(TIỂU LUẬN) môn KINH tế học CÔNG CỘNG đề tài CHƯƠNG TRÌNH bảo HIỂM xã hội VIỆT NAM

Trong công cuộc đổi mới đất nước, Đảng, Nhà nước ta xác định rõ quan điểm từng bước mở rộng và hoàn thiện chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội nhưng phải có bước đi và lộ trình phù hợp, th

NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HCM

- 

-TIỂU LUẬN MÔN: KINH TẾ HỌC CÔNG CỘNG

ĐỀ TÀI: CHƯƠNG TRÌNH BẢO HIỂM XÃ HỘI VIỆT NAM

NHÓM THỰC HIỆN: NHÓM 5LỚP HỌC PHẦN: D03

GVHD: NGUYỄN HỒ PHƯƠNG CHI

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 3 năm 2022

MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU

DANH MỤC HÌNH ẢNH

I Cơ sở lí luận về bảo hiểm 1

1 Bảo hiểm là gì? 1

2 Sự cần thiết của bảo hiểm xã hội 1

3 Bảo hiểm với khu vực tư nhân 2

II Chương trình bảo hiểm xã hội Việt Nam 5

1 Các chế độ bảo hiểm xã hội Việt Nam 5

2 Nguồn thu 7

3 Chế độ chi trả 8

( Nội dung chi tiết ở phụ lục 2) 9

4 Chính sách tăng tuổi nghỉ hưu Việt Nam 10

4.1 Tác động đến quỹ bảo hiểm xã hội Việt Nam 10

4.2 Có nên tăng tuổi nghỉ hưu ở Việt Nam 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

Phụ lục 1 14

Phụ lục 2 14

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1: Mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với NLĐ Việt Nam và doanh nghiệp

sử dụng lao động Việt Nam 06 Hình 2: Mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với NLĐ nước ngoài và doanh nghiệp

sử dụng NLĐ nước ngoài 07

LỜI MỞ ĐẦUBảo hiểm xã hội là chính sách lớn của Đảng và Nhà nước ta, là hoạt động có ý nghĩa quan trọng về kinh tế, chính trị, xã hội và mang tính nhân văn sâu sắc Bảo hiểm

xã hội Việt Nam gắn liền với bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa do Đảng lãnh đạo Với mục tiêu là phục vụ cuộc sống người lao động, vì vậy, từ khi thành lập đến nay, bảo hiểm xã hội Việt Nam ngày càng phát triển Bảo hiểm xã hội không chỉ thực hiện việc huy động vốn cho nền kinh tế, kích thích đầu tư, mà còn góp phần đảm bảo ổn định tài chính cho các cá nhân, gia đình, cho mọi tổ chức và doanh nghiệp để ổn định đời sống và khôi phục sản xuất kinh doanh

Trong công cuộc đổi mới đất nước, Đảng, Nhà nước ta xác định rõ quan điểm từng bước mở rộng và hoàn thiện chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội nhưng phải có bước đi và lộ trình phù hợp, thống nhất, đồng bộ với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, và hội nhập quốc

tế, cùng với sự phát triển kinh tế xã hội, thu nhập của người dân ngày càng được tăng lên thì nhu cầu bảo hiểm của người dân cũng ngày càng mở rộng Vì vậy, bảo hiểm xã hội cần phải được phát triển, hoàn thiện cả về tổ chức bộ máy, cơ chế hoạt động và cácchế độ, chính sách bảo hiểm xã hội để phục nhân dân được tốt hơn Nghị quyết Đại hộiĐảng lần thứ XII nhấn mạnh: “Tiếp tục sửa đổi, hoàn thiện hệ thống bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, trợ giúp và cứu trợ xã hội đa dạng, linh hoạt, có khả năng bảo vệ, giúp đỡ mọi thành viên trong xã hội, ” Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XII cũng nhấn mạnh: “Rà soát, hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả quản lýnhà nước về an sinh xã hội” Điều đó thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với cuộc sống, sức khỏe của người dân đồng thời cũng là mục tiêu phấn đấu và thể hiện rõ bản chất của Nhà nước của dân, do dân và vì dân ở nước ta

Trên cơ sở đó, sinh viên tiến hành nghiên cứu các vấn đề liên quan đến chươngtrình bảo hiểm xã hội ở Việt Nam hiện nay

I Cơ sở lí luận về bảo hiểm

1 Bảo hiểm là gì?

Bảo hiểm là một thỏa thuận hợp pháp giữa người mua bảo hiểm và công ty bánbảo hiểm Thông qua đó, người tham gia bảo hiểm sẽ chấp nhận đóng một khoản tiềnnhất định (phí bảo hiểm) để đổi lấy những cam kết về khoản chi trả khi có một sự kiệntrong hợp đồng xảy ra

Số tiền mà người tham gia bảo hiểm đóng sẽ được cho vào một quỹ lớn do công

ty bảo hiểm quản lý và đến khi kết thúc thời hạn hoặc có những sự cố rủi ro thì công ty

sẽ trả lại khoản tiền như đã thỏa thuận trước đó Khi xảy ra bất cứ sự cố gì thì về phíacông ty bảo hiểm sẽ căn cứ vào những điều khoản trong hợp đồng để chi trả quyền lợibảo hiểm và chắc chắn những gì mà khách hàng được hưởng sẽ ghi lại trong giấychứng nhận bảo hiểm hoặc những văn bản xác nhận

Nói tóm lại, bảo hiểm chính là hình thức quản lý rủi ro, là phương pháp bảo vệ

cá nhân hoặc doanh nghiệp trước các tổn thất ngẫu nhiên về tài chính, sinh mạng, tainạn lao động, giao thông…

2 Sự cần thiết của bảo hiểm xã hội

Thực tế đã chứng minh rằng, rủi ro luôn hiện diện xung quanh chúng ta, có một

số rủi ro con người không thể lường trước được nhưng cũng có những rủi ro con người

có thể dự đoán trước Tuy nhiên, cho dù có là loại rủi ro nào thì khi phát sinh nó đều ảnh hưởng đến con người và xã hội nhưng mức độ thiệt hại là khác nhau Để có thể chuẩn bị đối phó với những tình huống bất trắc xảy ra trong cuộc sống việc mua bảo hiểm là vô cùng cần thiết

Điều đầu tiên cần nói đến khi mua bảo hiểm là nó mang lại cho bạn sự an toàn

và sự bảo vệ trước những tai nạn bất ngờ Ví dụ, nếu bạn tham gia vào các kế hoạch bảo hiểm nhân thọ thì nó sẽ bảo vệ gia đình bạn về nhu cầu tài chính trong trường hợp bạn không may qua đời Gia đình của bạn sẽ được các chương trình bảo hiểm nhân thọgiúp đỡ để trang trải cuộc sống ngoài ra chúng cũng cung cấp lợi ích đáo hạn, dẫn đến một khoản tiết kiệm lớn cho tương lai

Hoặc như việc hiện tại dòng thu nhập của bạn đang ổn định, nó có thể chu cấp

đủ cho nhu cầu sống của gia đình bạn, nhưng hãy nghĩ tới trường hợp xấu nhất khi bạn

1

bất ngờ đối mặt với cái kết của cuộc đời Thì liệu rằng tiền đâu để gia đình bạn có thể xoay sở nếu như thiếu bạn Trong trường hợp này, nó sẽ khác khi bạn sở hữu một hợp đồng bảo hiểm có thời hạn, tương lai của gia đình bạn sẽ được đảm bảo Hợp đồng bảohiểm sẽ chỉ định người được nhận cũng như người phụ thuộc sẽ nhận được khoản thanh toán một lần hoặc hàng tháng Bảo hiểm có kỳ hạn là một trong những gói bảo hiểm nhân thọ cung cấp cho cá nhân trong một thời hạn xác định với chi phí bảo hiểm phải chăng.

Qua đó dễ dàng nhận thấy các kế hoạch bảo hiểm nhân thọ và hợp đồng bảo hiểm có thời hạn là rất cần thiết để đảm bảo tương lai của gia đình bạn, khi bạn vắng mặt Bạn hãy sống một cuộc sống yên bình và đừng quá căng thẳng khi phải quản lý những rủi ro mà bạn gặp phải Bởi bạn có thể hoàn toàn yên tâm khi xoay sở với những bất trắc trong cuộc sống bằng bảo hiểm Bảo hiểm sẽ giúp bạn quản lý rủi ro hiệu quả trong cuộc sống như rủi ro bị ốm, rủi ro mất xe, rủi ro gặp tai nạn khi đi xe đạp, rủi ro tử vong của chính bạn và hơn thế nữa mọi rủi ro đều có thể được giải quyết bằng một hợp đồng bảo hiểm hiệu quả

Không dừng lại ở thế, bảo hiểm vừa là sự đầu tư tuyệt vời vừa giúp ta tiết kiệm chi phí Với các kế hoạch bảo hiểm nhân thọ nó tạo khoản tiền tiết kiệm có hệ thống thông qua việc thu phí bảo hiểm hàng năm Và khi kết thúc thời hạn, chủ sở hữu hợp đồng có thể thu được lợi ích bằng cách nhận khoản tiền thanh toán một lần, điều đó tạo

ra một khoản tiền lớn cho người tham gia mua bảo hiểm Bên cạnh đó, nó cũng là một công cụ tiết kiệm thuế tuyệt vời giúp bạn giảm gánh nặng thuế

Cho dù là bất cứ kế hoạch bảo hiểm nào thì tầm quan trọng của nó ai cũng cần công nhận Đừng chỉ quan tâm về số tiền mà ta cần trả trước cho sản phẩm bảo hiểm, thay vì đó hãy nhìn vào lợi ích mà bảo hiểm mang lại, bảo hiểm đảm bảo cho cuộc sống tương lai không chỉ của bạn mà còn là của người thân, gia đình của bạn

3 Bảo hiểm với khu vực tư nhân

Những thất bại của thị trường, khiến cho chính phủ phải tham gia vào thị trườngbảo hiểm Với thị trường này, tư nhân gặp một số bất lợi và có thể thất bại

Thị trường tư nhân kém khả năng đảm bảo cho các rủi ro xã hội

2

Rủi ro xã hội được đề cập ở đây là rủi ro lạm phát Người tham gia bảo hiểm,đóng một khoản tiền để bảo đảm cho các rủi ro về sau Sau đó, họ sẽ nhận được mộtkhoản tiền tương ứng từ sự kiện xảy ra trong hợp đồng Lạm phát là sự gia tăng mứcgiá chung của nền kinh tế Người tham gia bảo hiểm đóng phí hiện tại nhưng công tybảo hiểm phải trả theo giá tương lai Do đó, việc thu tiền bảo hiểm từ thế hệ trước,không đủ chi trả theo mức tăng trong tương lai Kết quả, tư nhân không thể trả nổi, hệthống sụp đổ.

Nếu nhà nước tham gia, rủi ro này sẽ được giải quyết Sự khác biệt giữa tư nhânvới nhà nước là nhà nước giải quyết được vấn đề xã hội Về bảo hiểm, số tiền chi trả sẽtăng tương ứng với mức tăng lạm phát Nếu trong trường hợp không chi trả được nữa,nhà nước sẽ tăng thuế Và việc này, trong lĩnh vực bảo hiểm, gọi là chia sẻ rủi ro quacác thế hệ

Nói về một rủi ro xã hội khác, đó là chiến tranh Mạng sống cá nhân trongtrường hợp này là sự kiện ngẫu nhiên và bảo hiểm phải chi trả Tuy nhiên, các công ty

tư nhân chỉ dự đoán số lượng người chết hàng năm trong điều kiện bình thường, chứkhông tính được số lượng người chết từ chiến tranh Việc phải chi trả bảo hiểm nhiềutrong cùng một lúc thì không có hãng tư nhân nào có thể thực hiện Cũng như trên, nhànước sẽ chia sẽ rủi ro này bằng cách đánh thuế nhiều hơn vào thế hệ sau để có số tiền

đủ chi trả cho thế hệ trước

Chi phí cao trong giao dịch

Khu vực bảo hiểm tư nhân không đem lại khoản tiền bảo hiểm hấp dẫn Nguyênnhân là vì chi phí hành chính quá cao và công ty phải trả tiền thuế Việc mua bảo hiểm không có lợi ích gì nhiều, lượng người tham gia sẽ ít Việc có một chương trình bảo hiểm thống nhất, sẽ giúp chi phí hành chính thấp Rõ ràng, chính phủ tham gia thì người mua bảo hiểm sẽ được lợi hơn

Sự lựa chọn trái ngược nhau(lựa chọn bất lợi), mức độ rủi ro khác nhau và giá bảo hiểm

Vấn đề này nảy sinh từ thực tế là các cá nhân có tuổi thọ khác nhau Vậy lựa chọn trái ngược đó được thể hiện chỗ nào? Điều này dựa trên mức độ rủi ro khác nhau

và từ đó giá bảo hiểm khác nhau Bây giờ ta xét về 2 gói cơ bản chính là bảo hiểm sinhmạng và bảo hiểm năm để hiểu rõ vấn đề này

3

Đối với loại hình bảo hiểm sinh mạng, khách hàng sẽ đóng phí cho đến khi họ suýt chết Sau họ mất, gia đình của họ nhận được một khoản tiền Với đặc điểm này, hãng bảo hiểm tư nhân không muốn hợp đồng với những người gần chết Nếu các hãng biết khách hàng của mình gần chết họ sẽ đòi đóng phí cao hơn Còn đối với loại hình bảo hiểm năm thì ngược lại Khách hàng sẽ đóng phí cho đến tuổi nào đó(tiêu biểu là tuổi nghỉ hưu) Sau đó, họ sẽ nhận được khoản tiền bảo hiểm hàng năm Nếu người đó sống lâu, họ sẽ nhận được tiền bảo hiểm nhiều, ngược lại, nếu người đó sống

ít lâu hơn sẽ nhận ít tiền bảo hiểm ít hơn

Đứng trên khía cạnh khách hàng, nếu họ biết mình sắp chết, họ mua bảo hiểm sinh mạng Nếu họ nghĩ mình sống lâu họ mua bảo hiểm năm Vì vậy khách của các công ty bảo hiểm có khuynh hướng là những người có rủi ro cao

Sự khác nhau về tuổi thọ có thế xác định được Về mặt hiệu quả kinh tế, đòi hỏicác hãng tư nhân phải phân biệt được Nhưng nếu các hãng tư nhân không thể phân biệt đối xử các cá nhân có mức độ rủi ro khác nhau thì sao? Tư nhân có đủ tiền chi trả cho các lựa chọn sai lầm của mình? Trong điều kiện cạnh tranh cân bằng, các mức giá phản ánh mức độ rủi ro bình quân Và điều đó cũng đồng nghĩa, những rủi ro ít đang bao cấp cho rủi ro tồi Với kiểu bảo hiểm sinh mạng, những người sống lâu bao cho những người chết trẻ và kiểu bảo hiểm năm thì ngược lại Quá trình phân tích trên gọi

là sự lựa chọn trái ngược nhau

Rủi ro đạo đức hay tâm lý ỷ lại

Rủi ro đạo đức là tình trạng cá nhân hay tổ chức không còn động cơ để cố gắng hay hành động một cách hợp lý như trước khi giao dịch xảy ra Khách hàng khi đã mua bảo hiểm thường giảm sự cẩn trọng vì không phải gánh chịu toàn bộ chi phí thiệt hại do họ gây ra >công ty tư nhân thiệt hại; gây mất nguồn lực cho nền kinh tế

Trước những đặc điểm trên, nếu công ty tư nhân tham gia muốn tham gia bảo hiểm, có một số giải pháp khắc phục sau:

+ Công ty bảo hiểm yêu cầu khám sức khỏe

II Chương trình bảo hiểm xã hội Việt Nam

Chính vì các lí do đó, nhà nước mới tham gia vào thị trường bảo hiểm Cũngnhư nhiều nước trên thế giới, Việt Nam cũng có chương trình bảo hiểm xã hội Trảiqua các giai đoạn, từ sơ khai cho đến nay, bảo hiểm Việt Nam đã được thể chế hóabằng văn bản pháp luật Sau đây là một số điều cần biết

1 Các chế độ bảo hiểm xã hội Việt Nam

Dựa vào hình thức tự nguyện hay bắt buộc tham gia, BHXH Việt Nam có 2 loạilà: BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện Căn cứ theo Luật BHXH 2014, BHXH bắtbuộc và tự nguyện sẽ có những đặc điểm khác nhau cơ bản sau:

Tiêu chí so sánh BHXH bắt buộc BHXH tự nguyện

Căn cứ pháp lí Chương III luật BHXH

2014

Chương IV luật BHXH2014

Các chế độ 5 chế độ: Ốm đau, thai sản;

tai nạn lao động-bệnh nghềnghiệp, hưu trí, tử tuất1

2 chế độ: hưu trí và tử tuất

Đối tượng tham gia NLĐ là công dân Việt Nam

thuộc đối tượng tham giaBHXH bắt buộc:[Phụ lục1]

Công dân Việt Nam từ đủ

15 tuổi trở lên và khôngthuộc đối tượng tham giaBHXH bắt buộc

Trách nhiệm đóng BHXH NLĐ và NSDLĐ Người tham gia BHXH tự

nguyện đóng tại cơ quanBHXH

nguyện bằng 22% mức thunhập do NLĐ lựa chọnnhưng thấp nhất bằng mứcchuẩn nghèo khu vực nôngthôn theo từng giai đoạn.Phương thức đóng - Đóng theo một trong các - Đóng theo một trong các

1 Chế độ tử tuất là chế độ bảo hiểm xã hội bù đắp phần thu nhập của NLĐ dùng để đảm bảo cuộc sống cho thân nhân họ hoặc các chi phí khác phát sinh do NLĐ đang tham gia quan hệ lao động hoặc đang hưởng bảo hiểm xã hội bị chết.

5

phương thức: 3 tháng/6tháng/12 tháng.

- Đóng trước một lần theothời hạn ghi trong hợpđồng đưa NLĐ đi làm việc

ở nước ngoài

phương thức: hàng tháng/3 tháng/6 tháng/12 tháng

- Một lần cho nhiều năm

về sau với mức thấp hơn mức đóng hàng tháng hoặcmột lần cho những năm còn thiếu với mức cao hơn mức đóng hàng tháng

Trải qua thời gian, mức đóng bảo hiểm bắt buộc có sự thay đổi nên phần nàyđược trình bày chi tiết trong 2 bảng dưới Căn cứ theo quy định Quyết định 595/QĐ-BHXH năm 2017, Nghị định số 58/2020/NĐ-CP, Nghị định 143/2018/NĐ-CP, Nghịquyết 68/NQ-CP, Nghị quyết 116/NQ-CP mức đóng quỹ BHXH của người lao động vàngười sử dụng lao động đến năm 2022 có sự thay đổi như sau:

Mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với NLĐ Việt Nam và doanh nghiệp sử dụng lao động Việt Nam nguồn cổng giao dịch bảo hiểm xã hội điện tử - ebh.vn)(

6

Mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với NLĐ nước ngoài và doanh nghiệp sử dụng NLĐ nước ngoài(nguồn cổng giao dịch bảo hiểm xã hội điện tử - ebh.vn)

Từ 2 bảng trên ta thấy: người lao động sẽ không phải đóng tiền bảo hiểm về chế

độ ốm đau-thai sản, TNLĐ-BNN, NLĐ nước ngoài và doanh nghiệp sử dụng lao độngnước ngoài sẽ không đóng BHTN, NLĐ Việt Nam đóng tỉ lệ cố định 10,5%; còn lạisau khoảng thời gian 1/1/2022 thì tỉ lệ đóng bảo hiểm một số chế độ sẽ tăng lên(đượcthể hiện trong bảng)

2 Nguồn thu

Nguồn thu của quỹ bảo hiểm cũng được quy định chi tiết hóa tại các điều 85,

86, 87 trong luật BHXH 2014 Theo luật này, có 3 nguồn thu chính sau:

Thứ nhất, thu từ người sử dụng lao động Người sử dụng lao động có trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động của mình theo mức mà pháp luật quy định Như 2 bảng trên, ta thấy doanh nghiệp đóng mức đóng bảo hiểm xã hội cao hơn

so với mức của người lao động Do đó, nguồn thu từ người sử dụng lao động là một nguồn thu chính và thường xuyên cho Quỹ bảo hiểm xã hội

Thứ hai, thu từ người lao động Mức đóng dựa trên mức lương của người laođộng nên thông thường mức đóng của người lao động không giống nhau Tuy vậy sốlượng người lao động tham gia bảo hiểm xã hội rất lớn, việc đóng bảo hiểm xã hội lạiphải thực hiện thường xuyên, liên tục qua các tháng, năm, nên nguồn thu từ hoạt độngđóng bảo hiểm xã hội của người lao động vô cùng lớn

7

Thứ ba, thu từ tiền sinh lời của hoạt động đầu tư từ quỹ Hoạt động đầu tư từQuỹ bảo hiểm xã hội là việc trích tiền từ nguồn thu khác của Quỹ để đầu tư phát triểnQuỹ Việc đầu tư phát triển Quỹ phải được thực hiện theo nguyên tắc an toàn, hiệuquả, thu hồi được vốn đầu tư, do đó, nguồn thu từ hoạt động này cũng tương đối ổnđịnh (tính theo năm) Nguồn thu này cũng được sử dụng trong nhiều hoạt động quantrọng của cơ quan quản lý bảo hiểm xã hội như hỗ trợ phòng ngừa rủi ro về tai nạn laođộng, bệnh nghề nghiệp hay quản lý bảo hiểm xã hội.

Ngoài 03 nguồn thu chính trên, Quỹ bảo hiểm xã hội cũng được sự hỗ trợ của

Nhà nước Có thể thuộc trường hợp như thất thoát Quỹ, mất cân bằng Quỹ hoặc đơn

giản là một khoản hỗ trợ giúp các chủ thể tham gia Quỹ bảo hiểm xã hội ổn định trongtình hình kinh tế - xã hội có sự thay đổi Nguồn thu này có thể không lớn và khôngthường xuyên nhưng là nguồn thu quan trọng, nhất là trong thời điểm quản lý Quỹ bảohiểm xã hội trở nên khó khăn

Và Quỹ BHXH Việt Nam còn có một số nguồn thu khác Các nguồn thu này

có thể là hỗ trợ từ các cá nhân, tổ chức trong nước, ngoài nước hoặc các khoản bổ sungnhỏ Các nguồn thu này không đóng vai trò lớn góp phần hình thành Quỹ bảo hiểm xã hội cũng như không phải là các nguồn thu thường xuyên Tuy nhiên, các nguồn thu bổ sung cũng rất quan trọng, góp phần phát triển và cân bằng Quỹ bảo hiểm xã hội trong trường hợp hoạt động đầu tư gặp rủi ro và không thể sinh lời như kế hoạch

3 Chế độ chi trả

Việc chi trả sẽ dựa vào hình thức tham gia bảo hiểm và được chi trả theo từngchế độ, khi có sự kiện cần bảo hiểm xảy ra Có 5 chế độ, bao gồm: ốm đau, thai sản,tai nạn lao động-bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất

Điều kiện hưởng Mức hưởngChế độ ốm đau Quy định tại Điểm a, b, c,

d, đ và h Khoản 1 Điều 2Luật BHXH 2014

Căn cứ điều 26 LuậtBHXH năm 2014

Chế độ thai sản Quy định tại các Điểm a, b,

c, d, đ và h Khoản 1 Điều 2Luật BHXH 2014

Theo Điều 32, 33, 34, 35,

36 và 37 Luật BHXH năm

2014, tùy vào từng giaiđoạn của thai kỳ mà lao8

động nữ sẽ được nghỉnhững ngày khác nhau.Chế độ hưu trí Đến hết ngày 31/12/2020:

áp dụng theo điều 54, 55Luật BHXH

Từ ngày 01/01/2021 trở đi:

Áp dụng theo quy định tạiĐiều 54 và Điều 55 LuậtBHXH 2014 đã được sửađổi tại Điểm a, Điểm bKhoản 1 Điều 219 Bộ luậtLao động 2019

Quy định tại điều 54, 55Luật BHXH

Chế độ tử

tuất

Trợ cấp maitáng

Khoản 1 Điều 66 LuậtBHXH

Khoản 2 điều 12, Nghịđịnh 115/2015/NĐ-CPTrợ

cấptuất

Mộtlần

Khoản 1 và khoản 3 Điều

66 Luật BHXH 2014

Khoản 2 điều 70 LuậtBHXH 2014

Hàngtháng

Căn cứ điểm b khoản 1;

điểm b khoản 2 và khoản 3điều 67 Luật bảo hiểm xãhội năm 2014 quy định

Khoản 1 tại điều 68 Luậtbảo hiểm xã hội 2014

Thông tư 26 năm 2017 BộLao động Thương binh và

xã hộiBNN Điều 44 Luật BHXH năm

4 Chính sách tăng tuổi nghỉ hưu Việt Nam

4.1 Tác động đến quỹ bảo hiểm xã hội Việt Nam

Lo ngại quỹ BHXH sớm mất cân đối

9

Hiện có sự mất cân đối giữa mức đóng và mức hưởng của quỹ hưu trí BHXH Việt Nam tính toán, là do tỷ lệ đóng là 22% lương tháng, trong đó, tỷ lệ hưởng lương hưu tối đa là 75% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH Tỷ lệ hưởng lương hưu bình quân của nam là 2,5% cho một năm đóng, còn của nữ là 3% cho một năm đóng là quá cao so với bình quân các nước trên thế giới (chỉ là 1,7%).

Quy định điều kiện hưởng BHXH một lần cũng quá thuận lợi và mức hưởngtăng lên so với quy định cũ Những năm đóng từ năm 2014 trở đi được tăng từ 1,5tháng lên 2 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH

Hơn nữa, số người đóng BHXH cho người hưởng lương hưu của nước ta lạingày càng giảm, nếu năm 1996 có 217 người đóng cho 1 người hưởng thì năm 2000giảm xuống còn 34 người, năm 2012 là 9,3 người, đến năm 2015 chỉ còn 8,13 ngườiđóng cho 1 người hưởng Số người hưởng BHXH một lần hàng năm đều lớn dẫn đếnquỹ phải chi tiền sớm và mục đích an sinh xã hội lâu dài cho mọi người lao động chưađạt được

“Tuổi trọ bình quân của người Việt Nam đã tăng lên 73, thời gian bình quânđóng BHXH và tuổi nghỉ hưu giữ nguyên dẫn đến thời gian hưởng lưu hưu kéo dàikhoảng 20 năm, tức là tăng thêm 7 năm thì quỹ BHXH chắc chắn mất cân đối sớmtrong dài hạn nếu không kịp thời điều chỉnh chính sách cho phù hợp”

Theo lộ trình, không gây “sốc”

Theo nghiên cứu kinh nghiệm của các nước phát triển như Mỹ, Đức, Ý, TâyBan Nha và các nước trong khu vực như Lào, Campuchia… thì khi tuổi thọ bình quântăng họ đều có chính sách điều chỉnh tuổi nghỉ hưu theo hướng tăng lên tương ứngnhằm bảo đảm giữ vững ổn định quỹ hưu trí

Tăng tuổi nghỉ hưu là xu hướng chung của nhiều nước, nhưng nó sẽ tác độngtrực tiếp đến thị trường lao động, việc làm, sức khỏe của người dân, chính sách an sinh

xã hội và cả công tác cán bộ Cho nên phải có lộ trình thích hợp để vừa tận dụngnguồn nhân lực, vừa tạo cơ hội cho người trẻ

“Việc tính toán tăng tuổi nghỉ hưu phải đi theo con đường kéo dài thời giancông tác nhưng thôi giữ chức vụ lãnh đạo Giám đốc, hiệu trưởng nếu có năng lực thìđến 60 tuổi có thể nghỉ làm lãnh đạo nhưng vẫn tiếp tục làm việc như chuyên gia và

10