(TIỂU LUẬN) báo cáo THỰC HÀNH môn học PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG cơ sở thực hành xã minh đức, huyện việt yên, tỉnh bắc giang

Phát triển cộng đồng là tiến trình nhằm giải quyết một số vấn đề, khó khăn, đáp ứng nhu cầu của cộng đồng, hướng tới sự phát triển không ngừng về đời sống vật chất, tinh thần của người d

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG ĐOÀN

KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI

BÁO CÁO THỰC HÀNH MÔN HỌC

Lời mở đầu

Phát triển cộng đồng là một tiến trình dài hướng tới sự phát triển kinh tế

xã hội, môi trường của cộng đồng Sự phát triển của cộng đồng có thể đạt được bằng nhiều con đường khác nhau, trong số đó, con đường bền vững

nhất, nhân văn nhất chính là con đường đầu tư vào con người – những người dân trong cộng đồng để họ có thể tham gia và tự quyết định mọi việc liên

quan đến cải thiện và nâng cao đời sống của chính họ

Thời gian gần đây, cùng với sự phát triển của lĩnh vực Công tác xã hội, Phát triển cộng đồng đã được Đảng, Nhà nước, các tổ chức xã hội trong và ngoài nước hết sức quan tâm vì mục tiêu xây dựng xã hội Việt Nam phát triển bền vững Phát triển cộng đồng là tiến trình nhằm giải quyết một số vấn đề, khó khăn, đáp ứng nhu cầu của cộng đồng, hướng tới sự phát triển không ngừng

về đời sống vật chất, tinh thần của người dân thông qua việc nâng cao năng lực, tăng cường sự tham gia, đoàn kết, phối hợp chặt chẽ giữa người dân với nhau, giữa người dân với các tổ chức và giữa các tổ chức với nhau trong

khuôn khổ phạm vi một cộng đồng

Trong những năm qua, cùng với những thành tựu to lớn về phát triển kinh tế

xã hội, nước ta cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức, khó khăn Hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế theo định hướng xã hội chủ nghĩa một mặt gópphần cải thiện đáng kể đời sống nhân dân, chất lượng cuộc sống, môi trường sống Mặt khác, những tác động vô hình của rác thải dẫn đến ô nhiễm môi trường Chính lúc này, phát triển cộng đồng là một hoạt động cần thiết hơn bao giờ hết

Hiệu quả thiết thực của hoạt động Phát triển cộng đồng ngày càng được khẳng định và mở rộng, thu hút sự quan tâm của toàn xã hội Kế thừa và lồng ghép cácchương trình mục tiêu quốc gia, các chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước, các hoạt động phát triển cộng đồng đang được triển khai trên khắp cả nước vừa góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân

Với mục đích gắn kết và vận dụng các kiến thức – kỹ năng đã được học vào trong thực tiễn, đồng thời nhận thức được vai trò to lớn của hoạt động phát triển cộng

đồng, Sinh Viên được sự giới thiệu của khoa Công tác xã hội, Trường Đại học

Công Đoàn , được sự phân công của Ủy ban nhân dân xã Minh Đức , huyện Việt Yên , Tỉnh Bắc Giang đã đến Xóm 1 thực hiện kỳ thực hành Trong suốt quá trình thực hành môn học, nhờ có sự hướng dẫn tận tình của các thầy cô, sự giúp đỡ nhiệt tình của chính quyền điạ phương cũng như sự ủng hộ của

nhân dân Xóm 1, nhóm sinh viên đã đạt được những kết quả đáng khích lệ Tuynhiên, thời gian thực hành còn ngắn nên việc vận dụng những kiến thức kỹ năng của nhóm sinh viên còn nhiều hạn chế Nhóm em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến, nhận xét bổ sung của các thầy cô giáo để bài báo cáo của nhóm em được hoàn thiện hơn.

Chúng em xin chân thành cảm ơn!

PHẦN 1: ĐẶC ĐIỂM VỀ CƠ SỞ THỰC HÀNH ĐỊA

ĐIỂM THỰC HÀNH Nội dung học phần thực hành phát triển cộng đồng:

+ Mục tiêu học phần

* Kiến thức: sau khi hoàn thành học phần, sinh viên có thể:

- Nhận diện tốt hơn về thực trạng cộng đồng, vấn đề của cộng đồng nơi thực hành

- Miêu tả tốt hơn về văn hóa, đời sống vật chất, tinh thần của cộng đồng nơi thực hành

- Liệt kê được nguồn lực và rào cản đối với sự phát triển của một cộng đồng nói chung và cộng đồng nơi thực hành thực tập nói riêng trong bối cảnh hiện nay

- Liệt kê được các nhu cầu của cộng đồng và các mối quan tâm của cộng đồng nơi thực hành

- Kể tên và miêu tả những tác động của chính sách, chương trình của nhà nước

và các tổ chức đối với đời sống của người dân trong cộng đồng

*Kỹ năng: Sau khi hoàn thành môn học, sinh viên có khả năng thực hiện: kỹnăng tiếp cận cộng đồng; kỹ năng tạo lập mối quan hệ; kỹ năng thực hiện các công cụ đánh giá cộng đồng có sự tham gia của người dân; kỹ năng thu hút

sự tham gia; kỹ năng lập kế hoạch; kỹ năng huy động nguồn lực; kỹ năng tuyên truyền; kỹ năng tổ chức tập huấn

3

*Thái độ: Qua hoạt động thực hành:

- Sinh viên được vận dụng và phát triển hơn về quy tắc, giá trị đạo đức nghề nghiệp

- Sinh viên có ý thức hơn trong việc thể hiện và thúc đẩy những hành vi và sángkiến phát triển của cộng đồng

- Sinh viên có thêm tình yêu với quê hương đất nước, có ý thức trong việc xây dựng những cộng đồng phát triển

- Sinh viên nỗ lực hơn trong việc trau dồi kiến thức, kỹ năng để đóng góp vào

sự phát triển chung của đất nước bằng nghề nghiệp tương lai của mình

+ Kiến thức học phần:

+ Công cụ trong phát triển cộng đồng

•Thảo luận nhóm tập trung:

- Thảo luận nhóm tập trung là một phương pháp hướng dẫn những nhóm nhỏ người dân (thường là nhóm nòng cốt trong cộng đồng) thảo luận chuyên sâu về những vấn đề cụ thể nhằm phân tích và tìm ra các giải pháp để giải quyếtvấn đề của cộng đồng Phương pháp thảo luận nhóm tập trung được sử dụng khicần khuyến khích sự suy nghĩ và phát biểu tích cực của các thành viên trong cộng đồng Trong nhóm nhỏ, nhiều người được có cơ hội và tự tin tham gia

- Thảo luận nhóm tập trung nhằm mục đích huy động những kiến thức, kinh nghiệm của cộng đồng trong bàn luận sâu sắc và kỹ lưỡng về một vấn đề bức xúc cần giải quyết trong cộng đồng để đưa ra những đánh giá, kết luận chính xác Phương pháp này giúp tìm hiểu nhanh nhu cầu, quan niệm và thái độ của một nhóm đối tượng có cùng một số đặc điểm chung, về một vấn đề cụ thể có liên quanđến nhóm đối tượng đó Ngoài ra, phương pháp thảo luận nhóm tập trung còn có mục đích thu thập thông tin về cộng đồng; tìm hiểu, xây dựng tính thống nhất của nhóm; để kiểm tra chéo/kiểm tra lại thông tin được thu thập từ

các nguồn, các công cụ khác hoặc để bổ sung những thông tin, chi tiết còn thiếutrong các cuộc khảo sát.

• Lược sử cộng đồng:

- Lược sử cộng đồng là một bản liệt kê theo thứ tự thời gian các sự kiện quan trọng diễn ra trong thôn/xã Đó có thể là những sự kiện ảnh hưởng lớn (tích cực và tiêu cực) đến đời sống người dân

- Lược sử cộng đồng giúp người dân nhớ lại những dấu ấn lịch sử về sự phát triển của cộng đồng, thông qua đó nhìn nhận các vấn đề một cách khách quan hơn Giúp người dân xác định những sự kiện ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân trong cộng đồng Giúp người dân tìm hiểu các hướng phát triển của cộng đồng Giúp tác viên cộng đồng hiểu sâu hơn những biến cố xảy ra để nắm được thêm các thông tin bổ ích hỗ trợ cho các hoạt động cộng đồng sau này

• Bản đồ xã hội:

- Bản đồ xã hội là bản vẽ về cộng đồng do người dân phác họa cùng sự hỗ trợ của tác viên cộng đồng Bản đồ xã hội nhằm minh họa những thông tin đa dạng khác nhau về cộng đồng, thể hiện ranh giới, đường xá, nhà cửa, một số cơ

sở hạ tầng cơ bản, tài nguyên và những đặc điểm tự nhiên và các vấn đề xã hội của cộng đồng

- Bản đồ xã hội thể hiện những vấn đề cộng đồng đang gặp phải để các thành viên trong cộng đồng dễ dàng quan sát và phân tích Bản đồ xã hội giúp cộng đồng phân tích tình hình về kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường hiện tại của cộng đồng; giúp xác định các khó khăn cũng như tiềm năng của cộng đồng

để đưa ra các giải pháp cải thiện tình hình của cộng đồng

• Tổ chức họp dân:

- Tổ chức họp dân là phương pháp thu thập các ý kiến, quan điểm của người dân về những vấn đề liên quan đến đời sống của họ Khác với thảo luận

5

nhóm tập trung, thành phần tham gia cuộc họp dân thường rất đa dạng, gồm đại diện của các tổ chức đoàn thể xã hội và các nhóm dân cư khác nhau, lứa tuổi khác nhau.

- Trong phát triển cộng đồng, có nhiều vấn đề cần phải thông báo cho người dân được biết, được bàn và được tham gia quyết định Do đó, tác viên cộng đồng tổ chức các cuộc họp dân nhằm mục đích tiếp thu các ý kiến đề xuất cũng như tâm tư, nguyện vọng và quan điểm của người dân về những vấn đề liên quan tới đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội, y tế và giáo dục của cộng đồng

Để từ đó tạo được sự đồng thuận và tham gia đóng góp của người dân, giúp các

dự án được thực hiện có hiệu quả hơn

• Cây vấn đề:

- Cây vấn đề là dạng trình bày vấn đề thông qua vẽ sơ đồ giống như hình một cây bao gồm thân cây, rễ cây và cành lá Trong đó vấn đề chính của cộng đồng được thể hiện ở thân cây; các nguyên nhân nảy sinh vấn đề được viết ở các

rễ và các ảnh hưởng/ tác động của vấn đề được thể hiện trên các cành lá của cây, của vấn đề đó

- Mục đích làm cây vấn đề: nhằm phân tích một cách khoa học, tổng quát

về vấn đề cộng đồng; tăng hiểu biết về mối quan hệ phức tạp của vấn đề; phântích nguyên nhân và hậu quả của vấn đề; định hướng một số giải pháp có thểcho vấn đề cần giải quyết

• Cây mục tiêu:

- Cây mục tiêu là phương pháp trình bày các mục tiêu của một dự án, một cộng đồng một cách có hệ thống Các nội dung thể hiện có mối liên hệ với nhau như hình cây Cây mục tiêu có 3 phần, phần ở gốc rễ của cây là các mục tiêu thành phần (mục tiêu của hoạt động, từng mảng công việc), phần thân cây (phần trung tâm) là mục tiêu cần đạt được hay còn gọi là mục tiêu chính Phần ngọn

của cây là những mục tiêu gián tiếp hoặc những tác động tích cực tới cộng đồngkhi hoàn thành được mục tiêu chính.

- Mục đích làm cây mục tiêu: tác viên cộng đồng sử dụng cây mục tiêu để giúp cộng đồng xác định các mục tiêu đầu ra cho hoạt động giải quyết vấn đề tạicộng đồng một cách phù hợp với nhu cầu và thực lực của cộng đồng Cây mục tiêu đưa ra các giải pháp khả thi, có hệ thống cho các vấn đề cần giải quyết

• Sơ đồ Venn:

- Sơ đồ Venn dùng để thể hiện mối quan hệ giữa các cơ quan, tổ chức, nhóm,

cá nhân tại địa phương và tầm quan trọng của họ tới những vấn đề trong cộng đồng Sơ đồ còn thể hiện mức độ quan hệ, hợp tác chặt chẽ hay không giữa những

cơ quan, tổ chức, cá nhân, nhóm đó với vấn đề của cộng đồng

- Mục đích làm sơ đồ Venn: sơ đồ Venn giúp tác viên và người dân cộng đồng phát hiện, tìm kiếm và xác định được những tổ chức, nhóm hoặc cá nhân đóng vai trò là các nguồn lực trong việc giải quyết các vấn đề cộng đồng; sơ đồ Venn còn giúp tìm hiểu mối quan hệ, các hoạt động của những nguồn lực trong việc giải quyết vấn đề và đáp ứng nhu cầu cộng đồng, tăng nhận thức của cộng đồng về các nguồn lực hiện đang có Giúp hiểu được những nguyên nhân cản trở cộng đồng tiếp cận tới các nguồn lực này

1.1 Khái quát cơ sở/địa điểm thực hành.

- Đặc điểm kinh tế chính trị,văn hóa, xã hội * Huyện Việt Yên

7

Vị trí địa lý:

Huyện Việt Yên nằm ở phía tây nam tỉnh Bắc Giang, nằm ven sông Cầu, có vịtrí địa lý:

Phía đông giáp huyện Yên Dũng và thành phố Bắc Giang

Phía tây giáp huyện Hiệp Hòa và huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh

Phía nam giáp thành phố Bắc Ninh và huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

Phía bắc giáp huyện Tân Yên

Huyện Việt Yên có diện tích 171,01 km², dân số năm 2020 là 219.089 người,mật độ dân số đạt 1.281 người/km².[2]

Việt Yên là huyện trung du và miền núi, nằm giữa lưu vực sông Cầuvà SôngThương

Lịch sử:

Việt Yên là một vùng đất cổ, xuất hiện trên bản đồ từ khá sớm Thời Hùng Vương - An Dương Vương, Việt Yên thuộc huyện Tây Vu, bộ Vũ Ninh của nhànước Văn Lang- Âu Lạc

Thời Bắc thuộc, Việt Yên vẫn thuộc huyện Tây Vu, quận Giao Chỉ Thời Lý, sau chiến tranh Tống - Việt, một vùng đất ven tả ngạn sông Cầu đối diện với Như Nguyệt - Thị Cầu, Vạn Xuân được lập ra thành một đơn vị hành chính mới

- huyện Yên Việt, thuộc phủ Bình Lỗ, lộ Bắc Giang

Yên Việt cùng với phòng tuyến sông Như Nguyệt là những cái tên ghi lại trang

sử oanh liệt của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống thế kỷ 11 Tên gọi Yên Việttồn tại tới thế kỷ 19

Tháng 7 năm 1820, (năm Minh Mệnh thứ nhất), huyện Yên Việt đổi tên thànhhuyện Việt Yên

* Hành chính:

Huyện Việt Yên có 17 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 2 thịtrấn: Bích Động(huyện lỵ), Nếnhvà 15 xã: Hồng Thái, Hương Mai, MinhĐức, Nghĩa Trung, Ninh Sơn, Quang Châu, Quảng Minh, Tăng

Tiến, Thượng Lan, Tiên Sơn, Trung Sơn, Tự Lạn, Vân Hà, Vân Trung,Việt Tiến

* Kinh tế- Xã hội:

Trên địa bàn huyện có Khu công nghiệp Đình Trám Khu công nghiệp Quang Châu đã đưa vào sử dụng, với số lượng công nhân làm việc lên tới hơn 10.000 lao động (số liệu tháng 11/2011) Ngoài ra còn có Quảng Minh với những làng rau xanh lớn vào loại nhất khu vực miền bắc: Đông Long, Mật Ninh, Khả lý Thượng, Hạ cung cấp ra cho cho hầu hết miền Bắc và xuất khẩu Nơi phát lưutruyền những làn điệu quan họcủa Kinh Bắcxưa ven dòng sông Cầuhuyền thoại và lịch sử

Việt Yên là huyện có nhiều doanh nghiệp của Trung ương, nước ngoài và của tỉnh đóng trên địa bàn như sản xuất vật liệu xây dựng, may, chế biên phân bón, giấy, bia, nước giải khát , đặc biệt còn có KCN đầu tiên của tỉnh với nhiều dự

án đầu tư đang được thực hiện Ngoài ra huyện còn có 2 làng nghề truyền thống nổi tiếng là mây tre đan Tăng Tiến và chế biến thực phẩm Làng Vân.Các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện:

THPT Việt Yên số 1

THPT Việt Yên số 2

THPT Lý Thường Kiệt

Trường TH - THCS - THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm

Ngoài ra còn có trường Đại học Nông Lâm

Làng nghề:

Các làng nghề cổ xưa và làng nghề thủ công truyền thống, nghề mới như:

9

Làng gốm Thổ Hà

Bánh đa nem Thổ Hà

Mỳ gạo, mì bánh đa Thổ Hà

Rượu làng Vân

Giết mổ gia súc ở Phúc Lâm

Vận tải đường sông Nguyệt Đức

Mây tre đan Tăng Tiến

Giao dục:

Huyện có:

Trường Cao đẳng Sư phạm Hà Tây

Trường Cao đẳng Truyền hình

6 trường Trung học phổ thông

30 trường Trung học cơ sở

29 trường tiểu học

* Xã Minh Đức:

Xã Minh Đức có diện tích 18,35 km², dân số năm 1999 là 11.448 người,[2]mật độ dân số đạt 624 người/km²

Phía đông giáp xã Nghĩa Trung

Phía tây giáp xã Thượng Lan

Phía Bắc giáp xã Ngọc Lý huyện Tân Yên

Phía Nam giáp xã Bích sơn và Thị Trấn Bích Động

Nơi đây là vùng đất Mỏ thổ xưa kia từng là một trong những nơi giao tranh ác liệt giữa nghĩa quân của cụ Hoàng Hoa Thám với quân thực dân pháp đồn chú tại khu vực bốt núi Mỏ Thổ, và sau này là nơi mà nữ điệp viên tình báo Cao KỳVân đã anh dũng hi sinh khi chiến đấu với quân thực dân Pháp Chùa và Đình

Mỏ Thổ đã được xếp hạng di tích cấp tỉnh

Nơi đây còn có Nhà thờ Thiết nham có lịch sử gần một trăn năm với thiết

kế mang đậm phong cách của Pháp

1.2 Đánh giá về cơ sở thực hành địa điểm thực hành.

Điểm mạnh:

- Ban lãnh đạo và các cán bộ trong xã quan tâm tới các vấn đề liên quan tớiđời sống của người dân

- Đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao

- Nhận được nhiều sự quan tâm của Đảng và Nhà nước

- Người dân chất phác, cởi mở, tích cực hưởng ứng các hoạt động tại thôn xóm, giúp đỡ rất nhiều cho nhóm sinh viên

- Đường đi lại thuận lợi, dễ dàn, mạng lưới giao thông tiện lợi, dễ dang di chuyển đến huyện, xã

- Môi trường làm việc chuyên nghiệp, công bằng, văn minh, tao điều kiện thuận lợi cho nhóm sinh viên CTXH về thục tập tai địa phương

- Trật tự an ninh được đảm bảo, không có tệ nạn xã hội xảy ra

- Ít các hoạt động tại địa phương

11

Nhà văn hóa xóm 1 mới được xây dựng, bên ngoài còn hoang

sơ Phần 2: Thực hành tiến trình phát triển cộng đồng 1 Lựa chọn

cộng đồng:

Hiện nay tình trạng rác thải đang trở nên nghiêm trọng trên địa bàn Huyện ViệtYên nói chung và Xã Minh Đức nói riêng Có rất nhiều nguyên nhân dẫn tới tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay, một trong những nguyên nhân chính làrác thải Nếu chúng ta không có biện pháp xử lý mà vẫn tiếp tục sử dụng nước thì sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe bà con, đặc biệt là các bệnh liên quan đến đườngruột, bệnh ngoài da

Với tình hình ô nhiễm môi trường do rác thải như hiện nay, nguồn nước của chúng ta sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng Mỗi ngày có một lượng lớn rác thải sinh hoạt thải ra môi trường mà không qua xử lý bên cạnh đó dân số ngày cànggia tăng dẫn đến lượng rác thải cũng tăng theo

Mỗi ngày, cả thế giới thải ra hơn 3,5 triệu tấn rác Đây là một con số khá lớn

và theo các nhà khoa học môi trường, con số này sẽ tăng gấp nhiều lần trong thời gian tới Theo ước tính, vào cuối thế kỷ 21, lượng rác được thải ra mỗi ngày có thể lên đến 11 triệu tấn

Mỹ là nơi tạo ra nhiều rác thải nhất thế giới, đặc biệt là New York Nhìn chung thì so với các thành phố khác ở Mỹ thì New York ưu tiên sử dụng phương pháp tái chế để xử lý rác thải Các loại giấy, lon, chai nhựa sẽ được tách ra và đem táichế thành những loại đồ dùng có thể sử dụng được lại Tuy nhiên, một thực tế lại đang xảy ra đó chính là ngành công nghiệp tái chế khá nhỏ so với lượng rác khổng lồ được thải ra Do đó, ở New York đã có những chính sách được đề xuấtnhư chuyển rác thải sang các ban khác Dự kiến, đề xuất này sẽ được áp dụng vào khoảng năm 2030.

So với các nước trên thế giới thì Việt Nam cũng là một trong những quốc gia

có lượng rác thải ra mỗi ngày khá lớn Tại Việt Nam, vấn đề ô nhiễm môi

trường đã trở thành vấn đề lớn: ô nhiễm nước, không khí, đất, tiếng ồn… Đặc biệt vấn đề rác thải khiến cho ô nhiễm môi trường càng trở nên trầm trọng Hiện nay ô nhiễm môi trường bởi rác thải đang trở thành vấn đề bức xúc trong đời sống xã hội

Ở các đô thị lớn, các thành phố, nhà nước và chính quyền đã thực hiện nhiềubiện pháp để bảo vệ môi trường, quản lý rác thải, có những bãi tập kết rác thảilớn và hệ thống xử lý rác thải Mỗi ngày tại các vùng nông thôn thải ra mộtlượng rác sinh hoạt khá lớn Mặc dù đất rộng nhưng lại không quy hoạch đượccác bãi rác tập trung, không có bãi rác công cộng, không quy định chỗ tập trungrác, không có người và phương tiện chuyên chở rác do vậy mỗi hộ gia đình phải

tự xử lý rác thải của mình

Hiện tại, việc thu gom rác thải tại các vùng nông thôn còn rất khiêm tốn, tỷ lệthu gom rác thải nơi lớn nhất cũng chỉ đạt 30%, nơi thấp chỉ đạt từ 3,6 - 3,7%.Không những thế, vị trí đổ rác thải hiện nay hầu hết không được khảo sát đểtránh ảnh hưởng tới dân cư, nguồn nước Rác nếu không được xử lý đúng quyđịnh cũng là một mối hiểm họa đối với sức khỏe cộng đồng bởi khi rác bị phânhủy không những mang nhiều mầm bệnh mà còn gây ra ô nhiễm môi trườngđất, nước, không khí…đồng thời là nơi trung gian truyền bệnh như ruồi, chuột,muỗi…sinh sản phát triển

Xuất phát từ tình hình thực tế của tại xã Minh Đức,Huyện Việt Yên nhu cầu củangười dân được sống trong môi trường vệ sinh, cũng như mong muốn của sinh

13

viên Công tác xã hội (SVCTXH) trong việc ứng dụng khoa học chuyên ngànhnhằm tạo nên sự thay đổi tích cực trong nhận thức của người dân, nhằm nâng caonhận thức và năng lực trong việc quản lí rác thải sinh hoạt tại các vùng nôngnghiệp; cải thiện môi trường sinh thái ở địa phương, hạn chế dịch bệnh, tạo môitrường sống an toàn và thuận lợi hơn cho người dân SVCTXH - đề xuất ý tưởngxây dựng dự án: “ Ứng dụng phương pháp phát triển cộng đồng nhằm xử lý rácthải sinh hoạt tại xã Minh Đức, Huyện Việt Yên ,Tỉnh Bắc Giang”.

Một số hình ảnh về rác thải tại địa bàn

2 Hội nhập cộng đồng:

Hội nhập cộng đồng là giai đoạn đầu tiên nhóm sinh viên thực hiện Sau khinhóm sinh viên xuống tại địa bàn, có buổi ra mắt với Ủy ban nhân dân xãMinh Đức và được phân công về thực hành phát triển cộng đồng Cungtrong ngay nhom sinh viên đa co buôi ra mắt xóm, găp gơ noi chuyên vơican bô xóm 1 Đó là bác trương thôn Nguyễn Thị Lan, bí thư chi bộ NguyễnVăn Hiển để tao lâp môi quan hê cung như thu thập những thông tin liênquan đến xóm 1

Thông qua quá trình làm việc tìm hiểu thông tin từ người dân và lãnh đạođịa phương nhóm sinh viên đã tìm hiểu được một số thông tin liên quan đếnđời sống dân cư, thành phần dân cư, đặc điểm nghề nghiệp, nắm bắt đượcmột số tình hình chung của cụm dân cư và người dân.

Thông qua sự chia sẻ của lãnh đạo địa phương với nhóm sinh viên, các cán

bộ chủ động dẫn dắt nhóm sinh viên đi khảo sát làng xóm, khu dân cư ở vàđặc biệt là khu tập kết rác Khi được đi thực tế, nhóm sinh viên đã sử dụngcác kỹ năng như: kỹ năng tạo lập mối quan hệ, kỹ năng quan sát, kỹ nănggiao tiếp.… để tạo được niềm tin với người dân, hiểu được tâm tư, nguyệnvọng của người dân, biết được mối quan tâm của cac nhân dân trong xóm 1

Để nâng cao nhận thức của người dân địa phương về tác hại của rác thải đếnmôi trường và các cách thức quản lý rác thải nhằm hạn chế tình trạng ônhiễm môi trường, hình thành ý thức trách nhiệm của cộng đồng về việc xử

lý rác thải, huy động được người dân tích cực tham gia vào việc phân loại,thu gom và xử lý rác thải tại địa bàn với những hoạt động sau:

a Tuyên truyền nâng cao nhận thức về tác hại của rác thải đến môi trường, sức khỏe người dân

Tổ chức sinh hoạt cộng đồng ở 7 đơn vị đại diện thuộc xã Minh Đứctrung bình làm việc từ 3- 4 buổi 1 đơn vị được chọn là xóm 1, đội 1 xãMinh Đức

- Nội dung sinh hoạt:

Nói chuyện chuyên đề về quản lý rác thải và tác động trước mắt và lâu dài của nó đến sinh thái môi trường nông thôn, cung cấp film ảnh liên quan Cung cấp các thông tin về mối quan hệ giữa quản lý rác thải và biến đổi khí hậu (sự gia tăng lũ lụt, kéo dài hạn hán, ) hoặc các vấn đề môi trường (ô nhiễm nước, không khí, của địa phương)

Cung cấp thông tin cụ thể về tác hại của rác thải sinh hoạt ảnh hưởng đếnnguồn nước sinh hoạt)

- Mục đích hướng tới:

15

+ Lợi ích kinh tế và Quản lý rác thải

+ Sức khỏe và Quản lý rác thải

+ Mối quan hệ giữa Cảnh quan môi trường sống và rác thải

- Đối tượng tham gia:

Ít nhất có 90% hộ dân xóm 1 sẽ tiếp nhận các thông tin trên

Phát các tờ rơi, chương trình phát thanh liên quan đến tác hại của rác thải

Ít nhất 80% số người dân trong xóm được chọn sẽ được tiếp cận vớithông tin về ảnh hưởng của rác thải đến môi trường

Có những buổi các hộ không tham gia các buổi sinh hoạt của cộng đồng vẫn sẽ nhận được các thông tin từ các hộ đã tham gia

b Huy động sự tham gia của người dân địa phương trong việc thu gom và xử lýrác thải sinh hoạt

- Tập huấn cho đội nòng cốt các kỹ năng và quy trình quản lý và xử lý rácthải sinh hoạt theo hướng bền vững, vừa giảm thiểu các tác hại đối với môitrường

- Họp dân bàn kế hoạch và huy động sự tham gia (đóng góp kinh phí và nhân lực)

- Lập tổ thu gom rác

- Hoạt động của mỗi gia đình (tự phân loại, để đúng nơi quy đinh),

- Hoạt động lao động công ích của các đoàn thể

- Phân những đoạn đường tự quản cho các đoàn thể tạo phong trào thi đua vì môi trường sống trong sạch

- Phân công người kiểm tra giám sát

Mục đích hướng tới

+ Cách thức xử lý rác thải sinh hoạt (phân loại rác vô cơ và hữu cơ, vứt rác đúng nơi quy định)

+ Vệ sinh xung quanh nơi ở để phòng tránh bệnh tật

Kế hoạch thực hiện của sinh viên tại cộng đồng

sinh viên: Vũ Ngọc Khiêm

Lớp CT15A

Thời gian thực hành: Từ ngày 15/11/2021- 8/12/2021

Địa điểm thực tập: xóm 1, xã Minh Đức ,Huyện Việt Yên,Tỉnh Bắc

Giang Họ tên kiểm huấn viên:

17

Ngày/ buổi đợi trách chú

15/11/2021 Minh đạo chính thực thực Khiêm

quan hệ tốt phương xã Minh

lần đầu gặpmặt, bàn vềđịa điểmthực hành

và côngviệc chính

mà sinhviên CTXH

sẽ thực hiệntrong thờigian thựchành tại địabàn của xã

16/11/2021) Xã xuống gặp tạo ủng hộ Khiêm

Minh mặt chính dựng của cánĐức quyền nhân hình bộ và

dân xóm 1 ảnh của nhân dân

sinh trongviên xóm 1CTXH,

sinhviêngiớithiệu

về bảnthân,nêu rakếhoạch

mụctiêu khiđếnthựctập tạiđịaphương

17/11/2021) Xã khảo sát địa khảo quan sát Khiêm

Đức tình trạng được sinh viên

rác thải sinh hết địa cũng tìmhoạt được bàn của ra đượcngười dân xóm 1 vấn đề

nào

(ngày xóm 1, trình khảo giải đưa ra Ngọc18/11/2021) Xã sát tại địa quyết quyết Khiêm

Minh bàn nhóm các vấn địnhĐức sinh viên đã đề mà chọn 2-4

thu thập trong vấn đềđược những phạm quanthông tin và vi sinh trọngtiến hành viên trongbàn luận CTXH phạm visắp xếp vân có thể thực

đề ưu tiên thực hiệncần làm hiện

trước tiên được

19/11/2021) Xã viên trao được hoạch Khiêm

Đức hoạt động, hoạch động

các vấn đề thực hợp lí

19

của nhóm hiện phù hợpsinh viên của vớiđưa ra kế sinh ngườihoạch làm viên dân địaviệc cụ thể với phương.

và tiến hành kiểmthực hiện huấn

viên

20/11/2021) Xã dân,thành mối thấy vấn Khiêm

Minh lập đội quan hệ đề trong

hoạch trợ dân,giúp cộng tìm rađồng giải đượcquyết các vấn đề

cộngđồng,đưanhómnòngcốt vàohoạtđộng

(ngày xóm 1, trao đổi với kiếm dung Ngọc21/11/2021) Xã nhau về kế được xây lên Khiêm

Minh hoạch thực nhiều ý tưởngĐức hiện, lên ý nguồn và tìm

tưởng chi tài liệu kiếm nộitiết hoạt thiết dung sẽđộng cần thực đượclàm, tìm liên hoànkiếm các tài quan thiệnliệu liên đến vấn trong 1quan đến đề rác buổi làm

rác thải sinh thải việc

hoạt tình ủngđộng hộ nhómcủa sinh viênsinh

viênnêu ra

(ngày xóm 1, đưa ra đánh bị nội họp, tập Ngọc23/11/2021) Xã giá về tình dung huấn Khiêm

Minh hình tham họp, phù hợpĐức dự cũng các vấn với mọi

như sự ủng đề liên người

hộ của từng quan dân

hộ dân rác thảitrong xóm, liênđưa ra số quan,

người dự dẫn chokiến có mặt các hộtrong buổi dânhọp dân tiếp trongtheo, Tập việchuấn về quản lýquản lý rác rác thảithải trong trongđời sống đờihàng ngày sống

21

(ngày xóm 1, họp dân dân để dân nắm Ngọc

xử lýrác thảisinhhoạt,huyđộngsựđónggop củacác hộdânviệcủng hộviệcgâydựngnhữngthùngchứarác

27/11/2021) Xã cùng với người dân cùng Khiêm

Minh một số hộ dân sinh viênĐức dân tham tiến tham gia

gia nhặt rác, hành vào hoạtphân loại nhặt đọngrác rác dọn nhặt rác.

dẹpđườnglàng trởnênsạch sẽ

1/12/2021) Xã cáo về kết sinh mục tiêu Khiêm

Đức hoạt động nhiệt chuyeer

tại xóm 1 tình, hỗ n giaoLượng giá trợ lại cho

trong người

và kết thúc

quá dân vàhoạt

trình chínhđộng,đánh

làm quyền xãgiá khả

dân nơi

xã, xóm 1

đây biếtnếu chưa

đếnthực hiện

trườngxong

23

3 Xây dựng, bồi dưỡng và tập huấn nhóm lãnh đạo nòng cốt

3.1Xác định vấn đề

Để buổi họp dân diễn ra thuận lợi và thành công thì khâu chuẩn bị rất quantrọng sinh viên đã chuẩn bị đầy đủ các công cụ cho cuộc họp dân bao gồm:nội dung cuộc họp, chuẩn bị hậu cần cho cuộc họp, thời gian, địa điểm họpdân và mời họp

- Người dân các hộ gia đình trong xóm 1

- Đại diện lãnh đạo xóm 1 : Trương thôn Nguyễn Thị Lan

- Bí thư chi bộ : Nguyễn Văn Hiển

- Đại diện một số ban, ngành, đoàn thể trong thôn: Hội người cao tuổi, Hội phụ nữ, hội Cựu chiến binh, hội nông dân

- Nhóm sinh viên thưc hanh môn hoc tai xã Tự Nhiên

- Chi đoan xóm 1

24

Thời gian: Thứ hai ngay 30 tháng 11 năm 2020.

Địa điểm: Nha văn hoa xóm 1

Phân công nhiệm vụ

- Lên kế hoạch họp dân: Sinh Viên

- Truyền thông (Giấy mời, Huy động người dân tham dự; mời Đại diện lãnh đạo cụm tại địa phương tham dự; phát thanh ): Sinh viên

- Hậu cần (Chinh keo A0 ; đô uông; ): Sinh viên,bí thư chi bộ

- Lấy tin tức, chụp ảnh, viết bài: sinh viên,bí thư chi bộ

- Điều phối chương trình: Bí thư thôn

4. Tìm hiểu và phân tích cộng đồng a Những thông tin về vấn đề của

cộng đồng

Hiện tại rác thải sinh hoạt đang là nỗi trăn trở của những hộ dân hiện đang sinhsống trên địa bàn xóm 1 thuộc xã Minh Đức, đặc biệt là những hộ dân gần Cáccông ty Theo khảo sát, lượng rác thải sinh hoạt thải ra môi trường xung quanhnơi người dân ở trung bình là 1 túi rác/ngày Trong khi đó một tuần chỉ có 2ngày có người đi thu gom rác Điều này dẫn đến số lượng rác tồn đọng ở ngoàimôi trường còn nhiều Và cũng theo như tìm hiểu, kiến thức của người dân vềviệc phân loại rác còn hạn chế Đa số người dân để lẫn các loại rác thải sinhhoạt với nhau, khiến cho việc tái chế rác gặp nhiều khó khăn Ngoài ra, ý thức

về bảo vệ môi trường của người dân còn chưa cao Họ hay xả rác ra bãi sông,đường làng Xã Minh Đức nói chung và xóm 1 nói riêng đang sử dụng nguồnnước giếng khoan là nước sinh hoạt Mà rác thải là một trong những nguyênnhân chính ảnh hưởng đến chất lượng nước nơi đây

b Đánh giá về vấn đề cộng đồng

Sau khi đã được các cơ quan tuyên truyền về tác hại của việc ô nhiễm môitrường và đã được hướng dẫn cách xử lý rác thải sinh hoạt nhưng người dân cònchủ quan về vần đề trên nên vẫn còn ý thức còn chưa cao Mới đầu họ tuân thủ

thực hiện sau một thời gian thì họ lại trở về với thói quen cũ Chỉ còn một bộ

phận người dân còn thực hiện lâu dài Người dân vẫn ỷ lại vào chính quyền địa

phương, họ nghĩ chuyện này là việc của bên vệ sinh môi trường Và chính

quyền địa phương vẫn chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền chưa có những hoạt

động thực tiễn như cán bộ cùng với người dân rọn dẹp rác, hay có những hình

thức khen thưởng những hộ dân có ý thức chấp hành tốt và phạt những hộ dân

còn chưa có ý thức chấp hành

c Xác định vấn đề ưu tiên và bức xúc của cộng đồng

Từ thực tiễn mà nhóm sinh viên thu thập và quan sát thì nhóm nhận thấy

có một số vấn đề cần ưu tiên giải quyết đó là:

- Cần cải thiện ý thức bảo vệ môi trường của người dân

- Cán bộ cần sát sao và đốc thúc người dân chấp hành, thêm những hình thức phạt

để nâng cao ý thức và răn đe người dân

5 Giai đoạn lập kế hoạch hành động

muốn Giai đoạn 1: Tuyên truyền nâng cao nhận thức về tác hại của rác thải sinh

hoạt đến môi trường, sức khỏe người dân

1 Lồng ghép nội 100% hộ Xóm 1- Sáng - sinh viên

truyền về ảnh được tác Minh 18/11/2 - Nhóm

hưởng của rác hại của rác Đức 021

nòng cốtthải sinh hoạt thải sinh

đến môi trường hoạt đến

và biến đổi khí môi trường

hậu trong các

26

cuộc họp thôn, Và các vấn

tổ chức sinh đề liên

hoạt cộng đồng quan đến

biến đổikhí hậu

2 - Thiết kế các tờ - 100 tờ rơi Xóm 1- Chiều - sinh viên

rơi, poster liên có nội dung xã Tự 18/11/2 CTXH

quan đến nội về tác hại Nhiên 021

- Đoàndung tuyên của rác thải

thanh niêntruyền về tác sinh hoạt

xóm 1, xãhại của rác thải được phát

Minh Đứcsinh hoạt đến cho các hộ

môi trường và dân

3 Thiết kế tài liệu 1 bộ tại liệu Xóm 1- Sáng -sinh viên

biện pháp quản quản lý rác Minh 19/11/2

lý rác thải sinh thải trong Đức 021

4 Tập huấn về 2 khóa tập Xóm 1- Chiều -sinh viên

quản lý rác thải huấn, bình Minh ngày CTXH

trong đời sống quân 1 Đức 19/11/2 - Nhóm

nòng cốt

hộ tham gia

- Ngườidân trongxóm 1, xã

Tự Nhiên

Giai đoạn 2: - Huy động sự tham gia của cộng đồng vào việc xử lý rác

6 - Họp dân - 100% Xóm 1- Sáng - sinh viên

triển khai các người dân xã ngày CTXH

hoạt động nắm được Minh 30/11/2 - Người

xây dựng mô mục đích, Đức 021

dân xóm 1hình tự quản việc xây

và xử lý rác dựng mô

thảỉ sinh hoạt hình Đồng

ý tham giavào việcxây dựng

mô hình đó

28

7 - Xây dựng - Ngưởi dân Xóm 1- Sáng -sinh viên

kế hoạch quy quyết định xã ngày CTXH

hoạch bãi rác được địa Minh 30/11/2

xa khu dân điểm chứa Đức 021

nòng cốttuyến đường (tiền, vật

dân sinh xóm liệu xây

1 sẽ có 2-3 dựng ) thùng đựng Huy động

rác công được người

2/3 kinh phíxây thùngchứa rác

9 Xây dựng kế - 100% Xóm 1- Chiều - sinh viên Bản kế

kinh phí để Đức 021 sinh viên

10 - Tạo phong - Ngoài đội Xóm 1- Chiều - sinh viên

trào bảo vệ vệ sinh môi xã ngày CTXH

môi trường trường, Minh 30/11/2 - Đoàn

sống ở địa người dân Đức 021

thanh niên

xóm 1động quét

dọn đườnglàng, ngõxóm xungquanh giađình mình

- Vào các niên tại các

30

Giai đoạn 3: Đánh giá và nhân rộng

7 Hợp tác cùng Người dân Xóm 1 Từ - sinh viêntrung tâm nước nhận thức – Xã ngày

- Đại diệnsinh hoạt và vệ được

xã Tựtruyền về nước thải và 4/12/20

hưởng của rác truyền cho

thải sinh hoạt mọi người

đến nguồn nước

6.Lập kế hoạch hành động:

31

* Hoạt động 1: Lồng ghép nội dung tuyên truyền về ảnh hưởng của rác thải

sinh hoạt đến môi trường và biến đổi khí hậu trong các cuộc họp xóm , tổ chứcsinh hoạt cộng đồng

- Mục tiêu: Nâng cao nhận thức của người dân xóm 1 về về vấn đề rác thảisinh hoạt cũng như cải thiện ý thức bảo vệ môi trường, giữ gìn vệ sinh chung,không để rác thải sinh hoạt ảnh hưởng đến đến cuộc sống của bà con nhân dântrong xóm

Ngày 18/11/2021 sinh viên CTXH đã tổ chức họp ban nòng cốt bao gồm các thành viên:

Bà: Nguyễn Thị Lan (trưởng thôn)

Ông: Nguyễn Văn Hiển (bí thư chi bộ)

Ông: Nguyễn Xuân Chiến

Anh: Nguyễn Văn Huấn (bí thư đoàn thanh niên)

- Qua buổi họp và qua việc tham khảo ý kiến của cán bộ chính quyền địa

phương đạt được:

+ Thống nhất kế hoạch phương pháp triển khai thực hiện kế hoạch tuyên truyền

về ảnh hưởng của rác thải sinh hoạt đến môi trường và biến đổi khí hậu trongcác cuộc họp xóm, tổ chức sinh hoạt cộng đồng

+ Nhờ chính quyền địa phương huy động sự tham gia của tất cả đại diện của các

hộ gia đình trong địa bàn tham gia

+ sinh viên CTXH và nhóm nòng cốt tuyên truyền, vận đông để người dân thamgia và cùng nhau thực hiện

* Hoạt động 2: - Thiết kế các tờ rơi, poster, bài phát thanh liên quan đến nội

dung tuyên truyền về tác hại của rác thải sinh hoạt đến môi trường và đời sốngcủa người dân.Tổ chức các chương trình phát thanh có liên quan rác thải sinhhoạt, môi trường và đời sống của người dân

- Mục tiêu:

+ Các tờ rơi,poster màu sắc,đẹp mắt sẽ thu hút sự chú ý của tất cả người dân đến đến nội dung tuyên truyền về tác hại của rác thải sinh hoạt đến môi trường.+ Các chương trình phát thanh liên quan rác thải sinh hoạt, môi trường và đờisống của người dân phát hàng ngày sẽ truyền thải những thông tin quan trọng vềrác thải sinh hoạt

- Các hình thức huy động:

+ Phối hợp cùng với chính quyền địa phương thông báo phát thanh tuyên truyền

về ảnh hưởng của rác thải sinh hoạt với môi trường sống của người dân

+ sinh viên CTXH lên ý tưởng thiết kế tờ rơi, poster liên quan đến vấn đề rác thải sinh hoạt

+ Phát tờ rơi cho người dân trong buổi sinh hoạt, dán poster ở các nơi quy định

* Hoạt động 3: Thiết kế tài liệu hướng dẫn các biện pháp quản lý rác thải sinh

hoạt, Tập huấn về quản lý rác thải trong đời sống hàng ngày

Mục tiêu: Toàn bộ người dân xóm 1 tham gia đầy đủ, hưởng ứng nhiệt tình cáchoạt động của nhóm sinh viên tổ chức với các nội dung liên quan đến vấn đề rácthải sinh hoạt trong đời sống hàng ngày

Các hình thức thực hiện:

+ sinh viên cùng nhau thảo luận tìm kiếm các nguồn tài liệu về rác thải sinhhoạt, thống nhất nội dung cùng với người phụ trách, in ấn và phát đến tay ngườidân

+ sinh viên cùng với nhóm nòng cốt đề xuất hoạt động, tập huấn về việc quản lýrác thải sinh hoạt trong đời sống hàng ngày đến với các hộ dân trong xóm 1

33

* Hoạt đông 4: Họp dân triển khai các hoạt động xây dựng mô hình tự quản và

xử lý rác thảỉ sinh hoạt, xây dựng kế hoạch quy hoạch bãi rác xa khu dân cư.Huy động nguồn lực xây dựng thùng chứa rác Dọc tuyến đường dân sinh xóm

1 sẽ có 2-3 thùng đựng rác công cộng

Mục tiêu: Toàn bộ các hộ dân trong xóm 1 quyết định được địa điểm chứa rác

xa khu dân cư Huy động được người đóng góp 2/3 kinh phí xây thùng chứa rác

vô cơ và hữu cơ

Các hình thức huy động:

+ Sau khi được chính quyền và nhóm sinh viên huy động, người dân nhất tríđóng góp kinh phí để duy trì hoạt động của các đội vệ sinh môi trường với mức:4.000 đồng/nhân khẩu/tháng , người dân chấp nhận đóng góp nguồn lực (tiền,vật liệu xây dựng ) Huy động được người đóng góp 2/3 kinh phí xây thùngchứa rác vô cơ và hữu cơ

+ Phối hợp với chính quyền địa phương thông báo tuyên truyền về kế hoạch xâydựng thùng chứa rác vô cơ và hữu cơ của sinh viên CTXH đến với người dântrong xóm

+ Tuyên truyền sự ủng hộ các nguồn lực trong xóm và toàn thể bà con nhân dân

xã Minh Đức trên loa truyền thanh

+ Huy động sự giúp đỡ của các nhân công từ các đơn vị đoàn hội của xã Minh Đức

+ Thời gian vận động: 28/11/2021

Hình ảnh người dân phân loại rác

* Hoạt động 5: Tạo phong trào bảo vệ môi trường sống ở địa phương, vào các

ngày Lễ,Đoàn thanh niên các thôn tổ chức lao động tình nguyện vì môi trườngxanh-sạch- đẹp, khuyến khích các đoàn thể trong thôn nhận những con đường tựquản

Hình thức hoạt động: Do thời gian thực hành còn ít nên hoạt động này mới chỉ

là hoạt động của nhóm sinh viên lên ý tưởng và chưa có khả năng thực hiệnhoạt động

7.Lượng giá các hoạt động:

- Trong quá trình thực hiện các hoạt động phát triển cộng đồng có sự tham giacủa cộng đồng dân cư xóm 1 xã Minh Đức, sinh viên CTXH và giảng viênhướng dẫn

- Trong đó, người dân xóm 1 của xã Minh Đức là đối tượng tham gia hoạt động

ở mức độ cao nhất Vì họ là trung tâm của tất cả các hoạt động Từ việc đánhgiá cộng đồng, lựa chọ nhu cầu ưu tiên cho việc lên kế hoạch và thực hiện kếhoạch Chính sự tham gia đông đủ và tích cực đóng góp ý kiến của người dânnơi đây mà quá trình thực hành trở nên thuận lợi, mang được nhiều hiệu quả

35

cao Đây là một trong những cách tận dụng tối đa nguồn nhân lực tai cộng đồng

mà phát triển cộng đồng hướng tới

- sinh viên CTXH có vai trò điều phối, tổ chức họp dân Cung cấp những kiếnthức kĩ năng cho cộng đồng cho cộng đồng tự phân tích đánh giá chính cộngđồng mình đang sinh sống Những kiến thức mà sinh viên trao đổi với ngườidân đã góp phần nâng cao nhận thức của họ trong bảo vệ môi trường sống củamình

- Giang viên hướng dẫn có vai trò là người kết nối nhóm sinh viên với ban lãnhđạo xóm và đặc biệt là người giải đáp mọi khúc mắc về kiến thức cũng như kỹnăng thực hành cho sinh viên đồng thời hướng dẫn, chỉ bảo nhóm sinh viêncách thức làm việc hiệu quả và nguyên tắc đạo đức cần tuân thủ

Cây vấn đề

Cây mục tiêu

Môi trường sống không córác thải, môi trường sống củangười dân được cải thiện

Người dân không

vứt rác bừa bãi,

phân loại được rác

vô cơ và hữu cơ

Chính quyền địaphương có nền tảngtiếp tục phát huy

37

Giữ cho hành động được lâu dài

100% người dân biết đượctác hại của rác thải sinh

hoạt ảnh hưởng đến môi