(TIỂU LUẬN) DINH DƯỠNG CHO BỆNH NHÂN SUY DINH DƯỠNG tiểu luận tin học đại cương

Đặc biệt, đối với người bệnh, dinh dưỡng làmột phần không thể thiếu được trong các biện pháp điều trị tổng hợp và chăm sóc toàndiện.. Vì thế, để nâng cao chất lượng dịch vụ khám bệnh, ch

PHẠM LÊ THỊ THU

DINH DƯỠNG CHO BỆNH NHÂN

SUY DINH DƯỠNG

Tiểu Luận Tin Học Đại Cương

Hà Tĩnh, tháng 12 năm 2021

Danh Mục

Danh Mục Chữ Viết Tắt 3

Danh Mục Hình Ảnh 4

Danh Mục Bảng 5

LỜI MỞ ĐẦU 6

1 Đặt vấn đề 7

2 Mục tiêu nghiên cứu 7

3 Nội dung nghiên cứu 7

4 Phương pháp nghiên cứu 7

5 Phạm vi nghiên cứu 8

CHƯƠNG 1 TÌM HIỂU VỀ BỆNH SUY DINH DƯỠNG 9

1.1 Khái niệm 9

1.2 Nguyên nhân 10

1.3 Triệu chứng bệnh suy dinh dưỡng 11

1.3.1 Triệu chứng suy dinh dưỡng ở người lớn 11

1.3.2 Triệu chứng suy dinh dưỡng ở trẻ em 12

1.4 Biện pháp chẩn đoán bệnh suy dinh dưỡng 13

1.5 Biện pháp chữa bệnh suy dinh dưỡng 14

CHƯƠNG 2 CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG CHO BỆNH NHÂN SUY DINH DƯỠNG 16 2.1 Nguyên tắc dinh dưỡng cho bệnh nhân suy dinh dưỡng 16

2.2 Chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân đối cho bệnh nhân suy dinh dưỡng 17

2.3 Khẩu phần và tần suất các bữa ăn của bệnh nhân suy dinh dưỡng 18

2.4 Thực đơn gợi ý dành cho người bị bệnh suy dinh dưỡng 19

2.5 Sự cân đối của các chất dinh dưỡng đối với bệnh nhân suy dinh dưỡng 23

2.5.1 Cân đối về năng lượng 23

2.5.2 Cân đối về protein 23

2.5.3 Cân đối về lipid 23

2.5.4 Cân đối về glucid 23

2.5.5 Các vitamin 24

2.5.6 Chất khoáng 24

Danh Mục Chữ Viết Tắt

STT Ký Hiệu Chữ viết đầy đủ

1 WHO Tổ chức Y tế Thế Giới

3 BMI Body mass index

4 PUFA Polyunsaturated fatty acids - axit béo không bão hòa đa nối đôi

5 MUFA Monounsaturated fats - chất béo đơn không bão hòa

Danh Mục Hình Ản

Hình 1 1 Hình ảnh suy dinh dưỡng ở người lớn -11

Hình 1 2 Hình ảnh suy dinh dưỡng ở trẻ em -12Y Hình 2 1 Tháp dinh dưỡng hằng ngày cho bệnh nhân SDD -19

Hình 2 2 Thức ăn giàu chất bột đường -19

Hình 2 3 Thức ăn giàu chất bột đường -20

Hình 2 4 Hình ảnh giàu chất đạm -20

Hình 2 5 Sữa dành cho người bệnh SDD -21

Hình 2 6 Đồ uống dành cho người bệnh SDD -21

Hình 2 7 Rau xanh giàu chất Vitamin -22

Hình 2 8 Các loại vitamin cần thiết -22

Bảng 1.1 Chỉ số cân nặng theo chiều cao đạt chuẩn -13 Bảng 1 2 Chỉ số cân nặng theo chiều cao đạt chuẩn -14

LỜI MỞ ĐẦU

Sức khỏe là vốn quý báu nhất của con người, để tham gia vào hoạt động thì conngười cần phải có sức khỏe, để có sức khỏe tốt ta cần một chế độ dinh dưỡng hợp lí.Hàng năm trên thế giới có khoảng 6 triệu trẻ em dưới 5 tuổi tử vong ở các nước đangphát triển và một cách trực tiếp hay gián tiếp có liên quan đến nguyên nhân do suy dinhdưỡng Suy dinh dưỡng không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất mà còn ảnhhưởng tới sự phát triển tinh thần, trí tuệ của trẻ và để lại hậu quả nặng nề cho xã hội ViệtNam hiện đang áp dụng phác đồ bổ sung sắt hàng ngày để điều trị thiếu máu của WHOcho trẻ em Hiện nay, SDD Protein - năng lượng vẫn là vấn đề sức khỏe trẻ em toàn cầuvới tỷ lệ mắc cao và rất cao ở hầu hết các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam.Mặc dù, trong những năm qua, cùng với sự phát triển của nền kinh tế xã hội và sự triểnkhai có hiệu quả của chương trình phòng chống SDD trẻ em, tỷ lệ SDD ở nước ta đãgiảm xuống một cách đáng kể Tuy nhiên, thực trạng suy dinh dưỡng ở vùng nông thôn,miền núi, dân tộc ít người vẫn đang còn là một vấn đề nổi cộm, cần được quan tâm vàkhắc phục Suy dinh dưỡng không những đem lại hậu quả xấu cho sự phát triển đầy đủcủa trẻ trong tương lai mà còn ảnh hưởng tới nền kinh tế nước nhà Do đó cần phải tìm ranguyên nhân, biện pháp để giảm thiểu số lượng trẻ mắc suy dinh dưỡng cũng như phòngtránh cho trẻ tốt nhất đối với bệnh suy dinh dưỡng Trên hết, chế độ dinh dưỡng cho trẻ sẽảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ, giúp phòng ngừa và chữa trị suy dinh dưỡng Ngoài

ra, số lượng người lớn mắc bệnh suy dinh dưỡng cũng rất nhiều và rất phổ biến tại ViệtNam Để tìm hiểu về chế độ dinh dưỡng cần thiết dành cho bệnh nhân suy dinh dưỡng,

em xin được tìm hiểu về đề tài “DINH DƯỠNG DÀNH CHO BỆNH NHÂN SUY DINHDƯỠNG”

1 Đặt vấn đề

Chế độ ăn và dinh dưỡng hợp lý là yếu tố quan trọng để tăng cường và duy trì sứckhỏe tốt trong suốt cả cuộc đời con người Đặc biệt, đối với người bệnh, dinh dưỡng làmột phần không thể thiếu được trong các biện pháp điều trị tổng hợp và chăm sóc toàndiện Ở nhiều quốc gia trên thế giới, việc cung cấp dinh dưỡng là một phần không thểthiếu của phác đồ điều trị Vì thế, để nâng cao chất lượng dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh,vấn đề cải thiện tình trạng dinh dưỡng cho người bệnh nằm viện là một trong những nộidung đòi hỏi ngành y tế cần quan tâm hơn nữa khi nhiều nghiên cứu trong thời gian gầnđây cho thấy có ít nhất 1/3 số người bệnh nhập viện bị suy dinh dưỡng Bởi vì, khi chế độ

ăn cho người bệnh không đáp ứng đủ nhu cầu các chất dinh dưỡng cần thiết và khôngphù hợp với tình trạng bệnh lý thì hậu quả làm gia tăng tỉ lệ suy dinh dưỡng ở ngườibệnh

2 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng của bệnh nhân mắc suy dinh dưỡng ở tạibệnh viện trên địa bàn thành phố Hà Tĩnh để tìm ra nguyên nhân và từ đó đề xuất một sốbiện pháp phòng bệnh nhằm cải thiện sức khỏe cho bệnh nhân Từ đó đưa ra được chế độ

ăn hợp lí cho người bệnh suy dinh dưỡng

3 Nội dung nghiên cứu

Chế độ dinh dưỡng hợp lý và đầy đủ các chất là điều rất quan trọng cho các bộ phận của cơ thể Khi trao đổi chất dinh dưỡng không hiệu quả dẫn đến cơ thể của chúng ta mệt mỏi, làm việc kém hiệu quả, sức đề kháng kẽm dễ làm mắc các bệnh truyền nhiễm

Chế độ dinh dưỡng được thiết lập từ bé cho đến khi phát triển đầy đủ ở tuổi trưởng thành Chúng ta phải hiểu cụ thể tầm quan trọng của chế độ dinh dưỡng ăn uống lành mạnh từ khi chúng ta còn nhỏ Và nhất là những người đang mắc bệnh suy dinh dưỡng.Thực hiện các chế độ ăn uống điều độ sẽ giúp cơ thể kiểm soát được cân nặng, giảm thiểu được lượng cholesterol

4 Phương pháp nghiên cứu

Từ việc đánh giá tình trạng dinh dưỡng chúng ta sàng lọc được bệnh nhân suy dinhdưỡng để tiến hành điều trị dinh dưỡng Một số phương pháp hay được sử dụng (nếu cóthể chúng ta có thể lựa chọn nhiều phương pháp vì mỗi phương pháp có những ưu nhượcđiểm và nó bổ sung cho nhau).

Đánh giá tình hình cung cấp dinh dưỡng cho người bệnh qua các bữa ăn về các cơcấu các thành phần dinh dưỡng và các vi chất cần dự kiến can thiệp (protein, sắt, lipid,gluxid ) đánh giá năng lượng, cơ cấu năng lượng cung cấp trong khẩu phần

Phương pháp nhân trắc học có những ưu điểm là đơn giản, an toàn và có thể điều tratrên một mẫu lớn, trang thiết bị không đắt để vận chuyển

Chỉ số BMI để đánh giá tính trạng ở người trưởng thành

SGA đánh giá tổng thể đối tượng Là 1 công cụ sàng lọc lâm sàng có độ lặp lại, cótương quan tốt với những phép đo khác về tình trạng dinh dưỡng, dự đoán những biếnchứng, tử vong liên quan được áp dụng trong bệnh viện

Phương pháp đánh giá dinh dưỡng NRS-2002

Phương pháp hóa sinh

Phương pháp hỏi ghi 24h qua Hỏi ghi tất cả những thực phẩm kể cả đồ uống đượcđối tượng ăn uống trong 1 ngày hôm trước kể từ lúc thức dậy của ngày hôm qua cho tớitrước khi thức dậy của ngày hôm nay (ngày hôm nay là ngày điều tra) Bắt đầu từ bữa ăngần nhất rồi hỏi ngược dần theo thời gian Yêu cầu bệnh nhân mô tả chi tiết tất cả thức

ăn, đồ uống đã được tiêu thụ, bao gồm tên thực phẩm, tên hãng thực phẩm nếu là nhữngthực phẩm chế biến sẵn như đồ hộp, đồ gói…và số lượng tiêu thụ

5 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu những đối tượng mắc bệnh suy dinh dưỡng, thông tin trên các trangmạng xã hội, một số bệnh viện trong thành phố Hà Tĩnh

CHƯƠNG 1 TÌM HIỂU VỀ BỆNH SUY DINH DƯỠNG

1.1 Khái niệm

Suy dinh dưỡng là thuật ngữ để chỉ những người không đủ cân nặng hay không đủsức khỏe, không đủ tiêu chuẩn so với chiều cao Khái niệm này liên quan đến việc sửdụng chỉ số cân nặng của cơ thể (BMI) để xác định một người nào đó suy dinh dưỡng.Hầu hết người ta xác định một người bị suy dinh dưỡng khi chỉ số BMI < 18,5 Tuy nhiêncũng có nơi xác định một người bị suy dinh dưỡng khi BMI < 20 Một điều quan trọng làchỉ số BMI chỉ là cách ước lượng thống kê cũng tùy thuộc vào vùng, miền, giới tính.Trong một số trường hợp, một người có BMI < 18,5 nhưng có thể có sức khỏe rất tốt.Hậu quả của việc cơ thể không nhận đủ chất dinh dưỡng là sự suy giảm hoạt dộng củacác cơ quan Điều này đặc biệt cần lưu ý ở trẻ em, nhất là vào khoảng thời gian trẻ có nhucầu dinh dưỡng cao từ 6-24 tháng tuổi

Suy dinh dưỡng ở trẻ em thường gây chậm tăng trưởng và hạn chế khả năng hoạtđộng thể lực Ở mức độ nặng hoăn suy dinh dưỡng còn ảnh hưởng đến sự phát triển não

bộ, trí thông minh, khả năng giao tiếp và tăng khả năng mắc nhiều bệnh tật cho trẻ Đánhgiá một trẻ suy dinh dưỡng dựa vào các chỉ số:

- Cân nặng theo tuổi

- Chiều cao theo tuổi

- Cân nặng theo chiều cao

Suy dinh dưỡng ở người lớn thường phổ biến ở người cao tuổi, hoặc người trưởngthành có các nguyên nhân làm hạn chế cung cấp thức ăn cho cơ thể như bị bệnh mãn tính,mắc chứng biếng ăn Người lớn bị suy dinh dưỡng sẽ gây ra các biến chứng: Hệ miễndịch suy yếu, gia tăng khả năng mắc nhiều bệnh lí khác nhau, nhất là các bệnh lí lâynhiễm, hạn chế vận động, dễ té ngã, cần người hỗ trợ, chăm sóc Đối với những ngườilớn suy dinh dưỡng giai đoạn nặng, nếu như những phương pháp trên không điều trị hiệuquả thì cần đến những chuyên gia dinh dưỡng của bác sĩ

1.2 Nguyên nhân

Nguyên nhân suy dinh dưỡng hầu hết xuất phát từ ngoại cảnh như hoàn cảnh sống.Điều kiện kinh tế, thói quen ăn uống và sinh hoạt gây nên Suy dinh dưỡng thường là hậuquả của các vẫn đề sau:

- Bữa ăn nghèo nàn về số lượng và chất lượng của các dưỡng chất Đây là nguyênnhân phổ biến gây suy dinh dưỡng ở các nước nghèo

- Khả năng hấp thu các chất dinh dưỡng kém do các bệnh lí đường tiêu hóa hoặc saumột đợt bệnh nặng, người bệnh cảm thấy không ngon miệng, không muốn ăn mặc dùđược cung cấp thức ăn giàu chất dinh dưỡng, ói mửa hoặc đi chảy kéo dài làm mất chấtdinh dưỡng, bệnh lí viêm loét đại tràng, bệnh Crohn làm giảm khả năng dung nạp chấtdinh dưỡng từ thức ăn đưa vào Bệnh nhân viêm loét dạ dày hoặc các bệnh lí gan mậtthường đối mặt với chứng khó tiêu, làm người bệnh chán ăn, lâu dần cũng gây nên suydinh dưỡng

- Vấn đề sức khỏe tâm thần: Nhiều rối loạn thần kinh ảnh hưởng đến thói quen ănuống của người bệnh như trầm cảm, chứng chán ăn tâm thần, chứng ăn ói và các rối loạn

ăn uống khác Nguyên nhân này có thể gặp phải ở trẻ em Khi bị gia đình ép buộc ăn quámức, trẻ dễ có tâm lí sợ hãi sinh ra những nỗi ám ảnh về thức ăn và dần dần dẫn tới bệnhchán ăn và gây ra suy dinh dưỡng

- Trẻ sơ sinh không được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu tiên, không bú đủ sữa

mẹ và cho ăn dặm quá sớm Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng không được bú sữa

mẹ trong 6 tháng đầu đời có thể dẫn tới suy dinh dưỡng ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ Quanniệm cho trẻ bú sữa công thức tốt hơn sữa mẹ là không đúng đắn Những người mẹ suydinh dưỡng hoặc không biết cách cho con bú cũng là những nguyên nhân gián tiếp gâysuy dinh dưỡng ở trẻ em

- Người bệnh mắc vấn đề lâu dài liên quan đến sự thèm ăn, cân nặng hoặc mức độhấp thu các chất dinh dưỡng, chẳng hạn bệnh Crohn

1.3 Triệu chứng bệnh suy dinh dưỡng

1.3.1 Triệu chứng suy dinh dưỡng ở người lớn

Hình 1 1 Hình ảnh suy dinh dưỡng ở người lớn

Bệnh suy dinh dưỡng ở người lớn thường có các biểu hiện lâm sàng như sau:

- Mệt mỏi, uể oải, giảm vận động

- Teo tóp dần lớp mỡ dưới da

- Lớp cơ lỏng lẻo, giảm khối lượng

- Vết thương lâu lành hơn bình thường

- Dễ mắc bệnh lí nhiễm trùng do sức đề kháng giảm

- Giảm hoạt động tình dục

- Khả năng sinh sản kém

Ở những trường hợp suy dinh dưỡng nặng hơn, có thể gặp các dấu hiệu sau:

- Da xanh xao, không đàn hồi, khô

- Lớp mỡ dưới da gần như biến mất

- Khuôn mặt gầy guộc

- Tóc mỏng khô, dễ gãy rụng

- Biểu hiện suy tim, suy gan, suy hô hấp do thiếu năng lượng kéo dài

- Có thể gây tử vong nếu nhịn đói liên tục từ 8-12 ngày

1.3.2 Triệu chứng suy dinh dưỡng ở trẻ em

Hình 1 2 Hình ảnh suy dinh dưỡng ở trẻ em

Để đánh giá một trẻ suy dinh dưỡng một cách toàn diện, cần theo dõi các chỉ số:

- Cân nặng theo tuổi

- Chiều cao theo tuổi

- Cân nặng theo chiều cao

0 3,3kg – 49,9cm 2,4kg – 46,1cm 4,4kg

1 tháng 4,5kg – 54,7cm 3,4kg – 50,8cm 5,8kg

3 tháng 6,4kg – 58,4cm 5kg – 57,3cm 8kg

6 tháng 7,9kg – 67,6cm 6,4kg – 63,3cm 9,8kg

Bảng 1.1 Chỉ số cân nặng theo chiều cao đạt chuẩn

Các dấu hiệu suy dinh dưỡng ở trẻ em khác nhau theo từng mức độ và từng thể suydinh dưỡng Có nhiều cách phân loại suy dinh dưỡng ở trẻ em .

Thông thường, suy dinh dưỡng ở trẻ được chia làm 3 loại: suy dinh dưỡng thể nhẹcân, suy dinh dưỡng thể thấp còi và suy dinh dưỡng thể gầy còm

- Suy dinh dưỡng thể nhẹ cân: Khi cân nặng của trẻ thấp hơn mức tiêu chuẩn củanhững trẻ cùng trong một độ tuổi và cùng giới tính Giá trị cân nặng theo tuổi của trẻ nằmdưới đường biểu diễn -2SD

- Suy dinh dưỡng thể thấp còi: Khi chiều cao của trẻ thấp mức tiêu chuẩn của nhữngtrẻ cùng trong một độ tuổi và cùng giới tính Giá trị chiều cao theo tuổi của trẻ nằm dướiđường biểu diễn -2SD Đây là thể suy dinh dưỡng mãn tính, biểu hiện thấp còi trên lâmsàng là hậu quả của một quá trình suy dinh dưỡng kéo dài trong những năm đầu đời, cókhi bắt đầu sớm từ tình trạng suy dinh dưỡng ngay khi còn trong bụng mẹ

- Suy dinh dưỡng thể gầy còm: Khi cân nặng theo chiều cao của trẻ thấp hơn mứcchuẩn của những trẻ cùng giới tính, tức là nằm dưới mức -2SD Lúc này, cơ và mỡ bị teo

đi nhiều Đây là thể suy dinh dưỡng cấp tính, xảy ra trong thời gian ngắn

1.4 Biện pháp chẩn đoán bệnh suy dinh dưỡng

Trẻ được chẩn đoán suy dinh dưỡng thể thấp còi khi chiều cao của trẻ thấp hơn so với trẻ bình thường cùng tuổi, cụ thể là dựa vào thang điểm Zscore theo WHO 2006

Bác sĩ chẩn đoán suy dinh dưỡng dựa vào các biểu hiện lâm sàng và các chỉ số nhân trắc học.

Suy dinh dưỡng ở trẻ em được chẩn đoán dựa vào các chỉ số: Cân nặng theo tuổi, chiều cao theo tuổi, cân nặng theo chiều cao

Suy dinh dưỡng ở người lớn được chẩn đoán dựa vào chỉ số khối cơ thể (BMI) Theo thang điểm phân loại của tổ chức y tế thế giới năm 2000:

Bình thường 18,5 – 24,9Thừa cân >25Tiền béo phì 25 – 29,9Béo phì độ I 30 – 34,9Béo phì độ II 35 – 39,9Béo phì độ III >40

Bảng 1 2 Chỉ số cân nặng theo chiều cao đạt chuẩn

1.5 Biện pháp chữa bệnh suy dinh dưỡng

Điều trị suy dinh dưỡng bao gồm điều trị triệu chứng và giải quyết nguyên nhân.Các bác sĩ sẽ xây dựng một kế hoạch điều trị và chăm sóc toàn diện với mục tiêu cungcấp đủ chất dinh dưỡng cho bệnh nhân và phục hồi sức khỏe

- Chế độ ăn uống: Bệnh nhân sẽ nhận được các lời khuyên về một chế độ ăn hợp lý,lành mạnh Một chế độ ăn đúng phải đáp ứng được nhu cầu năng lượng của cơ thể từ đầy

đủ các nhóm chất bao gồm protein, lipid, glucid, chất khoáng và vitamin Nếu không bổsung được bằng cách ăn uống thông thường có thể cân nhắc sử dụng thực phẩm chứcnăng hoặc thuốc uống

- Lên kế hoạch chăm sóc: Kế hoạch được lập ra với các mục tiêu và cách thức thựchiện tùy từng trường hợp cụ thể Người bị suy dinh dưỡng nặng hoặc không thể ăn nhai

được đặt qua miệng hoặc mũi và nuôi ăn bằng đường tĩnh mạch là hai cách hỗ trợ ănuống nhân tạo đang được sử dụng

- Theo dõi, đánh giá: Người bệnh cần được giám sát thường xuyên, kiểm tra cânnặng và các chỉ số nhân trắc học để đánh giá hiệu quả điều trị Nhờ đó, giúp xác địnhđược thời điểm phù hợp chuyển từ hỗ trợ ăn uống nhân tạo sang ăn uống bình thường,

giúp giảm gánh nặng chăm sóc các bệnh nhân suy dinh dưỡng nặng.