(TIỂU LUẬN) hợp ĐỒNG GIA CÔNG QUỐC tế và tổ CHỨC THỰC HIỆN hợp ĐỒNG

CÁC HÌNH THỨC GIA CÔNG XUẤT KHẨU I.1 Theo quyền sở hữu nguyên vật liệu trong quá trình sản xuất sản phẩm:  Hình thức nhận nguyên liệu giao thành phẩm Bên đặt gia công giao nguyên liệu h

HỢP ĐỒNG GIA CÔNG QUỐC TẾ VÀ

TỔ CHỨC THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG

NHÓM 7:

1.Trần Trọng Bình 2.Nguy Gia Luân 3.Nguyễn Bá Trung 4.Nguyễn Trọng Nhân

5 Huỳnh Công Thấu

6 Phan Thị Thanh

7 Nguyễn Quốc Việt

8 Nguyễn Huỳnh Bảo Ngọc

9 Trần Thị Như Trang

MỤC LỤC

I CÁC HÌNH THỨC GIA CÔNG XUẤT KHẨU

I.1 Theo quyền sở hữu nguyên vật liệu trong quá trình sản xuất sản phẩm

I.2 Xét về mặt giá cả gia công

I.3 Xét về mức độ cung cấp nguyên liệu, phụ liệu

I.4 Theo loại hình sản xuất

II QUY TRÌNH HOẠT ĐỘNG GIA CÔNG XUẤT KHẨU

II.1 Nghiên cứu thị trường và tìm kiếm khách hàng

II.2 Đàm phán và ký kết hợp đồng

II.3 Nội dung của hợp đồng gia công quốc tế

II.3.1 Các điều khoản của hợp đồngII.3.2 Tổ chức gia công hàng xuất khẩu

III PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG GIA CÔNG XUẤT KHẨU Ở VIỆT NAM

III.1 Kinh tế gia công là xu hướng của kinh tế toàn cầu

III.2 Nguy cơ biến thành bãi thải công nghệ rác

III.3 Kinh tế gia công không đảm bảo tốt đời sống vật chất cho người lao động

III.4 Hiệu quả và hậu quả của gia công xuất khẩu

IV THỰC TRẠNG GIA CÔNG XUẤT KHẨU DỆT MAY Ở VIỆT NAM QUA THỜI GIAN

V MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG GIA CÔNG XUẤT KHẨUNGÀNH DỆT MAY

V.1 Những kiến nghị đối với công ty dệt may

V.1.1 Đẩy mạnh hoạt động marketing nghiên cứu và tiếp cận thị trườngV.1.2 Đẩy mạnh hoạt động liên doanh liên kết

V.1.3 Đầu tư trang thiết bị hiện đại nâng cao chất lượng sản phẩmV.1.4 Phát triển các quan hệ đối tác

V.1.5 Tạo ra đội ngũ cán bộ quản lý có bản lĩnh trong kinh doanh quốc tếV.1.6 Nâng cao tỷ trọng gia công theo phương thức mua đứt bán đoạn, từngbước tạo tiền đề chuyển sang xuất khẩu trực tiếp

V.2 Những kiến nghị đối với Nhà nước

V.2.1 Đầu tư phát triển ngành dệt, có sự cân đối giữa ngành dệt và mayV.2.2 Cải cách các thủ tục hành chính

V.2.3 Nhà nước cần có các chính sách ưu đãi nhằm thúc đẩy các hoạt động giacông

V.2.4 Tăng cường cung cấp thông tin khoa học công nghệ về ngành dệt mayV.2.5 Thành lập trung tâm xúc tiến thương mại

VI HỢP ĐỒNG GIA CÔNG NGÀNH MAY MẶC

I CÁC HÌNH THỨC GIA CÔNG XUẤT KHẨU

I.1 Theo quyền sở hữu nguyên vật liệu trong quá trình sản xuất sản phẩm:

 Hình thức nhận nguyên liệu giao thành phẩm

Bên đặt gia công giao nguyên liệu hoặc bán thành phẩm cho bên nhận gia công và sauthời gian sản xuất, chế tạo sẽ thu hồi thành phẩm và trả phí gia công Trong trường hợpnày, trong thời gian chế tạo, quyền sở hữu về nguyên liệu vẫn thuộc về bên đặt gia công

 Hình thức mua đứt bán đoạn

Dựa trên hợp đồng mua bán hàng dài hạn với nước ngoài Bên đặt gia công bán đứtnguyên liệu cho bên nhận gia công và sau thời gian sản xuất, chế tạo, sẽ mua lại thànhphẩm Trong trường hợp này quyền sở hữu nguyên vật liệu chuyển từ bên đặt gia côngsang bên nhận gia công

là bao nhiêu chăng nữa

I.3 Xét về mức độ cung cấp nguyên liệu, phụ liệu

 Bên đặt gia công giao toàn bộ nguyên phụ liệu, bán thành phẩm Trong mỗi lô hàngđều có bảng định mức nguyên phụ liệu chi tiết cho từng sản phẩm mà hai bên đã thỏathuận và được các cấp quản lý xét duyệt Người nhận gia công chỉ việc tổ chức sảnxuất theo đúng mẫu của khách và giao lại sản phẩm cho khách đặt gia công hoặc giaolại cho người thứ ba theo sự chỉ định của khách

 Bên đặt gia công chỉ giao nguyên liệu chính theo định mức, còn nguyên liệu phụ thìbên nhận gia công tự khai thác theo đúng yêu cầu của khách

 Bên đặt gia công không giao bất cứ nguyên phụ liệu nào cho khách, bên nhận gia công

tự lo nguyên phụ liệu để sản xuất hàng hóa theo yêu cầu

I.4 Theo loại hình sản xuất:

 Gia công pha chế

II TRÌNH TỰ HOẠT ĐỘNG GIA CÔNG XUẤT KHẨU

II.1 Nghiên cứu thị trường và tìm kiếm khách hàng

 Đối với đơn vị kinh doanh quốc tế, việc nghiên cứu thị trường có ý nghĩa rất quantrọng Trong việc nghiên cứu đó, những nội dung mà công ty cần tập trung nắm vữnglà: Điều kiện chính trị, thương mại nói chung, luật pháp và chính sách buôn bán, điềukiện về tiền tệ, tín dụng, điều kiện vận tải và giá cước trên thị trường đó; nhu cầu vềhàng hoá bao gồm thị hiếu và khối lượng cầu; tình hình cung ở thị trường đó như cáchãng cung cấp, tình hình cạnh tranh…

 Riêng đối với gia công xuất khẩu hàng may mặc thì công ty cần nghiên cứu đó là thịtrường hạn ngạch hay phi hạn ngạch Nếu là thị trường hạn ngạch phải đệ đơn lên bộthương mại xin hạn ngạch hay tìm đơn vị trong nước được bộ cấp hạn ngạch để tiếnhành uỷ thác gia công

 Đặc thù của gia công hàng may mặc là thực hiện hợp đồng kéo dài do vậy nghiên cứuđiều kiện chính trị, thương mại phải có dự đoán trước dựa trên cơ sở thực tế Nếu điềukiện chính trị ở nước đó không ổn định thì có thể không thu được phí gia công hayhợp đồng bị huỷ bỏ bất kỳ lúc nào

 Mỗi nước đều có chính sách thương mại áp dụng cho từng quốc gia ví dụ: Mỹ xâydựng nên ba loại chính sách áp dụng cho ba loại nước khác nhau trên quan hệ củanước đó với nước Mỹ Bởi vậy, việc nghiên cứu chính sách buôn bán cũng như hệthống pháp luật của mỗi thị trường là rất quan trọng Nó không những quyết định đếnhiệu quả của hoạt động sản xuất kinh doanh nói chung và hoạt động gia công xuấtkhẩu nói riêng Chẳng hạn luật pháp của Mỹ quy định hàng may mặc của Việt Namnếu sản xuất bằng nguyên liệu ngoại nhập thì phải chịu mức thuế là 90% Do nghiêncứu kỹ chính sách này nên các doanh nghiệp xuất khẩu quyết định chiến lược tìm mọicách nhập nguyên liệu từ các nước ASEAN gia công xuất khẩu vào thị trường này,

nguyên liệu nhập khẩu từ các nước khác thì hạn chế xuất khẩu sang thị trường này bởithuế suất là 90% sẽ giảm rất nhiều yếu tố cạnh tranh đặc biệt là giá cả Một vấn đềkhác tác động đến gia công xuất khẩu mà công ty cần quan tâm nghiên cứu là : các tậpquán liên quan đến lĩnh vực giao nhận, thủ tục tại mỗi cảng giao hàng và kiểm trahàng hoá lúc nhập hàng

 Sau khi nghiên cứu chính sách buôn bán và hệ thống pháp luật thì công ty thườngnghiên cứu dự toán phí gia công, điều kiện tiền tệ tín dụng ở thị trường đó ra sao.Thường thì các công ty thanh toán với nhau bằng một đồng tiền mạnh có giá trị traođổi quốc tế

TÌM KIẾM BẠN HÀNG

 Mục đích là tìm được bạn hàng trong nước và nước ngoài ổn định và đáng tin cậy đểlựa chọn được đối tác, công ty không chỉ dựa vào những lời quảng cáo, giới thiệu màcòn tìm hiểu khách hàng và thái độ chính trị, khả năng tài chính, lĩnh vực và uy tíncủa họ trong kinh doanh

 Khả năng của khách hàng được thể hiện qua hệ thống cơ sở vật chất, tài sản cố định,tài sản lưu động, trạm trại, cửa hàng Song không phải vì vậy mà kết luận họ có khảnăng tài chính, sẵn sàng thanh toán sòng phẳng Rất nhiều thương gia người nướcngoài vay vốn để mua trang thiết bị, mua nguyên phụ liệu nhờ chúng ta gia công hyvọng rằng sau khi bán hàng sẽ trả tiền cho ta Kết quả là hàng ra không bán được, ứđọng vốn, không có tiền trả phí gia công còn chúng ta không có tiền trả lương côngnhân Do đó không nên nghĩ rằng khách hàng chuyển nguyên liệu chịu giá rất lớn và

họ không còn lo, huống hồ chúng ta có chút tiền phí gia công mà chấp nhận phươngthức thanh toán chuyển tiền Chính vì suy nghĩ và định hướng đúng đắn mà công tynên chỉ áp dụng phương thức chuyển tiền với khách hàng quen, có quan hệ lâu dài,còn đối với khách hàng nước ngoài mới đặt hàng công ty buộc phải thanh toán bằngthư tín dụng

 Thái độ uy tín trong kinh doanh của thương gia cho biết mức độ sòng phẳng của họ Đây là thông tin mà công ty cho là rất quan trọng và đưa thành nguyên tắc với bất kỳ khách hàng nào Thông tin này có thể thu được từ khách hàng hay những tổ chức tín dụng Nếu họ là thương gia có uy tín thì sẽ nâng uy tín của công ty nên rất nhiều Song ngược lại, uy tín của công ty bị tổn thương và nhiều khi không được thanh toán

 Một nhân tố quan trọng mà công ty tập trung nghiên cứu là triển vọng về lĩnh vực mà

họ kinh doanh, phải xem xét kênh phân phối hàng hóa, doanh số bán để xác định đúng đắn khả năng phát triển của đối tác Điều này quyết định mở rộng mặt hàng kinhdoanh và mối quan hệ lâu dài giữa công ty với họ

 Đối với đối tác trong nước việc tìm hiểu có phần đơn giản hơn Tuy vậy công ty vẫnnắm thông tin về khả năng tài chính, thái độ và uy tín kinh doanh của họ Việc lựachọn cuối cùng còn phụ thuộc vào mức độ hiện đại của máy móc, thiết bị và trình độtay nghề của công nhân, khả năng thực hiện gia công có đúng chất lượng có đúng kỹthuật và thời hạn hợp đồng hay không

 Phạt và bồi thường thiệt hại

Ba giai đoạn của đàm phán là: Giai đoạn chuẩn bị, giai đoạn đàm phán và giai đoạn sau đàmphán Trong đó giai đoạn chuẩn bị là giai đoạn quan trọng nhất, nó quyết định 80% kết quảcủa đàm phán

II.3 Nội dung của hợp đồng gia công quốc tế

 Hợp đồng gia công quốc tế là sự thoả thuận giữa hai (có quốc tịch khác nhau: bênnhận gia công và bên đặt gia công nhằm sản xuất gia công hay chế biến sản phẩmmới hoặc bán thành phẩm mẫu mã và tiêu chuẩn kỹ thuật do bên đặt gia công quyđịnh trên cơ sở nguyên vật liệu do bên đặt gia công giao trước Sau đó bên nhận giacông sẽ được trả một khoản thù lao nhất định

 Hợp đồng gia công quốc tế là một dạng của hợp đồng kinh tế nó mang những nét đặctrưng cho tính chất và loại đối tượng mà hợp đồng này điều chỉnh Tính chất riêngbiệt này được thể hiện hầu hết trong các hợp đồng gia công mà thực chất quan hệ hợpđồng này là làm thuê để nhận thù lao

II.3.1 Các điều khoản của hợp đồng:

 Phần mở đầu: Gồm số hợp đồng, tên gọi của hợp đồng, tên và địa chỉ giao dịch,quốc tịch, số telephone, tên tài khoản mở tại ngân hàng… của cá bên nhận gia công

và bên đặt gia công

 Điều khoản tên và số lượng thành phẩm: Tên và số lượng thành phẩm phải đượcghi cụ thể, chính xác để tránh nhầm lẫn, đảm bảo tính chính xác của hàng hoá Nếuhợp đồng thuê gia công nhiều loại hàng thì phải ghi cụ thể tên và số lượng của từngloại

 Các điều khoản về phẩm chất quy cách: Là điều khoản rất quan trọng để xác địnhđối tượng của hợp đồng Thường thì phẩm chất quy cách được quy định chi tiết tỉ

mĩ trong hợp đồng gia công hoặc quy định tương tự như mẫu mã hai bên đã thoảthuận có xác định bằng văn bản của cơ quan kiểm nghiệm chất lượng sản phẩm.Hai bên thoả thuận chọn cơ quan kiểm nghiệm của nước đặt gia công hay nướcnhận gia công Văn bản kiểm nghiệm phẩm chất và quy cách thành phẩm được mỗibên giữ một bản, cơ quan kiểm nghiệm giữ một bản

 Điều khoản về nguyên vật liệu: nguyên vật liệu là đối tượng của hợp đồng gia côngthường toàn bộ nguyên vật liệu để sản xuất, chế biến sản phẩm gia công nhưng

cũng có khi chỉ nguyên vật liệu chính Điều khoản về nguyên vật liệu phải đượcquy định cụ thể về loại nguyên vật liệu, tên nguyên vật liệu, số lượng phẩm chất…

và tỷ lệ tiêu hao nguyên vật liệu

 Điều khoản về giá cả: Đây là điều khoản cơ bản của tất cả các loại hợp đồng Tronghợp đồng gia công cho nước ngoài, việc quy định giá cả hết sức chi tiết, cụ thể đốivới từng loại sản phẩm, từng công đoạn

 Điều khoản về phương thức thanh toán: Là điều khoản quan trọng được các bênquan tâm thoả thuận khi ký kết hợp đồng Thông thường trong hợp đồng gia côngcho nước ngoài áp dụng phương thức thanh toán bằng ngoại tệ mạnh và theo thủtục L/C

 Điều khoản về thời hạn giao hàng và hình thức giao hàng: Điều khoản này quy địnhchính xác thời hạn giao nguyên vật liệu chính và phụ, thời hạn giao sản phẩm Đây

là điều khoản quan trọng đảm bảo cho hợp đồng được thực hiện dúng thời hạn,không gây mất ổn định trong sản xuất kinh doanh ảnh hưởng đến quyền lợi của cácbên

 Điều khoản về kiểm tra hàng hoá: Đây là điều khoản quan trọng quy định việckiểm tra nguyên vật liệu, thành phẩm thuộc cơ quan nào Trong trường hợp hai bên

đã thoả thuận cơ quan kiểm tra thuộc phía Việt Nam mà vào thời điểm kiểm tra bênđặt gia công lại cử chuyên gia sang thì quyết định của chuyên gia được coi là quyếtđịnh cuối cùng với điều kiện quyết định đó phải được lập thành văn bản Khi tiếnhành kiểm tra, các chuyên gia sẽ căn cứ vào những điều kiện về quy cách phẩmchất đã được quy định trong hợp đồng

 Điều khoản về phạt hợp đồng: Đây là điều khoản mang tính chế tài đảm bảo chohợp đồng được thực hiện Trong hợp đồng gia công cho nước ngoài, điều khoản vềphạt hợp đồng được quy định với việc vi phạm thời gian giao nhận hàng hóa Vềviệc quy định mức phạt cho hai bên phải được ghi cụ thể, rõ ràng trong hợp đồnglàm căn cứ cho việc thực hiện trong trường hợp một trtong hai bên bị phạt hợpđồng

 Điều khoản về trọng tài: Đây là điều khoản rất quan trọng là cơ sở cho việc xácđịnh cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp Trong điều khoản này, các bênthoả thuận và quy định một cơ quan giải quyết tranh chấp Nếu trong điều khoản

này không quy định cụ thể thì khi có tranh chấp, vụ việc được đưa ra trọng tài quốc

Ngoài ra, trong hợp đồng gia công cho nước ngoài còn có những điều khoản khác để phục vụcho quá trình thực hiện hợp đồng (ví dụ như điều khoản bảo vệ máy móc thiết bị của bênnhận gia công trong trường hợp thuê của bên đặt gia công theo hợp đồng leasing… ) Nhữngdiều khoản này có thể quy định hoặc không quy định tuỳ theo từng hợp đồng cụ thể và khôngphải là điều khoản bắt buộc

II.3.2 Tổ chức gia công hàng xuất khẩu

Các công việc cụ thể mà doanh nghiệp làm hàng gia công xuất khẩu phải tiến hành tuỳ thuộcvào từng hợp đồng cụ thể Thông thường sau khi ký kết hợp đồng doanh nghiệp làm gia côngphải tiến hành các công việc sau:

 Xin giấy phép nhập khẩu: Sau khi ký hợp đồng gia công, bên đặt gia công phải tiếnhành giao nguyên phụ liệu để bên nhận gia công tiến hành gia công Bên nhận giacông phải tiến hành xin giấy phép của Bộ thương mại để đưa số nguyên phụ liệu củabên đặt gia công vào trong nước

 Mở và kiểm tra L/C: Đối với trường hợp thanh toán qua thư tín dụng

 Tổ chức gia công chuẩn bị để giao hàng: Đây là vấn đề mấu chốt trong quá trình thựchiện hợp đồng gia công, nó quyết định uy tín cũng như đảm bảo hợp đồng Các vấn

đề chủ yếu bao gồm: Tiến hành gia công thử, tổ chức gia công, đóng gói bao bì hàngxuất khẩu, kẻ vẽ ký mã hiệu, kiểm tra chất lượng hàng hoá

 Thuê tàu chở hàng (hoặc uỷ thác thuê tàu) theo các điều kiện ghi trong hợp đồng

 Làm thủ tục hải quan: bên nhận gia công phải khai báo hàng hoá lên tờ khai để cơquan hải quan kiểm tra

 Giao hàng hoá lên tàu hoặc đại lý vận tải

 Làm thủ tục thanh toán

 Khiếu nại và giải quyết khiếu nại

III PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG GIA CÔNG XUẤT KHẨU Ở VIỆT NAM

Lâu nay vẫn có ý kiến cho rằng Việt Nam bị rơi vào “bẫy gia công”, rằng gia công chỉ

là bán mồ hôi với giá rẻ, công đoạn gia công là công đoạn tạo ra “giá trị gia tăng” thấp nhấttrong chuỗi giá trị, và vì thế cần chấm dứt chuyện này càng sớm càng tốt

Nhưng nếu đi sâu phân tích ta dễ dàng nhận thấy gia công không phải là nguyên nhânkìm hãm sự phát triển kinh tế Việt Nam, mà trái lại, chính thị trường lao động Việt Nam vớilợi thế giá nhân công rẻ là cơ sở thu hút các hợp đồng gia công xuất khẩu từ nước ngoài Đó

là một thực tế phản ánh tình hình gia công xuất khẩu đã và đang tồn tại ở Việt Nam

III.1 Kinh tế gia công là xu hướng của kinh tế toàn cầu

Trên thực tế, hầu hết các quốc gia trên thế giới đều đang làm gia công, chứ không riêng gìViệt Nam Đó là xu hướng của nền kinh tế toàn cầu hóa Rất khó tìm ra một nước nào đó tựmình làm hết mọi công đoạn sản xuất các sản phẩm hoàn chỉnh Mỗi nước chỉ thực hiện một

số công đoạn nhất định, và đó chính là gia công

Ví dụ nếu Việt Nam nhập linh kiện điện tử từ Thái Lan, có nghĩa là Thái Lan đang gia cônglinh kiện, còn Việt Nam thực hiện công đoạn lắp ráp Kể cả các nước phát triển như Đức,Nhật… cũng vậy Họ hoặc sản xuất linh kiện, hoặc lắp ráp từ linh kiện do các nước khác sảnxuất Chiếc Mercedes-Benz “made in Germany” thực chất được lắp ráp từ linh kiện do hàngngàn nhà máy tại khắp các nước trên thế giới cung cấp

Như thế bản thân việc gia công không những không chứng tỏ mức độ phát triển thấp của ViệtNam, mà trái lại, nó chứng tỏ kinh tế Việt Nam đã hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu Khôngthể cho rằng như thế là Việt Nam quá phụ thuộc vào xuất nhập khẩu, rằng đây là khuyết điểmcần khắc phục để kinh tế Việt Nam“cất cánh”

Để xét xem nền kinh tế phụ thuộc vào thị trường nước ngoài ở mức nào thì không nên nhìnvào kim ngạch xuất khẩu, mà phải nhìn vào con số GDP do khu vực sản xuất hàng xuất khẩutạo ra trong tổng GDP của toàn nền kinh tế

Kim ngạch xuất nhập khẩu chỉ thể hiện mức độ gắn kết của kinh tế trong nước với kinh tế thếgiới, còn tỷ trọng GDP của khu vực sản xuất xuất khẩu trong tổng GDP của toàn bộ nền kinh

tế quốc dân thể hiện mức độ phụ thuộc của nền kinh tế quốc dân vào thị trường nước ngoài

Sự gắn kết và phụ thuộc này mang những ý nghĩa khác nhau Với thời gian, nền kinh tế ViệtNam sẽ ngày càng gắn với kinh tế thế giới như một thành phần hữu cơ (biểu hiện qua kimngạch xuất nhập khẩu, cũng như tỷ trọng GDP của khu vực sản xuất hàng xuất khẩu trongtổng GDP của toàn nền kinh tế, ngày một tăng), nhưng đó là một xu thế không thể đảongược, chứ tuyệt nhiên không phải là cái gì đó yếu kém cần ngăn chặn hay từ bỏ

III.2 Nguy cơ biến thành bãi thải công nghệ rác

Kinh tế gia công không nhất thiết biến đất nước thành bãi thải công nghệ Việc công nghệnào được sử dụng – Công nghệ cao hay công nghệ thấp là do hiệu quả kinh tế quyết định, vàkhông phải lúc nào sử dụng công nghệ cao cũng có hiệu quả hơn dùng công nghệ thấp Nếunói công nghệ tiêu tốn nhiều năng lượng hoặc gây ô nhiễm môi trường, thì đó không phải làhậu quả mang lại của nền kinh tế gia công, mà là do sơ hở trong qui hoạch, quản lý của các

cơ quan chức năng, hoặc do lỗi của các đơn vị sản xuất vì lợi ích cá nhân đã nhắm mắt làm

lơ, sản xuất không đi đôi với công tác bảo vệ môi trường

III.3 Kinh tế gia công không đảm bảo tốt đời sống vật chất cho người lao động

Thường có quan điểm cho rằng nền kinh tế gia công là nền kinh tế thâm dụng lao động,lương trả cho công nhân chỉ đủ sống ở mức tằn tiện… nhận định như vậy là đã lộn ngược vấn

đề, lấy nguyên nhân làm hệ quả Về bản chất, gia công không đương nhiên đồng nghĩa vớithâm dụng lao động Mức độ thâm dụng lao động phụ thuộc vào giá nhân công của nước sởtại ở mỗi giai đoạn nhất định

Ví dụ cụ thể nếu Việt Nam thuê doanh nghiệp Đức sản xuất linh kiện xe hơi, hoặc lắp ráphàng điện tử, họ sẽ dùng công nghệ hiện đại đòi hỏi rất ít lao động sống Đó là do nhân côngcủa Đức đắt đỏ, nên dùng máy móc sẽ có lợi hơn

Với các nước kém phát triển thì ngược lại, dùng lao động nhân công có lợi hơn dùng laođộng máy móc Do giá nhân công ở đây rẻ nên các nước khác phát triển sẽ thường chủ độnggiao công đoạn đòi hỏi nhiều sức lao động cho các nước này thực hiện Như thế giá lao động

rẻ là cái có trước, còn cách thức gia công thâm dụng lao động là cái có sau Nhưng người tarất hay bị hiện tượng đánh lừa, cứ nghĩ rằng gia công là thâm dụng lao động Do có thể trảlương thấp và áp lực của Việc cạnh tranh nên các doanh nghiệp có xu hướng giảm giá giacông tới mức tối thiểu, miễn sao đạt mức lợi nhuận trung Điều này khiến người ta tưởng lầmrằng vì giá gia công thấp mà lương công nhân thấp

Nếu quả thực tiền lương phụ thuộc vào giá gia công, thì giá gia công do cái gì quyết định?Tại sao phía nước ngoài không thể ép giá gia công xuống đến mức tối thiểu, mà chỉ có thểxuống đến một “ngưỡng kháng cự” nào đó? “Ngưỡng kháng cự” này chính là do giá lao độngquyết định Từ những phân tích trên có thể kết luận nói “Kinh tế gia công không đảm bảo tốtđời sống vật chất cho người lao động?” là sai

III.4 Hiệu quả và hậu quả của gia công xuất khẩu

Gia công không gây ra nhập siêu, không biến đất nước thành bãi thải công nghệ, không phải

là thủ phạm khiến đời sống công nhân khốn khó…Vậy tại sao lại có quan điểm cho rằng ViệtNam rơi vào “bẫy gia công” ?

Nhiều người nghĩ rằng công đoạn may, hay lắp ráp sản phẩm cuối cùng, tạo ra “giá trị giatăng” thấp, cần chuyển sang công đoạn khác có “giá trị gia tăng” cao hơn

Ví dụ như trong thiết kế mẫu mã gia công: một nữ công nhân may không thể thay thế mộtchuyên gia thiết kế; nếu hàng trăm ngàn công nhân bỗng chốc biến thành chuyên gia thiết kếhết, thì cũng chẳng có ai cung cấp đủ đơn hàng cho hàng trăm ngàn chuyên gia đó.

Nhìn một cách thực tế, nếu bỏ qua những ám ảnh về “cất cánh” chi phối, thì con đường pháttriển của Việt Nam có thể được hình dung như sau:

Khu vực nông nghiệp nói chung chỉ cần vài ba % số lao động là đủ đảm trách (Ví dụ ở Mỹ là1%) Việt Nam có tới 70% dân số sống ở nông thôn, tức là mỗi người nông dân chỉ sử dụng1/10 năng lực của mình, còn phần lớn thời gian là thất nghiệp Cứ mỗi người lao động lynông và chuyển sang khu vực phi nông nghiệp thì sản lượng nông nghiệp không vì thế màgiảm đi, trong khi một lượng giá trị mới lại được tạo ra trong khu vực công nghiệp, dịch vụ,

bổ sung vào GDP của đất nước Nền kinh tế nhờ đó phát triển, đất nước giàu dần lên

Quá trình này sẽ còn tiếp diễn cho đến khi số lao động trong khu vực nông nghiệp chỉ cònchiếm vài %, kéo theo thu nhập đầu người của nông dân tăng lên cả chục lần so với hiện nay

Quá trình đó đòi hỏi vốn đầu tư; vốn đầu tư tạo ra phương tiện sản xuất (nhà xưởng, máymóc, nguyên liệu…) để người lao động có thể sử dụng sức lao động của mình và tạo ra giá trịmới

Với những nước đang trong quá trình công nghiệp hóa như Việt Nam thì phát triển phải dựatrên vốn đầu tư và lao động là điều đương nhiên và tất yếu Hơn nữa, đây là con đường hợp

lý, vì nó tạo ra Việc làm, giảm thất nghiệp ở nông thôn, chuyển đổi cơ cấu lao động, giảiquyết đồng thời cả vấn đề kinh tế lẫn xã hội Dư địa cho cách thức phát triển kiểu này củaViệt Nam còn rất lớn, không như những ý kiến cho rằng Việt Nam đã đến lúc chấm dứt pháttriển dựa trên đầu tư và lao động Việc sử dụng vốn đầu tư sao cho hiệu quả lại là chuyệnkhác, không nên lẫn lộn

Thoạt tiên, những người lao động mới chân ướt chân ráo từ đồng quê tìm tới các khu côngnghiệp kiếm Việc làm, họ sẵn sàng nhận đồng lương rất thấp – dù sao vẫn cao hơn so với thunhập ở quê và có thể chấp nhận được với mức sống hiện tại

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của nền kinh tế, mức sống trung bình được nâng lên, ngườicông nhân bắt đầu không chấp nhận mức lương như cũ Họ yêu sách đòi tăng lương Cứ saumỗi dịp Tết là các doanh nghiệp lại đau đầu với vấn đề nhân sự Giới chủ buộc phải nhượng

bộ, tăng lương cho công nhân Cứ như thế tiền lương của công nhân tăng dần lên Nhân côngdần đắt đỏ buộc chủ doanh nghiệp phải đổi mới công nghệ sang loại tiên tiến, ít thâm dụnglao động hơn, đồng thời không chấp nhận giá gia công rẻ như trước nữa Các nước khác do

đó bớt cơ hội tận dụng được nguồn nhân công rẻ của Việt Nam so với trước Quá trình đó cứthế tiếp diễn, dẫn tới công nghệ ngày một hiện đại hơn, lương công nhân ngày một cao hơn,Việc gia công dần chuyển sang những công đoạn ít thâm dụng lao động hơn, giá gia công caohơn

Quá trình này diễn ra từ từ, kéo dài hàng chục năm Bản thân các nước phát triển cũng phảimất hàng trăm năm mới được như ngày nay Những trường hợp hóa rồng sau một thời gianngắn như Hàn Quốc, Đài Loan là hết sức hãn hữu Nói vậy không phải để tự an ủi bản thân,làm thui chột ý chí phấn đấu, mà để có cái nhìn thực tế hơn đối với sự phát triển của đấtnước.

Tóm lại, cần nhìn nhận sâu xa vấn đề và từ bỏ quan điểm cho rằng gia công chính là nguyênnhân gây ra những yếu kém cho nền kinh tế Vệt Nam

IV THỰC TRẠNG GIA CÔNG XUẤT KHẨU DỆT MAY Ở VIỆT NAM QUA THỜI GIAN

Trong cơ cấu các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam, có thể nói ngành dệt may vớimức độ thâm dụng lao động cao đã và đang chiếm một tỷ trọng khá lớn trong tổng cơ cấukim ngạch xuất khẩu, thể hiện qua bảng số liệu sau:

Bảng 1: Thứ hạng và tỷ trọng một số mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam năm 2012

Biểu đồ 1: Kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may qua các năm

Năm 2009 Năm 2010 Năm 2011 Năm 2012

nam.gplist.288.gpopen.176789.gpside.1.gpnewtitle.kim-ngach-xuat-khau-hang-det-may-cua-Theo số liệu thống kê, xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam trong tháng 12/2009 đạt 881,13triệu USD, đưa tổng kim ngạch xuất khẩu hàng dệt măy cả năm 2009 lên gần 9,07 tỷ USD(giảm nhẹ 0,6% so năm 2008)

Thị trường Hoa Kỳ, Nhật bản vẫn là thị trường chủ đạo cho xuất khẩu hàng dệt may của ViệtNam Hoa Kỳ vẫn đứng đầu về kim ngạch xuất khẩu tháng 12/2009 là 490,4 triệu USD, cảnăm đạt gần 5 tỷ USD, chiếm 55,1% tổng kim ngạch; đứng thứ 2 là kim ngạch xuất khẩusang Nhật Bản tháng 12/2009 đạt gần 96 triệu USD, tính chung cả năm đạt 954,1 triệu USD,chiếm 10,52%

Năm 2010, ngành Dệt May Việt Nam đã có những bước tăng trưởng khả quan: Kim ngạchxuất khẩu đạt 11,2 tỷ USD, tăng 23,2% so với năm 2009 Trong đó, thị trường Mỹ đạt hơn 6

tỷ USD, tăng 22%; EU đạt 1,8 tỷ USD, tăng 14%; Nhật Bản 1,2 tỷ USD, tăng 20% RiêngTập đoàn Dệt May Vệt Nam, trong năm 2010 đã đánh dấu những bước phát triển mới với cácchỉ tiêu tăng trưởng đạt và vượt kế hoạch đề ra, như: Doanh thu đạt 30.600,2 tỷ đồng, tăng26% so với năm 2009, vượt 17% so với kế hoạch; kim ngạch xuất khẩu đạt 2,1 tỷ USD, tăng23% so với năm 2009, vượt 12% so với kế hoạch; lợi nhuận đạt 911,2 tỷ USD, tăng 36% sovới năm 2009, vượt 10% so với kế hoạch; doanh thu nội địa đạt 15.364,6 tỷ đồng, tăng 20%

so với năm 2009, vượt 8% so với kế hoạch Đặc biệt, tỷ lệ nội địa hóa năm 2010 đạt 49%,tăng 2% so với năm 2009

Các doanh nghiệp có mức tăng trưởng doanh thu và kim ngạch xuất khẩu trên 20% gồm, cácTổng công ty: Phong Phú, Việt Thắng, Nhà Bè, May 10, Dệt May Nam Định; các công tyDệt: Dệt kim Đông Xuân, Sợi Phú Bài Doanh thu nội địa trên 1.000 tỷ đồng, bao gồm các

Tổng công ty: Phong Phú (2.175 tỷ đồng), Dệt May Hà Nội (1.410 tỷ đồng), Việt Thắng(1.199 tỷ đồng); các công ty: TNHH MTV TM thời trang Dệt May Việt Nam (1.350 tỷ đồng),Sản xuất XNK (1.125 tỷ đồng)

Nguồn:

http://www.tapchicongnghiep.vn/News/channel/1/News/310/14020/Chitiet.html

Năm 2011, toàn ngành phấn đấu tăng trưởng từ 10% - 20%, trong đó, giá trị SXCN tăng14%, doanh thu tăng 18%, kim ngạch xuất khẩu tăng 20%; thu nhập bình quân tăng 10% vàphấn đấu tạo công ăn việc làm cho 10.000 đến 15.000 người lao động Cũng trong năm 2011:kim ngạch xuất khẩu toàn ngành dệt may đạt 13,8 tỷ USD, xuất khẩu tơ sợi các loại ước đạt1,8 tỷ USD Tổng cộng kim ngạch xuất khẩu của dệt may và tơ sợi đạt 15,6 tỷ USD, tăng gần38% so với năm 2010 Với kết quả đó, ngành tiếp tục giữ vị trí số 1 trong hoạt động xuấtkhẩu của cả nước Điểm nổi bật về hoạt động ngoại thương của ngành dệt may năm 2011, đó

là đã suất siêu 6,5 tỷ USD

Nguồn: http://www.cpv.org.vn/cpv/modules/news/newsdetail.aspx? cn_id=500399&co_id=30065

http://Vnanet.com.vn/tin-thi-truong-hang-hoa-Vet- khau-lon-nhat-nam-2012.asmx

nam.gplist.294.gpopen.211144.gpside.1.gpnewtitle.det-may-mat-hang-co-kim-ngach-xuat-http://www.customs.gov.vn/lists/tinhoatdong/VewDetails.aspx?ID=19386&Category=Th

%E1%BB%91ng%20k%C3%AA%20H%E1%BA%A3i%20quan

Theo số liệu thống kê hàng hóa xuất nhập khẩu của Tổng cục Hải quan, năm 2012 kim ngạchxuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam đạt 15,1 tỷ USD, tăng 7,5 % so với năm 2011, chiếmtrên 13% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước Đây là mặt hàng có kim ngạch xuất khẩucao nhất trong số các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam Số liệu thống kê của Tổngcục Hải quan cũng cho thấy, kim ngạch xuất khẩu của mặt hàng dệt may cao hơn so vớinhóm hàng xuất khẩu có kim ngạch lớn thứ 2 là điện thoại các loại và linh kiện tới 2,38 tỷUSD

Trong năm 2012, Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc là 4 đối tác lớn nhất nhập khẩu hàngdệt may của Vệt Nam Tổng kim ngạch hàng dệt may xuất sang 4 thị trường này đạt 12,96 tỷUSD, chiếm tới 86% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may của cả nước.

Theo số liệu thống kê mới nhất của Văn phòng Dệt may Mỹ (OTEXA), năm 2012 thị phầnhàng dệt may Việt Nam tại Hoa Kỳ chiếm khoảng 7,6% Trong năm qua, Hoa Kỳ nhập khẩuhàng dệt may từ tất cả các nước trên thế giới giảm nhẹ (0,4%) nhưng nhập khẩu nhóm hàngnày từ Việt Nam vẫn tăng hơn 8% so với năm trước

Trong 4 thị trường chính nhập khẩu hàng dệt may Vệt Nam, EU là thị trường duy nhất cómức suy giảm nhẹ trong năm 2012, đạt 2,5 tỷ USD, giảm 3,8% so với năm 2011 Ba thịtrường Hoa Kỳ (đạt 7,5 tỷ USD), Nhật Bản (đạt 2,0 tỷ USD) và Hàn Quốc (đạt 1,1 tỷ USD)đều có mức tăng cao hơn mức tăng chung (7,5%) của nhóm hàng này, lần lượt là 8,7%,22,2% và 17,6%

Biểu đồ 3 : Tỷ trọng xuất khẩu theo các loại hình của hàng dệt may năm 2012

Từ nhiều năm qua, hàng dệt may của Việt Nam xuất khẩu chủ yếu theo hình thức gia côngcho nước ngoài (xuất gia công) và xuất hàng sản xuất từ nguyên liệu nhập khẩu (xuất sảnxuất xuất khẩu).Năm 2012, tỷ trọng hai loại hình này chiếm hơn 96% trong tổng kim ngạchxuất khẩu hàng dệt may của cả nước; trong đó, xuất gia công chiếm 75,3%, xuất sản xuấtxuất khẩu chiếm 21,2%

Bảng 2: Cơ cấu xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam năm 2012 theo mã HS

Hàng dệt may của Việt Nam xuất ra thế giới chủ yếu là nhóm hàng bộ com- lê, quần áo đồng

bộ, áo jacket, áo khoác thể thao, váy dài, váy, chân váy, quần dài, quần yếm, quần ống chẽn

và quần soóc dành cho phụ nữ và trẻ em gái (HS 6204 và HS 6104), bộ com- lê, quần áođồng bộ, áo jacket, áo khoác thể thao, váy dài, váy, chân váy, quần dài, quần yếm, quần ốngchẽn và quần soóc dành cho nam giới và trẻ em trai (HS6203); các loại áo bó, áo chui đầu, áocài khuy, gi-lê (HS6110); áo phông, áo may ô và loại áo lót khác (HS6109)

Dự kiến trong năm 2013 ngành dệt may sẽ xuất khẩu từ 18,8-19,2 tỷ USD, đạt mức tăngtrưởng trên 10% so với cùng kỳ và tiếp tục chiếm tỷ trọng khá lớn trong cơ cấu ngành giacông xuất khẩu

NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN CHÚ Ý VỀ GIA CÔNG QUỐC TẾ

 Theo kinh nghiệm của những quốc gia đã gặt hái được nhiều thành công trong hoạt động gia công quốc tế cho thấy: Gia công quốc tế không chỉ góp phần giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người lao động, tăng kim ngạch xuất khẩu cho đất nước mà còn giúp nước nhận gia công có thêm máy móc, thiết bị, công nghệ hiện đại, học tập được kinh nghiệm quản lý tiên tiến, làm quen với thị trường thế giới…Để khai thác triệt để những lợi ích của gia công quốc tế, khi chọn đối tác, đàm phán, ký kết hợp đồng gia công cần chú ý:

 Định mức nguyên liệu ( định mức sử dụng, định mức tiêu hao, tỷ lệ hao hụt nguyên liệu, định mức chung) và tiền gia công cho một đơn vị sản phẩm: đây là nội dung chủ yếu của hợp đồng gia công, nên cần nghiên cứu kỹ, đàm phán giỏi để khách hàng ký hợp đồng với giá thích hợp ( ta không bị thua thiệt)

 Cần chọn ngành có triển vọng lâu dài, ổn định cho nền kinh tế

 Chọn nước đặt gia công để thu hút được kỹ thuật mới, vốn đầu tư, đào tạo đội ngũ cán

bộ, công nhân lành nghề, được hưởng các ưu đãi về thuế và các ưu đãi khác…

 Hợp đồng gia công quốc tế thường phức tạp, bao gồm hợp đồng khung và nhiều phụ lục/ đơn hàng đính kèm vì vậy khi nghiên cứu hợp đồng gia công cần thận trọng, kỹ lưỡng

V MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG GIA CÔNG XUẤT KHẨU NGÀNH MAY

V.1 Những kiến nghị đối với công ty may

Trong những năm tới, hoạt động gia công may mặc ở Việt Nam còn tiếp tục được

áp dụng, đó là xu thế thời đại, là một tất yếu trong quá trình phân công lao động quốc tế.Ngoài lợi ích kinh tế, hoạt động gia công may mặc xuất khẩu còn giải quyết việc làm chomột số lớn lực lượng lao động ở các thành phố còng như ở các vùng sâu vùng xa Có thểnói, tăng cường hoạt động gia công xuất khẩu hàng may mặc là một bước chuẩn bị quantrọng để thực hiện chiến lược hướng vào xuất khẩu trong quá trình hội nhập Bên cạnh