Giáo án hội giảng cấp trường VB đồng chí ngữ văn 9

+ Lí tưởng cao đẹp và tình cảm keo sơn gắn bó làm nên sức mạnh tinh thần của những người chiến sĩ trong bài thơ.. GV: Họ là những đồng chí của nhau Lệnh: Các em cùng lắng nghe bài hát sa

Ngày soạn: 2/11/2022

Ngày giảng:

Bài 10: Tiết 45: Văn bản : ĐỒNG CHÍ

- Chính Hữu -

I Mục tiêu

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Có một số hiểu biết về hiện thực những năm đầu cuộc kháng chiến chống Pháp của dân tộc ta

- Bước đầu cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng anh bộ đội được khắc hoạ trong bài thơ

+ Những người đã viết nên những trang sử Việt Nam thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp

+ Lí tưởng cao đẹp và tình cảm keo sơn gắn bó làm nên sức mạnh tinh thần của những người chiến sĩ trong bài thơ

2 Năng lực

- Năng lực chung

+ Năng lực tự học, tự giải quyết vấn đề, tự quản lí, giao tiếp

+ Năng lực hợp tác: Thảo luận nhóm để thể hiện cảm nhận của cá nhân và lắng nghe ý kiến của bạn để tự điều chỉnh cá nhân mình

- Năng lực chuyên biệt

+ Đọc- hiểu VB: Năng lực Đọc diễn cảm một bài thơ hiện đại Bao quát toàn

bộ tác phẩm, thấy được mạch cảm xúc trong bài thơ

+ Năng lực sáng tạo: HS biết đánh giá, nhận xét về đặc sắc nghệ thuật được tác giả sử dụng, phân tích được dụng ý của tác giả

+ Năng lực giải quyết vấn đề: Giải quyết vấn đề đúng theo yêu cầu

+ Năng lực cảm thụ thẩm mỹ: Cảm nhận được những chi tiết nghệ thuật độc đáo trong tác phẩm thơ hiện đại, từ đó thấy được giá trị nghệ thuật của chúng trong bài thơ và rút ra được ý nghĩa của văn bản Cảm nhận được vẻ đẹp của anh bộ đội

cụ Hồ thời kháng chiến chống Pháp

3 Phẩm chất: Yêu đất nước, tự hào về cội nguồn, truyền thống của dân tộc, biết ơn anh bộ đội cụ Hồ thời chống Pháp Có ý thức vươn lên trong học tập, tu

dưỡng để trở thành những chủ nhân trong tương lai

5 Tích hợp GDQP: Nêu những khó khăn vất vả và sáng tạo của bộ đội, công

an và thanh niên xung phong trong chiến tranh

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 GV: Máy chiếu; Phiếu học tập

2 HS: Đọc văn bản và phần chú thích, trả lời câu hỏi phần Đọc hiểu VB III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1 Ổn định tổ chức (1’)

2 Kiểm tra đầu giờ (Không)

3 Bài mới

*HĐ1: Khởi động 2’

- GV chiếu slides 2 -> HS quan sát tranh và 1 HS trả lời câu hỏi

H: Bức tranh gợi tả hình ảnh gì?

HS: Những người lính vai mang súng đang canh gác dưới ánh trăng, trong đêm rừng …

GV: Họ là những đồng chí của nhau

Lệnh: Các em cùng lắng nghe bài hát sau: GV chiếu slides 3

HS: Nghe hát

H: Hãy chia sẻ cảm nhận của em sau khi nghe bài hát?

GV nhận xét và dẫn dắt vào bài: Lịch sử vẻ vang của dân tộc được làm nên

từ những thế hệ đã hi sinh xương máu vì bình yên của Tổ quốc Những con người

“Không ai nhớ mặt đặt tên Nhưng họ đã làm nên đất nước

( Đất nước- Nguyễn Khoa Điềm)

Không chỉ sống mãi trong lòng dân tộc mà họ còn sống mãi trên những trang văn, trang thơ bất hủ với tình đồng chí đồng đội cao đẹp Nhà thơ Chính Hữu với

bài thơ “Đồng chí” đã khắc họa một cách chân thực và đầy tự hào về tình cảm cao

đẹp ấy Vậy hôm nay cô và các em sẽ cùng đi vào tiết học đầu tiên của bài thơ

HĐ2: Hình thành KT mới

*Mục đích

HS nắm được cách đọc và đọc diễn cảm bài thơ Trình bày được một vài nét

về tác giả - tác phẩm và các chú thích trong SGK

- Phân tích được cơ sở của tình đồng chí, những biểu hiện của tình đồng chí

*Cách thực hiện

GV: Đọc diễn cảm, nhịp hơi chậm để diễn

tả tình cảm cảm xúc được lắng lại, dồn

nén, 3 câu cuối giọng lên cao để khắc hoạ

những hình ảnh vừa cụ thể vừa giàu ý biểu

I Tìm hiểu chung

GV: đọc mẫu 1 lần toàn bài

HSKT đọc 7 câu đầu -> 1 HS khác: đọc

nối tiếp đến hết VB

HS nhận xét 2 bạn đọc, GV nx và sửa

TLN 6/6’

Dãy 1: Nhóm 1,2: Tìm hiểu thông tin về

tác giả Chính Hữu (Cuộc đời và sự

nghiệp sáng tác của ông)

Dãy 2: Nhóm 3,4: Tìm hiểu chung về

BT Đồng chí” (Hoàn cảnh sáng tác bài

thơ? Thể thơ?)

Dãy 3: Nhóm 5,6: Phân tích bố cục bài

thơ (Xác định các phần và nêu nội dung

từng phần)

HSHĐN, HĐN, viết bảng nhóm, báo cáo,

chia sẻ theo từng nội dung.

GV chiếu slides 6: Định hướng tiêu chí

đánh giá chấm điểm báo cáo các nhóm

Dãy 1 báo cáo: 1 nhóm báo cáo, nhóm còn

lại bổ sung-> Lớp chia sẻ thêm

GV chiếu slides 7,8,9 chuẩn xác, kết hợp

cho HS ghi những nội dung chính về TG

GV: Tác phẩm chính là các tập thơ: Đầu

súng trăng treo (in năm 1966), Thơ Chính

Hữu (tuyển- 1997), Tuyển tập Chính Hữu

(1998)

Dãy 2 báo cáo: 1 nhóm báo cáo, nhóm còn

lại bổ sung-> Lớp chia sẻ thêm

GV chiếu slides 9,10 chuẩn xác, kết hợp

cho HS ghi những nội dung chính về TP

- Nhà thơ Chính Hữu nói về Hoàn cảnh ST

bài thơ: Năm 1948 - Thời kỳ đầu cuộc

1 Tác giả

- Chính Hữu (1926 - 2007): Tên thật là Trần Đình Đắc quê ở huyện Cam Lộc - tỉnh Hà Tĩnh

- Nhà thơ - người chiến sĩ

- Thơ ông: Chủ yếu viết về người lính và chiến tranh với cảm xúc dồn nén, ngôn ngữ giản dị và hình ảnh chọn lọc

2 Tác phẩm

kháng chiến chống Pháp

+ Thơ tự do các câu thơ với số tiếng khác

nhau chủ yếu là vần chân, nhịp thơ không

cố định, theo dòng mạch cảm xúc

Dãy 3 báo cáo: 1 nhóm báo cáo, nhóm còn

lại bổ sung-> Lớp chia sẻ thêm

GV chiếu slides 11 chuẩn xác, kết hợp cho

HS ghi những nội dung chính về bố cục BT

- BT chia làm 3 phần:

+P1: 7 câu đầu: Cơ sở tạo nên tình đồng chí

+P2: 10 câu tiếp: Những biểu hiện của

tình đồng chí

+P3: 3 câu còn lại: Bức tranh đẹp về tình

đồng chí

GV chiếu slides 12:

GV cho HS đọc 7 câu thơ đầu trên máy

chiếu,

GV chiếu Slides 13: HS quan sát hai câu

thơ và hai hình ảnh

H: Những người lính trong bài thơ được

giới thiệu có hoàn cảnh xuất thân ntn?

Nhận xét gì về cách giới thiệu của t/g?

HSHĐCN: TL

GV: gạch chân các cụm từ trên máy chiếu:

nước mặn đồng chua; đất cày lên sỏi đá"

- Cách giới thiệu như một lời trò chuyện

GV chiếu slides 13:

H: Em hiểu thế nào là nước mặn đồng

chua, đất cày lên sỏi đá? Tác giả đã sử

dụng BPNT gì trong hai câu thơ trên?

Từ đó cho ta biết gì về h/cảnh xuất thân

của họ?

HSHĐCNTL, chia sẻ, GV chuẩn xác

GV: đều là nông dân, xuất thân từ những

làng quê nghèo khó, lam lũ

a Hoàn cảnh sáng tác: “Đồng chí” được viết năm 1948, khi nhà thơ cùng bộ đội vừa trải qua chiến dịch Thu - Đông

- Xuất xứ: In trong tập "Đầu súng

trăng treo"- 1968

b Thể thơ: Thơ tự do

c Bố cục: 3 phần

II Đọc- hiểu văn bản

1 Cơ sở hình thành tình đồng chí

"Quê hương anh nước mặn đồng chua Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá"

H: Trước và sau khi gặp nhau mối quan

hệ giữa họ ra sao?

HSHĐCN: TL

- Trước khi gặp nhau: họ chỉ là những con

người xa lạ, không quen biết

- Sau khi gặp nhau: họ trở thành những

người bạn tri kỉ

GV : chiếu Slides 14

H*: Vì sao anh với tôi từ những người

xa lạ, chẳng hẹn mà lại quen nhau ?

HSHĐCN: TL.

- Bởi vì họ cùng có chung mục đích,

chung lí tưởng đã khiến họ từ mọi phương

trời xa lạ tập hợp lại trong hàng ngũ quân

đội cách mạng và trở nên thân quen với

nhau

H: Em hiểu thế nào về hình ảnh " Súng

bên bên đầu" ? Tác giả đã s/d NT gì?:

Như vậy, ngoài chung nguồn gốc xuất

thân, họ còn có điểm gì chung?

HSHĐCN: TL

- NT tiểu đối -> họ cùng chung nhiệm vụ,

sát cánh bên nhau trong chiến đấu vì độc

lập tự do của Tổ quốc

H: Em hiểu thế nào về hình ảnh đêm rét

chung chăn thành đôi tri kỉ? Như vậy họ

còn có điểm gì chung?

HSHĐCN: TL

- Hoàn cảnh khắc nghiệt, thiếu thốn nên

họ phải đắp chung chăn Nhưng cũng từ

đó mà họ có cơ hội để gần gũi, sẻ chia và

trở thành đôi bạn thân thiết: tri kỉ (hiểu

nhau, thương nhau)

GV tích hợp GDQP:

GV: Câu thơ không đơn thuần

diễn tả cái khổ, cái nghèo, cái

thiếu thốn về vật chất ở chiến

- Mở đầu với các thành ngữ, câu thơ sóng đôi, hình ảnh chân thực, cách giới thiệu như một lời trò truyện tác giả giới thiệu họ có chung nguồn gốc xuất thân: cùng chung giai cấp, cùng chung cảnh ngộ

+ anh- tôi- xa lạ + chẳng hẹn quen nhau

+ Súng bên súng, đầu sát bên đầu" + Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ"

- Với NT tiểu đối tác giả cho thấy

họ cùng chung mục đích, chung lí tưởng, chung nhiệm vụ cao đẹp, sát cánh bên nhau trong chiến đấu

vì độc lập tự do của Tổ quốc Họ cùng chia sẻ mọi gian lao của cuộc đời người lính và trở thành những

trường mà cái chính là để thể

hiện tình cảm sâu sắc giữa những

người lính cách mạng Sự chia sẻ

cùng nhau những gian khổ, buồn

vui của cuộc sống đã tạo nên tình

tri kỉ giữa hai người lính chung

chăn Câu thơ nói đến cái rét, cái

thiếu thốn mà chúng ta lại cảm

nhận được sự ấm áp của tình

đồng đội, đồng chí giữa những

con người đồng cảm Như thế, tình

đồng chí đã bắt nguồn từ cơ sở một tình tri

kỉ sâu sắc, từ những cái chung giữa "anh"

và "tôi"

H*: Kết thúc đoạn thơ, tác giả hạ một

câu thơ đặc biệt: " Đồng chí!" Câu thơ này

có ý nghĩa gì?

HSHĐCN: TL.

GV bình: Câu thơ như một nốt nhấn nổi

bật trong bản đàn, vang lên như một sự

phát hiện, một lời gọi thiết tha, một lời

khẳng định về tình cảm mới mẻ, thiêng

liêng, đồng thời lại như một cái bản lề gắn

kết đoạn đầu và đoạn thứ hai của bài thơ

Đó là sự kết tinh của mọi cảm xúc, tình

cảm Tình đồng chí là sự phát triển cao độ

của tình bạn, tình người

H: Em có nhận xét gì về ngôn ngữ, hình

ảnh và cách thể hiện tình cảm trong

đoạn thơ? Từ đó em hiểu cơ sở hình

thành nên tình đồng chí, đồng đội trong

bài thơ là gì?

HSHĐCN: TL

GV chiếu slides 7: Sơ đồ: Chốt ND mục 1

những người bạn thân thiết

- Câu thơ thứ 7 vang lên như một

sự phát hiện, một lời khẳng định

về tình cảm mới mẻ, thiêng liêng

Hoạt động 3 : Luyện tập

*Mục tiêu : HS yếu kém, TB và HS khuyết tật tham gia trò chơi để củng cố KT Hướng dẫn HS luyện tập

GV đưa bài tập trắc nghiệm trên cá Slides 20,21,22,23

Câu 1: Bài thơ “Đồng chí” được sáng tác vào năm nào?

A 1946

B 1947.

C 1948

D 1950.

Câu 2: Nhà thơ Chính Hữu thường viết về đề tài:

A những cô thanh niên xung phong.

B người nông dân.

C người lính và chiến tranh.

D cuộc sống và con người lao động mới.

Câu 3: Những nét nghệ thuật tiêu biểu nào được sử dụng trong phần đầu của bài thơ “Đồng chí” ?

A Nhân hoá, ẩn dụ, so sánh

B So sánh, ẩn dụ, điệp ngữ

C Thành ngữ, đối, điệp ngữ, liên tưởng.

D Nói quá, chơi chữ, liên tưởng

Câu 4: Câu thơ “Súng bên súng, đầu sát bên đầu” đã nêu ra cơ sở nào của tình đồng chí?

A Chung hoàn cảnh, nhiệm vụ

B Chung khó khăn, gian khổ

C Chung hoàn cảnh xuất thân

D Chung nhiệm vụ, lí tưởng.

- GV nhận xét, bổ sung đánh giá, chốt bài

Hoạt động 4 : Vận dụng :

H Từ những kiến thức vừa tìm hiểu em hãy nêu những khó khăn vất vả của bộ đội, công an và thanh niên xung phong trong chiến tranh.

HS nêu, GV liên hệ

Slides 24: BT nhớ (Hồng Nguyên)

GV: Trong phần mở đầu bài thơ Nhớ, Hồng Nguyên cũng thể hiện một cách rất hồn nhiên về sự gặp gỡ của những người lính cách mạng:

Lũ chúng tôi

Bọn người tứ xứ

Gặp nhau hồi chưa biết chữ

Quen nhau từ buổi một, hai

Súng bắn chưa quen

Quân sự mươi bài

Lòng vẫn cười vui kháng chiến…

Họ đều là những con người vừa từ luống cày bước ra, từ sau lũy tre làng bước tới cũng hệt như những người chiến sĩ trong thơ Chính Hữu, từ nơi nước mặn đồng chua, từ nơi đất cày lên sỏi đá, tụ tập về đây theo một tiếng gọi thiêng liêng

và trở thành đồng đội Mặc dù trình độ văn hóa còn thấp trình độ quân sự cũng chưa cao, song họ lại có nhiệt tình cách mạng, có ý chí chiến đấu và rất lạc quan

4 Củng cố: GV khái quát lại những nội dung cơ bản của tiết học

5 HDHT: 1’

- Bài cũ: Học thuộc lòng 7 câu thơ đầu của bài thơ

+ PT cơ sở hình thành tình đồng chí

- Soạn bài: Tìm hiểu về những biểu hiện, sức mạnh của tình đồng chí và biểu tượng của tình đồng chí