TƯ TƯỞNG HCM về NHÀ nước của NHÂN dân DO NHÂN dân vì NHÂN dân và vận DỤNG TRONG VIỆC xây DỰNG NHÀ nước PHÁP QUYỀN xã hội CHỦ NGHĨA TRONG GIAI đoạn HIỆN NAY

HCMKHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TIỂU LUẬN MÔN HỌC TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TƯ TƯỞNG HCM VỀ NHÀ NƯỚC CỦA NHÂN DÂN DO NHÂN DÂN VÌ NHÂN DÂN VÀ VẬN DỤNG TRONG VIỆC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN MÔN HỌC

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

TƯ TƯỞNG HCM VỀ NHÀ NƯỚC CỦA NHÂN DÂN

DO NHÂN DÂN VÌ NHÂN DÂN VÀ VẬN DỤNG TRONG VIỆC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG GIAI ĐOẠN

HIỆN NAY

GVHD: Th.S Ngô Thị Thu Hoài SVTH:

1 Thượng Hồng Thơ

2 Nguyễn Lê Minh Quang

3 Nguyễn Thanh Lê Hoàng

4 Lê Đình Hoàng Minh

5 Dương Duy Thoại

Thành phố Hồ Chí Minh, 2022

MỤC LỤC

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài 4

2 Mục đích và nhiệm vụ tiểu luận 4

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 5

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ NHÀ NƯỚC CỦA NHÂN DÂN DO NHÂN DÂN VÌ NHÂN DÂN 1.1 Nhà nước dân chủ 6

1.1.1 Bản chất giai cấp nhà nước 6

1.1.2 Nhà nước của dân 7

1.1.3 Nhà nước do dân 8

1.1.4 Nhà nước vì dân 9

1.2 Nhà nước pháp quyền 9

1.2.1 Nhà nước hợp hiến hợp pháp 9

1.2.2 Nhà nước pháp thượng tôn pháp luật 10

1.2.3 Nhà nước pháp quyền nhân nghĩa 11

1.3 Nhà nước trong sạch vững mạnh 12

1.3.1 Kiểm soát quyền lực của nhà nước 12

1.3.2 Phòng chống tiêu cực trong nhà nước 13

CHƯƠNG 2 VẬN DỤNG TRONG VIỆC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 2.1 Thực trạng của việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn hiện nay 15

2.1.1 Tích cực mang lại trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa 15 2.1.2 Những hạn chế còn tồn tại trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa 16

2.2 Vận dụng trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn hiện nay 16

2.2.1 Các yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân,

vì dân trong giai đoạn mới 16

2.2.2 Những phương hướng cơ bản xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân ở nước ta 17

2.2.2.1 Mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng và quản lý nhà nước 17

2.2.2.2 Nâng cao chất lượng hoạt động và kiện toàn tổ chức pháp hội 19

2.2.2.3 Tiếp tục cải chính nền hành chính của nhà nước 20

2.2.2.4 Đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương 22

2.2.2.5 Xây dựng đội ngũ cán bộ công chức 23

2.2.2.6 Đẩy mạnh cải cách tư pháp 23

2.2.2.7 Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước 24

C KẾT LUẬN Tài liệu tham khảo 27

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chắc hẳn không ai là không biết về sự vĩ đại ,sự hi sinh cả một cuộc đời củamình cho nhân dân cho nước nhà cả sự nghiệp của vị lãnh tụ Hồ Chí Minh là chỉ muốnđược độc lập, tự do và hạnh phúc đến cho mỗi con dân Việt Nam Chỉ lo cho nhân dân

lo cho đất nước mà quên đi bản thân những ước muốn những khát khao lớn nhất cũngchỉ là cho mọi người có đầy đủ cuộc sống ấm no bình yên Lý tưởng sự khát vọngnhững ước mơ đó cháy trong xuyên suốt cả một cuộc đời cách mạng của người Trong

cả từng những giấc ngủ hay những bữa ăn của người đều suy nghĩ về nhân dân.Vàcuối cùng vào khoảnh khắc lịch sử ngày 2-9-1945 tại quảng trường Ba Đình chủ tịch

Hồ Chí Minh đã đọc bản tuyên ngôn và khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộnghòa ,mở ra một trang sách mới đối với con dân trong hàng ngàn năm giữ và xây dựngđất nước Từ kiếp sống nô lệ trở thành những người làm chủ đất nước,từ một đất nướcthuộc địa trở thành một quốc gia độc lập, có chủ quyền,có tự do Dưới sự lãnh đạo củaĐảng và nhà nước đã lập nên những chiến thắng và giành quyền giải phóng dân tộcthống nhất đất nước và đưa nước ta đi lên chủ nghĩa xã hội Bên cạnh những chiếnthắng những công cuộc đổi mới thành công xây dựng đất nước thì cũng thừa nhận rằng

bộ máy nhà nước cũng có một số cán bộ chưa làm tròn trách nhiệm đối với nhân dân.Nhân dân đòi hỏi phải có được sự tôn trọng và phát huy đầy đủ các quyền của nhândân lẽ ra phải được thực hiện Để giữ vững nền độc lập dân tộc và phát triển kinh tếvới các cường quốc lớn mạnh thì Đảng ta cần vận dụng và phát huy quyền làm chủ củanhân dân Thể hiện được tư tưởng của chủ tịch với lý tưởng nhà nước của dân, do dân

và vì dân và vận dụng được trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa trong giai đoạn hiện nay

2 Mục đích và nhiệm vụ tiểu luận

Tìm hiểu sâu và rõ ràng về những quan điểm của chủ tịch Hồ Chí Minh về lýtưởng nhà nước của dân do dân và vì dân và vận dụng được trong việc xây dựng nhànước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Làm rõ được vấn đề tại sao nhà nước của dân dodân và vì dân và làm thế nào để vân dụng được nó

Trang bị cho sinh viên một số kiến thức cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về lýtưởng nhà nước của dân do dân và vì dân

Góp phần bồi dưỡng cho sinh viên kỹ năng phân tích một cách khoa học.Góp phần làm cho sinh viên hiểu rõ những tư tưởng của chủ tịch Hồ ChíMinh.

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu :Quan điểm,tư tưởng Hồ Chí Minh ,nhà nước của nhândân

Phạm vi nghiêm cứu: Lãnh thổ Việt Nam từ những năm 1945 đến nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận: Quan điểm của chủ tịch Hồ Chí Minh về tư tưởng nhà nước củadân do dân và vì dân và vận dụng được trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa trong giai đoạn hiện nay

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ NHÀ NƯỚC CỦA NHÂN DÂN

DO NHÂN DÂN VÌ NHÂN DÂN

1.1 Nhà nước dân chủ

1.1.1 Bản chất giai cấp của nhà nước

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, nhà nước bao giờ cũng mang bản chất của mộtgiai cấp nhất định và cụ thể Việt Nam Dân chủ Cộng hòa- nhà nước Việt Nam mớitheo quan điểm của Hồ Chí Minh đây là nhà nước mà bản chất của nó là giai cấp côngnhân Bản chất ấy được thể hiện ở ba mặt sau:

Thứ nhất, bản chất giai cấp của nhà nước Việt Nam được biểu hiện thông quatính định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình đưa đất nước phát triển Xây dựngchủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản là hai mục tiêu cách mạng nhất quán của HồChí Minh

Thứ hai, Đảng Cộng sản Việt Nam giữ vai trò cầm quyền Đảng cộng sản ViệtNam điều hành và lãnh đạo bằng các phương tiện rạch ròi sau:

- Thông qua hoạt động của tổ chức đảng và đảng viên trong cơ quan và bộmáy nhà nước

- Thông qua công tác giám sát kiểm tra thường xuyên

- Thực hiện thông qua các chủ trương cùng với quan điểm và đường lối đưanhà nước đã được thể chế hóa thành luật pháp, chính sách và hoạch định

Thứ ba, bản chất của giai cấp công nhân dân tộc được thể hiện ở nguyên tắc tổchức và hoạt động của nó được thể hiện ở nguyên tắc tập trung dân chủ: đề cao pháthuy tập trung, nhà nước phải tập trung và thống nhất quyền lực để mọi quyền lực đềuthuộc về tay nhân dân

Trong nhà nước Việt Nam, bản chất giai cấp công nhân nhất quán với tínhnhân dân và tính dân tộc Tư tưởng của Người về nhà nước Việt Nam mới, sự thốngnhất nói trên được thể hiện một cách cụ thể như sau:

Trước hết, nhà nước Việt Nam là kết quả lao động cần cù lâu dài của các thế

hệ người Việt Nam trên khắp mọi miền đất nước, của tất cả các thế hệ và là của toàndân tộc Từ giữa thế kỷ 19, khi giặc ngoại xâm xâm chiếm Tổ quốc, các thế hệ ngườiViệt Nam đã không quản ngại hy sinh xương máu cho nền độc lập, tự do của Tổ quốc

Chính vì vậy Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và trở thành lực lượng lãnh đạo sựnghiệp cách mạng của cả nước với sách lược đại đoàn kết đúng đắn, tập hợp sức mạnhtoàn dân tộc, phát huy sức mạnh chiến thắng giặc ngoại xâm, giành lại độc lập, tự do,lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ởĐông Nam Á Vì vậy, nó không thuộc về giai cấp nào, mà là của nhân dân

Thứ hai, Nhà nước Việt Nam ngay từ khi thành lập đã dựa trên lợi ích quốcgia, mục tiêu rõ ràng và nhất quán là vì lợi ích của nhân dân Thực chất của vấn đề này

là Hồ Chí Minh đã thống nhất lợi ích cơ bản của giai cấp công nhân với lợi ích củanhân dân lao động và của cả dân tộc

Thứ ba, con đường để đi đến chủ nghĩa cộng sản và quá độ lên chủ nghĩa xãhội là con đường mà Hồ Chí Minh và Đảng ta đã tâm huyết thực hiện đồng thời đâycũng là sự nghiệp của chính của dân tộc ta Trên thực tế Nhà nước Việt Nam mới đãgánh vác sứ mệnh mà cả dân tộc giao phó là tổ chức nhân dân đấu tranh chống chiếntranh, bảo vệ độc lập, tự do của Tổ quốc, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình,thống nhất, độc lập, dân chủ và phồn vinh Từ đó có những đóng góp tích cực cho sựtiến bộ và phát triển của thế giới

1.1.2 Nhà nước của nhân dân

Hồ Chí Minh cho rằng, nhà nước của nhân dân là nhà nước mà mọi quyền lựctrong nhà nước và xã hội đều thuộc về nhân dân Trong một nước dân chủ thì nhân dân

có quyền quyết định những vấn đề trọng đại của đất nước Người khẳng định “Ở nướcViệt Nam Dân chủ Cộng hòa ta, tất cả quyền lực đều thuộc về nhân dân” Nhà nướccủa nhân dân có nghĩa là "dân làm chủ" Nhân dân họ sẽ thực hiện quyền lực của mìnhthông qua hai hình thức đó là dân chủ trực tiếp và dân chủ gián tiếp

Dân chủ trực tiếp là hình thức dân chủ trong đó nhân dân trực tiếp quyết địnhmọi việc liên quan đến vận mệnh của quốc gia, vận mệnh của dân tộc và lợi ích củanhân dân Điều 1 của Hiến pháp năm 1946 do Hồ Chí Minh làm trưởng ban soạn thảo

đã khẳng định: “Nước Việt Nam là một nước dân chủ cộng hòa Tất cả quyền binhtrong nhà nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam, không phân biệt nòi giống, gái trai,giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo” Theo điều 32 Hiến pháp năm 1946 cũng đã khẳng định

“Những việc quan hệ đến vận mệnh quốc gia sẽ đưa ra nhân dân phúc quyết”

Còn dân chủ gián tiếp hay dân chủ đại diện là hình thức dân chủ được sử dụngrộng rãi để thực hiện quyền lực của nhân dân Đó là một hình thức dân chủ trong đóngười dân thực thi quyền lực thông qua các đại diện do họ lựa chọn và bầu ra và thôngqua các thể chế chính quyền do họ thiết lập.

Theo quan điểm của Hồ Chí Minh ở hình thức dân chủ gián tiếp:

- Quyền lực nhà nước là sự "thừa ủy quyền" của nhân dân, bản thân nhà nước

sẽ không có quyền lực mà quyền lực của của nước là do nhân dân ủy thác

- Nhân dân có quyền kiểm soát nhà nước đồng thời có quyền loại bỏ nhữngđại diện do họ lựa chọn và bầu ra, và giải tán các thể chế quyền lực mà họ đã tạo ra

- Luật pháp mang tính dân chủ, là công cụ quyền lực của nhân dân

Theo Hồ Chí Minh, điểm khác biệt cơ bản giữa pháp luật của nhà nước ViệtNam mới với pháp luật của các chế độ tư sản, phong kiến là ở chỗ phản ánh ý chí củanhân dân, bảo vệ lợi ích của nhân dân là cách mà người dân kiểm soát được quyền lựccủa nhà nước

1.1.3 Nhà nước do dân

Theo như tư tưởng Hồ Chí Minh nhà nước do nhân dân việc đầu tiên đó là nhànước do nhân dân thành lập chiến thắng của cuộc cách mạng toàn dân tộc dưới sự chỉhuy của Đảng Cộng sản Việt Nam Nhân dân tạo nên nhà nước dựa vào nền tảng luậtpháp của chế độ dân chủ đồng thời tuân theo các trình tự dân chủ với các quyền bầu

cử, biểu quyết

Nhà nước do nhân nghĩa khác là dân làm chủ Người đã khẳng định rõ: “Nước

ta là nước dân chủ nghĩa là nước nhà do nhân dân làm chủ, nhân dân có quyền lợi làmchủ, thì phải có nghĩa vụ làm tròn bổn phận công dân, giữ đúng đạo đức công dân” Ởnhà nước do nhân dân làm chủ nhà nước phải tạo điều kiện để nhân dân thực hiệnnhững quyền mà luật pháp và Hiến pháp đã quy định, được hưởng đầy đủ tất cả lợi ích

và hoàn thành bổn phận làm chủ của mình Dân có bổn phận và nhiệm vụ đóng góp trítuệ, sức người, sức của để xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước Người yêu cầuđảng viên và cán bộ phải thực sự tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân

Hồ Chí Minh khẳng định: “Chúng ta là những người lao động làm chủ nướcnhà Muốn làm chủ được tốt, phải có năng lực làm chủ” Không chỉ tuyên bố quyềnlàm chủ của nhân dân cũng không chỉ đưa nhân dân tham gia vào các công việc nhà

nước mà Người còn cổ vũ người dân chuẩn bị tốt khả năng làm chủ của mình Nhànước cần phải coi trọng việc giáo dục nhân dân và nhân dân cũng phải chủ động phấnđấu để đáp ứng đủ khả năng thực hiện quyền làm chủ của mình.

1.1.4 Nhà nước vì dân

Nhà nước vì dân là nhà nước hết lòng vì quyền lợi và nguyện vọng của nhândân, không đặc quyền đặc lợi riêng, phải thực sự trong sạch, cần kiệm liêm chính HồChí Minh cho rằng: “Các công việc của Chính phủ làm phải nhằm vào một mục đíchduy nhất là mưu tự do hạnh phúc cho mọi người Cho nên Chính phủ nhân dân bao giờcũng phải đặt quyền lợi dân lên trên hết thảy Việc gì có lợi cho dân thì làm Việc gì cóhại cho dân thì phải tránh”

Trong nhà nước vì dân cán bộ vừa là người phục vụ, nhưng đồng thời phải vừa

là người chỉ huy của nhân dân Nên phải trung thành, tận tâm, liêm chính, chí công vô

tư, lo trước thiên hạ và vui sau thiên hạ Là người lãnh đạo thì phải có trí tuệ vượt bậc,thông minh, sáng suốt, nhìn xa trông rộng gần gũi với nhân dân, trọng dụng nhân tài

1.2 Nhà nước pháp quyền

1.2.1 Nhà nước hợp hiến, hợp pháp

Nhà nước hợp hiến, hợp pháp đây là nhà nước thành lập nên thông qua cuộctổng tuyển cử bằng chế độ phổ thông đầu phiếu, trực tiếp và bỏ phiếu kín Nhà nướchoàn toàn có đầy đủ tư cách pháp lý để giải quyết các ván đề đối nội cũng như đốingoại của Việt Nam ta Người sớm đã nhận thức được tầm quan trọng của Hiến pháp

và pháp luật trong đời sống chính trị - xã hội Hồ Chí Minh luôn chú trọng việc xâydựng cơ sở pháp lý cho Nhà nước Việt Nam mới Việc này thể hiện rõ trong bản Yêusách của nhân dân An Nam của nhóm những người Việt Nam yêu nước tại Pháp doNgười thay mặt gửi tới Hội nghị Véc- xây (Pháp) năm 1919 Để dễ tuyên tuyền Người

đã chuyển bản Yêu sách thành Việt Nam yêu cầu ca Trong đó có câu: “Bảy xin hiếnpháp ban hành Trăm điều phải có thần linh pháp quyền” Hồ Chí Minh đã yêu cầu thựcdân Pháp phải thay thế chế độ ra sắc lệnh ở Đông Dương bằng chế độ ra các đạo luật,loại bỏ triệt để các tòa án cái mà được dùng nhằm áp bức và khủng bố những bộ phậntrung thực nhất của nhân dân An Nam người bản xứ cũng có quyền được hưởng cácquyền luật pháp như người Âu

Về sau khi trở thành người đứng đầu nhà nước Việt Nam mới, Hồ Chí Minhcàng quan tâm đặc biệt hơn việc làm cho tinh thần pháp quyền đi sâu và thay đổi mốiquan hệ và hoạt động trong Nhà nước và xã hội Bảo đảm cho nhà nước được tổ chức

và vận hành đúng như pháp luật cũng như căn cứ vào pháp luật để điều hành xã hội

Chính vì thế, chỉ một ngày sau khi đọc bản Tuyên ngôn độc lập, tại phiên họpđầu tiên của Chính phủ lâm thời (03/9/1945), Hồ Chí Minh đã khẳng định lập nênQuốc hội rồi dựa vào cơ sở đó lập ra Chính phủ và các cơ quan, bộ máy hợp hiến, thểhiện quyền lực tối cao của nhân dân chỉ có vậy thì nước ta mới có cơ sở pháp lý bềnvững để chiến đấu với quân Đồng Minh, mới có quan hệ quốc tế bình đẳng mới thiếtlập được một thể chế quyền lực hợp pháp như đúng thông lệ của một nhà nước phápquyền hiện đại, Người nêu rõ “Chúng ta phải có một Hiến pháp dân chủ Tôi đề nghịChính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầuphiếu”

- Đây là lần đầu tiên ở Việt Nam và Đông Nam Á, tất cả công dân Việt Nam

từ 18 tuổi trở lên không phân biệt nam, nữ, giàu, nghèo, dân tộc, tôn giáo, đảng phải,đều đi bỏ phiếu, bầu những đại biểu của mình vào Quốc hội Cuộc Tổng tuyển cửđược thực hiện thành công vào ngày 06/01/1946 với chế độ phổ thông đầu phiếu

- Ngày 02/3/1946, Hồ Chí Minh được Quốc thống nhất bầu làm Chủ tịchChính phủ liên hiệp kháng chiến Quốc hội khóa I đã họp phiên đầu tiên, lập ra các tổchức bộ máy và các chức vụ chính thức của Nhà nước Đây là chính phủ hợp hiến đầutiên do đại biểu của nhân dân bầu ra, có đầy đủ tư cách và hiệu lực trong việc giảiquyết mọi vấn đề đối nội và đối ngoại của đất nước

1.2.2 Nhà nước thượng tôn pháp luật

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhà nước có thể được quản lý bằng bộ máy vàbằng nhiều biện pháp khác nhau, nhưng quan trọng nhất là phải quản lý bằng Hiếnpháp và pháp luật Muốn vậy đầu tiên cần phải thực hiện tốt công tác lập pháp Ởcương vị Chủ tịch nước, Hồ Chí Minh đã hai lần tham gia tham gia vào quá trình lãnhđạo xây dựng Hiến pháp (Hiến pháp năm 1946 và Hiến pháp năm 1959), đã ký lệnhcông bố 16 đạo luật và 613 sắc lệnh trong đó có 243 sắc lệnh quy định về tổ chức Nhànước và pháp luật và nhiều văn bản dưới luật khác Hồ Chí Minh luôn chú trọng xâydựng hệ thống luật pháp dân chủ hiện đại

Hồ Chí Minh nói rằng: “công bố đạo luật này chưa phải là mọi việc đều xong,

mà còn phải tuyên truyền giáo dục lâu dài mới thực hiện tốt” Cùng với công tác lậppháp Người cũng rất chú trọng đưa pháp luật vào trong đời sống nhằm bảo đảm chopháp luật được thực thi và có cơ chế giảm sát việc thi hành pháp luật

Hồ Chí Minh cho rằng công tác giáo dục pháp luật cho mọi người, đặc biệtcho thế hệ trẻ trở nên cực kỳ quan trọng trong việc xây dựng một Nhà nước phápquyền, đảm bảo quyền và nghĩa vụ của công dân được thi hành trong đời sống Ngườihết sức chú trọng việc tăng cường trình độ dân trí của nhân dân, Người chỉ rõ tầm quantrọng của việc phải nâng cao trình độ và khả năng sử dụng luật pháp của người dân vìpháp luật là công cụ quyền lực của nhân dân chính vì vậy điều quan trọng là phải “làmsao cho nhân dân biết hướng quyền dân chủ biết dùng quyền dân chủ của mình, dámnói, dám làm"

Hồ Chí Minh luôn nêu cao tính nghiêm minh của pháp luật vì pháp luật phảichính xác và phải tăng cường tuyên truyền pháp luật cho người dân thực thi pháp luậtphải hoàn toàn nghiêm minh và công tâm Người tuyên bố: “Pháp luật Việt Nam tuykhoan hồng với những người biết cải tả quy chính, nhưng sẽ thẳng tay trừng trị nhữngtên Việt gian đầu sỏ đã bán nước buôn dân”

Hồ Chí Minh không ngừng nhắc nhở cán bộ các cấp, các ngành phải chấphành gưỡng mẫu pháp luật, đi đầu là các cán bộ thuộc ngành hành pháp và tư pháp.Đồng thời luôn khuyến khích nhân dân phê bình và giảm sát công việc của nhà nước,giảm sát quá trình nhà nước thi hành pháp luật Trong thư gửi Hội nghị tư pháp toànquốc Người viết: “Các bạn là những người phụ trách thi hành pháp luật Lẽ tất nhiêncác bạn cần phải nêu cao cái gương “phụng công, thủ pháp, chí công, vô tư” cho nhândân noi theo” Người luôn tự giác khép mình vào việc gương mẫu chấp hành Hiếnpháp và pháp luật Bản thân Người là một tấm gương sáng trong việc sống và làm việctheo Hiến pháp và pháp luật, việc đó từ lâu đã trở thành thành thói quen, nề nếp, lốiứng xử tự nhiên của Hồ Chí Minh

1.2.3 Nhà nước pháp quyền nhân nghĩa

“Pháp quyền nhân nghĩa” là trước hết Nhà nước phải tôn trọng đảm bảo thựchiện đầy đủ các quyền con người cũng như chăm lo đến lợi ích của người dân, vậndụng sáng tạo các lý thuyết hiện đại về quyền con người Người chú trọng quyền của

công dân nói chung, đồng thời cũng chú trọng đến quyền của những nhóm người cụthể như phụ nữ, trẻ em, người dân tộc thiểu số Người đề cập các quyền tất yếu củacon người, trong đó quyền cao nhất là quyền sống đồng thời cũng đề cập đến cácquyền chính trị - dân sự, quyền kinh tế, văn hóa, xã hội của con người Nhà nước ViệtNam ngay từ khi ra đời Hiến pháp Việt Nam đã ghi nhận một cách toàn diện quyềncon người ở nước ta Đây là nền tảng pháp lý để đảm bảo việc thực thi các quyền conngười một cách triệt để Do vậy mục tiêu giải phóng con người và làm cho mọi người

có được cuộc sống tự do được hưởng các quyền con người một cách đầy đủ nhất đã trởthành mục tiêu cao nhất của sự nghiệp cách mạng Việt Nam

Trong pháp quyền nhân nghĩa tính nhân văn của hệ thống pháp luật thể hiện ởchỗ ghi nhận đầy đủ bảo vệ quyền con người một cách nghiêm minh công bằng vàkhách quan Nên là ngay khi thành lập Chính phủ lâm thời của nước Việt Nam Dânchủ Cộng hòa đã ngay lập tức tuyên bố xóa bỏ tất cả luật pháp hà khắc của chínhquyền thực dân phản động Tính nhân văn của hệ thống pháp luật thể hiện ở chỗ ghinhận đầy đủ bảo vệ quyền con người một cách nghiêm minh công bằng và khách quan

Hồ Chí Minh tuyên bố rõ: “Chính phủ Việt Nam sẽ tha thứ hay trừng trị họ theo luậtpháp tùy theo thái độ của họ hiện nay và về sau Nhưng sẽ không có ai bị tàn sát”.Tuyệt đối không đối xử với con người một cách dã man Ngay cả với những kẻ phảnbội Tổ quốc Đặc biệt hệ thống luật pháp đó có tính khuyến thiện, bảo vệ lẽ phải lấymục đích giáo dục để cảm hóa và thức tỉnh con người Với Hồ Chí Minh, việc xâydựng và thi hành pháp luật phải dựa trên nền tảng đạo đức của xã hội và các giá trị đạođức thấm sâu vào trong mọi quy định của pháp luật Nói cách khác, pháp luật trongNhà nước pháp quyền nhân nghĩa phải là pháp luật vì con người

1.3 Nhà nước trong sạch, vững mạnh

1.3.1 Kiểm soát quyền lực nhà nước

Để giữ vững bản chất của Nhà nước, bảo đảm cho Nhà nước hoạt động cóhiệu quả, phòng chống thoái hóa, biến chất trong đội ngũ cán bộ Nhà nước, Hồ ChíMinh rất chú trọng vấn đề kiểm soát quyền lực nhà nước Theo quan điểm của Hồ ChíMinh, kiểm soát quyền lực nhà nước là tất yếu Các cơ quan nhà nước, cán bộ nhànước, dù ít hay nhiều đều nắm giữ quyền lực trong tay Nhưng một khi đã nắm giữquyền lực, cơ quan nhà nước hay cán bộ nhà nước đều có thể trở nên lạm quyền Vì

thế, để đảm bảo tất cả mọi quyền lực thuộc về Nhân dân, cần kiểm soát quyền lực nhànước

Về hình thức kiểm soát quyền lực Nhà nước, theo Hồ Chí Minh, cần phát huyvai trò, trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam Đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhànước và xã hội, chính vì vậy, Đảng có quyền và có trách nhiệm kiểm soát quyền lựcNhà nước Theo chủ tịch Hồ Chí Minh cách kiểm soát tốt cần hai điều kiện

- Việc kiểm soát phải có hệ thống

- Người đi kiểm soát phải là người có uy tín

Vấn để kiểm soát quyền lực nhà nước dựa trên cách thức tổ chức bộ máy nhànước và việc phân công, phân nhiệm giữa các cơ quan thực thi quyền lực nhà nước

Nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực Nhà nước, vì thế, Nhân dân cóquyền kiểm soát quyền lực Nhà nước Đảng cầm quyền cần chú ý phát huy vai tròkiểm soát quyền lực của nhân dân

“Tham ô, lãng phí, quan liêu” Chống lãng phí là biện pháp để tiết kiệm, làquốc

sách của mọi quốc gia Quan liêu đây là bệnh gốc sinh ra các bệnh tham ô,lãng phí; muốn trừ sạch bệnh tham ô, lãng phí thì trước hết phải tẩy sạch bệnh quanliêu

“Tư túng”, “chia rẽ”, "kiêu ngạo” Những căn bệnh trên gây mất đoàn kết, gâyrối cho công tác

Để tìm ra biện pháp phòng, chống tiêu cực trong bộ máy nhà nước, Hồ ChíMinh đã dày công luận giải nguyên nhân nảy sinh tiêu cực Các nguyên nhân nàykhông tồn tại biệt lập với nhau, mà có sự kết hợp với nhau, tiến công vào đội ngũ cán

bộ Nếu Đảng và Nhà nước không có biện pháp phòng, chống tốt, không có chính sáchbảo vệ cán bộ một cách có hiệu quả, thì nguy cơ mất cán bộ là rất lớn

Phòng, chống tiêu cực trong Nhà nước là nhiệm vụ hết sức khó khăn.Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã nêu lên nhiều biện pháp khác nhau:

- Một là, nâng cao trình độ dân chủ trong xã hội, thực hành dân chủ rộng rãi,phát huy quyền làm chủ của nhân dân đó là giải pháp căn bản và có ý nghĩa lâu dài

- Hai là, pháp luật của Nhà nước, kỷ luật của Đảng, phải nghiêm minh Côngtác kiểm tra phải thường xuyên.Cán bộ, đảng viên tự giác tuân thủ pháp luật, kỷ luật

- Ba là, phạt nghiêm minh, nghiêm khắc, đúng người đúng tội là cần thiết

- Bốn là, cán bộ phải đi trước làm gương, cán bộ giữ chức vụ càng cao, tráchnhiệm nêu gương càng lớn

- Năm là, phải huy động sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước vào cuộc chiếnchống lại tiêu cực trong con người, trong xã hội và bộ máy Nhà nước