Chính vì th , theo PGS.TS.
Trang 1H C VI N BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUY N Ọ Ệ Ề
T GIÁO D C QU C PHÒNG VÀ AN NINH Ổ Ụ Ố
-TI U LU N Ể Ậ HP2 Đ ƯỜ NG L I QU C PHÒNG VÀ AN NINH Ố Ố
PHÒNG, CH NG M T S LO I T I PH M XÂM H I Ố Ộ Ố Ạ Ộ Ạ Ạ
Sinh viên: NGUY N QUỲNH ANH Ễ
Mã s sinh viên: ố 2051050059
L p 1: ớ TRUY N THÔNG Đ I CHÚNG K40 A2 Ề Ạ
Hà n i, tháng 09 năm 2021 ộ
Trang 2M C L C Ụ Ụ
Tính cấp thiết của đề tài 2
NHẬN THỨC VỀ CÔNG TÁC PHÒNG, CHỐNG TỘI PHẠM XÂM HẠI DANH DỰ,
Khái niệm phòng chống tội phạm xâm hại danh dự, nhân phẩm của người khác 17Chủ thể và quan hệ phối hợp trong phòng, chống xâm hại danh dự, nhân phẩm của người
Nội dung hoạt động phòng, chống tội phạm xâm hại danh dự, nhân phẩm 21Các biện pháp phòng, chống tội phạm xâm hại danh dự, nhân phẩm 26Phòng chống tội phạm xâm hại danh dự, nhân phẩm trong nhà trường 27
M t s kho khăn trong phong ng a t i xâm h i nhân ph m, danh d c a con ngộ ố ừ ô = ạ ẩ ự ủ ười hi n ệ
Trang 3co tác đ ng x u đ n xã h i, nhi u v án gây ph n n , gây b c xúc, nh c nh i trong d lu n.ộ ấ ế ộ ề ụ ẫ ộ ứ ứ ố ư ậHành vi xâm ph m ạ danh d , nhân ph mự ẩ con người không ch di n ra trong c ng đ ng hayỉ ễ ộ ồ
t i n i làm vi c mà con co th di n ra ngay chính t i gia đình ngạ ơ ệ ể ễ ạ ườ ị ại b h i Người ph m cácạ
lo i t i này thu c nhi u thành ph n, l a tu i khác nhau, không ch là ngạ ộ ộ ề ầ ứ ổ ỉ ườ ại l mà nh ngữhành vi xâm ph m ạ danh d , nhân ph mự ẩ này con co th để ược th c hi n b i chính nh ngự ệ ở ữ
người quen c a ngủ ườ ị ại b h i, th m chí là ngậ ười thân trong gia đình Trong th i gian qua, tínhờ
ch t và m c đ c a các hành vi xâm ph m ấ ứ ộ ủ ạ danh d , nhân ph mự ẩ con người ngày càngnghiêm tr ng, báo đ ng v s xu ng c p đ o đ c c a m t b ph n dân c , nh họ ộ ề ự ố ấ ạ ứ ủ ộ ộ ậ ư ả ưởng không
nh đ n tr t t văn hoa – xã h i trong c ng đ ng Con ngỏ ế ậ ự ộ ộ ồ ười vì nh ng cu c tranh giành ti nữ ộ ề
b c, hạ ưởng th mà đôi khi s n sàng m u tính m i th đo n, th m chí h th p ụ ẵ ư ọ ủ ạ ậ ạ ấ danh d , nhânự
ph mẩ c a ngủ ười khác đ đ t để ạ ược m c đích c a mình nh : bôi nh thanh danh, noi x u, vuụ ủ ư ọ ấ
kh ng đ i tác; l i d ng và l a g t chính nh ng ngố ố ợ ụ ừ ạ ữ ười thân trong gia đình mình đ bán raể
nước ngoài nh m tr c l i Con ngằ ụ ợ ười vì nh ng ghen ghét, b t đ ng phát sinh trong đ i s ngữ ấ ồ ờ ố
h ng ngày mà s n sàng b a đ t và lan truy n nh ng thông tin xúc ph m ằ ẵ ị ặ ề ữ ạ danh d , nhân ph mự ẩ
c a ngủ ười khác trên facebook, các m ng xã h i đ h th p uy tín c a ngạ ộ ể ạ ấ ủ ười khác; s n sàngẵlàm nh c ngụ ười khác gi a nh ng n i đông ngữ ữ ơ ười nh đánh đ p, xé qu n áo r i kéo lê ngư ậ ầ ồ ườikhác trên đường… đ th a mãn s ghen tuông, long đ k đang tr i d y trong con ngể ỏ ự ố ỵ ỗ ậ ườimình Nh ng nét đ p tâm h n, nh ng giá tr đ o đ c t t đ p c a dân t c đâu đo trong xãữ ẹ ồ ữ ị ạ ứ ố ẹ ủ ộ ở
h i đang d n b quên lãng, d n b mai m t Co th th y tình hình các t i xâm ph m ộ ầ ị ầ ị ộ ể ấ ộ ạ danh d ,ựnhân ph mẩ c a con ngủ ười đang di n bi n ngày càng ph c t p Đây là nh ng hành vi khôngễ ế ứ ạ ữ
nh ng gây thi t h i cho ữ ệ ạ danh d , nhân ph mự ẩ c a con ngủ ười mà con gây nh hả ưởng nghiêm
tr ng đ n tính m ng, s c kh e c a n n nhân, làm băng ho i đ o đ c, gây m t n đ nh tr t tọ ế ạ ứ ỏ ủ ạ ạ ạ ứ ấ ổ ị ậ ự
xã h i và đang là m t trong nh ng v n đ độ ộ ữ ấ ề ược xã h i đ c bi t quan tâm.ộ ặ ệ
ph ng di n pháp lý, Nhà n c ta luôn luôn nh t quán tôn tr ng và b o v
d , nhân ph mự ẩ c a m i công dân Đi u đo đã đủ ọ ề ược pháp lu t đ c p đ n trong nhi u vănậ ề ậ ế ề
b n Đi u 20 Hi n pháp năm 2013 đã nêu rõ: “ả ề ế M i ng ọ ườ i có quy n b t kh xâm ph m v ề ấ ả ạ ề thân th , đ ể ượ c pháp lu t b o h v s c kh e, danh d và nhân ph m; không b tra t n, b o ậ ả ộ ề ứ ỏ ự ẩ ị ấ ạ
l c, truy b c, nh c hình hay b t kỳ hình th c đ i x nào khác xâm ph m thân th , s c kh e, ự ứ ụ ấ ứ ố ử ạ ể ứ ỏ xúc ph m danh d , nhân ph m… ạ ự ẩ ” hay Đi u 37 B lu t dân s cũng quy đ nh: “ề ộ ậ ự ị Danh d , ự nhân ph m, uy tín c a cá nhân đ ẩ ủ ượ c tôn tr ng và đ ọ ượ c pháp lu t b o v ậ ả ệ” Trong nh ng nămữqua, các quy đ nh c a BLHS v các t i xâm ph m ị ủ ề ộ ạ danh d , nhân ph mự ẩ c a con ngủ ười đã
Trang 4gop ph n quan tr ng vào công tác đi u tra và phong, ch ng lo i t i ph m này Trong BLHSầ ọ ề ố ạ ộ ạnăm 1999 co quy đ nh 10 t i danh thu c nhom t i xâm ph m ị ộ ộ ộ ạ danh d , nhân ph mự ẩ c a conủ
người trong Chương XII Đo là các t i quy đ nh t Đi u 111 đ n Đi u 116, t Đi u 119 đ nộ ị ừ ề ế ề ừ ề ế
Đi u 122 Nh ng quy đ nh này là c s pháp lý giúp gi i quy t nh ng v án xâm ph mề ữ ị ơ ở ả ế ữ ụ ạ
danh d , nhân ph mự ẩ c a con ngủ ười trong th c t Tuy nhiên, vi c đ u tranh phong, ch ngự ế ệ ấ ố
c a các c p, các ngành t pháp đ i v i lo i t i ph m này dù ngày càng đủ ấ ư ố ớ ạ ộ ạ ược nâng cao song
v n không tránh kh i nh ng kho khăn khi th c ti n áp d ng pháp lu t con g p nhi u vẫ ỏ ữ ự ễ ụ ậ ặ ề ướng
m c Nguyên nhân c a nh ng kho khăn, vắ ủ ữ ướng m c đo ch y u xu t phát t nh ng h n ch ,ắ ủ ế ấ ừ ữ ạ ếthi u sot trong quy đ nh c a pháp lu t hình s v nhom t i này Nh ng quy đ nh c a cácế ị ủ ậ ự ề ộ ữ ị ủ
đi u lu t v các t i xâm ph m ề ậ ề ộ ạ danh d , nhân ph mự ẩ c a con ngủ ười khi áp d ng v n g p ph iụ ẫ ặ ả
nh ng quan đi m, đữ ể ường l i x lý thi u th ng nh t, con tùy nghi do cách hi u, cách ti p c nố ử ế ố ấ ể ế ậ
nh ng quy đ nh lu t hình s c a các c quan ti n hành t t ng Trong m t s trữ ị ậ ự ủ ơ ế ố ụ ộ ố ường h p,ợcác c quan b o v pháp lu t v n con lúng túng, ch a co quan đi m th ng nh t ho c m cơ ả ệ ậ ẫ ư ể ố ấ ặ ắ
ph i thi u sot trong vi c gi i quy t các v án v nhom các t i xâm ph m ả ế ệ ả ế ụ ề ộ ạ danh d , nhânự
ph mẩ c a con ngủ ười Vì v y, đ kh c ph c nh ng kho khăn, vậ ể ắ ụ ữ ướng m c trong th c ti n ápắ ự ễ
d ng các quy đ nh c a pháp lu t hình s v các t i xâm ph m ụ ị ủ ậ ự ề ộ ạ danh d , nhân ph mự ẩ c a conủ
người, gop ph n nâng cao hi u qu c a ho t đ ng áp d ng pháp lu t noi chung và áp d ngầ ệ ả ủ ạ ộ ụ ậ ụcác quy đ nh c a pháp lu t v nhom t i này noi riêng, đi u c n thi t hi n nay là ti p t cị ủ ậ ề ộ ề ầ ế ệ ế ụhoàn thi n các quy đ nh c a pháp lu t hình s v nhom t i này.ệ ị ủ ậ ự ề ộ
Nhi m v c i cách t pháp theo tinh th n c a Ngh quy t 08-NQ/TW ngàyệ ụ ả ư ầ ủ ị ế02/01/2002 c a B Chính tr v “M t s nhi m v tr ng tâm trong công tác t pháp trongủ ộ ị ề ộ ố ệ ụ ọ ư
th i gian t i” và Ngh quy t s 49-NQ/TW ngày 02/06/2005 v “Chi n lờ ớ ị ế ố ề ế ược c i cách tả ưpháp đ n năm 2020” đoi h i ph i hoàn thi n chính sách, pháp lu t hình s và th t c t t ngế ỏ ả ệ ậ ự ủ ụ ố ụ
t pháp Theo đo, nh ng quy đ nh c a lu t hình s v các t i xâm ph m ư ữ ị ủ ậ ự ề ộ ạ danh d , nhânự
ph mẩ c a con ngủ ườ ầi c n được ti p t c nghiên c u đ hoàn thi n, đáp ng yêu c u đ caoế ụ ứ ể ệ ứ ầ ề
hi u qu phong ng a, tăng cệ ả ừ ường tính hướng thi n trong vi c x lý ngệ ệ ử ười ph m t i, đ ngạ ộ ồ
th i t i ph m hoa nh ng hành vi nguy hi m cho xã h i m i xu t hi n trong quá trình phátờ ộ ạ ữ ể ộ ớ ấ ệtri n kinh t – xã h i.ể ế ộ
M t khác, v i s thay đ i c a đi u ki n kinh t – xã h i, nhi u hành vi co d u hi u viặ ớ ự ổ ủ ề ệ ế ộ ề ấ ệ
ph m pháp lu t nghiêm tr ng gây thi t h i đáng k cho xã h i liên quan đ n ạ ậ ọ ệ ạ ể ộ ế danh d , nhânự
ph mẩ c a con ngủ ười m i phát sinh nh ng ch a đ c s pháp lý đ gi i quy t nh : hành viớ ư ư ủ ơ ở ể ả ế ư
Trang 5xâm h i tình d c gi a nh ng ngạ ụ ữ ữ ười đ ng tính, chuy n đ i gi i tính; hành vi mua bán bồ ể ổ ớ ộ
ph n c th , n i t ng hay thai nhi v.v… Các t i xâm ph m ậ ơ ể ộ ạ ộ ạ danh d , nhân ph mự ẩ c a conủ
người đã và đang gây ra nhi u h u qu nghiêm tr ng cho xã h i trên t t c các m t kinh t ,ề ậ ả ọ ộ ấ ả ặ ế
xã h i, s c kh e, đ o đ c, tâm lý c a con ngộ ứ ỏ ạ ứ ủ ười Do đo, tôi đã ch n đ tài “Phong, ch ngọ ề ố
m t s lo i t i ph m xâm h i ộ ố ạ ộ ạ ạ danh d , nhân ph mự ẩ c a ngủ ười khác”
2 K t c u c a đ tài ế ấ ủ ề
K t c u đ tài bao g m 2 ph n:ế ấ ề ồ ầ
Ph n I: Nh n th c chung v các t i ph m danh d , nhân ph m c a con ngầ ậ ứ ề ộ ạ ự ẩ ủ ười
Ph n II: Nh n th c v công tác phong ch ng t i ph m danh d , nhân ph m c a ngầ ậ ứ ề ố ộ ạ ự ẩ ủ ười khác
Con người là th c th đ c bi t trong xã h i, xã h i loài ngự ể ặ ệ ộ ộ ười ch co th phát tri n khiỉ ể ể
m i cá nhân đỗ ược phát tri n T t c các qu c gia trên th gi i trong đo co Vi t Nam đ u để ấ ả ố ế ớ ệ ề ềcao vai tro c a con ngủ ười và ngày càng hoàn thi n c ch b o v các quy n con ngệ ơ ế ả ệ ề ười M tộtrong nh ng công c h u hi u đ ghi nh n, c ng c , b o v quy n con ngữ ụ ữ ệ ể ậ ủ ố ả ệ ề ười là pháp lu t;ậ
đ c bi t đ b o v m t cách toàn di n và hi u qu nh t đo là vi c c th hoa các ch đ nhặ ệ ể ả ệ ộ ệ ệ ả ấ ệ ụ ể ế ị
b o v quy n con ngả ệ ề ườ ượi đ c đ a pháp lu t hình s B o v con ngư ậ ự ả ệ ười trước h t là b o vế ả ệtính m ng, s c kh e, danh d , nhân ph m và t do c a h , trong đo b o v danh d , nhânạ ứ ỏ ự ẩ ự ủ ọ ả ệ ự
ph m c a con ngẩ ủ ười co ý nghĩa vô cùng quan tr ng Không ch đ i v i Vi t Nam, pháp lu tọ ỉ ố ớ ệ ậ
qu c t cũng ghi nh n quy n này c a con ngố ế ậ ề ủ ười, quy n đề ược b o v danh d , nhân ph m,ả ệ ự ẩ
uy tín được ghi nh n trong tuyên ngôn toàn th gi i v nhân quy n năm 1948 t i Đi u 12ậ ế ớ ề ề ạ ề
“Không ai ph i ch u can thi p m t cách tùy ti n vào cu c s ng riêng t , gia đình, n i ả ị ệ ộ ệ ộ ố ư ơ ở
ho c th tín, cũng nh b xúc ph m danh d ho c uy tín cá nhân ặ ư ư ị ạ ự ặ ” và quy n nhân thân nàyềcũng được quy đ nh trong Công ị ước v các quy n dân s và chính tr năm 1966 “ề ề ự ị Không ai
Trang 6b can thi p m t cách đ c đoán ho c b t h p pháp đ n đ i s ng riêng t , gia đình, nhà , ị ệ ộ ộ ặ ấ ợ ế ờ ố ư ở
th tín ho c b xúc ph m b t h p pháp đ n danh d và uy tín ư ặ ị ạ ấ ợ ế ự ” Đây là m t trong nh ng y uộ ữ ế
t hình thành quy n công dân noi chung và quy n con ngố ề ề ười noi riêng, no là nh ng quy nữ ề
t nhiên c a con ngự ủ ười và không b tị ước b b i b t c ai và b t c chính th nào.ỏ ở ấ ứ ấ ứ ể
Danh d , nhân ph m c a m t con ngự ẩ ủ ộ ười không cùng lúc xu t hi n ngay khi con ngấ ệ ười
đo được sinh ra mà no được hình thành thông qua quá trình sinh trưởng, phát tri n và hoànểthi n c a m i con ngệ ủ ỗ ười Con người tham gia vào các m i quan h xã h i, thông qua hành viố ệ ộ
c a mình mà thi t l p các giao d ch làm phát sinh, thay đ i hay ch m d t các quy n, nghĩaủ ế ậ ị ổ ấ ứ ề
v c a các ch th Nh ng thành t u, công lao mà m t ngụ ủ ủ ể ữ ự ộ ười gây d ng đự ược tích lũy qua
th i gian, đờ ược xã h i đánh giá theo h tiêu chu n và các nguyên t c nh t đ nh c a t ng th iộ ệ ẩ ắ ấ ị ủ ừ ờ
kỳ Nhân ph m c a m i cá nhân đẩ ủ ỗ ược đánh giá trên c s s tích lũy cá nhân và nh ngơ ở ự ữchu n m c chung c a xã h i Nhân ph m là ph m giá con ngẩ ự ủ ộ ẩ ẩ ười, là giá tr tinh th n c a m tị ầ ủ ộ
cá nhân v i tính cách là m t con ngớ ộ ười; m i con ngỗ ười luôn co nh ng ph m ch t nh t đ nh,ữ ẩ ấ ấ ị
nh ng ph m ch t này s làm nên giá tr c a cá nhân Quá trình xây d ng và b o v nhânữ ẩ ấ ẽ ị ủ ự ả ệ
ph m c a cá nhân t o nên danh d c a con ngẩ ủ ạ ự ủ ười Vì v y, danh d và nhân ph m là hai kháiậ ự ẩ
ni m luôn co m i quan h quy đ nh l n nhau.ệ ố ệ ị ẫ
M i ngỗ ười trong xã h i co th co nh ng giá tr danh d , nhân ph m gi ng ho c khácộ ể ữ ị ự ẩ ố ặnhau, tuy nhiên nh ng giá tr nhân thân này đ u đữ ị ề ược b o v m t cách bình đ ng b i nhi uả ệ ộ ẳ ở ềcông c khác nhau, đ c bi t là pháp lu t hình s M i hành vi xâm ph m danh d , nhânụ ặ ệ ậ ự ọ ạ ự
ph m c a con ngẩ ủ ườ ềi đ u b tr ng tr nghiêm kh c.ị ừ ị ắ
Danh d , nhân ph m c a con ngự ẩ ủ ười là nh ng y u t v tinh th n, bao g m ph m giá,ữ ế ố ề ầ ồ ẩgiá tr , s tôn tr ng, tình c m yêu m n c a nh ng ngị ự ọ ả ế ủ ữ ười xung quanh, c a xã h i đ i v iủ ộ ố ớ
người đo Hành vi xâm ph m danh d , nhân ph m c a con ngạ ự ẩ ủ ười là làm cho người đo b xúcị
ph m, t n thạ ổ ương v tinh th n và x u h đ i v i nh ng ngề ầ ấ ổ ố ớ ữ ười xung quanh, người trong giađình, t p th , trong nhân dân, trong xã h i tùy thu c vào v th , vai tro và nhi m v , tu i tácậ ể ộ ộ ị ế ệ ụ ổ
Trang 7ho c gán m t s ki n x u xa cho ngặ ộ ự ệ ấ ười khác làm cho xã h i đánh giá sai ho c hình dung saiộ ặ
v ngề ười đo S đánh giá sai s th t không ph thu c vào vi c ngự ự ậ ụ ộ ệ ườ ưi đ a ra nh ng tin t cữ ứ
đo vô tình hay c ý, ố “tiêu chu n đ đánh giá nh ng s vi c nêu ra là x u xa hay không x u ẩ ể ữ ự ệ ấ ấ
xa là nh ng nguyên t c đ o đ c xã h i ch nghĩa Tuy nhiên, tính ch t nghiêm tr ng c a ữ ắ ạ ứ ộ ủ ấ ọ ủ
nh ng tin t c đ a ra có th khác nhau tùy theo nhân thân c a ng ữ ứ ư ể ủ ườ ị ạ [3] i b h i”
Các t i xâm ph m danh d , nhân ph m c a con ngộ ạ ự ẩ ủ ười là nh ng hành vi co l i xâmữ ỗ
ph m quy n đạ ề ược tôn tr ng và b o v v danh d , nhân ph m c a ngọ ả ệ ề ự ẩ ủ ười khác Danh d ,ựnhân ph m con ngẩ ười là m t trong nh ng quy n b t kh xâm ph m Đi u 20 Hi n phápộ ữ ề ấ ả ạ ề ế
nước C ng hoa xã h i ch nghĩa Vi t Nam năm 2013 (vi t t t là Hi n pháp năm 2013) quyộ ộ ủ ệ ế ắ ế
đ nh: ị “M i ng ọ ườ i có quy n b t kh xâm ph m v thân th , đ ề ấ ả ạ ề ể ượ c pháp lu t b o h v s c ậ ả ộ ề ứ
kh e, danh d và nhân ph m; không b tra t n, b o l c, truy b c, nh c hình hay b t kỳ hình ỏ ự ẩ ị ấ ạ ự ứ ụ ấ
th c đ i x nào khác xâm ph m thân th , s c kho , xúc ph m danh d , nhân ph m” ứ ố ử ạ ể ứ ẻ ạ ự ẩ [4]Không ai ho c c quan, t ch c nào co quy n xâm ph m đ n danh d , nhân ph m c aặ ơ ổ ứ ề ạ ế ự ẩ ủ
người khác, nh ng hành vi xâm ph m đ n danh d , nhân ph m c a ngữ ạ ế ự ẩ ủ ười khác đ u b phápề ị
lu t tr ng tr Vi c b o v quy n con ngậ ừ ị ệ ả ệ ề ười, quy n công dân đã đề ược Hi n pháp xác l p, ghiế ậ
nh n và đậ ược pháp lu t hình s b o v ; nh ng quy đ nh trong pháp lu t hình s noi v cácậ ự ả ệ ữ ị ậ ự ề
t i xâm ph m danh d , nhân ph m c a con ngộ ạ ự ẩ ủ ười th hi n thái đ kiên quy t đ u tranhể ệ ộ ế ấ
ch ng các t i xâm ph m danh d , nhân ph m c a con ngố ộ ạ ự ẩ ủ ườ ủi c a Nhà nước đ b o v quy nể ả ệ ề
và l i ích h p pháp c a con ngợ ợ ủ ười, công dân, đây cũng là c s pháp lý hình s đ y đ vàơ ở ự ầ ủ
th ng nh t đ các c quan ti n hành t t ng, ngố ấ ể ơ ế ố ụ ười ti n hành t t ng co căn c đ ti n hànhế ố ụ ứ ể ế
đi u tra, truy t , xét x , thi hành án đ i v i các hành vi xâm ph m đ n danh d , nhân ph mề ố ử ố ớ ạ ế ự ẩ
c a con ngủ ười sao cho đúng người, đúng t i, không b l t t i ph m, không x oan ngộ ỏ ọ ộ ạ ử ười vô
t i.ộ
Vi c quy đ nh các t i xâm ph m danh d , nhân ph m c a con ngệ ị ộ ạ ự ẩ ủ ười trong pháp lu tậhình s không ch gop ph n tuyên truy n, ph bi n cho m i công dân co tinh th n, ý th cự ỉ ầ ề ổ ế ọ ầ ứtuân th pháp lu t, ch đ ng tham gia phong ng a và đ u tranh v i t i ph m xâm ph mủ ậ ủ ộ ừ ấ ớ ộ ạ ạdanh d , nhân ph m c a con ngự ẩ ủ ười; răn đe đ i v i các thành viên không v ng vàng, d bố ớ ữ ễ ịlôi kéo trong xã h i mà con co hình ph t thích đáng nh m tr ng tr và giáo d c chính b nộ ạ ằ ừ ị ụ ảthân người ph m t i.ạ ộ
Theo đo, các t i xâm ph m nhân ph m, danh d c a con ng ộ ạ ẩ ự ủ ườ i là nh ng hành vi nguy ữ
hi m cho xã h i đ ể ộ ượ c quy đ nh trong B lu t hình s , do ng ị ộ ậ ự ườ i có năng l c trách nhi m ự ệ
Trang 8hình s và đ tu i ch u trách nhi m hình s th c hi n m t cách c ý ho c vô ý xâm ph m ự ủ ổ ị ệ ự ự ệ ộ ố ặ ạ
t i quy n đ ớ ề ượ c tôn tr ng và b o v v nhân ph m và danh d đ ọ ả ệ ề ẩ ự ượ c Hi n pháp và pháp lu t ế ậ hình s ghi nh n và b o v ự ậ ả ệ
Khách th c a các t i xâm ph m nhân ph m, danh d c a con ng ể ủ ộ ạ ẩ ự ủ ườ i
Khách th c a t i ph m là nh ng quan h xã h i để ủ ộ ạ ữ ệ ộ ược lu t hình s b o v và b hànhậ ự ả ệ ị
vi ph m t i xâm h i Khách th c a các t i xâm ph m nhân ph m, danh d c a con ngạ ộ ạ ể ủ ộ ạ ẩ ự ủ ười làquy n nhân thân c a con ngề ủ ười và c th là nhân ph m, danh d c a con ngụ ể ẩ ự ủ ười
Quy n nhân thân là quy n dân s g n li n v i m i cá nhân, không th chuy n giao choề ề ự ắ ề ớ ỗ ể ể
ch th khác, là m t trong nh ng n i dung c b n c a quy n con ngủ ể ộ ữ ộ ơ ả ủ ề ười và không tách r iờ
kh i quy n con ngỏ ề ười T t c m i ngấ ả ọ ườ ềi đ u co quy n nhân thân, quy n nhân thân đề ề ược coi
là quy n đ u tiên c a con ngề ầ ủ ười, no g n li n v i m i cá nhân và t n t i cho đ n khi cá nhânắ ề ớ ỗ ồ ạ ế
ch t đi [5, tr.97] L ch s phát tri n c a quy n nhân thân g n li n v i l ch s phát tri n c aế ị ử ể ủ ề ắ ề ớ ị ử ể ủquy n con ngề ười Cùng v i s phát tri n c a l ch s xã h i loài ngớ ự ể ủ ị ử ộ ười, thì quy n nhân thânềnoi riêng và quy n con ngề ười noi chung cũng được ghi nh n và phát tri n Trên bình di nậ ể ệ
qu c t , quy n nhân thân đố ế ề ược th a nh n và phát tri n qua nhi u giai đo n và đừ ậ ể ề ạ ược ghi nh nậtrong nhi u văn ki n qu c t Tuyên ngôn th gi i v quy n con ngề ệ ố ế ế ớ ề ề ười cùng Công ước qu cố
t v các quy n dân s và chính tr và Công ế ề ề ự ị ước qu c t v các quy n kinh t , xã h i và vănố ế ề ề ế ộhoa đã t o nên B lu t khung qu c t v quy n con ngạ ộ ậ ố ế ề ề ười Nhà nước ta đã ban hành nhi uềvăn b n pháp lu t đ c th hoa n i dung quy n con ngả ậ ể ụ ể ộ ề ười trong đo co quy n nhân thân quyề
đ nh trong Hi n pháp cũng nh trong các văn ki n qu c t , trong đo co các văn b n lu tị ế ư ệ ố ế ả ậhình s ự
n c ta tr c đây, các quy n nhân thân đ c pháp lu t quy đ nh ch a nhi u, th m
chí là lu m so v i quy n tài s n Trong cu c s ng h ng ngày, danh d , nhân ph m, uy tín…ờ ớ ề ả ộ ố ằ ự ẩ
c a cá nhân d b xâm ph m v i nhi u hành vi xu t phát t nh ng đ ng c , m c đích khácủ ễ ị ạ ớ ề ấ ừ ữ ộ ơ ụnhau Nhi u trề ường h p ngợ ười b xâm ph m dù ch u r t nhi u kho khăn, kh s , nh c nhãị ạ ị ấ ề ổ ở ụ
mà không bi t làm cách nào đ t v , bu c ngế ể ự ệ ộ ười vi ph m ch m d t hành vi xâm ph m đ nạ ấ ứ ạ ế
b n thân mình [5, tr.111] Tuy nhiên, trong nh ng năm g n đây, cùng v i nh ng thành quả ữ ầ ớ ữ ả
c a công cu c đ i m i, các quy n nhân thân c a cá nhân đủ ộ ổ ớ ề ủ ược ghi nh n ngày càng đ y đậ ầ ủ
h n trong các văn b n pháp lu t v i các hình th c b o v c th Nhi u v án đã đơ ả ậ ớ ứ ả ệ ụ ể ề ụ ược toa án
th lý xét x , bu c ngụ ử ộ ười vi ph m ph i ch u trách nhi m v nh ng sai ph m khi gây t nạ ả ị ệ ề ữ ạ ổ
Trang 9thương cho nhân ph m, danh d c a ngẩ ự ủ ười khác Các quy đ nh v quy n nhân thân cùng cácị ề ề
bi n pháp b o v các quy n đo đã phát huy tích c c trong vi c b o v quy n nhân thân c aệ ả ệ ề ự ệ ả ệ ề ủ
cá nhân
Trong đi u ki n xã h i ngày càng phát tri n hi n nay, quy n nhân thân c a con ngề ệ ộ ể ệ ề ủ ườingày càng được đ cao, con ngề ười ngày càng nh n th c rõ h n v giá tr làm ngậ ứ ơ ề ị ười, v nhânề
ph m, danh d c a b n thân mình Con ngẩ ự ủ ả ười đang co xu hướng đ cao các giá tr v tinhề ị ề
th n thay vì ch nghĩ t i nh ng giá tr v v t ch t nh giai đo n trầ ỉ ớ ữ ị ề ậ ấ ư ạ ước Tuy nhiên, vi c mệ ở
c a h i nh p kinh t qu c t , giao l u v văn hoa, xã h i… đã làm nh n th c c a m t bử ộ ậ ế ố ế ư ề ộ ậ ứ ủ ộ ộ
ph n ngậ ười dân co s thay đ i v quan ni m s ng Cu c s ng theo phong cách kinh t thự ổ ề ệ ố ộ ố ế ị
trường, ch y theo nh ng tham v ng và ti n b c nhi u khi khi n con ngạ ữ ọ ề ạ ề ế ườ ấi b t ch p m i thấ ọ ủ
đo n nh m đ t đạ ằ ạ ược m c đích c a mình, th m chí h th p danh d , nhân ph m c a ngụ ủ ậ ạ ấ ự ẩ ủ ườikhác Con người mu n mình co đ a v trong xã h i, mu n đố ị ị ộ ố ược xã h i tôn tr ng, coi tr ngộ ọ ọ
và kính n mình, mu n giá tr làm ngể ố ị ườ ủi c a b n thân mình đả ược nâng cao nh ng đ đ tư ể ạ
được đi u đo, h l i s n sàng h th p ph m giá c a ngề ọ ạ ẵ ạ ấ ẩ ủ ười khác, chà đ p lên giá tr làmạ ị
ngườ ủi c a người khác Đo là m t ngh ch lý trong xã h i hi n đ i ngày nay Đ c bi t, s tácộ ị ộ ệ ạ ặ ệ ự
đ ng c a truy n thông, c a internet, c a các phộ ủ ề ủ ủ ương ti n thông tin đ i chúng đã nh hệ ạ ả ưởng
đ n x s c a cá nhân trong xã h i Nh ng thông tin vu kh ng, nh ng l i noi mi t th ,ế ử ự ủ ộ ữ ố ữ ờ ệ ị
nh ng hình nh xúc ph m, bôi nh thanh danh c a ngữ ả ạ ọ ủ ười khác được d dàng đăng t i và lanễ ảtruy n trên facebook, trên các di n đàn xã h i khi n b n thân nh ng ngề ễ ộ ế ả ữ ười th c hi n hành viự ệxúc ph m danh d , nhân ph m ngạ ự ẩ ười khác c m th y đo là vi c bình thả ấ ệ ường, không nghiêm
tr ng và b n thân nh ng ngọ ả ữ ười ti p nh n nh ng thông tin đo cũng d ng d ng v nh ngế ậ ữ ử ư ề ữthông tin mình co được mà không nghĩ t i nh ng t n thớ ữ ổ ương mà nh ng ngữ ười là n n nhânạ
ph i gánh ch u Do đo, lu t hình s c n thi t ph i co nh ng ng x đ b o v nhân ph m,ả ị ậ ự ầ ế ả ữ ứ ử ể ả ệ ẩdanh d c a con ngự ủ ười; lu t hình s c n thi t ph i co nh ng quy đ nh đ gop ph n thay đ iậ ự ầ ế ả ữ ị ể ầ ổ
nh n th c c a con ngậ ứ ủ ười v tính ch t nghiêm tr ng c a nh ng hành vi xúc ph m nhânề ấ ọ ủ ữ ạ
ph m, danh d c a ngẩ ự ủ ười khác và lu t hình s c n thi t ph i th hi n đậ ự ầ ế ả ể ệ ược là phương ti n đệ ể
b o v quy n con ngả ệ ề ười, b o đ m nh ng ph m giá c a con ngả ả ữ ẩ ủ ườ ượi đ c tôn tr ng và đ caoọ ề
dù xã h i co nhi u thay đ i v đi u ki n kinh t - xã h i Do đo, quan h nhân thân mà cộ ề ổ ề ề ệ ế ộ ệ ụ
th là nhân ph m, danh d c a con ngể ẩ ự ủ ườ ầi c n thi t ph i đế ả ược pháp lu t hình s b o v kh iậ ự ả ệ ỏ
nh ng hành vi vi ph m.ữ ạ
M t khách quan c a các t i xâm ph m nhân ph m, danh d c a con ng ặ ủ ộ ạ ẩ ự ủ ườ i
Trang 10M t khách quan c a t i ph m là m t bên ngoài c a t i ph m, bao g m nh ng bi u hi nặ ủ ộ ạ ặ ủ ộ ạ ồ ữ ể ệ
c a t i ph m di n ra ho c t n t i bên ngoài th gi i khách quan, đo là hành vi khách quanủ ộ ạ ễ ặ ồ ạ ế ớ
c a t i ph m; h u qu nguy hi m cho xã h i; m i quan h nhân nhân qu gi a hành viủ ộ ạ ậ ả ể ộ ố ệ ả ữkhách quan c a t i ph m và h u qu nguy hi m cho xã h i; nh ng bi u hi u khác c a m tủ ộ ạ ậ ả ể ộ ữ ể ệ ủ ặkhách quan c a t i ph m nh công c , phủ ộ ạ ư ụ ương ti n ph m t i, th i gian ph m t i, đ a đi mệ ạ ộ ờ ạ ộ ị ể
ph m t i…ạ ộ
Hành vi khách quan c u thành các t i xâm ph m nhân ph m, danh d c a con ngấ ộ ạ ẩ ự ủ ười
co th để ược th c hi n dự ệ ưới nhi u hình th c khác nhau Đo co th là nh ng hành vi xúcề ứ ể ữ
ph m nhân ph m, danh d c a ngạ ẩ ự ủ ười khác; hành vi vu kh ng; hành vi xâm h i tình d c vàố ạ ụhành vi mua bán người Nh ng hành vi này đã gây ra nhi u thi t h i cho n n nhân mà nhi uữ ề ệ ạ ạ ề
trường h p không th lợ ể ường trước h u qu c a no Tuy nhiên, trong xã h i hi n đ i ngàyậ ả ủ ộ ệ ạnay, v i s thay đ i c a đi u ki n kinh t - xã h i, nh ng d ng hành vi này đã co nhi u bi nớ ự ổ ủ ề ệ ế ộ ữ ạ ề ế
đ i v c hình th c th c hi n l n m c đ nguy hi m cho xã h i.ổ ề ả ứ ự ệ ẫ ứ ộ ể ộ
Hành vi vu kh ng, xúc ph m nhân ph m, danh d c a ngố ạ ẩ ự ủ ười khác đang ngày càng phổ
bi n trong xã h i hi n nay Đ c bi t, v i s phát tri n c a công ngh thông tin, internet,ế ộ ệ ặ ệ ớ ự ể ủ ệhành vi xúc ph m nhân ph m, danh d c a con ngạ ẩ ự ủ ười không nh t thi t ph i là nh ng l i noiấ ế ả ữ ờ
ho c hành đ ng mang tính mi t th đặ ộ ệ ị ược th c hi n tr c ti p đ i v i ngự ệ ự ế ố ớ ười b xúc ph m.ị ạHình th c ph bi n hi n nay c a d ng hành vi này là đăng t i nh ng thông tin xúc ph mứ ổ ế ệ ủ ạ ả ữ ạtrên facebook, trên các di n đàn m ng xã h i V i hình th c này, ngễ ạ ộ ớ ứ ười ph m t i co th dạ ộ ể ễdàng th c hi n hành vi mong mu n và t c đ lan truy n nh ng thông tin đăng t i theo hìnhự ệ ố ố ộ ề ữ ả
th c này nhanh h n r t nhi u so v i các hình th c ph m t i trứ ơ ấ ề ớ ứ ạ ộ ước đây khi n s ngế ố ười bi tế
được nh ng thông tin xúc ph m này tăng v s lữ ạ ề ố ượng nh ng gi m v th i gian co đư ả ề ờ ượcthông tin Th m chí nhi u trậ ề ường h p, b n thân ngợ ả ườ ịi b xúc ph m không bi t danh d c aạ ế ự ủ
b n thân mình đang b xâm h i n u không co ngả ị ạ ế ười khác noi l i vì nhi u lý do khác nhauạ ề
nh h không tham gia các di n đàn m ng xã h i Trong trư ọ ễ ạ ộ ường h p này, n n nhân thì v nợ ạ ẫyên tâm v ph m giá c a mình luôn đề ẩ ủ ược gi gìn và coi tr ng nh ng không bi t r ng nh ngữ ọ ư ế ằ ữ
người xung quanh l i đang khinh b , coi thạ ỉ ường h vì nh ng thông tin xúc ph m mà h coọ ữ ạ ọ
đượ ừc t trên internet và nh ng thông tin này không đữ ược bi n minh, gi i thích làm rõ vì b nệ ả ảthân người trong cu c con không bi t v s t n t i c a no.ộ ế ề ự ồ ạ ủ
Hành vi xâm h i tình d c hi n nay cũng đang co nhi u di n bi n ph c t p Trạ ụ ệ ề ễ ế ứ ạ ước đây,
h u h t các hành vi xâm h i tình d c đầ ế ạ ụ ược th c hi n ch y u dự ệ ủ ế ưới hình th c giao c u v iứ ấ ớ
Trang 11n n nhân b ng nhi u th đo n khác nhau ho c co nh ng hành vi tình d c khác nh ng khôngạ ằ ề ủ ạ ặ ữ ụ ư
ph i là hành vi giao c u nh m th a mãn nhu c u tình d c c a b n thân Tuy nhiên, khi xãả ấ ằ ỏ ầ ụ ủ ả
h i đã co nhi u s thay đ i v đi u ki n kinh t , đ i s ng văn hoa, giáo d c và hành viộ ề ự ổ ề ề ệ ế ờ ố ụtình d c c a con ngụ ủ ười cũng ngày m t phát tri n theo nhi u xu hộ ể ề ướng khác nhau thì hành vixâm h i tình d c không ch d ng l i nh ng hình th c đã th c hi n trạ ụ ỉ ừ ạ ở ữ ứ ự ệ ước đây Hành vi tình
d c không ch di n ra b ph n sinh d c mà con co th nh ng b ph n khác trên c thụ ỉ ễ ở ộ ậ ụ ể ở ữ ộ ậ ơ ể
nh mi ng, h u môn và hành vi tình d c con co th đư ệ ậ ụ ể ược th c hi n khi k t h p s d ngự ệ ế ợ ử ụcác d ng c tình d c Th c t nụ ụ ụ ự ế ở ước ta đã t ng x y ra nhi u trừ ả ề ường h p ngợ ười nam gi iớdùng vũ l c co hành vi đ a dự ư ương v t vào mi ng n n nhân, vào h u môn n n nhân ho c đ aậ ệ ạ ậ ạ ặ ưtay, đ a d ng c tình d c vào âm đ o, h u môn n n nhân Đ i v i nh ng hành vi này thìư ụ ụ ụ ạ ậ ạ ố ớ ữtheo quy đ nh c a BLHS hi n hành không đ c s pháp lý đ gi i quy t đúng theo tínhị ủ ệ ủ ơ ở ể ả ế
ch t và m c đ nguy hi m cho xã h i c a hành vi Do đo, BLHS c n co quy đ nh m i đ bấ ứ ộ ể ộ ủ ầ ị ớ ể ổsung căn c pháp lý gi i quy t nh ng trứ ả ế ữ ường h p ph m t i này.ợ ạ ộ
Bên c nh đo, hành vi mua bán ngạ ười cũng co nhi u thay đ i Trề ổ ước đây, hành vi muabán người thông thường là dùng ti n ho c các phề ặ ương ti n thanh toán khác đ trao đ i conệ ể ổ
người qua l i nh th hàng hoa đ ki m l i Tuy nhiên, trong th i gian v a qua nạ ư ứ ể ế ờ ờ ừ ở ước ta
xu t hi n nh ng d ng hành vi m i, ngấ ệ ữ ạ ớ ười ta không ph i ch mua bán ngả ỉ ười mà con ti nếhành mua bán nh ng b ph n c th ngữ ộ ậ ơ ể ười L i d ng nhu c u c a nh ng ngợ ụ ầ ủ ữ ười m c b nhắ ệ
hi m nghèo c n thay th m t b ph n c th thì m i co kh năng c u s ng, nh ng ngể ầ ế ộ ộ ậ ơ ể ớ ả ứ ố ữ ườinày tìm mua b ph n c th c a nh ng ngộ ậ ơ ể ủ ữ ười trong hoàn c nh kho khăn, c n ti n đ gi iả ầ ề ể ảquy t vi c cá nhân r i bán l i cho ngế ệ ồ ạ ười co nhu c u đ thu l i b t chính Tuy nhiên, v iầ ể ợ ấ ớ
d ng hành vi m i này, BLHS hi n hành cũng ch a co đ c s pháp lý đ gi i quy t vì đâyạ ớ ệ ư ủ ơ ở ể ả ếkhông ph i là hành vi mua bán ngả ười
Tom l i, hành vi khách quan c u thành các t i xâm ph m nhân ph m, danh d c a conạ ấ ộ ạ ẩ ự ủ
người đang co nhi u bi n đ i ph c t p mà quy đ nh c a BLHS hi n hành ch a bao trùmề ế ổ ứ ạ ị ủ ệ ư
được h t, nhi u hành vi m i đế ề ớ ược th c hi n nh ng ch a đ c s pháp lý đ gi i quy t ho cự ệ ư ư ủ ơ ở ể ả ế ặ
gi i quy t cho phù h p v i tính ch t và m c đ nguy hi m cho xã h i c a hành vi Do đo,ả ế ợ ớ ấ ứ ộ ể ộ ủBLHS c n co nh ng quy đ nh m i đ k p th i đi u ch nh nh ng hành vi m i phát sinh này.ầ ữ ị ớ ể ị ờ ề ỉ ữ ớ
Ch th c a các t i xâm ph m danh d , nhân ph m c a con ng ủ ể ủ ộ ạ ự ẩ ủ ườ i
Ch th c a t i ph m là ngủ ể ủ ộ ạ ười co năng l c TNHS, đ t đ tu i lu t đ nh và đã th c hi nự ạ ộ ổ ậ ị ự ệhành vi ph m t i c th ạ ộ ụ ể
Trang 12Tu i ch u TNHS theo quy đ nh c a lu t hình s Vi t Nam là t đ 14 tu i và đ 16ổ ị ị ủ ậ ự ệ ừ ủ ổ ủ
tu i Theo quy đ nh t i Đi u 12 BLHS năm 1999, ngổ ị ạ ề ườ ừ ủi t đ 14 tu i đ n dổ ế ưới 16 tu i ph iổ ả
ch u TNHS v t i ph m r t nghiêm tr ng do c ý ho c t i ph m đ c bi t nghi m tr ng.ị ề ộ ạ ấ ọ ố ặ ộ ạ ặ ệ ệ ọ
Ngườ ừ ủi t đ 16 tu i tr lên ph i ch u TNHS v m i t i ph m Vi c quy đ nh các m c tu iổ ở ả ị ề ọ ộ ạ ệ ị ố ổnày xu t phát t các k t qu nghiên c u v tâm lý l a tu i cũng nh th c ti n đ u tranhấ ừ ế ả ứ ề ứ ổ ư ự ễ ấphong ch ng t i ph m t i Vi t Nam, đ ng th i co s tham kh o kinh nghi m c a các nố ộ ạ ạ ệ ồ ờ ự ả ệ ủ ướckhác trong khu v c và trên th gi i Tuy nhiên, v i s thay đ i c a đi u ki n xã h i, nh ngự ế ớ ớ ự ổ ủ ề ệ ộ ữnhu c u v v t ch t c a tr đầ ề ậ ấ ủ ẻ ược đáp ng đ y đ không ch v s lứ ầ ủ ỉ ề ố ượng mà con v ch tề ấ
lượng, vi c ti p xúc v i nh ng môi trệ ế ớ ữ ường văn hoa m i thông qua Internet, các phớ ương ti nệthông tin đ i chúng nh hạ ả ưởng đ n nh n th c c a tr v các v n đ xã h i, trong đo co nhânế ậ ứ ủ ẻ ề ấ ề ộ
ph m, danh d c a con ngẩ ự ủ ười V n đ b o l c h c đấ ề ạ ự ọ ường, nh ng hành vi xúc ph m l n nhauữ ạ ẫ
gi a nh ng h c sinh đang ng i trên gh nhà trữ ữ ọ ồ ế ường ngày càng x y ra ph bi n và nhi uả ổ ế ề
trường h p đã gây ra nh ng h u qu nghiêm tr ng Không ch v y, vi c quan h tình d c ợ ữ ậ ả ọ ỉ ậ ệ ệ ụ ở
l a tu i “h c đứ ổ ọ ường” cũng đang là v n đ đấ ề ược xã h i quan tâm Độ ược ti p xúc v i nh ngế ớ ữthông tin nh y c m thi u s ki m soát c a gia đình và các c quan h u quan khi n s hi uạ ả ế ự ể ủ ơ ữ ế ự ế
đ ng, khám phá, b ng b t c a tu i tr co th khi n h th c hi n nh ng hành vi xâm h i tìnhộ ồ ộ ủ ổ ẻ ể ế ọ ự ệ ữ ạ
d c đ i v i chính b n bè hay th m chí là ngụ ố ớ ạ ậ ười thân c a mình Co th th y đ tu i c aủ ể ấ ộ ổ ủ
nh ng ngữ ười co hành vi xâm ph m nhân ph m, danh d c a con ngạ ẩ ự ủ ười đang co xu hướng
tr hoa, đ c bi t đ i v i hành vi xâm h i tình d c.ẻ ặ ệ ố ớ ạ ụ
Đ i v i ch th c a m t s t i xâm h i tình d c nh : t i hi p dâm, t i hi p dâm tr em,ố ớ ủ ể ủ ộ ố ộ ạ ụ ư ộ ế ộ ế ẻ
t i cộ ưỡng dâm và t i cộ ưỡng dâm tr em, trong lý lu n t trẻ ậ ừ ướ ớc t i nay đ u xác đ nh đây làề ị
nh ng t i co ch th đ c bi t v gi i tính: nam gi i là ch th c a nh ng t i ph m này conữ ộ ủ ể ặ ệ ề ớ ớ ủ ể ủ ữ ộ ạ
n gi i ch co th tham gia v i vai tro đ ng ph m (ngữ ớ ỉ ể ớ ồ ạ ườ ổi t ch c, ngứ ười xúi gi c ho c ngụ ặ ườigiúp s c) Tuy nhiên, trong th c t hi n nay co nhi u trứ ự ế ệ ề ường h p ngợ ười th c hi n hành viự ệxâm h i tình d c không ph i là nam gi i mà là nh ng đ i tạ ụ ả ớ ữ ố ượng khác nh n gi i, ngư ữ ớ ườichuy n đ i gi i tính ho c ngể ổ ớ ặ ười th c hi n hành vi xâm h i tình d c là nam gi i nh ng đ iự ệ ạ ụ ớ ư ố
tượng b xâm h i cũng là nam gi i BLHS hi n hành ch a co quy đ nh nào đ c p t i nh ngị ạ ớ ệ ư ị ề ậ ớ ữ
trường h p này Đi u đo co nghĩa là khi x y ra nh ng trợ ề ả ữ ường h p này trên th c t thì khôngợ ự ế
co c s pháp lý đ gi i quy t ho c gi i quy t theo hơ ở ể ả ế ặ ả ế ướng khác không phù h p v i b n ch tợ ớ ả ấnguy hi m cho xã h i c a hành vi vi ph m.ể ộ ủ ạ
Trang 13M t ch quan c a các t i xâm ph m danh d , nhân ph m c a con ng ặ ủ ủ ộ ạ ự ẩ ủ ườ i Ph n l n các ầ ớ
t i ph m đ ộ ạ ượ c th c hi n v i l i c ý tr c ti p ự ệ ớ ỗ ố ự ế
M t ch quan c a t i ph m là di n bi n tâm lý bên trong c a ngặ ủ ủ ộ ạ ễ ế ủ ười ph m t i bao g m:ạ ộ ồ
l i, đ ng c và m c đích ph m t i.ỗ ộ ơ ụ ạ ộ
L i c a ngỗ ủ ười ph m t i trong nhom t i xâm ph m nhân ph m, danh d c a con ngạ ộ ộ ạ ẩ ự ủ ười
đ u là l i c ý tr c ti p Ngề ỗ ố ự ế ười ph m t i nh n th c đạ ộ ậ ứ ược hành vi c a mình là hành vi nguyủ
hi m cho xã h i nh ng vì nh ng đ ng c và m c đích khác nhau mà đ u mong mu n th cể ộ ư ữ ộ ơ ụ ề ố ự
hi n hành vi đo.ệ
Đ ng c ph m t i là đ ng l c bên trong thúc đ y ngộ ơ ạ ộ ộ ự ẩ ười ph m t i th c hi n hành viạ ộ ự ệ
ph m t i c ý Thông thạ ộ ố ường đ ng c ph m t i c a nh ng ngộ ơ ạ ộ ủ ữ ười ph m t i xâm ph m nhânạ ộ ạ
ph m, danh d c a con ngẩ ự ủ ười thường do ham mu n, nhu c u tình d c ho c do nh ng mâuố ầ ụ ặ ữthu n cá nhân ho c các đ ng c khác Tuy nhiên, khi truy c u TNHS đ i v i nh ng ngẫ ặ ộ ơ ứ ố ớ ữ ười
ph m các t i xâm ph m nhân ph m, danh d c a con ngạ ộ ạ ẩ ự ủ ười, đ ng c ph m t i không ph i làộ ơ ạ ộ ả
d u hi u b t bu c đ đ nh t i.ấ ệ ắ ộ ể ị ộ
M c đích ph m t i là k t qu trong ý th c ch quan mà ngụ ạ ộ ế ả ứ ủ ười ph m t i đ t ra ph i đ tạ ộ ặ ả ạ
được khi th c hi n hành vi ph m t i M c đích ph m t i c a nh ng ngự ệ ạ ộ ụ ạ ộ ủ ữ ười ph m t i xâmạ ộ
ph m nhân ph m, danh d c a con ngạ ẩ ự ủ ười thông thường là mu n th a mãn nhu c u tình d cố ỏ ầ ụ
c a b n thân ho c mu n thu l i b t chính ho c c ý nh m xúc ph m nhân ph m, danh dủ ả ặ ố ợ ấ ặ ố ằ ạ ẩ ự
c a ngủ ười khác
1.2 Phân lo i các t i ph m xâm ph m danh d , nhân ph m ạ ộ ạ ạ ự ẩ
B lu t Hình s (BLHS) năm 2015 (s a đ i, b sung năm 2017) b sung và quy đ nhộ ậ ự ử ổ ổ ổ ị
rõ thêm m t s t i danh xâm ph m đ n danh d , nhân ph m c a con ngộ ố ộ ạ ế ự ẩ ủ ười (đ c bi t đ i v iặ ệ ố ớ
t i danh xâm ph m đ n danh d , nhân ph m c a con ngộ ạ ế ự ẩ ủ ười là tr em) so v i BLHS nămẻ ớ
1999 (s a đ i, b sung 2009) Theo quy đ nh pháp lu t Hình s Vi t Nam hi n nay, các t iử ổ ổ ị ậ ự ệ ệ ộxâm ph m danh d , nhân ph m c a con ngạ ự ẩ ủ ườ ồi g m:
Các t i xâm ph m tình d c: ộ ạ ụ
Nhom t i này g m các t i sau: T i hi p dâm; T i cộ ồ ộ ộ ế ộ ưỡng dâm; T i dâm ô v i ngộ ớ ười
dưới 16 tu i; T i giao c u ho c th c hi n hành vi quan h tình d c khác v i ngổ ộ ấ ặ ự ệ ệ ụ ớ ườ ừ ủi t đ 13
tu i đ n dổ ế ưới 16 tu i; T i s d ng ngổ ộ ử ụ ườ ưới d i 16 tu i vào m c đích khiêu dâm.ổ ụ
Trang 14Theo BLHS 1999 (s a đ i, b sung 2009) Vi t Nam, các t i xâm ph m tình d c baoử ổ ổ ệ ộ ạ ụ
g m: T i hi p dâm (Đi u 111), T i hi p dâm tr em (Đi u 112), T i cồ ộ ế ề ộ ế ẻ ề ộ ưỡng dâm (Đi u 113),ề
T i cộ ưỡng dâm tr em (Đi u 114), T i giao c u v i tr em (Đi u 115), T i dâm ô đ i v i trẻ ề ộ ấ ớ ẻ ề ộ ố ớ ẻ
em (Đi u 116) BLHS 2015 (s a đ i, b sung năm 2017) đã b sung và quy đ nh rõ thêmề ử ổ ổ ổ ị
m t s t i danh xâm ph m tình d c, đ c bi t đ i v i t i danh xâm ph m tình d c đ i v i trộ ố ộ ạ ụ ặ ệ ố ớ ộ ạ ụ ố ớ ẻem: T i hi p dâm (Đi u 141), T i hi p dâm ngộ ế ề ộ ế ườ ưới d i 16 tu i (Đi u 142), T i cổ ề ộ ưỡng dâm(Đi u 143), T i cề ộ ưỡng dâm ngườ ừ ủi t đ 13 tu i đ n dổ ế ưới 16 tu i (Đi u 144), T i giao c uổ ề ộ ấ
ho c th c hi n hành vi quan h tình d c khác v i ngặ ự ệ ệ ụ ớ ườ ừ ủi t đ 13 tu i đ n dổ ế ưới 16 tu i (Đi uổ ề145), T i dâm ô đ i v i ngộ ố ớ ườ ưới d i 16 tu i (Đi u 146), T i s d ng ngổ ề ộ ử ụ ườ ưới d i 16 tu i vàoổ
m c đích khiêu dâm (Đi u 147).ụ ề
Các t i mua bán ng ộ ườ i:
Nhom t i này g m: T i mua bán ngộ ồ ộ ười (ch y u là t i mua bán ph n , tr em); T iủ ế ộ ụ ữ ẻ ộmua bán ngườ ưới d i 16 tu i; T i đánh tráo ngổ ộ ườ ưới d i 1 tu i; T i chi m đo t ngổ ộ ế ạ ườ ưới d i 16
tu i; T i mua bán, chi m đo t mô ho c b ph n c th ngổ ộ ế ạ ặ ộ ậ ơ ể ười
Theo PGS.TS Tr n Văn Luy n và các c ng s (2018), đây là “T i xâm ph m đ n s cầ ệ ộ ự ộ ạ ế ứkho con ngẻ ười, xâm ph m đ n quy n b t kh xâm ph m v thân th con ngạ ế ề ấ ả ạ ề ể ười” [6] Th cự
t hi n nay nế ệ ở ước ta, l i d ng nhu c u c a nh ng b nh nhân c n thay th m t b ph n cợ ụ ầ ủ ữ ệ ầ ế ộ ộ ậ ơ
th , trong xã h i đã xu t hi n nh ng nhom ngể ộ ấ ệ ữ ười môi gi i, mua bán trái phép ho c chi mớ ặ ế
đo t mô ho c b ph n c th ngạ ặ ộ ậ ơ ể ười Đi n hình nh ngày 31/01/2019 C c C nh sát hình sể ư ụ ả ự
B Công an tri t phá độ ệ ường dây buôn bán n i t ng ngộ ạ ườ ới v i quy mô xuyên qu c gia, b tố ắ
gi 05 đ i tữ ố ượng do Tôn N Th Huy n c m đ u (ch tính t tháng 5/2017 đ n thángữ ị ề ầ ầ ỉ ừ ế01/2019 các đ i tố ượng ch y u ho t đ ng mua bán th n, m i l n bán th n thành công cácủ ế ạ ộ ậ ỗ ầ ậ
đ i tố ượng thu s ti n giao đ ng t 15.000 đ n 17.000 USD).ố ề ộ ừ ế
Theo BLHS 1999 (S a đ i, b sung 2009) Vi t Nam, các t i mua bán ngử ổ ổ ệ ộ ườ ồi g m: T iộmua bán người (Đi u 119), T i mua bán, đánh tráo ho c chi m đo t tr em (Đi u 120) Đ nề ộ ặ ế ạ ẻ ề ếBLHS 2015 (s a đ i, b sung năm 2017) đã b sung và quy đ nh rõ thêm m t s t i danhử ổ ổ ổ ị ộ ố ộmua bán người, g m: T i mua bán ngồ ộ ười (Đi u 150), T i mua bán ngề ộ ườ ưới d i 16 tu i (Đi uổ ề151), T i đánh tráo ngộ ườ ưới d i 01 tu i (Đi u 152), T i chi m đo t ngổ ề ộ ế ạ ườ ưới d i 16 tu i (Đi uổ ề153), T i mua bán, chi m đo t mô ho c b ph n c th ngộ ế ạ ặ ộ ậ ơ ể ười (Đi u 154).ề
Các t i làm nh c ng ộ ụ ườ i khác:
Nhom t i này g m: T i làm nh c ngộ ồ ộ ụ ười khác; T i vu kh ng; T i hành h ngộ ố ộ ạ ười khác
Trang 15Theo PGS.TS Tr n Văn Luy n và các c ng s (2018), “Hành vi ph m t i hành hầ ệ ộ ự ạ ộ ạ
người khác xâm ph m đ n quy n đạ ế ề ược b o h v thân th , s c kho , uy tín, danh d , nhânả ộ ề ể ứ ẻ ự
ph m c a ngẩ ủ ườ ị ệi b l thu c” [6]ộ
Theo BLHS 1999 (s a đ i, b sung 2009) Vi t Nam, các t i làm nh c ngử ổ ổ ệ ộ ụ ười khác
g m: T i hành h ngồ ộ ạ ười khác (Đi u 110), T i làm nh c ngề ộ ụ ười khác (Đi u 121), T i vuề ộ
kh ng (Đi u 122); đ n BLHS 2015 (S a đ i, b sung năm 2017) ti p t c quy đ nh các t iố ề ế ử ổ ổ ế ụ ị ộdanh này t i Đi u 140, Đi u 155 và Đi u 156.ạ ề ề ề
Nhóm t i khác nh : T i lây truy n HIV cho ng ộ ư ộ ề ườ i khác; T i c ý truy n HIV cho ộ ố ề
ng ườ i khác; T i ch ng ng ộ ố ườ i thi hành công v ụ
Các hành vi ph m t i lây truy n HIV cho ngạ ộ ề ười khác và c ý truy n HIV cho ngố ề ườikhác làm t n thổ ương đ n s c kho c a ngế ứ ẻ ủ ười khác, bên c nh đo, các hành vi ph m t i nàyạ ạ ộcon làm nh hả ưởng đ n tinh th n c a n n nhân Trên th c t , n n nhân c a nh ng hành viế ầ ủ ạ ự ế ạ ủ ữ
ph m t i này s b nhi m HIV, vì th h mang tâm lý m c c m, lo s ngạ ộ ẽ ị ễ ế ọ ặ ả ợ ười khác kỳ th ; khiị
b c ng đ ng, t p th , gia đình phát hi n HIV, b n thân n n nhân kho ch ng minh b n thânị ộ ồ ậ ể ệ ả ạ ứ ả
là n n nhân c a các hành vi ph m t i trên mà thạ ủ ạ ộ ường b quy ch p là “vi ph m các t n n xãị ụ ạ ệ ạ
h i” (nh quan h tình d c v i ngộ ư ệ ụ ớ ười hành ngh m i dâm ho c s d ng ma tuý) Chínhề ạ ặ ử ụ
nh ng h lu c a hành vi ph m t i này đã làm cho n n nhân nh hữ ệ ỵ ủ ạ ộ ạ ả ưởng nghiêm tr ng đ nọ ếdanh d , nhân ph m c a b n thân h Chính vì th , theo PGS.TS Tr n Văn Luy n và cácự ẩ ủ ả ọ ế ầ ệ
c ng s (2018), hành vi ph m t i lây truy n HIV cho ngộ ự ạ ộ ề ười khác và c ý truy n HIV choố ề
người khác “cũng làm nh hả ưởng đ n nhân ph m danh d con ngế ẩ ự ười” [6] Cùng v i đo,ớhành vi ch ng ngố ười thi hành công v không nh ng xâm ph m đ n ho t đ ng qu n lý xã h iụ ữ ạ ế ạ ộ ả ộnoi chung và ho t đ ng qu n lý hành chính noi riêng c a c quan Nhà nạ ộ ả ủ ơ ước và no con nhả
hưởng tr c ti p đ n uy tín, danh d , nhân ph m c a cán b tr c ti p thi hành nhi m v Doự ế ế ự ẩ ủ ộ ự ế ệ ụ
đo, t i lây truy n HIV cho ngộ ề ười khác; t i c ý truy n HIV cho ngộ ố ề ười khác và t i ch ngộ ố
người thi hành công v v n đụ ẫ ược x p vào nhom các t i xâm ph m danh d , nhân ph m c aế ộ ạ ự ẩ ủcon người
1.3 Nguyên nhân, đi u ki n c a tình tr ng ph m t i xâm h i danh d , nhân ề ệ ủ ạ ạ ộ ạ ự
Trang 16M t là ộ , S tác đ ng b i nh ng m t trái c a n n kinh t th trự ộ ở ữ ặ ủ ề ế ị ường N n kinh t thề ế ị
trường, bên c nh nh ng m t u đi m cũng b c l nhi u m t trái tr thành nh ng nguyênạ ữ ặ ư ể ộ ộ ề ặ ở ữnhân làm phát sinh t i ph m, đo là: hình thành l i s ng hộ ạ ố ố ưởng th xa hoa, tr y l c c a m tụ ụ ạ ủ ộ
b ph n ngộ ậ ười trong xã h i đã làm xu ng c p nhi u m t v văn hoá, đ o đ c, l i s ng làmộ ố ấ ề ặ ề ạ ứ ố ố
m t đi truy n th ng văn hoá t t đ p c a dân t c, đ y m nh t c đ phân t ng xã h i, t o ra sấ ề ố ố ẹ ủ ộ ẩ ạ ố ộ ầ ộ ạ ựphân hoá giàu nghèo sâu s c, m t b ph n giàu lên nhanh chong trong đo co m t s ngắ ộ ộ ậ ộ ố ườilàm giàu b t chính t đo d n đ n ph m t i, m t khác không ít ngấ ừ ẫ ế ạ ộ ặ ười không co t li u s nư ệ ả
xu t ph i ra thành ph , th xã làm thuê ki m s ng b tác đ ng b i nh ng hi n tấ ả ố ị ế ố ị ộ ở ữ ệ ượng tiêu c cự
d d n đ n ph m t i.ễ ẫ ế ạ ộ
Hai là, tác đ ng tr c ti p, toàn di n c a nh ng hi n tộ ự ế ệ ủ ữ ệ ượng xã h i tiêu c c do ch đ cũộ ự ế ộ
đ l i H u qu c a ch đ th c dân, đ qu c cùng v i chi n tranh kéo dài trong nhi u nămể ạ ậ ả ủ ế ộ ự ế ố ớ ế ề
đã phá ho i c s v t ch t, hình thành l i s ng hạ ơ ở ậ ấ ố ố ưởng th , t tụ ư ưởng tham lam, ích k , sa đoỷ ạtru l c trong m t b ph n nhân dân T tỵ ạ ộ ộ ậ ư ưởng tr ng nam, coi thọ ường ph n ; nh ng tácụ ữ ữ
đ ng tiêu c c, tàn d c a ch đ xã h i cũ con t n t i lâu dài tác đ ng vào đ i s ng xã h iộ ự ư ủ ế ộ ộ ồ ạ ộ ờ ố ộlàm n y sinh các hi n tả ệ ượng tiêu c c trong đo co t i ph m.ự ộ ạ
Ba là, s thâm nh p nh hự ậ ả ưởng c a t i ph m, t n n xã h i c a các qu c gia khác.ủ ộ ạ ệ ạ ộ ủ ố
B n là, ố nh ng s h , thi u sot trong các m t công tác qu n lý c a Nhà nữ ơ ở ế ặ ả ủ ước, các c p,ấcác ngành bao g m: s h thi u sot trong qu n lý con ngồ ơ ở ế ả ười, qu n lý văn hoá, qu n lý nghả ả ềnghi p kinh doanh…ệ
Năm là, nh ng thi u sot trong giáo d c đ o đ c, l i s ng, nâng cao trình đ văn hoáữ ế ụ ạ ứ ố ố ộ
c a ngủ ười dân
Sáu là, h th ng pháp lu t ch a hoàn thi n, vi c th c thi pháp lu t kém hi u qu , m tệ ố ậ ư ệ ệ ự ậ ệ ả ộ
s chính sách v kinh t , xã h i ch m đ i m i t o s h cho t i ph m ho t đ ng phát tri n.ố ề ế ộ ậ ổ ớ ạ ơ ở ộ ạ ạ ộ ể
S ch m đ i m i ch trự ậ ổ ớ ủ ương chính sách v kinh t xã h i và pháp lu t đã b c l nh ng sề ế ộ ậ ộ ộ ữ ơ
h khi n cho m t s đ i tở ế ộ ố ố ượng l i d ng đ ho t đ ng ph m t i.ợ ụ ể ạ ộ ạ ộ
B y là, ả công tác đ u tranh ch ng t i ph m c a các c quan ch c năng noi chung vàấ ố ộ ạ ủ ơ ứ
c a ngành công an noi riêng con b c l nhi u y u kém, thi u sot; th hi n trên các m t: trìnhủ ộ ộ ề ế ế ể ệ ặ
đ nghi p v , pháp lu t c a m t b ph n cán b ch a đáp ng yêu c u th c ti n d n đ nộ ệ ụ ậ ủ ộ ộ ậ ộ ư ứ ầ ự ễ ẫ ế
h u khuynh né tránh, th m chí co m t s cán b bi n ch t, ti p tay cho t i ph m, buôngữ ậ ộ ố ộ ế ấ ế ộ ạ
l ng công tác đ u tranh tr n áp t i ph m; m i quan h gi a các c quan b o v pháp lu tỏ ấ ấ ộ ạ ố ệ ữ ơ ả ệ ậ
ch a th c s đ ng b , thi u th ng nh t trong quá trình đi u tra, truy t , xét x t i ph m,ư ự ự ồ ộ ế ố ấ ề ố ử ộ ạ