muôn vàn thương yêu Từng chi tiết bình dị, thân thuộc đi vào trong thơ ông một cách tự nhiên nhất: “cây cỏ trong vườn”, “bài mái đẩy”, “câu vọng cổ” … Tất cả đã đi vào trong thơ của Trần Vàng Sao một cách tự nhiên và chan chứa yêu thương
Bài tập 3 trang 83 VTH Ngữ văn 7 Tập 1: Ghi lại cảm xúc của em sau khi đọc một bài thơ hoặc đoạn thơ yêu thích để chia sẻ (nói) với bạn về bài thơ hoặc đoạn thơ đó
Trả lời:
Ta làm con chim hót
Trang 7Ta làm một canh hoa
Ta nhập vào hoà ca Một nốt trầm xao xuyến
Nếu ở đầu bài thơ tác giả miêu tả những hình ảnh làm đẹp thêm, tô điểm thêm cho mùa xuân là âm thanh náo nức vang trời của tiếng chim chiền chiện
và sắc màu tím biếc dịu dàng của cánh lục bình nhỏ trên sông thì ở đây tứ thơ được lặp lại, tạo ra sự đối ứng chặt chẽ Tác giả mong muốn được làm bông hoa toả ngát hương, con chim mang tiếng hót và nốt trầm xao xuyến để hiến dâng nhưng không làm mất đi nét riêng của mỗi người Đó thực sự là lời tâm niệm chân thành, tha thiết, khiêm nhường và khát khao được cống hiến phần tinh tuý nhất của mình làm đẹp thêm mùa xuân của quê hương, xứ sở mà không bị giới hạn bởi thời gian, tuổi tác
Trang 8Giải VTH Ngữ Văn 7 Luyện tập tổng hợp trang 83 - Kết nối tri thức
Phiếu học tập số 1
Bài tập 1 trang 83 VTH Ngữ văn 7 Tập 2: Đọc đoạn trích Lời giải thích của nhà khoa học (trích Người cá của A-lếch-xan-đơ-rơ Bê-li-a-ép) và thực hiện các yêu cầu
- Khoanh tròn phương án đúng
Câu 1 A B C D
Câu 2 A B C D
- Điền nội dung phù hợp:
Câu 1: Nhận thức khoa học đã được dùng làm cơ sở để giáo sư Xan-van-tô theo đuổi những dự án lớn lao của mình:
Câu 2: Những dấu hiệu hoặc căn cứ cho phép ta xác định được loại hay thể loại của văn bản chứa đựng chính đoạn trích này:
Câu 3: Viết lại câu văn “Là người cá đầu tiên trên Trái Đất và là người đầu tiên sống trong thế giới của cá, Ích-chi-an không thể không cảm thấy cô đơn” Theo một cấu trúc khác:
Điểm khác biệt giữa câu văn em vừa viết với câu gốc:
Trả lời:
- Khoanh tròn phương án đúng
Câu 1 B
Trang 9Câu 2 C
- Điền nội dung phù hợp:
Câu 1: Nhận thức khoa học đã được dùng làm cơ sở để giáo sư Xan-van-tô theo đuổi những dự án lớn lao của mình: Đó là “con người chưa được hoàn thiện”
và việc cải tạo thể chất của con người không chỉ phù hợp với khả năng của khoa học mà còn không làm trái với những gì thực tế đã diễn ra trong quá trình tiến hoá dài lâu của các sinh vật
Câu 2: Những dấu hiệu hoặc căn cứ cho phép ta xác định được loại hay thể loại của văn bản chứa đựng chính đoạn trích này:
- Đoạn trích chứa đựng những thông tin mang tính chất khoa học
- Đoạn trích nhắc tới thành tựu mà nhân vật đạt được cho tới hiện nay, khoa học vẫn chưa phát hiện ra
- Đoạn trích cũng nhắc tới các khát vọng phát triển khoa học
Câu 3: Viết lại câu văn “Là người cá đầu tiên trên Trái Đất và là người đầu tiên sống trong thế giới của cá, Ích-chi-an không thể không cảm thấy cô đơn” Theo một cấu trúc khác:
Ích – chi – an là người cá đầu tiên trên Trái Đất và là người đầy tiên sống trong thế giới của cá nên không thể không cảm thấy cô đơn
- Câu đề bài cho nhấn mạnh hiện trạng cô đơn của Ích – chi – an, còn câu viết lại thì xác định lí do người cá cô đơn
Bài tập 2 trang 84 VTH Ngữ văn 7 Tập 2: Từ những gợi ý của nội dung đoạn
trích, hãy viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) về chủ đề: Đại dương vẫy gọi.
Trang 10Trả lời:
Từ nội dung đoạn trích, ta thấy tính thuyết phục của lời giải thích được giáo sư Xan – va – tô đưa ra rất cao, ông đã chỉ ra cơ sở khoa học xác đáng “con người chưa được hoàn thiện” và việc cải tạo thể chất của con người không chỉ phù hợp với khả năng của khoa học mà còn không làm trái với những gì thực tế đã diễn ra trong quá trình tiến hoá dài lâu của các sinh vật Chính vì vậy, có rất nhiều khả năng trong tương lai con người sẽ quay trở lại với biển cả, với đại dương mênh mông Đại dương đang vẫy gọi chúng ta với rất nhiều ưu thế lớn lao: là nơi có diện tích lớn, với trữ lượng cá vô cùng tận về thực phẩm và nguyên liệu cho công nghiệp Hàng tỉ người có thể sống ở dưới nước
Bài tập 3 trang 84 VTH Ngữ văn 7 Tập 2: Phác thảo những ý chính cho bài
nói về đề tài: Khai thác và bảo vệ tài nguyên biển.
+ Tại sao chúng ta cần khai thác một cách hợp lí tài nguyên biển?
+ Lợi ích của việc khai thác và bảo vệ tài nguyên biển
+ Mặt trái vấn đề
- Khẳng định lại vấn đề
Trang 11Phiếu học tập số 2
Bài tập 1 trang 85 VTH Ngữ văn 7 Tập 2: Đọc văn bản Tự chịu trách nhiệm
(trích 8 kĩ năng mềm thiết yếu-chìa khóa đến thành công của Trần Thượng Tuấn-Nguyễn Minh Huy) và thực hiện các yêu cầu
- Khoanh tròn phương án đúng:
Câu 1: A B C D
Câu 2: A B C D
- Điền nội dung phù hợp:
Câu 1: Sơ đồ thể hiện mối quan hệ giữa vấn đề đặt ra và các ý kiến, lí lẽ, bằng chứng được tác giả trình bày trong văn bản:
Câu 2: Cách triển khai, củng cố lí lẽ mà tác giả sử dụng trong đoạn 3 của văn bản:
Câu 3: Suy nghĩ của em về nhận định “Chỉ khi nhìn thẳng vào thiếu sót của bản thân mới có cơ hội tự sửa mình và có thái độ khoan dung với lỗi lầm của người khác để thiết lập những mối quan hệ tốt, hướng tới điều tốt đẹp hơn”
Câu 4: Thành ngữ, tục ngữ có nội dung liên quan một phần tới thông điệp được nêu trong văn bản:
Lí do em xác định như vậy:
Câu 5: Cách hiểu của em về nghĩa của các yếu tố Hán Việt và nghĩa của từ chứa yếu tố Hán Việt đó:
Trang 12Từ Nghĩa của các yếu tố
- Điền nội dung phù hợp:
Câu 1: Sơ đồ thể hiện mối quan hệ giữa vấn đề đặt ra và các ý kiến, lí lẽ, bằng chứng được tác giả trình bày trong văn bản:
(1) Khi thất bại: → Người thành công tìm lý do ở mình → Thay đổi các sai lầm → Mạnh mẽ, không ngừng phát triển bản thân → Thành công
(2) Khi thất bại: → Người thất bại đổ lỗi cho hoàn cảnh → Không dám nhìn nhận sự yếu kém của bản thân à không thay đổi được kết quả → không thể phát triển bản thân trở lên tốt hơn
Câu 2:
Trang 13Tác giả khẳng định: Dám tự chịu trách nhiệm thì mới đạt được sự chủ động Sau đó, tác giả đưa ra quan điểm phản đề: Biện minh, đổ lỗi đồng nghĩa với việc đẩy mình vào thế bị động Bên cạnh đó tác giả còn đưa ra câu nói của người xưa và lời dạy của cố nhân để chứng minh cho điều mình vừa nói Câu cuối cùng tác giả đưa ra nhận thức, bài học có giá trị.
Câu 3:
Tác giả sử dụng cú pháp “chỉ khi … mới có”, bộc lộ sự dứt khoát, khẳng định mạnh mẽ Hành động “nhìn thẳng vào thiếu sót của bản thân” mang tới những hiệu quả từ phạm vi cá nhân đến phạm vị xã hội: “có cơ hội tự sửa mình”,
“khoan dung với lỗi lầm của người khác”, “thiết lập những mối quan hệ tốt, hướng tới điều tốt đẹp” Tóm lại, việc tự chịu trách nhiệm là một việc làm đúng đắn, đem tới cho người ta cơ hội chinh phục thế giới
Câu 4: Thành ngữ “Dám làm dám chịu” liên quan một phần tới nội dung thông điệp tác giả đặt ra Vì ý nghĩa của nó là biết tự chịu trách nhiệm với những việc mình làm Còn những câu còn lại ý nghĩa chưa sát với nội dung văn bản
Câu 5:
…Cầu mang ý nghĩa nhu cầu, mong muốn
- Tiến: tiến bộ, tiến lên, tiến bước, …Tiến mang ý nghĩa vươn lên, tốt hơn
Luôn có suy nghĩ học hỏi tiến lên không ngừng
thứ tự, vị trí
vị trí có vai trò ảnh hưởng trong
xã hội
Trang 14- Thế: thế giới, xu thế, thất thế, …Thế mang
ý nghĩa của chung
chỉ cái gì đó đi đầu, mang tính cấp bách
- Dẫn: dẫn chứng, dẫn lối, dẫn dắt, … Dẫn là đưa, mang lại
đưa ra, dẫn ra cái gì đó
Bài tập 2 trang 86 VTH Ngữ văn 7 Tập 2: Viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) bày tỏ suy nghĩ của em về những con người dám nhận trách nhiệm trước sai lầm, thất bại do chính họ gây ra
Trả lời:
Những con người dám nhận trách nhiệm nhiệm trước sai lầm, thất bại do chính
họ gây ra là người có lòng can đảm Không phải ai sau khi mắc lỗi đều có thể nói lời xin lỗi với một ai đó, thậm chí là chính mình Sai lầm, thất bại cứ thế ập đến và nhiều người chỉ biết đổ lỗi cho ngoại cảnh tác động mà chưa bao giờ nhìn nhận lại bản thân Việc dám nhận trách nhiệm mang đến những lợi ích tốt đẹp cho con người, họ có thể chủ động để kiến tạo lên một khởi đầu mới, và học hỏi được từ những sai lầm Bên cạnh đó, nếu ai đó mắc sai lầm mà tự nhận trách nhiệm về mình để thay đổi thì xã hội sẽ không còn những cuộc cãi vã hay những lần xích mích Chính vì thế, để xã hội phát triển một cách toàn diện thì chúng ta luôn cần phải biết nhận lấy trách nhiệm về bản thân khi làm sai một việc gì đó
Bài tập 3 trang 87 VTH Ngữ văn 7 Tập 2: Lập đề cương cho bài nói về vấn
đề: Điều em muốn chuẩn bị cho bước đường tương lai của mình.
Trả lời:
Trang 15- Dẫn dắt vấn đề
- Giải thích: Bước đường tương lai là gì?
Tại sao cần phải chuẩn bị cho bước đường tương lai?
- Bàn luận:
+ Để chuẩn bị cho tương lai, em tự nhận thấy bản thân có những năng lực, sở thích nào?
+ Em ước mơ trở thành một người như thế nào?
+ Em cần làm gì để thực hiện ước mơ đó?
+ Khi gặp khó khăn, thất bài, em dự kiến sẽ ứng xử như thế nào với bản thân
và những người liên quan?
- Khẳng định lại vấn đề
Trang 16Giải VTH Ngữ Văn 7 Ôn tập kiến thức trang 75 - Kết nối tri thức
Bài tập 1 trang 75 VTH Ngữ văn 7 Tập 1: Trong học kì I, em đã học các bài: Bầu trời tuổi thơ, Khúc nhạc tâm hồn, Cội nguồn yêu thương, Giai điệu đất nước, Màu sắc trăm miền Chọn mỗi bài một văn bản mà em cho là tiêu biểu và điền thông tin vào bảng sau:
Đặc điểm nổi bật
Bầu trời tuổi
Nội dung Nghệ thuật
Bài thơ đã khắc họa khung cảnh bầu trời đêm lung linh huyền diệu với những ngôi sao đang cần mẫn làm việc miệt mài
Bài thơ được viết theo thể 5
tưởng tượng, gần gũi với tuổi thơ
Trang 17Thơ 4 chữ
Khắc họa hình ảnh người lính bỏ cả gia đình, tuổi thanh xuân của mình để tham gia chiến đấu
vì quê hương, đất nước
Bài thơ được viết theo thể thơ 4 chữ, BPTT liệt kê, điệp ngữ, với
ảnh ẩn dụ
tưởng tượng phong phú
Truyện dài
Tác phẩm đưa ra một cách cảm nhận thiên nhiên xung quanh ta: cảm nhận bằng mọi giác quan
Đồng thời gửi đến thông điệp về món quà và cách gửi quà, nhận quà Qua đó cho thấy tình yêu thiên nhiên, tình cha con và tình cảm với những "món quà"
của các nhân vật
ảnh ẩn dụ độc đáo
Trang 18Bài thơ là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời, thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ được cống hiến cho đất nước, góp một “mùa xuân nho nhỏ” của mình vào mùa xuân lớn của dân tộc.
theo thể thơ 5 chữ
- Hình ảnh thơ đẹp, giản
dị mà gần gũi
- BPTT so sánh, ẩn dụ độc đáo
xa quê Bài tùy bút
đã biểu lộ chân thực
và cụ thể tình quê hương, đất nước, lòng yêu cuộc sống
và tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, ngòi bút tài hoa của tác giả
- Sử dụng
ảnh độc đáo, giàu tính biểu cảm
- BPTT so
đáo
Trang 19Bài tập 2 trang 76 VTH Ngữ văn 7 Tập 1: Em đã thực hành viết nhiều kiểu bài trong học kì vừa qua Hãy thực hiện các yêu cầu sau:
a Điền thông tin phù hợp về các kiểu bài viết đã học
Kiểu bài Yêu cầu đối với mỗi kiểu bài
Kiểu bài Yêu cầu đối với mỗi kiểu bài
Viết các kiểu bài tóm tắt văn bản:
- Sử dụng các từ ngữ quan trọng của văn bản gốc
- Đáp ứng được những yêu cầu khác nhau về độ dài của văn bản tóm tắt
- Tìm hình ảnh để biểu đạt cảm xúc
- Tập gieo vần
Trang 20Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc sau
khi đọc bài thơ bốn chữ, năm chữ:
- Giới thiệu được bài thơ và tác giả Nêu được ấn tượng, cảm xúc chung
về bài thơ
- Diễn tả được cảm xúc về nội dung
và nghệ thuật, đặc biệt chú ý tác dụng của thể thơ bốn chữ hoặc năm chữ trong việc tạo nên nét đặc sắc của bài thơ
- Khái quát được cảm xúc về bài thơ
và nhân vật; nêu khái quát ấn tượng
+ Mối quan hệ của nhân vật đó với các nhân vật khác
- Kết bài: Nêu ấn tượng và đánh gái
về nhân vật
Trang 21Viết bài văn biểu cảm về con người
hoặc sự việc:
- Giới thiệu được đối tượng biểu cảm (con người hoặc sự việc) và nêu được
ấn tượng ban đầu về đối tượng đó
- Nêu được những đặc điểm nổi bật khiến người, sự việc đó để lại tình cảm, ấn tượng
sâu đậm trong em
- Thể hiện được tình cảm, suy nghĩ đối với người hoặc sự việc được nói đến
- Sử dụng ngôn ngữ sinh động, giàu cảm xúc
Bài tập 3 trang 77 VTH Ngữ văn 7 Tập 1: Điền vào bảng sau những nội dung
em đã thực hành nói và nghe ở mỗi bài học trong học kì vừa qua và mối liên quan của các nội dung này với những gì em đã đọc hoặc viết:
thực hành nói và nghe
Những nội dung đã đọc hoặc viết có liên quanBầu trời tuổi thơ
Khúc nhạc tâm hồn
Cội nguồn yêu thương
Giai điệu đất nước
Màu sắc trăm miền
Trả lời:
Những nội dung mà em đã thực hành nói và nghe:
+ Trao đổi về một vấn đề mà em quan tâm
Trang 22+ Trình bày suy nghĩ về một vấn đề trong đời sống.
+ Trình bày ý kiến về những hoạt động thiện nguyện vì cộng đồng
+ Trình bày ý kiến về vấn đề văn hóa truyền thống trong xã hội hiện nay
- Những nội dung này sẽ giúp em rất nhiều với những gì em đã được đọc, viết:
+ Rút ra bài học kinh nghiệm sau mỗi bài học
+ Biết cách tóm tắt văn bản
+ Biết cách viết đoạn văn bày tỏ cảm xúc sau khi học xong tác phẩm…
Bài tập 4 trang 78 VTH Ngữ văn 7 Tập 1: Điền vào bảng sau các thông tin
về kiến thức tiếng Việt đã học trong học kì I:
Trả lời:
Bài Kiến thức tiếng Việt
Bầu trời tuổi thơ
Mở rộng trạng ngữ trong câu bằng cụm từ
Trạng ngữ trong câu có thể là từ hoặc cụm từ, nhờ mở rộng bằng cụm từ, trạng ngữ cung cấp thông tin cụ thể hơn về không gian, thời gian
Ví dụ:
Trang 23- Buổi sáng, cả khu vườn thơm ngát hương hoa bưởi, hoa cam, hoa chanh và hoa bạc hà, thật mát lành
- Buổi sáng mùa xuân, cả khu vườn thơm ngát hương hoa bưởi, hoa cam, hoa chanh và hoa bạc hà, thật mát lành
Từ mùa xuân mở rộng cho từ buổi sáng, làm rõ hơn thời
gian của sự việc được nêu trong câu
Từ láy
Từ láy là loại từ được tạo thành từ hai tiếng trở lên Các tiếng
có cấu tạo giống nhau hoặc tương tự nhau về vần, tiếng đứng trước hoặc tiếng đúng sau
Ví dụ:
- Trời mưa xối xả => Từ láy bộ phần
- Sấm chớp ầm ầm => Từ láy hoàn toàn
Mở rộng thành phần chính của câu bằng cụm từ:
Khi nói hoặc viết, người ta có thể dùng những cụm từ có hình thức giống câu đơn bình thường, gọi là cụm C – V, làm thành phần của câu hoặc của cụm từ để mở rộng
Ví dụ:
Lá rơi cũng có thể khiến người ta giật mình => Một tiếng lá rơi lúc này cũng có thể khiến người ta giật mình.
Trang 24=> Câu trên được mở rộng thành phần chủ ngữ giúp cho câu văn sinh động và đầy đủ hơn.
Khúc nhạc tâm
hồn
Nói giảm nói tránh
Nói giảm, nói tránh là một biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt
tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự
Ví dụ
Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!
Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời
(Bác ơi! – Tố Hữu)
- Để tránh cảm giác đau buồn, nặng nề, tác giả dùng từ “đi” cho ý thơ thêm tế nhị để nói về việc Bác Hồ kính yêu đã không còn nữa
Nghĩa của từ ngữ
Nghĩa của từ là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ…) mà từ biểu thị
Ví dụ:
- Trường học là một cơ quan được lập ra nhằm giáo dục
cho học sinh dưới sự giám sát của giáo viên
Nhân hóa
Trang 25Nhân hóa là gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật… bằng những
từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người; làm cho thế giới loài vật, cây cối, đồ vật trở nên gần gũi với con người, biểu thị những suy nghĩ, tình cảm của con người
Ví dụ
Điệp ngữ cách quãng:
“… Nhớ sao lớp học i tờ
Đồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoan
Nhớ sao ngày tháng cơ quan
Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo
Nhớ sao tiếng mõ rừng chiều
Trang 26Chày đêm nện cối đều đều suối xa…”
Liệt kê
Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại
để diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng, tình cảm
Ví dụ
Bầu khí quyển ngày càng nghiêm trọng: các hợp chất của
các-bon làm ô nhiễm, tầng ô-zôn bao bọc trái đất bị chọc thủng, các tia tử ngoại xâm nhập vào các dòng khí quyển xuống mặt đất…
Cội nguồn yêu
thương
Số từ
Số từ là những từ chỉ số lượng và thứ tự của sự vật Khi biểu thị số lượng sự vật, số từ thường đứng trước danh từ Khi biểu thị thứ tự, số từ đứng sau danh từ
Trang 27Ví dụ
- Chiếc xe bố vừa mua cho tôi rất đẹp và phong cách.
- Tôi vô cùng ngưỡng mộ bạn lớp trưởng lớp tôi.
Giai điệu đất
nước
Ngữ cảnh và nghĩa của từ ngữ trong ngữ cảnh
Tùy vào từng ngữ cảnh được nhắc tới mà các từ ngữ có thể mang nhiều nghĩa khác nhau
Ví dụ
+ Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con + Cô giáo em hiền như cô tiên.
Trang 28Ví dụ
- VD 1: Đánh dấu bộ phận chú thích
Lan – lớp trưởng lớp tôi đã đạt giải nhất trong kì thi này
- VD 2: Đánh dấu lời nói trực tiếp
Bố thường bảo với tôi rằng:
- Con muốn trở thành một người có ích thì trước tiên con phải
là một cậu bé ngoan, biết yêu thương mọi người
Trang 29Giải VTH Ngữ Văn 7 Ôn tập kiến thức trang 78 - Kết nối tri thức Bài tập 1 trang 78 VTH Ngữ văn 7 Tập 2: Điền thông tin về các loại, thể loại văn bản được học trong học kì II và những điểm đáng chú ý khi đọc văn bản thuộc mỗi loại, thể loại đó vào bảng sau:
Trả lời:
gây cười
Bài tập 2 trang 79 VTH Ngữ văn 7 Tập 2: Điền thông tin về các loại, thể loại văn bản mới được học trong học kì II và những đặc điểm nổi bật của chúng vào bảng sau:
Tên loại, thể
loại văn bản
Đặc điểm nội dung
Đặc điểm hình thức
Tên văn bản hoặc nhóm văn bản đã
học
Trang 30Tên văn bản hoặc nhóm văn bản đã
học
Truyện ngụ
ngôn
Trình bày những bài học đạo lí và kinh nghiệm sống
Hình thức tự sự cỡ nhỏ, dùng lối diễn đạt ám chỉ, ngụ ý
“Đẽo cày giữa đường”, “Ếch ngồi đáy giếng”, “con mối
và con kiến”, “Con
hổ có nghĩa”
Tục ngữ
Đúc kết nhận thức về tự nhiên
và xã hội, kinh nghiệm về đạo đức và ứng xử trong đời sống
Câu nói ngắn gọn, nhịp nhàng, cân đối, thường có vần điệu
“Một số câu tục ngữ Việt Nam”
Truyện khoa
học viễn
tưởng
Viết về thế giới tương lai dựa trên sự phát triển của khoa học dự đoán, triển khai những ý tưởng
về viễn cảnh hay công nghệ tương lai
Có tính chất li kì, cách viết lô – gíc
“Cuộc chạm trán trên đại dương”, “Đường vào trung tâm vũ
trụ”,
Trang 31“Thuỷ tiên tháng Một”, “Lễ rửa làng của người Lô Lô”,
Có những lí lẽ và bằng chứng liên quan tới văn bản băn học theo hình thức trích dẫn nguyên văn hoặc lược thuật tóm
tắt
“Vẻ đẹp giản dị và chân thật của Quê nội (Võ Quảng)”, “
Bài tập 3 trang 79 VTH Ngữ văn 7 Tập 2: Điền thông tin về những kiến thức tiếng Việt được vận dụng để thực hành trong học kì II vào bảng sau:
STT Bài học Kiến thức được củng cố Kiến thức mới
Trang 32Cước chú, Tài liệu tham khảo, Nghĩa của một số yếu tố Hán Việt thông dụng và nghĩa của những từ
có yếu tố hán việt đó
Bài tập 4 trang 79 VTH Ngữ văn 7 Tập 2: Điền thông tin về các kiểu bài viết
đã học trong học kì II vào bảng sau:
thực hành
Kiểu bài mới
kiểu bàiBài học cuộc
Kiểu bài mới
Trang 33Bài học cuộc
sống
Tất cả các kiểu bài đều vừa cũ, vừa mới So với lớp 6, em đã được học về kiểu bài kể lại
sự việc, thuyết minh, nghị luận, tuy nhiên đối tượng của các bài đó khác với đối tượng của các kiểu bài trên
Viết bài văn nghị luận về một vấn đề trong đời sống (trình bày
ý kiến tán thành)
- Nêu được vấn đề và ý kiến cần bàn luận
- Trình bày được sự tán thành đối với ý kiến cần bàn luận
- Đưa ra được những lí lẽ
rõ ràng và bằng chứng đa dạng để chứng tỏ sự tán thành là có căn cứ
Thế giới
viễn tưởng
Viết bài văn kể lại sự việc có thật liên quan đến một nhân vật lịch sử
- Giới thiệu được nhân vật và sự việc có thật có liên quan đến nhân vật đó
- Kể được sự việc theo một trình tự hợp lí, có sử dụng các yếu tố miêu tả trong khi kể
- Nêu được ý nghĩa của
- Nêu được vấn đề, làm rõ thực chất của vấn đề
Trang 34sống (thể hiện ý kiến phản đối một quan niệm, một cách hiểu khác về vấn đề).
- Trình bày rõ ràng ý kiến phản đối của người viết
về một quan niệm, cách hiểu khác
- Giới thiệu được những thông tin cần thiết về trò chơi hay hoạt động (hoàn cảnh diễn ra, đối tượng tham gia)
- Miêu tả được quy tắc hoặc luật lệ của trò chơi hay hoạt động
- Nêu được vai trò, tác dụng của trò chơi hay hoạt động đối với con người
- Nêu được ý nghĩa của trò chơi hay hoạt động.Trang sách
và cuộc sống
dạng bài
Trang 35Bài tập 5 trang 81 VTH Ngữ văn 7 Tập 2: Điền thông tin về những đề tài viết (theo từng kiểu bài) mà em đã chọn thực hiện và những đề tài khác mà em dự kiến viết vào bảng sau:
Ham mê trò chơi điện
tử, nên hay không nên?
Chiến công anh hùng của Bà Trưng, Bà Triệu
đã được nhà trường trả lương
Có thể bỏ qua một số môn, chỉ nên học những môn mình yêu
thích
5
Văn bản thuyết
minh về quy tắc
hoặc luật lệ trong
trò chơi hay hoạt
động
Trang 36Nhân vật Ngạn trong truyện ngắn “Mắt biếc” của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh
Bài tập 6 trang 82 VTH Ngữ văn 7 Tập 2: Điền thông tin về những nội dung
đã thực hành nói và nghe trong học kì II và nêu nhân xét về mỗi nội dung vào bảng sau:
Bài học cuộc sống
Thế giới viễn tưởng
Trải nghiệm để trưởng
thành
Hoà điệu với thiên nhiên
Trang sách và cuộc sống
Trả lời:
Trang 37Bài học cuộc sống + Kể lại một truyện ngụ
ngôn
Nội dung khiến em thấy hứng thú nhất là kể lại một truyện ngụ ngôn Vì truyện ngụ ngôn có rất nhiều loài vật đáng yêu,
em có thể đóng vai những nhân vật đó
công nghệ đối với đời sống con người
Trải nghiệm để trưởng
thành
+ Trình bày ý kiến về một vấn đề đời sống
luật lệ trong một trò chơi hay hoạt động
sáng tạo từ sách/ Trình bày ý kiến về tác dụng, ý nghĩa của sách
Trang 38Giải VTH Ngữ Văn 7 Thực hành củng cố, mở rộng trang 16 - Kết nối tri
thức Bài tập 1 trang 16 VTH Ngữ văn 7 Tập 2: Điền các thông tin so sánh giữa truyện ngụ ngôn và tục ngữ vào bảng sau:
Đúc kết nhận thức về tự nhiên
và xã hội, kinh nghiệm đạo đức và ứng xử trong đời sống Dung lượng
Bài tập 2 trang 17 VTH Ngữ văn 7 Tập 2: Sưu tầm tục ngữ và phân nhóm theo chủ đề:
Trang 39Trả lời:
Tục ngữ về lao động sản xuất: “Con trâu là đầu cơ nghiệp”
“Muốn cho lúa này bông toCày sâu bừa kĩ phân tro cho nhiều.”
“Lợn ăn xong lợn nằm lợn béo Lợn ăn xong lợn réo lợn gầy.”
Tục ngữ về tình cảm gia đình: “Chị ngã em nâng”
“Em thuận anh hoà là nhà có phúc”
“Bà con xa không bằng láng giềng gần”
Bài tập 3 trang 17 VTH Ngữ văn 7 Tập 2: Viết đoạn văn (khoảng 8-10 câu) nêu những điều tốt đẹp em đã tiếp nhận được sau khi đọc những truyện ngụ ngôn, thành ngữ và tục ngữ trong bài học
Trả lời:
Qua hai câu chuyện ngụ ngôn “Đẽo cày giữa đường” và “Ếch ngồi đáy giếng”,
em học được hai bài học quý giá Đó là luôn phải có chính kiến của bản thân trong mọi trường hợp và giữ vững quan điểm cuối cùng, không nghe theo quá nhiều ý kiến từ người khác để rồi không biết mình muốn gì, làm gì Bên cạnh
đó, em còn học được rằng đừng bao giờ kiêu căng, ngạo mạn, tự tin thái quá vì trong cuộc sống còn có rất nhiều người giỏi hơn mình, có đời sống xã hội phong phú hơn mình Em nên học hỏi họ và khiêm tốt hơn nữa Với một loạt các câu tục ngữ được học, em đều thấy mỗi câu lại mang tới cho chúng ta một kinh nghiệm sống riêng Trong số đó, em thích nhất câu “Một cây làm chẳng nên non/ Ba cây chụm lại nên hòn núi cao” Câu tục ngữ này đã nói lên tinh thần đoàn kết một lòng của con người, để có thế làm nên thành công lớn, chúng ta
Trang 40cùng hợp sức để thực hiện nó Đoàn kết cũng chính là một trong số phẩm chất đáng tự hào của dân tộc Việt Nam ta Chính vì vậy, chúng ta cần phải tiếp tục giữ gìn và phát huy
Bài tập 4 trang 18 VTH Ngữ văn 7 Tập 2: Kể lại một truyện ngụ ngôn mà ý nghĩa của nó có gắn với một thành ngữ
- Tên truyện ngụ ngôn:
- Thành ngữ đúc kết được từ truyện ngụ ngôn:
- Tóm lược nội dung của truyện ngụ ngôn:
Trả lời:
- Tên truyện ngụ ngôn: Ếch ngồi đáy giếng
- Thành ngữ đúc kết được từ truyện ngụ ngôn: Ếch ngồi đáy giếng
- Tóm lược nội dung của truyện ngụ ngôn:
Câu chuyện kể về một chú ếch sống ở nơi đáy giếng sâu Hàng ngày, chú chỉ nhìn lên bầu trời bé bằng cái vung và tự đắc cho rằng mình hiểu biết mọi chuyện Một ngày, nhân một trận mưa lớn, nước giếng được nâng lên cao, chú ếch này
có cơ hội lên khỏi miêng giếng Ấy vậy, chú vẫn dương dương nhìn trời, không
để ý cung quanh Rồi cuối cùng, chú ếch đã bị một con trâu dẫm bẹp Chính vì vậy, chúng ta thường hay dùng thành ngữ “ếch ngồi đáy giếng” để nói đến những người không có cái nhìn bao quát, chỉ biết nhìn một khía cạnh của vấn
đề mà vẫn luôn kiêu ngạo, coi thường người khác