Báo cáo khoa học kĩ thuật đề tài thực trạng tư duy phản biện của học sinh THCS

Trước thực trạng đó, em đã quyết định chọn đề tài: “Thực trạng tưduy phản biện của học sinh Trung học cơ sở” để góp một phần tiếng nói của mình giúp các bạn nhìn nhận vấn đề một cách đún

BÁO CÁO NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

THỰC TRẠNG

TƯ DUY PHẢN BIỆN CỦA HỌC SINH THCSLĩnh vực: 2 - Khoa học xã hội và hành vi

Với những thành tựu nổi bậc của giáo dục nói chung và học sinh nóiriêng Chúng ta đã xây dựng được nhiều hình ảnh đẹp trong mắt bạn bè quốc

tế Nhiều học sinh đã đạt được những thành tích xuất sắc cả trong nghiên cứulẫn trong lĩnh vực khoa học ứng dụng Song bên cạnh đó vẫn còn những họcsinh thiếu sang tạo, luôn phụ thuộc vào quyết định của người khác, không cóquan điểm, chính kiến riêng Điều đó sẽ đưa học sinh đến những nhận thứclệch lạc, dấn thân vào con đường của những cám dỗ, không có lối tư duy độclập để giải quyết vấn đề cá nhân dẫn đến thất bại, những bế tắc trong cuộcsống

Ngày nay, có một bộ phận học sinh luôn chấp nhận mọi thứ một cách

vô điều kiện, từ những việc nhỏ nhặt như chọn đồ để mặc, món ăn, thậm chí

là đến việc chọn trường để thi tuyển sinh lớp 10, hay học nghề đều do cha mẹquyết định Chính lối tư duy theo lối mòn ấy đã tạo ra một thế hệ công dânkhông có tiếng nói, luôn theo tâm lí của đám đông Phải chăng thực trạng nàyxảy ra là do một phần sự giáo dục của cha mẹ, thầy cô, các thành kiến của xãhội? Hay là do học sinh không có khả năng suy nghĩ đa chiều, thiếu tư duyphản biện?

Học sinh Trung học cơ sở đang trong giai đoạn hình thành nhân cách,hình thành các kĩ năng khác nhau để đối mặt linh hoạt trước môi trường họctập va làm việc không ngừng thay đổi Một trong những kĩ năng ấy là Tư duyphản biện Tư duy ấy có ý nghĩa rất lớn trong việc vận dụng trí óc, phân tíchthông tin, tích hợp các nguồn kiến thức đa dạng, đánh giá các ý tưởng sangtạo vào giải quyết vấn đề thực tiễn Không còn quá sớm để thức tỉnh các bạn

ấy nhưng sẽ là quá trể nếu cứ để hiện tượng này kéo dài

Trước thực trạng đó, em đã quyết định chọn đề tài: “Thực trạng tư

duy phản biện của học sinh Trung học cơ sở” để góp một phần tiếng nói

của mình giúp các bạn nhìn nhận vấn đề một cách đúng đắn, từ đó có cáchrèn luyện hiệu quả

- Một số vấn đề về phát triển tư duy phản biện của sinh viên đại học

hiện nay – Tác giả: Bùi Anh Quân, trường Đại học Chính trị.

- Rèn luyện tư duy phản biện trong học sinh, sinh viên – Tác giả:

PGS.TS Nguyễn Thành Thi của trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ ChíMinh

Tuy nhiên đối với đối tượng học sinh THCS thì cho đến thời điểm này,chưa thấy đề tài nào đề cập đến, đặc biệt là học sinh trên địa bàn huyện HồngNgự và đề ra một số biện pháp để rèn luyện

3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

3.1 Ý nghĩa khoa học

- Làm tài liệu tham khảo, bổ sung them tư liệu cho hoạt động giáo dục

tư duy, giáo dục kĩ năng mềm trong các trường THCS

- Tạo một hành trang vững chắc không chỉ về mặt trí tuệ mà còn mangtheo sứ mạng triết lí giáo dục của thời đại, đưa Tư duy phản biện trở thànhmột môn học chính thức

3.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Cung cấp nguồn tư liệu cho nhà trường, phụ huynh, học sinh, xã hội

để tiến hành trao dồi lối tư duy phản biện cho mỗi học sinh

3

- Cung cấp bức tranh toàn cảnh về sự thụ động, thiếu sang tạo, không

có chính kiến, khả năng tự chủ, quyết định vấn đề của học sinh Trên cơ sở

đó, định hướng và lấp đầy những thiếu sót của học sinh

- Gợi ý một số chương trình dạy và học theo tư duy phản biện

- Đề ra các biện pháp nhằm khẳng định danh tính và mở ra tương laicho Tư duy phản biện trong môi trường học đường vì nhu cầu công nhận, ápdụng và nhân rộng Tư duy phản biện để “cởi trói” cho giáo dục là vô cùngbức thiết

- Đề xuất những kiến nghị nhằm tăng cường, cải thiện phương phápgiáo dục, tránh những ý kiến trái chiều, tạo ra các mối xung đột giữa các đốitượng trong quan hệ giáo dục đào tạo

5 Phương pháp nghiên cứu

Sử dụng các phương pháp nghiên cứu khao học xã hội Bao gồm:

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

- Phương pháp điều tra xã hội học

- Điều tra bằng phiếu khảo sát với hệ thống câu hỏi trắc nghiệm

- Phương pháp thống kê, hệ thống hóa, so sánh, phân tích, tổng hợp,…

- Ngoài ra đề tài còn sử dụng một số phương pháp như: phỏng vấn,điền dã,…

6 Nội dung nghiên cứu

- Nghiên cứu về quá trình dạy và học tại các trường THCS khi chưa ápdụng giáo dục Tư duy phản biện.

- Sự biến đổi về hành vi, thái độ và kĩ năng của học sinh mà giáo dục

Tư duy phản biện mang lại

7 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu

7.1 Giới hạn về thời gian nghiên cứu

Đề tài thực hiện trong học kì I năm học 2020 – 2021

7.2 Giới hạn về đối tượng nghiên cứu

Học sinh các trường THCS Thường Lạc, TH – THCS Thường Lạc,THCS Thường Thới Hậu A và THCS Thường Thới Tiền

7.3 Giới hạn về nội dung nghiên cứu

Đề tài chỉ nghiên cứu về Tư duy phản biện trong môi trường học đường

ở các trường THCS

8 Những điểm mới của đề tài

- Thứ nhất, tập trung nghiên cứu lối Tư duy phản biện trong môi trườnghọc sinh THCS

- Thứ hai, Việt Nam đang trong dòng chảy của quá trình hội nhập vàtoàn cầu hóa Tư duy phản biện là một trong những nhân tố cần có ở mỗi họcsinh – chủ nhân tương lai của đất nước, đề tài đề cao tính “cấp bách” và bổsung thêm cái nhìn sâu sắc hơn cho các học sinh THCS về Tư duy phản biện

- Thứ ba, Đưa ra những giải pháp gần gũi, thiết thực hướng các họcsinh đến lối tư duy độc lập, phù hợp với tiêu chí chung của quốc tế

- Thứ tư, không chỉ chọn học sinh để nghiên cứu mà đề tài nghiên cứu

có sự phỏng vấn, khảo sát các thầy cô giáo nhằm đánh giá khách quan nhấtcác nguyên nhân và đưa ra biện pháp phù hợp cho những đối tượng giáo dụckhác nhau

9 Cấu trúc của đề tài

5

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Phụ lục, Nội dung chính của đề tài đượcchia thành 3 chương:

Chương I Cơ sở lí luận tư duy phản biện của học sinh THCS

Chương II Thực trạng, nguyên nhân và hệ quả tư duy phản biện củahọc sinh THCS huyện Hồng Ngự

Chương III Một số biện pháp rèn luyện tư duy phản biện và hiệu quả

áp dụng

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÍ LUẬN TƯ DUY PHẢN BIỆN CỦA HỌC SINH TRUNG

HỌC CƠ SỞ

1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài

1.1.1 Tư duy phản biện

Thuật ngữ “Tư duy phản biện” hay “Tư duy biện luận” được dịch thuật

từ thuật ngữ “critical thinking” trong tiếng Anh Đây là khái niệm dung đểchỉ một quá trình tư duy biện chứng, bao gồm việc phân tích, đánh giá kháchquan, đa chiều về một vấn đề với mục đích làm sang tỏ và xác minh tínhchính xác của vấn đề đó Tư duy phản biện cần sự logic, khách quan, lập luận

có dẫn chứng cụ thể, tỉ mỉ và thực tế Michael Scriven cho rằng Tư duy phảnbiện là “một năng lực học vấn cơ bản”, tương tự như đọc và viết

Về nguồn gốc, tư duy phản biện tồn tại rất lâu trong các học thuyết ởphương Tây như phương pháp tư duy theo lối Socrates của người Hy Lạp cổhay ở phương Đông như trong kinh Vệ Đà của nhà Phật với những triết lí sơkhai nổi tiếng Những tư tưởng này là những tư tưởng manh nha, khởi nguồncho những giá trị và phẩm chất của tư duy phản biện

Trong cuộc sống hang ngày, Tư duy phản biện luôn thể hiện thông qualời nói, năng lực, hành vi của bất kì ai không phân biệt tuổi tác, giới tính,nghề nghiệp, trình độ,… trong bất kì hoàn cảnh, khía cạnh, lĩnh vực nào.Người có tư duy phản biện thường là người có tư duy độc lập, thích nhữngđiều rõ ràng Ngoài ra thông thường họ là người khá bình tĩnh và sắc bén dophản xạ tự nhiên khi gặp các vấn đề của họ là nhìn nhận một cách khách quan

và đa chiều để tìm ra hướng giải quyết

Tư duy phản biện được phạm trù hóa 3 hoạt tính chủ yếu:

- Tư duy phản biện là loại tư duy dựa vào tiêu chuẩn: Có một mối

quan hệ logic giữa các khái niệm tư duy phản biện, tiêu chuẩn và phán đoán

Tư duy phản biện được nhận định như một loại tư duy đáng tin cậy, thuầnthục về kĩ năng và khả năng đánh giá, do vậy, không thể hiểu tư duy phảnbiện mà thiếu quan tâm tới tiêu chuẩn

7

- Tư duy phản biện là loại tư duy tự điều chỉnh: Phần nhiều những

suy nghĩ của chúng ta là rất chủ quan, chúng ta thường không tự tranh luậnvới mình xem điều mình nghĩ là đúng hay sai Chúng ta thường suy nghĩ mộtcách chung chung, từ việc này liên tưởng đến việc khác, nhưng không quantâm đầy đủ đến vấn đề chân lí hay giá trị, và thậm chí ít quan tâm đến khảnăng có thể mắc sai sót Mặc dù chúng ta có thể tự phản ánh chính suy nghĩcủa mình, nhưng vẫn có thể làm điều đó một cách chủ quan Vì thế, việc pháthiện ra những mâu thuẫn, thiếu căn cứ, nhầm lẫn trong tiến trình tư duy củamình và sữa chữa tất cả các lỗi là một mục tiêu của tư duy phản biện

- Tư duy phản biện thể hiện sự nhạy cảm trước bối cảnh: Bối cảnh rấtquan trọng cho chiều hướng phãn biện trong suy nghĩ Buộc chúng ta nhậnthức được các tình huống ngoại lệ hay khác thường; nhận thức các giới hạnđặc biệt, các biến cố có rào cản của suy luận có lý (những thành kiến, địnhkiến); nhận thức được tính tổng thể, các dấu hiệu không điển hình

1.1.2 Tư duy phản biện trong môi trường giáo dục

Mục tiêu chung của tư duy phản biện trong môi trường giáo dục là khaiphóng người học (emancipate the learner) ở khía cạnh thay đổi nhận thức,theo đuổi kiến thức, tự do học tập, sang tạo từ chính ao ước, nhu cầu, nănglực và bối cảnh của từng người ở từng xã hội khác nhau

Giáo dục phản biện giúp con người từ những gì đang diễn ra trongnghịch cảnh giáo dục áp đặt tìm hiểu và nhận ra những việc cần làm để tự

cứu họ ra khỏi chính nghịch cảnh tồn tại lâu nay mà họ chưa nhận ra đượcbằng cách suy nghĩ cẩn trọng về những gì phản làm, phải học, phải thi vàphải thay đổi, đưa ra lựa chọn tối ưu riêng trong điều kiện vì tương lai đối vớimột con người, khai phóng cho một xã hội tiến bộ.

Giáo dục phản biện sử dụng các phương pháp để giúp người học rènluyện tư duy như đặt vấn đề mở không biết trước đáp án (prolem – posingtechnique from Paulo Freire) Dù thế nào thì giáo viên cũng phải đảm bảocung cấp một đáp án chính xác

Các phương pháp giáo dục phản biện không đánh giá các giao thức banphát, nhận cho Do đó rất cần điều kiện để thực hiện đúng

mà đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu trên thế giới có những bài tập nhầm rènluyện lối tư duy này Trên cơ sở đó xây dựng và bổ sung them các kĩ năngđặc biệt với học sinh THCS

1.1.4 Học sinh Trung học Cơ sở

Là các bạn học sinh từ lớp 6 đến lớp 9, từ 11 tuổi đến 14 tuổi

1.2 Tầm quan trọng của tư duy phản biện

Triết gia người Pháp I.J.Rousseau cho rằng: “Nếu chỉ nhào nặng conngười theo duy nhất một trạng thái thì anh ta sẽ trở nên vô dụng trước mọitình huống khác” và nếu tính năng động và năng lực tư duy sáng tạo bị chuichột, học sinh chỉ biết làm theo chỉ đạo, hướng dẫn sẳn có thì chúng ta sẽ cónhững con người dễ phục tùng, làm theo, nói theo, nhìn sự việc bằng con mắtcủa người khác, đánh mất tư duy độc lập, suy nghĩ và hành động bằng cái đầucủa người khác, xa lạ với yêu cầu của cuộc sống Ngược lại tư duy phản biện

9

sẽ đem lại nhiều lợi ích trong học tập lẫn cuộc sống của học sinh nhờ khảnăng giải quyết vấn đề, suy nghĩ một cách thấu đáo, sáng tạo, giảm thiểu khảnăng sai lầm trong việc đưa ra quyết định.

Nhìn ra thế giới, chúng ta dễ dàng nhận thấy hầu hết các quốc gia cónền giáo dục phát triển mạnh, cụ thể là các nước phương tây, đều coi Tư duyphản biện là phương tiện không thể thiếu trong truyền đạt và thụ đắt kiếnthức Nó là “từ khóa đầu tiên” được nhắc đến tron sứ mệnh và triết lí giáo dụccủa họ Tại các trường học Hoa Kì, từ cấp vỡ long đến trung học, ngoàinhững hình thức triển khai Tư duy phản biện lồng ghép có tính chất bắt buộcbất thành văn vào trong những chương trình môn học, người Mỹ đẩy mạnh

Tư duy phản biện vào mô hình “giáo dục khai phóng” Chưa có một hệ thốngcuối cùng, nhưng có thể có đến hang trăm dự án của học sinh trung họcnghiên cứu Tư duy phản biện gián tiếp hoặc trực tiếp mỗi năm, như một đốitượng khoa học chính danh và chính thống Tuy nhiên, cơ quan nghiên cứunổi bật nhất là Hiệp hội Tư duy phản biện (Foundation of Critical Thinking),

là một tổ chức nghiên cứu giáo dục phi lợi nhận được Người Mỹ thành lậpchuyên nghiên cứu và phổ biến những thành tựu về Tư duy phản biện tronggiáo dục cho cả nước và thế giới Còn ở các nước Đông Nam Á, cụ thể làSingapore, một đất nước có nền giáo dục khá tiên tiến trên thế giới Họ luônđặt trọng tâm phát triển Tư duy phản biện cho người học để nâng cao khảnăng thích ứng dưới sự thay thay đổi nhanh chóng của quá trình toàn cầu hóa

Cụ thể năm 1997, Bộ giáo dục Singapore đã chính thức thành lập một trungtâm nghiên cứu có tên là “Cục tư duy phản biện”

Tư duy phản biện tốt là nền tảng của khoa học và dân chủ Khoa họcđòi hỏi việc sử dụng lập luận trong thực nghiệm và xác nhận các lí thuyết.Điều đó đòi hỏi học sinh – chủ nhân tương lai của đất nước phải có cách suynghĩ lí trí về các vấn đề xã hội để lan tỏa những giá trị đúng đắn và vượt quanhững khuynh hướng và định kiến sai lầm

Trong hơn 20 năm qua, trong bối cảnh phát triển chung của giáo dụcViệt Nam; số lượng chương trình, nội dung đào tạo đã có những đổi mới theohướng hiện đại, hình thức đào tạo ngày càng đa dạng Đã có những chuyểnbiến tích cực trong tiến trình phát triển năng lực Tư duy phản biện cho họcsinh

Mặc dù Tư duy phản biện là một thuật ngữ không hề mới trong các nềngiáo dục tiên tiến trên thế giới, nhưng ở Việt Nam nó được xem là một cụm

từ khá mới mẻ Điều đó lí giải tại sao có một nghịch lí vẫn tồn tại trong nềngiáo dục nước ta, đó là học sinh Trung học Cơ sở - những người được cho làmột bộ phận của nguồn nhân lực lại ít có khả năng phản biện khoa học

Một giáo sư đến từ Arizona, Mỹ, từng có bài báo phân tích về tìnhtrạng này ở Việt Nam Trong đó ông cho rằng điểm yếu lớn nhất của học sinhViệt là không biết thể hiện chính kiến Nếu không phạm đến lợi ích của mình,

họ sẽ không phát biểu Trong những công việc mang tính thử thách, học sinhthường nương theo tập thể, không có ý định tự vấn xem ý kiến chung đó làđúng hay sai

Việt Nam đang trong dòng chảy của sự phát triển và hội nhập Vì vậy,

để tiến hành thành công quá trình hội nhập quốc tế, nền giáo dục Việt namcần phải xây dựng những tiêu chí phù hợp với tiêu chí chung của thế giới

11

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ HỆ QUẢ TƯ DUY PHẢN BIỆN CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở HUYỆN HỒNG NGỰ 2.1 Thực trạng tư duy phản biện của học sinh Trung học Cơ sở thuộc huyện Hồng Ngự

Để tìm hiểu thực trạng về lối sống thụ động của học sinh THCS em tiếnhành chọn ngẫu nhiên và phát phiếu điều tra 1848 học sinh của 44 lớp thuộc

4 khối lớp 6, 7, 8, 9 của trường THCS Thường Lạc, TH – THCS ThườngLạc, THCS Thường thới Hậu A và THCS Thường Thới Tiền

ST

1 THCS Thường Lạc 6A1,2,3,4 7A1,2,3 8A1,2,3 9A1,2,3

3 THCS Thường thới HậuA 6A1,2,3 7A1,2,3 8A1,2,3 9A1,2

4 THCS Thường Thới Tiền 6A1,2,3 7A1,2,3 8A1,2,3 9A1,2,3

2.1.1 Tổng hợp kết quả điều tra và xử lí số liệu

Nhóm 1: Nhận thức của học sinh về Tư duy phản biện

 Câu hỏi: Bạn biết gì về Tư duy phản biện không?

Câu trả lời Số lượng Tỉ lệ (%)

Hình 2.1 Nhận thức của học sinh về tư duy phản biện Nhóm 2: Các kĩ năng của học sinh nhằm phát triển Tư duy phản biện

 Câu hỏi: Trong học tập, bạn chú trọng đến mục đích nào nhất?

Câu trả lời lượng Số Tỉ lệ (%)

55.30%

19.97%

Điểm số Kiến thức đa chiều và

áp dụng Vừa lòng cha mẹ

Hình 2.2 Các kĩ năng của học sinh nhằm phát triển tư buy phản

Có Không Chưa bao giờ suy nghĩ đến vấn đề đó

Hình 2.3 Khả năng phát biểu trước đám đông của học sinh Nhóm 3: Phương pháp và thái độ hướng đến xây dựng tư duy phản biện

 Câu hỏi: Giáo viên và các bạn có thái độ như thế nào khi bạn đưa ra

ý kiến trái chiều với một vấn đề nào đó trong giờ học

Đồng tình nhưng vẫn hướng bạn vào ý kiến

15

Hào hứng đón nhận và thảo luận

Tỏ vẻ không đồng tình Đồng tình nhưng vẫn hướng bạn vào ý kiến đã đưa ra của giáo viên

Hình 2.4 Thái độ của học sinh khi có ý kiến trái chiều

 Câu hỏi: Trong việc chọn trường để thi tuyển sinh lớp 10 bạn nghetheo lời của ai?

Câu trả lời lượng Số Tỉ lệ (%)

Bố mẹ và thầy cô Theo trào lưu, xu thế của bạn bè Bản thân quyết định

Hình 2.5 Quan điểm của học sinh về việc chọn trường Nhóm 4: Ý thức rèn luyện tư duy phản biện

 Câu hỏi: Khi bạn đứng trước tình huống: Có người dịch “SouthChina Sea” là “biển Nam Trung Hoa” Bạn sẽ như thế nào?

Câu trả lời Số lượng Tỉ lệ (%)

Đồng tình Không đồng tình Chưa hài lòng

Hình 2.6 Mức độ hài lòng của học sinh

 Câu hỏi: Bạn có thường xuyên sử dụng phương pháp “5W1H” đểphân tích các vấn đề?

Câu trả lời Số lượng Tỉ lệ (%)

Có Không Không biết

Hình 2.7 Sử dụng phương pháp “5W1H” để giải quyết vấn đề 2.1.2 Phân tích số liệu và đánh giá thực trạng

Hiện nay, học sinh đã có sự hiểu biết cơ bản về Tư duy phản biện.Nhưng chưa có nhiều kĩ năng rèn luyện cũng như phương pháp hiệu quả để

áp dụng chúng vào thực tiễn Với nền văn hóa lâu đời của Việt Nam, học sinhđang còn quá phụ thuộc vào sự quyết định của cha mẹ, ở trường với truyềnthống “Tôn sư trọng đạo”, học sinh coi mỗi lời nói của giáo viên là chân lí vàkhông bao giờ dám bước qua rào cản đó để nói lên ý kiến của riêng mình.Khi bước chân ra ngoài xã hội, học sinh thường “an phận thủ thường”, ngại

va chạm, chọn cách im lặng hay hùa theo đám đông

Bảng số liệu đã phần nào thống kê thực trạng tư duy phản biện của họcsinh Trung học Cơ sở tại các trường trên địa bàn huyện Hồng Ngự

- Bảng 2.1 cho ta thấy đa số học sinh đã có khái niệm về Tư duy phản biện, nhưng con số “Có nhưng không nhiều” đã phản ánh rõ rệt vị trí của tư

duy phản biện trong đời sống của học sinh THCS, con số ấy lên đến 48,46%chiếm gần một nữa biểu đồ Hầu như học sinh chưa thật sự đơn giản hóađược cụm từ này để có thể áp dụng vào thực tiễn

19

- Bảng 2.2 lại cho thấy mục đích học tập của các bạn, đa số chiếm 55,3% là “Kiến thức đa chiều và khả năng áp dụng” cho thấy được những

mong muốn mà học sinh muốn đạt đượctrong học tập Tuy học sinh đã nhận

thấy được mục tiêu và tầm quan trọng của nó nhưng ở bảng 2.2 họ vẫn chưa

thể mạnh dạn áp dụng và phát triển kĩ năng này, có 55,3% đã thú nhận điềunày Và có đến 24,8% không có ý định tiến xa hơn để xây dựng và phát triển

Tư duy phản biện cho bản thân

- Trong quá trình dạy và học tại trường, hầu như cũng chưa thật sự chú

tâm trong việc phát triển kĩ năng này Khi câu hỏi được đặt ra “Giáo viên

thường có thái độ như thế nào khi bạn đưa ra ý kiến trái chiều với một vấn đề nào đó?” và có 43,9% là “Đồng tình nhưng vẫn hướng bạn vào ý kiến đã đưa ra của giáo viên” Điều này chứng tỏ rằng Tư duy phản biện

chỉ là một lí thuyết chứ chưa hề được đẩy mạnh và nâng cao tại các trường

học Song tại bảng 2.3 với những định hướng chọn trường thi kết quả đưa ra

là có 48,5% là theo quyết định của bản thân Theo sát đó là 37,2% là nghe

theo lời bố mẹ Thử hỏi Tư duy phản biện vẫn chưa được áp dụng thực tiễn

thì quyền quyết định của con người học sinh có chao đảo, có thực sự sẽkhông bao giờ chạy theo kì vọng của người khác?

- Tại nhóm 4, ở bảng 2.4 khi có tình huống được đưa ra thì các bạn đã

biết thắc mắc, số lượng lên đến 45,8% nhưng cũng có đến 40,5% đồng tình

Và khi được hỏi đến phương pháp dừng để tư duy phổ biến nhất trên thế giớithì hầu như các bạn chưa hề biết đến nó

Như vậy, những con số mà chúng tôi thu thập được là những con sốbiết nói Nó thể hiện được thực trạng Tư duy phản biện của học sinh THCSngày nay nói riêng và trong môi trường giáo dục nói chung vẫn đang là mộtvấn đề đáng báo động Dù cho các bạn đã có được những kiến thức cơ bản về

Tư duy phản biện nhưng hầu hết vẫn chưa thể áp dụng vào thực tiễn Hiệntượng đó nếu không sớm được giải quyết, chắc chắn các bạn sẽ gặp một sốtrỡ ngại trên bước đường chông gai phía trước

2.3 Nguyên nhân của thực trạng trên

Hiện tượng thiếu hụt vê tư duy phản biện xuất hiện ngày càng nhiềutrong giới học sinh, theo nghiên cứu của đề tài, có thể xuất phát từ nhữngnguyên nhân sau.

2.3.1 Nguyên nhân khách quan

2.3.1.1 Công nghệ thông tin

Chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng cao, công nghệ thông tinphát triển như vũ bảo Hầu như học sinh nào cũng có cho mình một chiếcđiện thoại hay máy tính có kết nối Internet Và với sự lên ngôi của mạng xãhội, thông tin được chia sẽ rộng rãi trong thế giới phẳng đang thay đổi conngười một cách sâu sắc Có lẽ không ở đâu những câu ngụy biện dày đặc nhưtrên mạng xã hôi Khi ai đó thân quen phạm lỗi, thay vì giúp sửa đổi, chúng

ta viết “Nó mới làm điều đó lần đầu!” Hay gần đây, khi nhà chức trách tiếnhành hoạt động bắt giữa chó cô chủ gây nguy hiểm cho người dân, trên mạng

có nhiều ý kiến phẩn nộ “Sao không dành kinh phí bắt chó để … bắt cướp?”.Bao biện, quy chụp, thành kiến, đánh tráo khái niệm, sử dụng tiêu chuẩn kép

là những lối ngụy biện phổ biến trong giới trẻ Ngoài đời, chúng không tốtcho một cá nhân Nhưng với khả năng lang truyền của mạng, thái độ ngụybiện gây hại cho cả một thế hệ, một cộng đồng

2.3.1.2 Tâm lí đám đông

Tâm lí học đám đông là một bộ môn của khoa học tâm lí nghiên cứu về hành vi của một người bình thường trong các hoạt động mang tính chất tập thể (Bách khoa toàn thư mở Wikipedia).

Theo nhận xét của nhà tâm lí Gustave Lebon: “Một cá nhân ở trongđám đông luôn bị vô thức tác động, họ có thể sẽ hành xử như người nguyênthuần, họ mất đi khả năng suy luận, tự kiểm soát mà hành động dựa vào sựliên kết của đám đông”, Đặc biệt, tâm lí đám đông là cú hít đối với nhữngngười chưa trưởng thành, bồng bột, thiếu chính chắn, chính kiến, cụ thể làhọc sinh Trung học Cơ sở Tâm lí đám đông không xuất phát từ cá nhân mà

bị tác động từ yếu tố ngoài xã hội Và nạn nhân thường cho rằng suy nghĩ củađám đông là chính xác và đúng đắn Chính vì không có chính kiến sự hiểubiết và một thái độ thiếu tự tin, có những người đã bị tâm lí đám đông thayđổi hoàn toàn và mất hẳn lập trường của, mình

21