Nhưng sức lao động chỉ trở thành hàng hóa khi có đủ hai điều kiện: người lao động phải được tự do về thân thể, tự do sử dụng sức lao động của mình; Đồng thời người lao động phải mất ht
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
TIỂU LUẬN CUỐI KỲ L& luâ *n của kinh t3 – ch5nh tr7 Mác – Lênin
về hàng hóa sức lao động Liên hê * vấn đề phát triển th7 trường hàng hóa sức lao động
ở Việt Nam.
MÃ MÔN HỌC & MÃ LỚP: LLCT120205_03 NHÓM THỰC HIỆN: Xương Rồng Thứ 6 ti3t 9-10 GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN: ThS Trần Ngọc Chung
Trang 2DANH SÁCH NHÓM THAM GIA VIẾT TIỂU LUẬN
HỌC KÌ 2, NĂM HỌC: 2020-2021
Nhóm Xương Rồng Thứ 6 ti3t 9-10 Tên đề tài : L luâ n của kinh t – ch!nh tr# Mác – Lênin về hàng hóa sức lao động.
Liên hê vấn đề phát triển th# trường hàng hóa sức lao động ở Việt Nam
STT
HỌ VÀ TÊN SINH
VIÊN
MÃ SỐ SINH VIÊN
TỶ LỆ % HOÀN THÀNH
SĐT
1 Đỗ Th# Minh Thư 20128158 20% 0857782257
2 Nguyễn Th# Thanh
Lan
20128130 20% 0389027627
3 Võ Tuấn Kiệt 20128074 20% 0896685144
4 Cao Phúc Hậu 20126112 20% 0358567358
5 Mai Th# Hồng 20136080 20% 0336624461
6 Hồ Th# Quyên 19129042 0%
Ghi chú:
- Tỷ lệ % = 100%
- Trưởng nhóm: Đỗ Th# Minh Thư
Nhận xét của giáo viên:
Ngày 20 tháng 5 năm 2021 Giáo viên chấm điểm
Trang 3MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 4
1 L do chọn đề tài 4
2 Mục tiêu nghiên cứu 5
CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC LÊNIN VỀ HÀNG HÓA SỨC LAO ĐỘNG 6
1.1 Khái niê *m cơ bản 6
1.1.1 Khái niệm sức lao động, hàng hóa 6
1.1.2 Sức lao động và điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa 6
1.2 Hàng hóa sức lao động 7
1.2.1 Thuộc t!nh giá tr# 7
1.2.2 Thuộc t!nh giá tr# sử dụng 7
1.3 Khái niệm th7 trường sức lao động 8
1.3.1 Đ#nh nghĩa th# trường lao động 8
1.3.2 Các yu tố của th# trường lao động 8
1.4 Tiền công – giá cả của hàng hóa sức lao động trong chúc mừng năm mới chủ nghĩa tư bản 9
1.5 Ý nghĩa đặc biệt của việc tìm ra hàng hoá sức lao động trong việc giải quy3t mâu thuẫn trong công thức chung của tư bản 11
CHƯƠNG 2: VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG HÀNG HÓA SỨC LAO ĐỘNG Ở VIỆT NAM 12
2.1 Tình hình th7 trường lao động ở Việt Nam 12
2.1.1 Thực trạng th# trường sức lao động ( th# trường lao động ) ở Việt Nam 12
2.1.2 Th# trường xuất khẩu lao động 15
2.2 Một số giải pháp nhằm phát triển th7 trường sức lao động (th7 trường lao động) Việt Nam hiện nay 16
KẾT LUẬN 19
TÀI LIỆU THAM KHẢO 20
Trang 4PHẦN MỞ ĐẦU
1 L& do chọn đề tài:
Trong bất cứ một ch độ xã hội nào, sức lao động cũng là nguồn tài sản qu giá và to lớn đối với một quốc gia, đó là vừa tiền đề vừa là động lực của nền sản xuất Nhưng sức lao động chỉ trở thành hàng hóa khi có đủ hai điều kiện: người lao động phải được tự do về thân thể, tự do sử dụng sức lao động của mình; Đồng thời người lao động phải mất ht tư liệu sản xuất, để nuôi sống gia đình họ phải đem bán sức lao động
Việc phát hiện ra phạm trù hàng hóa sức lao động trong chủ nghĩa tư bản được coi là chìa khóa để phân t!ch thực chất của nền sản xuất TBCN C.Mác đã nhìn thấy được quy luật vận động của tư bản bằng cách chrra công thức chung của nó, đồng thời thấy được mâu thuẫn trong công thức chung đó Vì lưu thông không tạo ra giá tr# thặng dư, nhưng ch!nh nhờ quá trình lưu thông mà tư bản được tang thêm giá tr# Theo Mác nhờ lưu thông mà tư bản mới mua được thứ hàng hóa đặc biệt mà quá trình tiêu dùng nó cũng là quá trình tạo ra giá tr# và giá tr# thặng dư Thứ hàng hóa đặc biệt đó ch!nh là hàng hóa sức lao động
Việc tìm ra thứ hàng hóa đực biệt-hàng hóa sức lao động cũng như phát hiện t!nh chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa có nghĩa vô cùng to lớn Nó không chỉ giúp C.Mác nhận thấy thực chất của nền sản xuất TBCN đó là sản xuất giá tr# thặng dư mà nó còn là cơ sở luận quan trọng để các nước vận dụng trong phát triển th# trường hàng hóa sức lao động hiện nay
Thực t hiện nay ở nước ta, việc phát triển th# trường sức lao động đã đạt được những thành quả nhất đ#nh Tuy nhiên, cần phải khẳng đ#nh rằng phát triển th# trường sức lao động trong mọi khu vực kinh t chua đồng bộ, chưa có sự gắn kt giữa cung-cầu lao động Trình độ của người lao động nước ta cơ bản còn yu hơn so với các nước trong khu vực và th giới, nhất là lực lượng lao động có tay nghề cao còn !t… Một trong những nguyên nhân làm xuất hiện những hạn ch trên là do việc nhận thức
và vận dụng l luận về hàng hóa sức lao động của C.Mác vẫn còn những giới hạn nhất đ#nh, chưa đáp ứng được những yêu cầu của th# trường sức lao động Vì vậy để góp phần vận dụng có hiệu quả quan điểm của chủ nghĩa Mác về vấn đề hàng hóa sức lao động ở nước ta hiện nay, nhóm lựa chọn chủ đề “L luâ n của kinh t – ch!nh tr# Mác –
Trang 5Lênin về hàng hóa sức lao động Liên hê vấn đề phát triển th# trường hàng hóa sức lao động ở Việt Nam” làm chủ đề cho tiểu luận cuối kỳ
2 Mục tiêu nghiên cứu:
Bài tiểu luận sẽ giải th!ch, phân t!ch, làm rõ các khái niệm “hàng hóa”,
“hàng hóa sức lao động”, “th# trường sức lao động”…theo chủ nghĩa Mác-Lenin từ đó rút ra nghĩa việc nghiên cứu hàng hóa sức lao động đối với việc phát triển th# trường sức lao động hiện nay Phân tich thực trạng th# trường hàng hóa sức lao động Việt Nam hiện nay, từ đó đề xuất ra các giải pháp góp phần nâng cao và phát triển th# trường sức lao động Việt Nam trong thời kỳ đổi mới
Trang 6CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC LÊNIN VỀ HÀNG HÓA SỨC
LAO ĐỘNG 1.1 Khái niệm cơ bản
1.1.1 Khái niệm sức lao động, hàng hoá
Khái niệm sức lao động: là toàn bộ những năng lực thể chất và tinh thần tồn tại trong một cơ thể, trong một con người đang sống, và được người đó đem ra vận dụng mỗi khi sản xuất ra một giá tr# thặng dư nào đó Sức lao động là khả năng lao động của con người, là điều kiện tiên quyt của mọi quá trình sản xuất và là lực lượng sản xuất sáng tạo chủ yu của xã hội Nhưng sức lao động mới chỉ là khả năng lao động, còn lao động là sự tiêu dùng sức lao động trong hiện thực
Khái niệm hàng hóa: là sản phẩm của lao động thông qua trao đổi, mua bán Hàng hóa có thể là hữu hình như sắt thép, quyển sách hay ở dạng vô hình như sức lao động Các Mác đ#nh nghĩa hàng hóa trước ht là đồ vật mang hình dạng có khả năng thỏa mãn nhu cầu con người nhờ vào các t!nh chất của nó
1.1.2 Sức lao động và điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa
Điều kiện để sức lao động trở thành hàng hoá
Thứ nhất, người có sức lao động phải được tự do vệ thân thể, làm chủ được sức lao động của mình và có quyền bán sức lao động của mình như một hàng hóa
Thứ hai, người có sức lao động phải b# tước đoạt ht mọi tư liệu sản xuất và
tư liệu sinh hoạt Họ trở thành người “vô sản” Để tồn tại buộc họ phải bán sức lao động của mình để sống
Sức lao động bin thành hàng hoá là điều kiện quyt đ#nh để tiển bin thành
tư bản Tuy nhiên, để tiền bin thành tư bản thì lưu thông hàng hoá và lưu thông tiền tệ phải phát triển tới một mức độ nhất đ#nh
Trong các hình thái xã hội trước chủ nghĩa tư bản chỉ có sản phẩm của lao động mới là hàng hóa Chỉ đn khi sản xuất hàng hóa phát triển đn một mức độ nhất đ#nh nào đó các hình thái sản xuất xã hội cũ (sản xuất nhỏ, phường hội, phong kin) b# phá vỡ, thì mới xuất hiện những điều kiện để cho sức lao động trở thành hàng hóa, ch!nh sự xuất hiện của hàng hóa sức lao động đã làm cho sản xuất hàng hóa trở nên có t!nh chất phổ bin và đã báo hiệu sự ra đời của một thời đại mới trong l#ch sử xã hội
Trang 7-thời đại của chủ nghĩa tư bản.
1.2 Hàng hóa sức lao động
1.2.1 Thuộc t5nh giá tr7
Cũng giống như những loại hàng hóa khác, giá tr# hàng hóa sức lao động được xác đ#nh dựa trên thời gian lao động xã hội cần thit để sản xuất và tái sản xuất sức lao động Sức lao động là năng lực sản xuất của người lao động Do đó để duy trì
và tái sản xuất sức lao động, người lao động cần phải tiêu dùng một lượng tư liệu sinh hoạt nhất đ#nh bao gồm: ăn uống, ngủ nghỉ, ở, học nghề… Vì vậy, giá tr# hàng hóa sức lao động có thể được đo lường gián tip bằng giá tr# của các tư liệu sinh hoạt cần thit cho việc tái sản xuất sức lao động
Khác với hàng hóa thông thường, hàng hóa sức lao động bao gồm cả yu tố tinh thần và yu tố l#ch sử của từng quốc gia, từng phong tục tập quán trong từng thời
kỳ, trình độ văn minh, điều kiện đ#a l, kh! hậu, quá trình hình thành giai cấp công nhân Điều này thể hiện ở chỗ ngoài nhu cầu về vật chất, công nhân còn mong muốn được thỏa mãn về những nhu cầu về tinh thần như vui chơi, giải tr!, học tập, tip nhận thông tin, giao lưu văn hóa được phân t!ch rất rõ trong tháp nhu cầu của Maslow Tuy nhiên, tại một quốc gia và thời kỳ l#ch sử nhất đ#nh tư liệu sinh hoạt cần thit có thể được xác đ#nh dựa trên 3 thành tố:
Thứ nhất: Giá tr# tư liệu sinh hoạt cần thit đủ để duy trì sức lao động của một người lao động
Thứ hai: Chi ph! đầu tư vào học việc cho lao động
Thứ ba: Giá tr# tư liệu sinh hoạt cần thit đáp ứng đủ cho nhu cầu gia đình của người lao động
1.2.2 Thuộc t5nh giá tr7 sử dụng
Cũng giống như những hàng hóa khác, giá tr# sử dụng của hàng hóa sức lao động chỉ được thể hiện qua quá tình tiêu dùng nó Tức là quá trình người công nhân tin hành lao động sản xuất Ngoài ra, giá tr# sử dụng sức lao động cũng có những đặc t!nh riêng:
Đặc điểm cơ bản nhất của giá tr# sử dụng hàng hóa sức lao động so với những loại hàng hóa khác là khi tiêu thụ nó tạo ra một giá tr# mới lớn hơn giá tr# của bản thân sức lao động, phần lớn đó là giá tr# thặng dư Như vậy, hàng hóa sức
Trang 8lao động có thuộc t!nh là nguồn gốc sinh ra giá tr# Điều này là chìa khóa giải quyt những mâu thuẫn của xã hội tư bản Tiền chỉ trở thành tư bản khi sức lao động trở thành hàng hóa
Con người là chủ thể của hàng hóa sức lao động, vì vậy các đặc điểm về tâm l, kinh t, xã hội của người lao động quyt đ#nh việc cung ứng sức lao động ra ngoài th# trường
1.3 Khái niệm th7 trường sức lao động
1.3.1 Đ7nh nghĩa th7 trường lao động
Th# trường lao động là sự trao đổi hàng hóa sức lao động giữa một bên là những người sở hữu sức lao động và một bên là những người cần thuê sức lao động đó
Th# trường lao động là th# trường lớn nhất và quan trọng nhất trong hệ thống th# trường vì lao động là hoạt động chim nhiều thời gian nhất và kt quả của quá trình trao đổi trên th# trường lao động là việc làm được trả công.Th# trường lao động biểu hiện mối quan hệ giữa một bên là người có sức lao động và một bên là người sử dụng sức lao động nhằm xác đ#nh số lượng và chất lượng lao động sẽ đem ra trao đổi và mức thù lao tương ứng
Về cơ bản th# trường lao động cũng ch#u sự tác động của quy luật cung cầu, quy luật cạnh tranh, quy luật độc quyền…
1.3.2 Các y3u tố th7 trường sức lao động
Về cơ bản, TTLĐ được tạo thành từ ba bộ phận ch!nh đó là cung, cầu của TTLĐ và giá cả sức lao động hay mức tiền công, tiền lương mà tại đó người sở hữu sức lao động đồng làm việc
Cung lao động
Cung lao động là tập hợp những người có khả năng và có nhu cầu làm việc
Họ có thể đang có việc làm hay tạm thời không có việc làm song đamg đi tìm việc
Nguồn cung lao động được hình thành từ các cơ sở đào tạo như các th# trường đại học, cao đẳng, dạy nghề và các cơ sở đào tạo khác Nguồn cung này có thể
từ những người đang tìm việc làm, từ các doanh nghiệp, cơ quan tổ chức … và, nó được bổ sung thường xuyên từ đội ngũ những người đn độ tuổi lao động Ở Việt Nam tổng cục thống kê quy đ#nh nguồn lao động là những người trong độ tuổi lao động
Trang 9(nam từ 15-60 tuổi nữ từ 15-55 tuổi) và người trên tuổi lao động đang làm việc Cung
về lao động phụ thuộc vào qui mô Cơ cấu dân số của một nước, chất lượng của nguồn lao động (Trình độ văn hóa, cơ cấu ngành nghề, sức khỏe… phong tục, tập quán xã hội của một nước và ch!nh sách phát triển nguồn nhân lực của nước đó
Cầu lao động
Cầu lao động là lượng lao động mà người sử dụng lao động có thể thuê ở mỗi mức giá, có thể chấp nhận được
Trong nền kinh t th# trường cầu lao động là cầu dẫn xuất Lao động là yu
tố đầu vào cần thit để sản xuất ra một khối lượng hàng hóa vật phẩm nhất đ#nh, do vậy quy mô của nó phụ thuộc vào mức nhu cầu của hàng hóa do lao động sản xuất ra cũng như giá cả của hàng hóa đó trên th# trường
Cầu về lao động được hình thành từ các doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức… hoặc từ nhu cầu lao động nhập khẩu của nước ngoài
Cầu lao động phụ thuộc vào nhiều yu tố như nguồn tài nguyên của một nước, qui mô, trình độ công nghệ, cơ cấu ngành nghề của nền kinh t, mức tiền công, phong tục tập quán, tôn giáo… và ch!nh sách phát triển kinh t
Giá cả sức lao động
Sự tác động qua lại giữa cung và cầu về lao động hình thành giá cả sức lao động được thể hiện trực tip ở khoản thù lao mà người lao động nhận được
Giá cả hay tiền công lao động(W0) và số lượng lao động(L0) sẽ được xác đ#nh tại điểm giao nhau của hai đường cung và cầu về lao động E0 gọi là điểm cân bằng cung cầu lao động, tại điểm E0 không có thất nghiệp Thất nghiệp không xảy ra nu cung cầu co giãn linh hoạt theo độ tăng của giá cả sức lao động
1.4 Tiền công – giá cả của hàng hóa sức lao động trong chủ nghĩa tư bản
*Bản chất của tiền công
Tiền công là biểu hiện bằng tiền của giá tr# hàng hóa sức lao động, là giá cả của hàng hóa sức lao động Tuy vậy, dễ có sự lầm tưởng, trong xã hội tư bản, tiền công
là giá cả của lao động Bởi vì:
Thứ nhất, nhà tư bản trả tiền công cho công nhân sau khi công nhân đã lao động để sản xuất ra hàng hóa
Thứ hai, tiền công được trả theo thời gian lao động (giờ, ngày, tuần,
Trang 10tháng…) hoặc theo số lượng hàng hóa đã sản xuất trước.
Cái mà nhà tư bản mua của công nhân không phải là lao động mà là sức lao động Tiền công không phải là giá tr# hay giá cả của lao động, mà chúc mừng năm mớiỉ là giá tr# hay giá cả của hàng hóa sức lao động
Cơ sở khoa học để nghiên cứu vấn đề tiền công là phân biệt sự khác nhau giữa hai khái niệm “Sức lao động” và “Lao động”
Ý nghĩa nghiên cứu vấn đề này: Nhằm bổ sung và hoàn thiện l luận giá tr# thặng dư, phê phán luận điệu “kẻ có của, người có công”
*Hình thức tiền công cơ bản
Tiền công được trả theo hai hình thức cơ bản là:
Tiền công t!nh theo thời gian là hình thức tiền công t!nh theo gian lao động công nhân dài hay ngắn (giờ, ngày, tuần, tháng)
Tiền công t!nh theo sản phẩm là hình thức tiền công t!nh theo số lượng sản phẩm đã làm ra, hoặc số lượng công việc đã hoàn thành trong 1 thời gian nhất đ#nh
Mỗi một sản phẩm đươc trả công theo một đơn giá nhất đ#nh, gọi là đơn giá tiền công Để quy đ#nh đơn giá tiền công, người ta lấy tiền công trung bình một ngày của một công nhân chia cho số lượng sản phẩm của một công nhân sản xuất ra trong một ngày lao động bình thường
Tiền công t!nh theo sản phẩm, một mặt, giúp cho nhà tư bản trong việc quản
ly, giám sát quá trình lao động của công nhân dễ dàng hơn; mặc khác, kich th!ch công nhân lao động t!ch cực, khẩn trương tạo ra nhiều sản phẩm để thu đucợ lượng tiền công cao hơn
*Tiền công danh nghĩa và tiền công thực t3
Tiền công danh nghĩa là số tiền mà người công nhân nhận được do bán sức lao động của mình cho nhà tư bản
Tiền công thực t là tiền công được biểu hiện bằng số lượng hàng hóa tư liệu tiêu dùng và d#ch vụ mà người công nhân mua được bằng tiền công danh nghĩa của mình
Tiền công danh ngh#a là giá cả hàng hóa sức lao động, nó có thể tăng hay giảm xuống tùy theo sự bin động trong quan hệ cung cầu về hàng hóa sức lao động trên th# trường Trong một thời gian nào đó, nu tiền côn danh nghĩa vẫn giữ nguyên,